Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

61쪽

Sed 3c in Trimalcionis conuiuio apud Petronium: in accuratis λ&utisin nobis mirantibiu, tiruam argenteam adi tu nobis struus Papiam. Ut articuli euu vertebraqce locataem --nem partem secterentur.Hoc cu ver mens emel iterumque abiecisset,es catenatis mobilis aliquot figuras exprimeret, Trimauio ad. iuit, Heu seu vos miserat: quam totus bumuncio nil est.

in οSic erimu cunm,postquam nos auferet Orcus.

Ergo vivamus, um Let esse bene. Quod ab AEgyptio quidcm ritu videtur, qui πιε ν ipsum mortui inserre conuiuio soliti cum monitione, Ita breu i omnes futuros. Plutarchus auctor in Conuiuio. Hic Lernutius: Morem asperum,inquit,& non long a scythis, quibus etiam potus in cranio mortuorum. Quin & hodie, ut audio, apud quosdam noui orbis Indos.Tamen inuitatio illa in specie ba bara: re,optima.Quid enim homulli sumus aut quamdiu hic vita3 Ite mortales, & magnis cogitationibus animum i l te:cras morituri. Et in calore illo simul effudit hos Anapaeuosi Miserum, erum, mortale genus, Cui vix orto Iarum aboriri est:

Heu quam fasiaci iactaris Turbine vita luesuperbi limina regis Ambit, in aeterpopuli Iasiel: Azer nugo sine parandi Aurum congerit, i, cous

Pauperis auro est. Ab nescitat tuere, nec mori. Moneo, moneo, ponite curM:

Cursu praecipiti ruit at . dite,

62쪽

L I B E R r. 19 Iudite, mite, dum brei sinunt Pensa sororum. Cum fine versuum omnes surgebant. DuZam ego lacinia tonui, 4tque audinἶinauam,ia in opus vivere. Imo Bitere,ait,ut Comici nostri loquebantur. Tempus nos admonet; certe

somnus. Non etiam mittisὶ Polrpus mihi vidξre:ita quidquid tetigeris,lenes. Mittam in hanc Iegem,inquam, ii cras iterum apud me sitis. Imo apud me, ait Lernutius. Sit enim haec per dies hos festos quaedam, ut antiqui dicebant, Mutitatio. Mirantibus nouitatem verbi,Ita dico,inquit,Mutitatio.Agellius: Legitur in Attesi Capitonis Coniectantas Senatus decretum vetus, in quo iubentur principes Huitatis, qui ludis megalensibus mutitarent, idest mutua interse conuiuia Vitarent urare apud Cor. &c. Vbi lego Maia fide codicum, mutua inter se dominia agitarent. Dominus antiquis, Praebitor:& Dominia, praebitiones hilariores. Lucillitis Primum dominia atque sodalitia omnia toltantur. Cicero Frumentaria in Verrem: Huius argento dominia vestra, butus signis forum comitiumque ornari. Mutilus hic Tullij locus apud Nonium intities o Dominus: Cicero Frumentaria: Adria argento dominos vestrae: facilis ex Cicerone conectu. Ad haec alternantia conuiuia Virgulius respexi Mutuaque inter si titi conuiola curant. Etiam Pindarus Ode l. deTantalo, qui, ο πια Θεοῖς id est diemantia conuiuia diu praebet. Occupauit respondere Dura,Ergo apud te Lernuti in prandio cras erimus. Nam hic Lipsius petit tanquam Caesaris candidatus. Etiam irrides inquam. At enim Berchemium vocavi. Igitur 6c is apud nos erit,ait Lernutius. Tu abi, & cum nos bene curasti, valetudinem tuam cura. Et cum dicto facti discessis, vel ut ego as pellabam, fuga. I. Lips I

63쪽

purgas crede mihi ab illo fonte hic languor. Studia adimunt, animus corpus fatigauit. Nec vultu aspernere.Est enim & animorum lassitudo quaedam , non minor quam corporum , sed occultioriquae fugienda nobis,& scintilla illa diuini ignis non obruenda est. Sed cui rei in mensa libri Z quos peius odisse. te volo,quam fullo vlulam. Ne erres Victor,inquam: libris nihil nunc facio pericli. Tacitum alucinans modo in manus sum . I seram, atque aliud agens. Ecce autem versabar& vexabar inoco isto,De Germanorum moribus. Murum in argentum pro Nectamni asi mauerim, nusiam trivi. Germaniae venam argentum aurumve gignere. quu enimscrutatus est n. ostri is in s bautperinde adficiuntur. Negat ecce clare inuentam in Germania argenti venam. Quaesitam tae. At contra An- risivi Auὲ scriptum, annis. Non concilio prorsus. Libri veteres, in agro Machiaco. Igitur lego, Alaciaco, vel, Ma aco. Non enim apud

Germa'.

64쪽

Germanis Mattiacos hcc Curiij sessio, ut arbitrantur sed apud Macas vel Mazyas Africae populos cui ipsi prouinciae hic Curtius praefectus. Plinius certe in Germania renaria argentii ullam, ambigue ςris commemorat:& multis saeculis post ,inuentionem hanc adsignant medij temporis scriptores. Dii marus libro ii. Chronicorum Temporibus Othoniis aureum itaxi Gulum,apudnos inuenta primum vens argenti. V indici, indus monachus vixit ante annos DC.)lib. LM. Ergo qualiter Otho Romanos duobus praeliis micerit, terra Saxonia venas argenti aperuerit j e- riumque cumsilio quam magnifice dilatauerit, nostisae tenuitatis non est dicere. Haec taliaoue, Victor, historica & oblectantia muginabar. Ne iss a quidem fas inquit. sed eamus. Sol iam duodecimam lineam tangit. In via eramus ; ecce obuius nobis Dura. Bona fictua est nquam. capio ex nomine tuo omen hodiernae voluptatis. Sed quod here oblitus,Hau tenus noster qtu valet φille flos poetarum Z Nam certe hoc clogiu illi debemus, Unum esse inter Belgas,qui nostra lingua viam viderit ad carmen. ille quidem recte,inquit: & te amat. Sed carminum eius famam scis quam premant iudicia vulgi. Nempe vulgi, inquam: sed dic illi a me, sodes: peruincet hanc nouitatis inuidiam: & ut arbores quaedam, sic fama eius aeternior erit, quo tardius crescet. Pulch tuni est cum Manilio gloria ri, - - nec in turbam,nec tumbae carmina scribo. In his sermonibus peruentu in ad Lernuthredes. Trallios nobis visus. Itaque Dura ad illum, istic volius, quae casigans tristitas 3 Parumne in tempore,aut parum grati aduenimus 3 Ille singulos amplexus,Vos quidem opportuni & gratissimi,inquit. Pighius dedit me in hunc tumorem, qui puerum iam nunc misit, de renuntiari iussit:Negotium sibi natum esse. Id tu tristis ξinquam ego. Ne veniat. an de illius vespere victuri sumus Θ &succidaneum ecce tibi hunc Berchemium do, qui in porta. Simul intrauit Berchemius,& ad eum Lernutius, Tu certὸ fidem amas,& te fides. Nasiternam huc pueri lauate. Non ego, ait Victor iam ante laui .Heml ait Lernutius , ade6 remotus a more t prisco' qui non ante mensam odo, sed ita conuiuio meliore per singula fercula 5 missiis lauabant.Ita apud Athen quin lib. iis i. cap. r. in Carani Macedcitis conuiuio iam medio lec es

65쪽

motu liuimus. Iterumque post aliud ferculum :4 - αὐesst , m motu toti corona sumpsimus. Apud Lampridium in Eligabalo: Exhibuit aliquando e 'tale conuiui , τι bderet viginti duo fercula ingentium epularum Wper singula fi

cula lauarent. Idem in eodem Principe: Parasitu in secunda mensa saepe ceream caenam sepe ligneam saepe eburneam exhibuit:cum tantum biberent per singula ercuti, in mavus quasi comedissent lauasent. Hoc quidem molestum more Romano,inquit Vitior. Quomodo enim in lectoὶ& surgebantiae ' Minime,inquit. sed auertcbanta mensa. Sidonius bene adsignificat,lib. i. cum apud Caesarem

epularetis: RetrorsuWque conuersu ,tanquam manibus aquam postularem,tantumque remoratus quantum ady circulum celerantia minisseria percurrunt, cubitum iboro reddidi. Fateor Lernuti, inquit, Eoc me hodie doces. C A P v T III, ipsi conuiuio,de carptorum munere siqvario nomine. Item A e Stra .ctoribus. Transeatus carptu sermo a Rebis a Dulam.

ΙA M adsederamus & illatae sunt epulae sane lautae, & quae

ut Plauti iocusὶ cinerem non quaererent. Inter alia Capus, qui magnitudine sua omnium oculos in se conuertit. Tamen ad nos Lernatius: Mi hospites,inquit,pauca praestinaui. Nam per hos dies, ut scitis, promiscuae caenae non selum cande, sed vacuefaciunt annonam macelli.Itaque hic Capus prandij nostri sundus & fundamentum est Tu Dura,divide hunc spadonem,quod sine fraude legis Scantiniae sit. Carptor hic ego ὶ i quit Dueta. tibi hoc ius erat in domo tus. Mirantibus,ut vid batur,nobis insolentiam vocis: DuZa,Carptores,inquit,anti quis diisti, qui cibum scindentes carpentesque praeministrarent. Iuvenalis: carptores, arcia auril Vbi tamen uinto res,ti,captorti subitituunt non boni arbitri veterum conuiuiorum. Propriima enim huic muneri Carpendi verbum. Apud Petronium Triinucio, quasi per delicias, identidem imperat.Carre: dc explicat conuiua veteran us,Viris illam

66쪽

L I E E R I I. idiam quἰ obsoniam earpis Carpiu mecatur. isque quatustumque diacis, pe, eodem verbosevocat imperat. Quod proinde eis, quasi tu Lernuti hunc puerum pocillatorem voces Fundum. Seissores iidem diciti. Petronius: Processit timscissor: m ad m-ρtiniam tragem latiu Acerauit obsonium , ut putares Darium Θ draule eantante punare. Qui locus satis indicat, cur eosdem

Cheironomonias Iuvenalis dixerit cheironomonia vo- ck,-lanti Catelis henaque Sidonius lib. Ii II. Inter Apiciosep tine di ae Canimos chironomnias. Nescio an eos ipsos, Diribi- ME. .

tores dixerit Apuleius lib. ii. Diribitores ustulistondide amicti, senula evisa scitulesubministrata. an potius, qui fercula puerorum manibus allata commode disponerent, & collocarent sutille iocatur velut sub signis. Vtraque certe notio in verbo vereri Diribendi. Hos tamen postremos,verbo magis trito Structores nominabant. Iuvenalis:

Structorem interea, nequa indignatio desit, Saltantem oectas.

corum Fim quasi dicas mensae Curatorem) cum eo quem Romani Structorem ducunt. In hoc verbo Senecam velim emen clari libro De vita beata,cap. X vii. areara est te, reὶ nec temere o ut libet collocatur argentum,ρὰ periteseruatur,

est aliquis scindendi obsonii magister restribique, perite struitur.

Tertullianus libello De cultu: Structores capisiaturae,paesibiuditer dixit. Desierat Duza,excepit Lernutius, De verbo optime, o magister: rein vide. Et simul admouit lancem. Duza capum etiam atque etiam adspiciens, Heu gallum decumanum i in quit. de mirum ni istum submiserint Brugae tuet. Ita est,inquit: sed tu Carpe carpe.Quam pinguis autem fati inter carpendum Duga. viden', Lipsi quis fructus caelibis vitae 3 Fateor,inquam: α caelibem quasi caelitem agnosco, nec in alio etymo Gram maticis credo magis. Sed ut epulae tam lautae condimentum aliquod habeant . placetne Lernuti in Arenam redeamus, spectatum Gladiatores 3 Placet maxime, inquit. Haeret enim adhuc animo meo hesternus Pighii sermψ: cum delectabili r

67쪽

ύι fATVRNA L. SERMONUM cordatione veterum morum. Atque ut ij qui symphoniam audierunt ferunt secum in auribus modulationem illam & dula cedinem cantus: sic ego in animo narrationem Piglaianam.

Sed quis absente illo nunc Editorὶ Quis, nisi tu dominust inquam.Ita enim ius,inos,ut qui mensam,praebeat& ludos. Ain tu ἰ inquit. At per meam editionem ,aetatem estote sine ludis. Et pugnem ipse potius,quam ut edam. Cur non autem noster Dueta ἰ- -ν ἀμμων. Conuersi taciti omnes ad

Dugam sumus,quasi rogantes, At ille Amici,inquit,unde mihi ea vis 3 ab ingenio tantum,an a memoria possim Denique coepit here Pi lius, & uniuersum hoc argumentum disposuit& intra sese formauit. Eam partitionem ordinemque qua diuinatione adsequar illud modo fiet, ut ego ipse qui ludos p

ro, vobis sim ludus. Imo omnes nos in partem iuuabimus, ait Berchemius: spondeo. Ed ego respondeo, inquam: audc modo. Estuo, ait DuZa,

velut minuta maeno Deprensa nauis in mari, mesemente vento.

Hinc preces vestrae tu: illinc molimentum res & dissicultas. Tamen quoniam iubetis suam milii amicorum preces, iussalaggrediar,& quod in laac re apposte dicitur, 'Gladiator in a P areni consilium capiam.

rivo sitis Acendorum. primoque de conditione gladiatorum, quosdam Jeruos esse aut quasi seruos: quosdam misio liberos . imo nobiles. Equites Senatoresque passim arena se potato. quod aliis Princiabus permissum, aliis metitum. CO M p o s viae se Dueta ad dicendum: nos ad audiendum.

Et meditatione aliqua interposita sic infit: Quattuor ut meminisse potui, limitibus terminatus a Pighio Eic sermo: Origine,Loco,Hominibus,1 odoTriores duo bene & legiti- caesamiti me ab eo destituti sunt: tertiam nunc collocabo, 5 de Hominibus duo dicam. Quae conditio gladiatorum fuerit: & Quae . corum genera, quodque discrimen. Ad conditionem quod a 'tinet. e seruis plerumque comperior fuisse, aut captiuis. Serui .

68쪽

L I B E R et r. cI aut vendebantur in ludum,aut damnabantur. De venditione Epi Tertullianus: Olim captiuos, vel malo ingenisseruos emercati. Et Suetonius Vitellio:Asiaticum ob nimiam continnacium ex ferocitatem grauanu , circumforaneo latissae vendidit , diti rumoue ad finem muneris repenteJurripuit. Adeoque id increbuit,& ob leuem s*pe caussam: ut Hadrianus Imp. Lenoni , lani seruum vel an cistam vendi vetuerit, ut non praenisa, ait Spartianus. De damnatione,passim historiae & legum libri, ubi damnati ad gla- dium, leguntur,vel ad gladij ludum. Sic enim et la loqueban- i. ini alis,od tur. Capitblinus in Macrino: Ser os quia dominis fugissent repertos, a ludi ludum deputabat. Eos c5quiri moris etiam in prouinciis rari d , si

fuit;ex Tacito, qui lib. ii I. Annal. in Gallia nominar, E seruitii ita dgladiaturae destiuatos .De Captiuis etiam,no ignotum. Aut enim xv vediti illi ipsi lanistis, aut ab Impp. postquam in triumpho du- ε .isa. dii, dati in ludum. In vita Probi: Editagladiatorasmparia trecenta, Blemiis pleri . pugnantibus qui per triumphum erant dum, plerisque

Germavis Sarmat, s. Vopiscus de triumpho Aureliani: Per o dinem ductalladiatori, paria octingenta,praeter captiuos gentium barbararum. Saepe & sine triumpho. in vitia Claudi j: Claudius omnes qui rebellis animos extulerant,capit,atq. in viviti Romam etiam mittit ludo publico deputatos Ad captiuos pertinere Tertulliani querelam pu to: Certe quidem innocentes gladiatores in ludum Neviat, ut voluptatis publicae bossiae fiant. Ser ut ergo captivique primo ad hoc munus. Sed paullatim etia liberi & ingenui: nulla quidem aliunde vi,sed pretio inducti vel mala libidine pugnanda. Vtru- Qui ncti, ἐ*ae genus coniunxit Liuius I b. xxviii . Gladiatorium sie facidum Dit,non ex e euere hominum ex quo lanissu comparare mos est, seruorum dilectu ac liberorum qui venalem sanguinem babent :gratuita tiale vii somnis pugnautium opera fuit. At de liberis, Labienus apud Senecam patrem lib. X. Controuers. Curatis quis ex solitudine infantes austrat, perituros nisi auferantur: non curatis quod iuuenum misero rum simplicitatem circumueniunt, in s eciosissimum quemque maxi me thueum cauris,in ludum coniici t.Tertullianus ad Martyres: uot otiosis a sectat armorum adgladium locat 3 Certe adferas ipsas adsectatione defendunt, sire de morsibus e γ cicatricibus sermo ores sibi Lactantius lib. v. cap. 1 x. Et quod est sceleratius, ut sint religionis antiatites, qui nec vitae quidemsi in pareant, sed . I exstin-

69쪽

exstingi publice animas vendant. Manilius lib. O it. Nunc caput in mortem vendunt, funus arenae:

Atque bonem sibi quisique parat, cῖ a quiescunt.

Et vero paullatim, non desidentibus sed corruentibus mori bux , eo ventum, ut primae nobilitatis viri operas arenae locarent: quidam desperatione& bonis exuti, alij principibus gratificantes. Seneca epistola centesima: . lice illis iuuenes,quos ex nobilisim is domibi is arenam luxuria coiecit.Idem epist. Lxxxv i I I . eleganter: O quam medem Catoni nunc occurrere aliquem ex his trossulis in via diuitibus,cursores , Numidas mustum antese putu ris agentem. Hic sine dubio cultior comitatiorque quam M. Cato vide retur : bis, qui inter istos apparatus delicatus cum maxime dubitat, virumst adgladium locet an ad cultrum. Ludit suaviter in homi nes inopes sui aeris, diuites alieni: qui re cu in spe consumpta, ad extremum deliberant Gladiatores fiant an Venatores. Id enim valet, Ad cultrum. Putaui aliquando, adpulpitum, blandiente coniectura, sed vana. Nam culter proprie venatorum. S uetonius Augusto: Lixa quidum cultro venatorio cinctuου. Martialis ad lemma Culter venatornu: Si desecta gemes grandi venabula rostro, Hic breuis in grandem cominus ibit aprum. Sed ad dictum morem Iuvenalis de nobilibus sui aeuii quanti suasunera vendavi Auidrefert φ vendunt nulla cogente Nerone. Nec dubitant Celsi praetoris vendere lud se

i Quin vulgo iam sub Principibus equites polluti arena & Se

natores. Origo prima rei a C. Caesare, opinor: cu munerem foro, depugnauit Furius Leptinus stirpe praetoria, A. Cadenus δε- nator quondam actorque caussarum, ait Suetonius in Iulio capite xxxix. Dio hoc amplius, permisisse eum ea uitibus Romanis uti pugnarent, lib. x LIII. Eoque temeritas naec, siue insania fuit,etia sit,ut lege cauere Augustus debuerit Hi τε rins εδ μαω G,nec Senatorem gladiatorem fieri, nec seruum lia tirem. Equitibus tamen palam id permisit, non sine admiratatione mea & Dionis lib. Lui. τεις λαπισπ o at s Θαυμασis αν ) νο '-hri es i. Neque enim, ut Calpurnius ais, conditione gladia

toria quidquam est bumilius is vulgo. sed denuo id vetitum Sena

70쪽

tusconsulto. Suetonius Au gusti cap.XLi iii. Ad sicenicas GgL- tori, veras etiam equitidius Romanu aliquando est Uus: verum pris quam Sc latendiceretur. Et fraudem quae huic legi fiebat re

prestit Tiberius,apud eundem Sueton. p. XXXV. Ede iuuentute

miris que orssinis c Senatorium cape & Equestrem in pro ligatissimus quisque,quo minuι in opera scenae arenaque edenda Senatusconsulto tenerentur amosi iudicii notam Jontesubibant. Eos omnes,ne quod refugium in tali si de cuiquam esset, exsilio assecit. Sed non ad Tiberij seueritatem Principes secuti: qui sis lute adeo permiserunt,ut Caligula una commissione vigintifex equites dederit: exhibuerit ad ferrum quadringentos Senatores ,sexcentosque equites Romanos ,'quosdam fortunae atque existimationu integrae ex si rim Ordinibus, Vectore ue ferarum' ria arenae ministeria. Interpellauit hὶc Berchemius, Ais quadringentos Senatores sexcentos equites P Extra fidem ea adseueratio est, mi Dueta. At fidus huic rei scriptor Tranquillus , inquit Dii Za. cap. t M M xii. Fateor, ait Berchemius: nescio an fidus cxscriptor. Numeri nimium faciles corruptu. & vereor ut Suetonius scripse rit,quadragenos Semores. Vniuersus ordo patrum lege Augusti intra sexcentos :oc tam matula ego, ut credam pugnasse ex iis infamem hanc pugnam quadringentos Sed & equites in parte libero eius culpae, scriboque de vagenos. numero satis etiam liberali,quoniam Dio sub eodem Nerone pugnas te dumtaxat

scribit,vnis itidis,triginta. ἰ mei inquit, ι--το τανομαχ m. Ego ad Berchemium, Faveo correctioni tuae, inquam. nec magis e Suetonio maculam illam cluis,quam e nomine Romano. Sed& reliqua Tranquilli sic potius legerim:

Fortunae atque existimulioniis integrae. Ex iisdem ordinibus confecto res quoque erarum.fulta expletaque sententia, quae pendens ali ter & hiulca esset. Duaa iterum: Iam viri estis, inquit, laudo. Antea silentium vestrum perpes,&non ex sponsio: nunc eum iuuatis, pastor opere. Igitur pergo. Vitellius quamquam ipse infamis, infamiam hanc genere quodam sustulit, cauitqueseuere ne equites Romani ludo aut arena pol erentur. Priores id Princia pes pecunia in saepius vi perpulerunt: ac pleraque municipia ω colo mae aemulabantur corruptissimum quemque adolescentium pretio illice r ait Tacitus lib. 1 r. Historiarum.