Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

31쪽

pcdiice de appellat tria bella ι non aliter quam antea. Tres Threcum quis tamen capiat,triplicem illum consessum Senatus, Equitum Jlcbis. Haec origo.&fal lori an numquain rep. illa prisca data munera, nisi in funere,dc, ut Liuitis appellat, mortui causa Non fallor. llum ipsum scriptorcm videamus,qui,in libris qui exstant, pleraque ea serio recensuit & cum cura. Libro x v I. narrauerat id enim ex Epitontii liquet in tria paria data a Iuniis. Ecce annis quinqua D ginta post, non enim prius in ipso Liuio reperio rescit data paria duo &viginti,anno urbis Dx L. Verba eius e lib. xxiii .

M. Emilio Lepido qui bis Consul iit, j tres L. M. a ludos unebres per triduum, 'gladiatorum paria duo e viginti per triduum inforo dederunt. Iterum libro xxxi. interiectis quatuordecim se me annis, P. Sulpicio C. Aurelio Coss. paria vigio quinque. Iuri,inquit Iuvems eo anuo per quatriduum in foro mortis M. Va kr fauini cui a paria quinque vigintipugnarunt. Et lib. xxi x. P. Licini funeris caussia Uisiceratio data, gladiatores CXX. pug runt. in umerus grandior, quam ut conueniat in id aeuum: scribam tu nullatores LXX. Denique etiam,anno urbis DLxxx. paria data triginta septem: quod velut primariae magnificenti recensuit lib. XLi. Munera, inquit, ela torum eo annoparua at quot alia data. unum ante cetera insigne fuit,viper triduum quattuor c se a s septus inta hominespregnarint. Nec 'pluriens,quod mens in suppealtet,gladiatorum mentio in Liuio misi lib. xxviii. dei, a Scipionis munere, quod in prouincia praebitum, non Romae.

Scipio, inquit, Carthaginem ad vota soluenda diis, munusque quod mortis causia patris patruique parabat, edendum rediit. Victor hic interpellans, Quaeso, inquit, quod consilium aut qu otium Liuio, ingrauem illam historiam res ludicras intexere, de has vere nugas Θ Pighius,Nugas nobis,inquit non Romanis,qui haec taliaetiare rebant in Acta urbis. atque indescito Liuium b. si hausisse. Satis id liquet ex Epis a Ciceronis ad caelium rape I petiisset acta omnia urbis ad se mitti . ille diatorum con isti tiones miserat,Cicerone leuiter irridente & indignante. Sed ne excidam, quod dicitur, a linea, in funere tantum olim D mi, is noti gladiatores: nec eo omni, sed virorum principum, illu- α' striorumque. Non enim dabantur, credo,nisi in funere Indi istiuO.

32쪽

ctiuo Cicero suadeti t. de Legibus: Reliquus2nt in more, inquit, suum uti,dicatur quid ludorum. Et Festiis: Indi Dirasunerastini, quibus adhibentur non ludi modos etiam desultores. Spectata it eo Spaliaci immane factuna, qui illudens,& quasi imitatione Romani,Crixo educibus suis caeso, CCC. captitia rum morte parentauit, hoc gladiatorio ritu. Appianus narrat. & Florus eleganter Illit,inquit,de stipendiario Thrace mile de mil te desertor, L. ' in is latro,deinde in lonorem miriumlladiator, de sensiorum quoque praelio ducum funera imperatoriis G brauit exsequis,captiuosque circa rogum iussit armis dimicare , quasiplane expiaturus omne praeteritum dedecub sideatidiatore 1 nerator uisset. Sed & Hispani in Viriathi funere secerunt apud eundem Appianum: Igni exstincto O iustissa dis , decnduerunt ut is eius honorem multa gladiatorum pariasversipulibrum eius dimicarent Ergo haec certa mina primo inhonorem Imperatorum procerumque. Sed paullatim, viso - , is ei let.res increbuit: & a tenui canali in mare quoddam fas sic lo

qui in excreuit editionum. Dare enim coeperunt vulgo etiam imia.

priuati:&plerisque ea cura intest amentis Cauebant,inquam, post mortem suam tot & tot paria sibi edi. Tertullianus: Priauatorum memoriis teratariae editiones parientant. Seneca de breuit te visae: Gidam di ponunt etiam in quaevit a tumsunt,moles magnassepulchrorum, verum publicorum dedicationes ad gum munera, in ambitiosas exsequias. Munera ad rogum, gladiatores Amnavi insunt: ideo qui munia sabiiciunt. Apud Horatium,heredes Ni sic fecissem ladiatorum aure centum Fina. -Qii ae male accipi scio de Hecatomba. Ciceto pro Sulla r Ita orsus. 'interpositisunt ladiatores sed quos testamento patris deberi videmus. Imo usque eo mos eualuit, ut ditiori aliquo mortuo, iopulus Munus effagitaret, velut debit: in , & ex praescripto egis .Exemplum in Suetonio insigne, cum Tiberij reprimen iis laude. Curii Po enti plebs, inquit, untu cuiusdamprimipilaris

per in replicatis citra

33쪽

von prius ex foro msisset extorta pecunia per vim heredibus ad Itigatorium mamo: cohortem ab urbe, aliam a Cordiis regno, isse. mulata itiveris cause, det Atas repente armis, per diuersas portas inopi um immi se . ac partem maiorem plebis em decurionum in perpetua vincula coniecit. Nec vero hac sint, aut in virorum saltem fune is , ictu i ribus, ut it mos: transiit etiam cpudet pigeui uel ad se mina- Dux &auctor rei stirps illa Veneris Caesar Iulius: qui ianus populo epulumque insiliae memoriais pronuntiauit, quod ante eum

Nemo,ant Suetonius,cap. XXV i Et confirmat Dio: Θωγα est, Filiae uae . in ferarum caedes Nirorumpi Iras exhibuit. Nec din state quin

Diui exemplum cupide imitatus sit vulgus. In Spartiano certe lego , Hadrianum praecipuos honores socrui sua ludis gladiatoriis im- '

pendisse.

Praeterfunus S religionem,etiam voluptatis caum dati Itigat res. A pleri que magistratibus. etiam Sacerdotibus. Arca iis, in qua voce Lampridius correctus. l. Imperatoribus. v. , iiij y O N T E M crebrae editionis habetis' sed unum. Alter su-ξ ' perest. Volii pias. Postquam enim rcs placere populo visa,& omne vulgus cupiens harum spectionum: ecce ansa praebendi reperta eis etiam citra funus. Florus tangit & carpit: Vnde, i nquit,gladi torii aduersus domino uos exercitus λ nisi a covc

liandum plebis fauorem essu a tirotio, cum s ectaculis indu et , up pluia quondam bo hum,artem facit. Scilicet nimis rarae illulirium

A m J- diuitumque mortes: & inuentum, ut Magistratus darent, S 'cerdotes, Principes, denique omnes qui pratiam a populo ex ambire vellent aut honorem. Bene Tertullianus ad hanc insaniam, an sis, inquit, hoc genus editionis ab honoribus mortuorum ad bonores viventium, ruaesturas dico Magis iratus in Flaminia,

Sacerdotia. Et Lactantius lib.vi. Qui dicendum est de iis qui ' ρο utiri leuitate ducti,vel maenis' bibis ecturas opes notate de effuso sumptis exfibendis muneribus impendunt 8 N eos dementes atqueserisor, quipraestent populo quod siperdant, in nemo eo - .rum quibus praestatur accipiat. Diit metu & velut per indicem de omnibus dicam. sed propitia mihi esto dea Fides: quia vereor

34쪽

LIBERI.

ut apud istos inueniam fidem. Primi e magistratibus ded

runt, ut coniicio, Di L E s. Quidni enim exemplum rei primum ab illo magistratu censeam, cui, vestit peculiare munus, ludi Z Adde quod antiqui lima mentio AEdilitiorum aliquot munerum Ciceroni de Officiis secundo: quem est videre. Etiam Caesar Edilis munus praebuit,ex Suetonio cap.x.& Plutarcho in eius vita. Editio tamen ea quando coeperit non callide scio: vix est C UM

uius.Cur enim funebria aliquot munera recenset, nulla A di-η liua quc probabile fuisse ampli,5 senatorij apparatust an- documque coeperint, mansere tamen ad extrema imperij, re censetque Capitolinus in Gordianis: Edilitatu suae tempore Q. dec populo Romano munera estpersingulos meusti singula de sibexhibuit. Secundo deddie PRAETOR Es, more item vetere. Plutarchus, in Bruto, Cassium facit eum alloqui: σοῦδ. τί- ac molem id est Ab alitit quidem Praetoribus munera, peciiacula, Ο --ymiores:ate vero depulpionem tyramni is pultu e lectat. Augustus 3 aliquid hac in re innovans & astringens, idii ν si v K υ

cIram O locis ἀνθων, id est, Praetoridus curam ludorum omnium imposuit,epublico aliquid eis darip cipiens: interdicens, nequis a se aliquid amplius altero impenderet, sitae in Gladiatores; siue tu alios,u Senatus id tecreui sit. Devesaepius, quam bis quoque --ns, Gladiatores daret,neu plurium quam sexagintaparium: ait Dio, , libro L Iii 1.Postea tamen edictum illud, qua de sumptu est,

est Ut Praetoribu quive mi concessimi triplum iu ludos impen- . 'derent,eius quod publico accipiebant. Imbe publico aliquid dari

35쪽

q,--, cum Quia floribus imp6suit, ut dicam. Videntur tamcn ite- ἡ rum irruptile,& sub Traiano ea Iuuc natis agnoscit: quanti sussandra vendant Quid re rit vendunt nulla cogente Nerone. Nec dubitant celsi praetoris vendere lud A. De arena enim ij versus. Et Lampridius in Commodo : G π- . , ' Pr torem dixit,quo pr. sentes pis 1egladiator pi lubi legam, Tertio Qv ΑεsTOR L s. instituto Claudi j, ut diserte notat Tran- . . quillus cap. XX liii. Cosito G storum proflatura viarum gla ia-e o rum torium munus iniunxit. Quod tamen conatus Nero tollere, qui sanxit, it ne designatis quidem 'aestoribus gladiatores edendi ne- c sta esset. Sed rςduxit denuo Domitianus,& sti oria mune-

eii m ra olim omissa reuocauit,ut scribit Suetonius capite O it. Itaquc

crebra mentio deinceps. Capitolinus in M. Antonino: Gliai torium qua lari tus maestor edidit muniis. Idem in Vero: di is inter Pium Marcum resedit, cum Gaestor populo munus d ret. Spartianus in Caracalla: Papinianus qui ante triduum 'ae stor opulentum ediderat munus. Non leuauit sed auxit Quae ita rufia onus Alexander: oliuit flores candidatos risit ex sua pecu- .nia munera populo dare: se lut post Gae ram Praeturas acciperent, prouinciaπ ruerent,ait Lampridius. Quarto dedere ,3 C o N s v L E s, exemplis tam cia haud ita crebris. Cicero sta

Tricundo de Oisc. magnificenti ma Pomsteti munerasecundo consulam, M. iura δε celebrat. Marcellus Iurisconsultus l. xxxv i De cond.& de imonstr. Uiuo Maesio Seius consul designatus ess,'munus e is t. in i ii , . Et facit Suetonii locus. Nerone capite iiii. Haec de ma jstr tibiis reperio. Iam vero dedere etiam . I V, eriti a SACERDOTE s. atque ita Pontificales ludos in Tran-ώ- ' quillo obseruo Aug. cap. a Liris. & Sacerdotalas ludos in Plia

36쪽

ii olibro vii. Epistolarum. Addite & Tertulliani verba , quae supra. Item nouo nomine & rest Α Rii. Ita enim sane in Lampridij Alexandro legitur: arios vero instituit qui de area ita vetus lectioὶ sici ederent rem

nera,eademque parciora. quamquam emendanaum censeo,Arca

ri iuIlituit, & mox, de arca sisti. Arcarij enim apud Symma elium, Cassiodorum , & in Codice Theodosj lecti, qui prae i. ii m- erant arcae. Denique

IMPERATOR Es, ita quidem frequenter,ut hoc eximium lib. i mr. censuisse videantur inter munia Principatus. Dabant enim Natali suo: dabant Quinquennalibus, Decennalibus, Vicesi malibus: dabant in Dedicatione publicorum operum: in Victoria & triumpho: &per variam occasionem, uti ex historia hiserioris aeui promptum colligere nefastidium vobis patiam . tot exemplis. C A P v T X. . Nee Romae flum , is prouincia. Ubi reges dabant, praeside que Paulatim in coloniis c municipiis Acrebuit mos: et bi minores magistratus dabant. Possea promiscue priuati, vario praetextu. Dies etiam, quibus ex more dabauet. .

ROM Ae ista. Quid in prouinciis ρ cenὸ dce A perua

sti tum hullis ludicri,velut tabes. Primus Perseus Ma cedontii ex transtulit in Graeciam: quod docuit.ne Liuius Alibro XLLSpectaculori quoque magni Penti inquit,reges omnes vicit superiores,reliquorum sui moris copia G corum arti seum: ciaria I gladiatorium munus Romanae consuetudinis, primὸ maiore cum terro- .re hominum in uetorum ad tale spe iaculumquim cum voluptate de h.

At. deindesepius udo,c modo vulnerabus tenus,moL sine missis ne etiam, is familiare oculis e rumisse id pecta inum jecit , armorum Iudiumplo que iumenum inccendit. Nec dubie alij reges de dynastae,in sua regna. Et profanae solum gentes imo ipsi ecce 'Iudaei. apud quos Herodes rex sub Augusto in singulis paene opidis theatra &hiceatra constituit.& Agrippa una coi mistione dedit piria septingenta , Romanos quodammodo ipsos exsuperam, Iosephus libacix. in haec veiba: E GO , πα-E T -

37쪽

rum magnifice celebrauit iu Amphitheatro, copi Itidiatorum, osten d ns animi sui maPetitudinem. τbi etiam,vimi, tu me interse pugnantium augeretur voluptas gestantium,septingentes viros cum se-' ptingentis commisit inoxios quotquot habuit in hanc operam destinans:

ut in illi poenas dignas luerent; belli imago, obui Iulio pacis esset. Nec reges solum insanierunt hanc insaniam etiam in pro-' uinciis passim Proconsules Praesidesque. Ab camente est,qii od

rii in x- Tacitus Iunio Blaeso qui Pannoniae Praefectus, gladiatores ad-t tribuit, lib. i. Annal. Nocte proxi-,inquit, res suos quos in exitium mibium habet atque armat. Et mox: Param intumgladiatores, qui ineruitio Blaesi erant vinciunt Et multo clarius lib. xiii. Edixit Caesar nequis magi iratus aut Procurator qui prauinciam obtineret,blectaculum gladiatorum aut serarum, aut quod

aliud ludicrum ederet. Nam ante non mimus tali larritione quam corriapiendis pecuniis subiectos a pigebant: dum quae libidine rit querant,

- ambitu propugnant. Vbi etiam vetitas eiu sinodi editiones vid PMim γ' cis: sed obedientia,ut metuo, non diuturna. Iam vero coloniaenici & municipia pleraque aemulabantur:& passim inter reliquias, vetustatis Amphitheatra etiamnunc, caedium istaro in sedes.

De Graeci quidem Philostratus satis testabitur, i reti. de vita Apolloni j. Alius item erior Athenis em n datus est. Conueniens enim populus tu theatrum, quod in arce i, Gladiatores se mutuo iugulantes Jectabat, magi que ibi tunc tuba exempla edebantur, quam

d. nunc Corinthi. Nam magnu pecuniis empti homines nequam eo duc bantur, ut adulteri, perfosso raparietum, sectores marsupiorum, receptores figitiuorus iq; tales. thenienses. tutem eos armis insi ruen tes certare inter se iubebant. quam tam crudelem consuetudinem Apol-' Anius il sustulit. Videtis in Graecia passim edita, & parum G deliter,puto, sustulit Apollonius. I in alibi: atque ut Romae magistratus praebebant: sic in coloniis municipiisque Duum- Abari a uiri aut Ediles. Apuleius indicat libro inquit,on tadus patria Corintho gradatim Zermensis honoribus, qcisquennali mo

estratu

38쪽

alia uatiu: ut plendori capes durum responderet strum Giugladiatorum triduo pectaculu pollicitin, latius muni stentiam sis improtendebat. Nam quod scribit quinquennalem magistratum, non alios intellegit quam AEdiles quinquen n, les. Sed & multi priuati dabant, nulla lege,ad populi tantum gratiam & pecuniς suς illudentes. Sic apud eundem Apuleium t

lib. iii t. in Platearum ciuitate Demochares quidam , munus gladiatorum editurus enereprimaris iridi vi Vluribus, in liberalitate praecipuus,digno fortu suae silendorepublicas voluptates instruebat. Sic apud Martialem nescio quis cerdo: quem poeta tangit tuae, mim. Das Ilia atores sutorum reguli credormoque tibi tribuitsibula, sica rupit. Apud Tacitum, Fidenis, Atilius quidam generis libertini. Et si ita a ab hac caussa in lapidibus frequenter decreti honores tur: ut Praeneste,

L. D. D. D.

Item iuxta Neapolim; 2

39쪽

Frequens etiam titulus praebendi,Salus Imperatoris. sic Sues. ,... sis C. Titio cuidam honines decreti in marmore leguntur,

ωtcb. DI Is E T. Quianquam id Claudius, quod in se erat, vetuillet, narrante Dione libro vii. ς ει ni tranquit, τους αγῶας ς

λεγι dest: Praetoribm edixit et diatorios ludos non praebe r e ,siquis ius eos Vbicumque locorum daret, ne sus eptos eos ctosque pro salute Ius aut striberet aut Her . Atque hi fortasse Honorarij ludi Suetonio dicti,in Aug. cap. XXX ii. quia in honorem Principis suscepti cisi aliam eius verbi sententiam haud sperno. Postremo non homines solum certi qui darent, sed etiam tempora quςdam quibus darentur: Saturnalia inpri is, ut praedixi. Deinde Quinquatruum selli dies. Ouidius: Sanguine prima vacat nec fas concurrere se reo i Caussa, quod est i a nutu , Minerua die. Alura treseque puer rasa celebrantur amens, Eusibus exsertis belgica tita dea est. . Quod ait diem primam puram a sanguine: ita capio,vt pugnauerint quidem,sed rudibus non serro. Dio ad hanc rem scribit lib. iiiii. Augustum dedisse νο απιδωθώ meri gladiatorum ludos, Giuqu tribus,siliorum no- .Pin 111iuer Atque etiam per adulationem Senatus,dies unus alterve gladiatoribus saepe additus,in honorem Caesaris: ut in eo ipsis Iriptore obuia exempla. ιδ CAPur

40쪽

Crebri in munerum multitudo pugnantium,so nostram H m. Plinius ac Suetonius probabiliter emendati. IN T ε R iE s C E N T S paullum Pigbio,Victor, Non teneo me ultra, inquit. di quis hic suror equae publica clades orbis terraei Pighius illum intuens, Magis id dicas Victor, in.

quit: si numerum tibi dierum recensuero,quibus dari: nume-c his rivirum hominum,qui dati. Caesar AEdilis CCC xx. paria dedit, auctore Plutarcho. Adrianus Caesar munus fersea dies continuos exhibuit, narrante Spartiano. Gordianus, suae tempore duo secim populo Romano munera dest, perfngulos men sessi uti exhibuit, ita ut gladiatorum nonhun stam jumpena paria 'rua Mexhiboret,numquam minus centenis quinquagenu, ut scribit C api tolinus. Et nugas adhuc loquor & vitreas fractas , praeut Titi, i, in editio fui qui Gladiatores,Venatus,Naumachia, per centum dies dedit,auctore Dione Qiud plura ξ ecce bonus 5 modera tus Psinceps Tiaianus , si' ctacula eiusmodi per dies centum viginti tres continuauit , re gladiatorum decem millia dedit. Tu Lipsi abnutas ' dabo fidei meae caussa Dionis ipsa verba. χῶ θέας, inquit, Rim mi r αις Θηρια , in se βότα- --μπομα ' μύωπι - - m. id est, Et spe iacula centum viginti dierum edidit. in quibusseras cicuresque animantes, interdum milli, interdum ad decem milha, intersectaesunt. glusatorum autem decem missa purnarunt. Itaque magna copia Romae &inprouinciis gladiatorum : nec diutius ccnniueo in rnenda quae Plini j codices obsedit libro x i. cap. xxxvii. Ut inti, inquit,gladiatorum paria in Caijprincipis ludo DG is uini runt,in iis Eo omnino qui contra comminatiouem aliquam non connita μυ ent. Ueliram fidem l in magnifici illius &in has voluptates effusi Principis ludo, dumtaxat viginti paria ξ At ego scios lui sarpe habuisse unum aliquem e Quiritium plebe. Gordianus ecce Roniae habuit gla atorumsi alium paria milli,ait Capitolinus . nec tamen aut imperium tunc,aut ipse,ad Caligulς Millius aeui opes. Otho Imperator duo millia gladiatorum con ita Vitellium armauit, auctore Tacito. credo ex iis tantum,

E , qui in