Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

171쪽

Minialibii data. Di menso vitium.

32 DE AMPHITHEATRO Et mal ereptio alter e , iactat Equitisedere, Lectioqueses TARE.

Cuius Epigrammatis sciatientia ista. Manneium solitum ante Domitiani edictum sedere inter equites, & quidem in Equestrium primo gradu,qui ad Orchestram. Sed agnitum &pula sum aliquoties a dissignatore Lectio, transisse tandem adsummam cauea,&spectasse inter plebe de pullatos: tantum non inter cathedras muliebres. Sed illinc quoque deiectum, spectasse in Vias emi stantem. Atque huius sententiae etiam illud Taciti' iest,lib.Xvi. de militibus,qui a Nerone dispositi Per cuneos re B A N T, nequodtemporis momentum impari clamore,aut silentis ρ aeteriret. Nam stetisse eos sentio in his utrisque Viis. Latitudo Itineris ad Baltheum, mihi ignota. censeo non minus, trium uatuorue pedum. si enim vulgarium Graduum, Vitruvio. efiniente, tuo pedes de semis: quidni duplum istisὶ At scala rium siue Ascensuum altitudo,inVeronensi apparet semipedis

& unciae: latitudo,pedum binum .Humiliores ergo aliis seden citati ulaetariis Gradibus,parte dimidia Addo,Canaliculas quasdam &- derivationes aquarum ad oram extremam Graduum fuisse qua scalaria incipiebant. Apparent in fragmentis lapidum.

172쪽

de unita, credo , habuerunt siue aquae caelestis derivandae, siue poti is humanae. Nam cum dies totos in spectaculis persed rent, quin urina reddenda fuerit, non ambigimus: eique usui tribuimus hos incisos canales. Nam ad pluviam, scire te volo pendulos leuiter & procliues omnes gradus fuisse. At cv N Ei iam Alexis κ μύδαςdixit inter has Vias medij. Quidquid enim sedilium diuiditur Praecinctionum Itineribus,&secatur lateralibus Viis, in hoc nomen id venit. Nomen datum a sorint quia reipsa Scalarum directio talis, ut ab cones hiatmo ordiens magis diffunderetur in altumi redderetque cunei formam. Hoc iriodo, vide. Digiti enim potius res est, linguae. Sed hoc mihi nota, Vias istas Scalares non ab imo ad summum recta &sine intercisione isse. Contra est. dirigeban- tur saltem ab ima Orchestra ad primam Praecinctionem. Ibi qQ s desinebant. dc ' alternis aliae incipiebant, cum Cuneorum ira variatione. Ita si triplex Praecinctio de id ex Vitruvio suspi-- i camur: triplex etiam ordo & discrimen Cuneorum. Nec ab- surde tiaste senserim , cuneos & Praecinctiones finiam ac

discriminem limitibus Orchestrae , Equestrium, Popularium.

Architectus noster Augustalis, meo animo,describit non obscure: nei, ,hlectaculorum in Theatro ita Auidunt is, ves Iuli re norat, qui currunt rca curuatura circinationu, irigatu censes alasque inter eos, adprimam Praecis Aonem. Supra autem alternu Itineribus superiores Cuneime' dirigantur. Et adde quae scribit cap. viii. Gnudatione calarum inter cuneos sed dirigantur adprimam P clamonem. ab ea Precinctis inter eas iterum med ae Areuntur. Et sane haec praescriptio in parte apparet in Theatro Veronens ad Athesim: quod deformauit etsi -- Torellus. Atque hi Cunei Theatrorum,qui in Icripto- ri ρυα

libus occurrunt crebri. Iuvenalis:

' 6curus amesἶMartialis: cisin da tauru uberiorapeta. Inde Theatrum Cuneatum Virgilio aut Seuero: Maii laeta Theatri

173쪽

3 DS AMPHITHEATROneandi verbum, id est eliciendi&velut extra Cuneum exclu- curi te dendi, usurpatum Apulcio. Hi Cunei, certi certis adsignati suetonius in Augaap. XLoII i te ec inopu .. Daritve os,1 - eph viri rorave id interpretor , vel ordines aliquot subsel T. -biliorit,vel etiam Cuneos a niam, .Praetextam CVNEvM suu ;proximum .paeda o u. Ad discit mina haec Cianeorum quique in iis sedebant, astulisse mihi Tertullianus videtur De Resuri Ctione carnis: Igitur quantuma haereticos,ilem flauuimus quocu- leo decurrendum a nobis. Sed curius, oc dsuetons datave ba, Martialis, lib. v. Sedere in equitum liceat an tibi amnis, Vi ebo Dinume. Haud cet M ARITOR v, t. cenes es; Cuneo; autem etiam Equitum menatorum s line, clare do- : tacet Suetonius Domit. cap. iiii. Die proximo omne lentu rerummis nil fit. ω quia maior pars intra Popμlaria deciderat , quis quagenas tessenas in in rubs cuneos Squestris ac Senatori ordinis prο- . nunc utit. Et Virgilius, plebis item ac nitrum agnoscit:

Per cineos deminutus enim plebis Q patrum lue . Ad C ATHEDRAM iam perueni. luam solus Tertullianus oea . mihi in Amphitheatris suggerit: cathedra, inquit, vocatur, i eis fractu ad οὐ sium situs. Et intellegit eamfractum inno gulis gradibus Z an potius superum locum , ubi cliui subselliorum Gesin vii & murus incipit qui porticum facit, cliuosque

illos velut frangi L Nam plani aliquid spatij ibi fuisse videatur, unde Cathedris positis spectar erit. Possis C purnium au hanc

sententiam sectere: .

Venimus ad edo , Gripust ordo veste Aesiis Intersemivea bectabat turba Catherius. Nam seminae N pullati non nig ex superore loco spem ut, Augusti decreto quod suetonius memorat cap .X14 i i t. Se las etiam Martialis nominat, nescio an pro cathedris, an pro a Resti', subselliis graduum ipsorum. Narnienebrae mihi adhuc in istis

dis, lib. eius veris

Et inter ipsar paeue tertius figo Post citum ue Luriumque consedit. Rettuli

174쪽

L I B E R. 3s Rettuli quidem supra ad faemineas sellas': sed repugnante, ut vereor, poeta,qui non vult E ilicstria eum egressum, sed in ali qua semper eorum linea haesisse. Ansellae etiam viroruim Z casLque irrer. adibus ipsis collocabam Ita prona quidem facilisque sententia sit, ut dicat misellum hunc irrepsisse inter Cait Lucii que sellas,&paene tertium sedisse cum duobus. sed ex illis quo uelatebris protractum. Et sane de sellis allatis de illatis, qui-am mihi suadent. Suetonius Nerone , c. ap. XXV I. quoque clum selgad latus in Theatra in , si itionis tu Panto aii , mimorum ex parte Pros ni superiore. signifer mul ars ecia r ari xit. Iuvenalis, in suo illo non inuide do votor

et V egrege Masrum, qui me ceruice tata Securuui iubeo clamosem pere circo. Nam vult & optat Sella se dcferri in Circum Vitruvi jetiam ambigua verba: Gn. us, bisubsessia compona tur. Tamen magis est ut aliterfuerit, ex iis quae supra dixi. Et Suetonij Iu- uenali que loes, eum cunt non nisi de supcro loco. quod fatemur ultro. An ergo in Martiali scribendum, tertia sit et capi- musque pulsum eum a primo subsellio ad tertiui Sed quam sciatentiam aut acumen tum habebit, το πρὸ iterum dico parum mihi in hoc versu lucet aut liquet. . At de Po RT i L IB v s superioribus equis tenuiores speti, i bant, satis certum. Calpurnitas tangit.

Hai, supremam partem Dio dixit in Nerone: TA inquit,ἰς τί ia rem si λδ ψα, α Flepta oblatus est n summu ornicem tuearcum Theatri. cc made. quda porticius illae, ut videtur, arcuato opere tectae. Certe teche. vitruviust Tectum porti ut, in quit,pω turum egi ummiatu ut e Ideoque non vane suspicer a Tertulliano, Canaeras, vocatas, De r seni Spectac. Deus etiam extra cameras gradus, apuli asseulos bulet Ubi de Apullis,disi uni tollψ: de fateψrnie non posse hisco. e probum de iis au probabile verbum

175쪽

De ordine luciis infidendo. Quando discrimen id actum. λ obesinu, de Eq, stribus: Tribunos quosdam nouos ier Equites. De Popularibui. deque loco Puctatorum er δε-

O c v M & eius membra satis descripsi. ad cuius tamen lis ccm nonnihil etiam faciet, si ordinem ordinum in con noris de discrimen. Populi enim Romani, viscis, prisca i- diuiso, in Senatum, Equitem, Plebem. His discreta in Spe faculis sua loca, A Gradus. In Theatris quidem iam olim te Roscia: at non ita diu in Circo de Amphitheatris. Promiscue enim ibi spectabant & quouis loco libere, quamdiu libe

tem ad lectandum nondum tunc discretus mixtim se eurisis rufaminisque: accidit, Ut opter Susiam mulier quaepiam sederet siue tu genere bonesta. At id mutatum sub Principibus: & dis crimina dignitatum facta, bono iure. Nec subtiliter hietem .'ris pora exsequar. quid opus' Hoc scito, senatui in Amphithea u. tris quoque suam sedem fuisse, suam Equiti, suam Plebi. I talam, Orchestram dixPre: alteram, Equestria: tertiam, Popilla olei, a, b, m. Da Orchestra ubique obuium . quae vox nata in scae a M. Vς ς' pulpito, transiit communi abusu quodam ad alios etiamtu , ut Vitruvius ait, inter u imos. Is e im lo- iis quia scaenae & Arenae proximus, ideo me oculis auribus quo expositu optimus habitus spectioni, siue auditioni. Ci- senectuto: UtTurpione Ambiviis magis delectatur, qui it cauea si ectat, quam qui in ulti . . Horatius.

Magnitudo eius, ut coniicio,in gradibus quattuor aut quin- oue. aut fortasse pluribus, ut etiam Sacerdotibus ibi locum demus, & sociarum gentium legatis. Equestria autem, Sen H l nominata v a s. De BenefEruestris omnium equitum Roman

rutu

178쪽

rumsunt. in iis tamen, cur metu stproprisis,quem occupaui. Item Suetonio, in Calig. Decimas maturius dabat, ut Equesbia ab in- quoque occuparentur. Et allusit argutatrix illa apud Petro- i nium: Ego etiamsii ci alium, nunqcum tamen nisi in Equestri tus deo. Ea Equestria lege veteri Quattuordecim gradus tenuere. itaque passim legas sedere in auattuordecinx&pro ipsa Eque-

stri dignitate in Seneca: Atmesercule multis Q attuordecim Gra

dussunt clausi non omnes Curia admittit. Lege dico veteri nam. ut idem numerus sub Principibus fuerit, aucto immaniter nu-h mero equitum, non hercle inducor ad credendum. Et illas et

lit me in alia omnia Calpurnius, qui ostendit totam mediam. superioremque caueam occupatam ab equite, ludis illis celebribus Carini: mimio adsed imbiputa se . a veste . . Iut , Iamineo pectabat turba catherius. Nam quaecumque patent sub aperto libe u caelo,

Aut erues, aut niuei locaco reuereTribuni.

Ostendi se in porticu summa sectasse inter taminas, quo niani Gradus omnes qui sub dio, occupati ab Equite aut Tribunis. Nam hos quoque addit. nec intellegit illos notos Ple nil beios ccaue erres:) sed Militares inprimisi sortasse & alios, aut vario agnomine lub principibus sunt nati. De quo copiose dicendi non hic locus. Ouidius apte ad hanc rem in Fastis lib. tr i ii . ubi quemdam militia funcium in Equestribus sibi adsital dentem loqui facit: . Dux mihi Caesar erat, sub quo meruissi TribuniuGlorior, oscio prae uiti emea.

it eodem illo Tribunicio iture spectaue se in Eduite i

i Et sedeo qua tesuscitat Oceanus. Nam quod de re magno huius poet suspicere,aut censi sui sitimi, lse Equitem: rabis. tenue semper&exsuccum hoc genus. li iseid renuit, loco alio, & paupertatem clarὸ praesert: Sum, fiteor, em quesu Casii in te, paver,

179쪽

Inter Equites igitur, quia adnexum hoc Tribuniciae illi dignitatati. Et quidem bi Tribuni in Gradibus primis spectabant, ex Horatiano vetere interprete : qui ad locum illum Epodon, in

Maenam: Sed libusque magnus inprimis Eques: commode notat, Otho,inquit quattuordecim G uos in Theatro equiti separui ut, ponti ii quibus primi Tribuniciu potestatibus vacarent. Popularia sunt loco tertio.&nomenca notione reperies insuetonij Claudio, cap. . x xv. Germanorum legaris in orche π sed re p. mist , simplicii te Uucia eorum motio, quo in Popi tria deducti, cum animadue .ri sient Farthos in Armeniisi in Senatu sedentes, adeadem loca lonte a r sto tiransierunt. Ea in Domitiano,verbis quae rettuli sui La.Vlpianus s, o,' 'etiam M ires tionarios dii bona a pra secto urbis vult, a tuea - da, Popularium . metem. Callistratus,in jectaculis tuu nei quasi dum accommodare se turbulentibus a clamationibusγopularium scri ponti bibit. Et scio utrumq. intellegere hunc plebis consessum Plebis nam cis populi voce vivi tur, quae commuiris tribus ordini

bus: tamen hic pro una eius & 'berriti parte. Vii & apua

Iuuenalem: 'latibus autem ad tributi reliqui omnes Gradus. id est Cauta media, δ summa: Naria Ima Senatui&Equiti vacabant. Ita que propter granditatem, discrimen aliquod in ipsis popii ari- bus:& pro varia conditione plebis, vari adsessus. Dosdam, imo plerosque Suetonius expressi Augusto: Militem secreuit a populo. maritu epi bi proprios ordines a signauit. praetextatu neu uum. proxi*umpaedago , s. auxitque nequis pultatorum me a. 'ca cra ramisu ves diat res quidem,quos 'promisitiὶ δι- ctari lemne enut, nisi e loco veriore rectare concessit. Vbi dei latis quod ait, illustrant Calpurnij versus: . o linam nobis non rugi me gua si Vidi sem propius mea numina. se mihi r es Puti AQV E. paupertas adunco ibuti morsis ob iterunt.

Ostendit enim se rusticum & pullatum spectasse in cauea

180쪽

summa, procul a podio ubi Princeps. ideo apud senecam De Tranquillitate, Verba ad ummam caueamflectantia, sunt vilia &ad gustum minutae plebis. At quod Faeminae in summo: ctiam hae. Propertius tuus ostendit,ubi praecepta . emulanus Cynthiae:

Tu neque Pompeia patiabere culti inumbes. . P ei' Et cum D Diuum pernet arena orum, odciviaco a caue infectas ad su34MvMobliqua theatrum Ita legendi&iungendi j versus. & mens est, Cum Gladiato- res in foro: caue oculos adiicias,tu qui in equite spectas ad lo- .ca summa, Vbi mulieres. A C A p v T X Wo fuse at quando locorumseries:raque occupata.ADpro loco. Ptimius explicarus, Suetovius, Martialis. Dissi vatores, eorum munus. Excitare. Tribuni Voluptatuis.

T hi quidem limites,hic ordo. quem tamen migrabat de biniscebat saepe Quiritiu turbida plebs. Avidi enim multitudorum,& exclusionis metuentes, loca de multanocte occu-e pabant,&inhaerebant ut suis .Lampridius ilia Elio abalo pentes per Marsi e gentiis acerdotes collarissifer ur:eo quesubit)o D lucem, it selet populus ad ludos celebres conuenire , est se. Bene dira, occupabant. eo enim verbo id vulgo notabant.

Martialis ei Tunc cum licebat occupare, Manneius.

spartianus in Iuliano: Circen ectaculuin i me Esed et ' 'patis indigerenter omnium μυ us,populus eminauit conuicia in Iulianum. Tangit&Tertullianus cani confusonem:Libertinos mT u stribu diibu bustus in Liberulibussedere bi Liberali equi- dem non aliud,quam liberi populi locum ceperim, quem tu pe occupari a subuerbustis & seruis stigmatiis. Addatur -Suetonius Calig. cap. X X v i . laquietatus remitu gratuita in Circo luca de media nocte occupa ictum, omnes si ibu abegit. Ait tota est, autem Tranquillus , Initiata loca. Ergone aliquid alias pen-: lenduint Apparet : α qujdem pilico etiam aeuo. Certe Plautinu, Ptologus, si non sta ti j id iudicat receptum in Pinui a

Serui