장음표시 사용
41쪽
qui in principis fisco. Fidenter igitur rescribo,rt paria de video erroris caussam. Notatus apud Plinium scialicet numerus fuit , non perscriptus. Nota autem millenaria haec olim, in lapidibus obuia, Oo: quae ignorabilis obiecta exscriptori. Itaque censuit, similitudine aliqua captus, min tum este: fecitque viginti. Nunquam mihi fides apud vos, s hodie huius rei sum mendax.Idem plane mendum in Suet iiij Tiberio cap. Lxi. de Principis illius immani saeuitia: ut ii, inquit, uno die abiecti tractique, interque res fueri feminae. Corrigo utiliter, Quidni corrigami Tacitus de eadem re: Iacuit immensastrages , omnusexms, o Maetas,utasires, ignobiles,dictersi aut aggregati. Quae illa ut cum Plauto loquari paratra oediat Tacitus, non esi ut locum habeant in vigintinomullis.Denique historia ipsa refellit, quam censep legatis in Dione. Quod autem ad rem, de qua Plinius : certe magis mira eiusndseueratio,si inter tam multos reperti dumtaxat ii connivis oculis duo; non mira, si inter viginti
C A P v T XI I. Detestatio huius veresceleris. quaeque leges ab antiquu latae adcora cendam est usum praebitionem. Eae duorum generum, quae certos si mines ab editione arcerent: quaque numerum modum editioni ipsi ponerent. Postremo tota res sublata. Ammianira expl)cati s
ORi ci N E M videtis , progressumque:& quam non te
mere a funere orta res , quae reuera funus & pestis orbia terrae. Credo, imo scio, nullum bellum tacitam cladem vasti itemque generi humano intulisse, quam hos ad voluptatem ludos. Numerum cum animis vestris recensete dierum quos dixi hominumque: mentior,si non unus aliquis mensis Euo paestetit vicenis capitum millibus aut tricenis. Heu mores lNeronem culpamus aut Caligulam, qui centum aliquot homines vita interfecerunt, ira siue metu: ecce unus editor, ho mines supra mille ludens intersecit,& die non toto. Atque haec delicias vocabant,& cibum oculorum: fiebantque non per
unius alteriusve lasciuiam, sed velut publica lege, de decreto. Itaque
42쪽
L I B E R r. 3'Itaque eo ventum est, ut aliis legibus es utio ista starii cc er-- 4ἡ cenda: quas ordine dabo. Primo ad ambitum reprimendum
m uenio cautum, nequis daret candidatus 'Legem Cain tulit vesisicis
M. Tullius consul: dc vis eius sententiaque ex prella,interrogatione in Vatinium: Cum mea a dilucide vetet, biennio quo quoperat etituri ve sit gbdiatores dare, nisi ex te'Mento praehittitia aere: quae tanta in te sit amentia, ut in ipsa petitione gladiatores audeas daret Et pro Sestio: Acta mea ait sibi di licere. quis nescit ζ qui Leen
eam con, nat,quae dilucide vetat,gladiatores biennio quo quispute- rit aulpetituriusit dare' Ex quibus poliremis verbis facile, suci sublatu mendum in priore loco contra Vatinium, binrnmci ' nu quo quis tet/t Poticas enim,quo quis petiit.Cautum etiam denu- . mero gladiatorum aliquid, sub idem tempus. Suetonius de
Edilitate Caesaris,cap. x. Cum multiplici aVilia undique compana Numeri sta inimicos exterruisset: cautum est is numero pladiatorum quone . emaiorem cuiquam Romae babere liceret etsi id interdictum ad liabi rationem potius in urbe pertinere videatur,quam ad pugnan ' tium numerum. Sicut in Catilinaria coniuratione,item remoti gla Jiatorcs ab urbe: Ze,decreuere inquit Sallustius, ii odia toriae familiae Capream in celena municipia digribuerentur. Sed Augustus certe etiam de numero parium cauit, edixitque an
αλυγων com mi ον aere ἄν πω u: nec Gladiatores saepius quain bis
anno dari,nec plurium quam LX parium. quod ipsum tamen pertinuisse modo censeo ad editiones Praetorum, qui publico, in parte, sumptu praebebant: uti ex prioribus Dionis verbis apta paret. At Tiberius firmus contra ista, certum numerum in o
rum ac munerum, inquit, impensas corripuit, mercedibus scenicorum recisis it a verius quam, resci iso pari usque gladiatorum ad certum numεrumredactis. Ad hoc edictum siue SC. fuit, respexit Tacitus lib. xiii. Annal. Non referrem vulgatissimum Senatusconsultum, τὸ ilia H quo ciuuati Syracusanorum egredi numerum edenias ludiatoribus si nitum concedebatur,nisi Paetus Thrasea contradixi fiet, praebui Jtque materiam obtrectatoribus arguen laesententiae. Sed post Tiberium Caligula,conculcato hoc interdicto, Syζεα βουλο αυς ἐ
43쪽
etiamsi v numerum δε initumi distra praebere. Et Domitianus B icti, gratificatus contra eandem legem ingenio suo & saeculo vide . tu r, lucente nos Plinij loco,in Panegyrico: De ampliando num rolladiatorum aut in ituendo colligiosa orum consulebamur: quasi prolatu imperii sinibi inunc ingens, arctu,nunc menses nomini Cae cis, a Iarum dicabamus. Nec de numero selum Tiberius , aliquiaeua in statuit de munerariis cauitque Sc.nequis adiutorium mu- soli. nus ederet , cui miuor quadringentorum millium res , ait Tacitus li- aimi. bro iiii .Fortasse & idem vetui nequis edidisse vellet libertus.
Fuit se id scitum,colligo ex Suetoni j Claudio cap. XX vi Ii qui Harpocrae libertoiecticii per urbem mehendisse iaculaque publice . edendi ius tribuit. Nisi enim id ante vetitum, indulgeat nunc Narra dii frustra. Quin & Nerone Principe statutum; nequis Praeses aut Procurator qui prouinciam obtineret, gladiatores daret Tacitus auctor lib. xiii. cuius verba memini referre ante. Re ' impiis perio etiam Sumptum ad munera,coercitum plus semel. An Pius Sumptum muneribus gladiatori is instituit, ait Capi tolinus: id est,profusionem vetuit certa pecunia desinita. Post
illum Marcus Philosi,plius Gl istoria flectacula omnifariam temperauit, siue, ut idem Capitolinus postea ait, Gladiator mu
neris sumptus modum fecit. Alexander vero, monente Lampridio, . Habuit in animo ut munera per totum annum dispergeret,ut per xxx dies munus populo daretur: salubri consilio sed sine effectu. Per rupit enim omnia septa inueterata licentia: nec iam princeps. aut lex, qui capere posset tam cisu sis cupiditatibus modum. I Itaque tarde, imo sero descensum eo, ut gladiataria spectacula prorsum tollerentur. Eam sublationem Zonaras Nerii. ae Impe- - ratori adsignat,qui utari gladiatorum compositiones certamina vetuit. Parum caute, Vereque. quonian reuera sub Nerua &post Neruam mansere ij ludi: sed sumptus dumtaxat numerumque imminuit. & circum spectius Dio. π αι inquit,
bros Circenses, i, alia quaedam bye iacula ustulit, immisseus y temperavi tua seri possit,sumptio. Verisis pudclherrimae rei laudem ad Constantinum Imp. referemus: cuius utinam cetera suis sent ad lioc exemplum i is primus Romanoruria principum, gladiatoria spectacula e toto orbe Romano submouit, anno
44쪽
ab urbe condita oo. Lxvii. paene sexcentis, post instituta ea,
annis. Auctor somnaenus lib. i. Π si sutia inquit, rara
πινη VII s tram; --ξ-: ApudRomanos tunc primum subtilum Glud aiorum)ectaculi m. Et Eusebius lib. iiii. de vita Constan
vetuitidotusacrificari, eluit Itidiatorum cadibiu ρο uiribes. Meminit & Callistus libro vii. Quin etiam nunc inserta Iustinianaeo 'Codici Constantini ipsa lex: Cruenta specta- 'LYxi.iis. eis uotisciuili m domestita quiet uon cent. quapropter omnino gladiatores esseprohibemi. Et hoc quidem recte notatum a peritis duobus nostri aeui Iurisconsultis: quibus suggero Am resani Marcellini egregium locum lib. xii ii. de saeuitia Con stantij : Erat, inquit, atrita tis eius hoc quoque indicium nec obscurum,nec latens,quod ludicris cruentis Huctabatur, O in Circo sex vel septem aliquotiens vetitis certaminibiupugilum vicis e concia Ainritat. dotiumperfustrumquesanguine blecte, ut lucratus ingentia Ietaba tur. Nam ludicra cruenta, ita, ut Constantini lex cruentast ctacula. & quod ait Pugiles,vsurpat sane pro Gladiatoribus,ri
re iudicat, cum addit,sese concidentium c sanguine persu rum: multoque clarius,clim ait, Velitis certaminibus. respiciens scilicet ad Constantini interdictum. Et repressit quidem igitur Christianus Princeps, eoque iuc apud Salvianum, qui ludos exagitat ex profesta,memoria gladiatorum , nec apud Cassio- h -- .dorum quidem accurata: tanaen & sub Constantio, & postear sub Theodosio a cValentiniano conati irrumpere: imo irrupe e. Lex in Theodosiano Codice est, quatur auctoratos militiae,vel Palatina praeditos dignitate,in ludum producere. Si in istis tantum vetitum : iure argumentor, permissum in aliis. Adde& l.quanquam. Cod. Theod. De paganis. Etiam Augustinum litavi.Cons .cap.Vm. qui. 'pium1uum,
gladiatorii Jectaculi inhiatu incredibiliter abreptum scribit. Etiam sub Honorio, prudentius locis aliquot describit, di damnati
votum imo precesque interponit ad Principem, pro tollendo: emus ut sceleris iam nesciat aurea Roma Te precor Ausenij dux augustasime regni: ri,in Q. Et tricte 'sacrum iurias, ut cetera, tolli. PM H o.
45쪽
uodque patris superest,successor,tiura habe o.
Illa urbem vetuit taurorum sanguius tingi: . ' Tu mrtes miseerorum seminum prohibeto litase. Nudus in urbe cadat, cuius sistoma volvta . .. Iam selis contenta feris infamis arena Nulla cruentatis homicidia ludat in armis. Et sustulit sane Honorius, occasione Telemachi cuiusdam, monachi,qui gladiatores Romae pugnantes, pio quodam ardore diducere conatus, a populo lapidibus obrutus fuit. De quo facto Theodoretus lib.v. Histor.Eccles. cap.xxvi. & Cas. siodorus in Tripertitae lib. x cap. ii. ita obuiam itum ludo non ludo:& sublata adeὁ res cum memoria gladiatorum, Vt aegre
nunc ad intelligentiam retrahere possimus morem fugitiuum C A P v T x ,1 I. Aia tamenti loco ad prim/m sim niis partem adiectum, de babitu istium de habitu Desiantium. Suetonius ita batus. .
PS Oxigine, progressu, deqxie interdicto gladiatoriae rei,
quod satis est,dixi: non absu rde adiunxero, quo habiti ni quoque modo. Duo penera collocaui.inter Editores: Magistratus,& Privatos. Qui enim munus mortis caussa dabant,plerique videlicet fuere priuati: tamen dabant non quasi priuati. Per dies enim omnes muneris,praetextae illis ius,licti rum,accensi: omninoque imaginem quandam gerebant inagistratus. De praetexta,Fesstus: Praetextapulta nulli a* bcebat uti, quam eiqiufuniusciebat. Cicero Sex. Clodium qui nunquam antea aetextatus ferat,ludos Merempraetextatum νο-btare passus es. Ex hoc ritu Suetonium noue interpretor Clai dii cap. ii obvaletudinemetidiatorio manere,quodsimul cum Iratre memoriae patris edebat, pastiolatus no more praes u. Bene, nouo more: debuisset cinna praetextatus. sed Palliolum , in morbo vestis. Quinctilianus: Palbolum, sic t fascias o focalia,solae valet . Seneca libro iiii .Natural .Quaestionum:
videm quosdami a triti pago, Ioca que circumdatos,pallentes
46쪽
L I B E R I. 4sseo . De lictoribus & accenso, Cicero de Legibus: Reliqua risIunt in more uum ut indicatur, siquidi do U . domini que senem iis. itatis accensu atque lictordiu. Nec illud in occasione praetereo, his is is propriam quandam vestem suisse in munere funebri ipsorum is spectatorum. Spectabant enim in penula pulla Dio L v.
cum singulas certantibus,tum pluriburcontra pares,quod cum ali' om- nollesiarunt in puta veste, tum eae silis Augusti ,solo ipso excepto. Lamprid; us in Commodo:Contra consuetudinem, penulatos iussit spectatores,non togatos ad munus conuenire, quod funeribus flebat, ipse intus ulupraesidens. Quibus e verbis utrumque discimus, in senebri munere penulatos, in alio,togatos spectatores suis se. Nec procudo ultra sermonem limitis primi
Possecvnn heloco. quicum uplex rimὸ de Iugad sum. cui Miuuentus: quam multi Romae: quipraefecti O admini iri. Dei ctu o sagina aladiatorum in his tu . qui fuere etiam extra M. mum. . aliquid de ludorum frema. AD locum transeo. qui duplex, Ludus, & Arena. Illum appello,vbi habiti altiquegladiatores: hune, ubi dati &producit. De priore, Luduugladiatorim Isidorus, nὲ, se Inde ductus quod in eo iuuenes usum armorum condi caut. Nam primo credo gladiatores domi & in reliqua familia suisse,imonee eruditos valdhad pugnam stille. Polybius hoc mihi dicit,nee alio abnuit, quae vult prima omnia rudia magis & impolita esse: sed Polybius ita in s agmento apud Suidam : κω ἡ μὲν -
Significat nec vera tam multa fuisse,quam mox dicam : necuem ludo , in quibus accurate docerentur. qui tamen, cre- .scente numero & crebritate editionum, publice sunt aperti, oc
in iis Magistri. Etsi quidam splendidiores,etiam post institu-
47쪽
tos ludos , habuἴre domi caut apud amicos. Ita C Caesar Tirones neque in ludo nequeperbo istas ,sed in Ambus per equites Rom.ac etiamper Senatores armorumperatoserudiebat, se ibist Su ton. cap. xxVI. Qi md tamen perrarum, dc vulgo ars pugnandi docta exercitaque in ipsis luJis. Prudentius: Nam quid vesani sibi vult ars impia ludi -'- pM- Eluid mortes iuuenum,qui anguine 'pasta volo ast Seneca libro i i .de Iri: Non alia quam in ludo gladiatorio visa est, cum iisdem viventiumqugnantiumque. Luserium appellasse Lampridius videtur in Eligabalor Strauit sibi, inquit, triclinium in summo Luseris, didum pranderet, noxios cita appellat gladiat res)-venationes obiexhibuit. vel ut mavelim,ibiexbibui . Et in Salviano Massiliensi Episcopo idem verbum,lib. vi. Lon um est nunc dicere de omnibus Amphisbeat sydeu,Lusmis. Graece -- appellat Herodianus, quasi dicas diuersoriunt . domicilium ue. De Commodo:
latium inhabitare vellet,sedmigra re constituerat in ludum Gladiatorium. Quam eamdem monstri illius inliniam etiam Lampriadius & Xiphilinus adnotarunt. Suidas dicit, contentus tamen,sine alio additamento, posuisse nudam v cem. In urbe autem plures eiusmodi ludi,nominibus suis noti & discreti: quorum in P. Victore mentio, & passim in mar-
tio in ea ad Pisones, LM rem AEmbum. E quibus tamen non a nuerim,quin aliqui etiam bestiariorum fuerint: uti certe 'Matutinus. Hisce ludis non Lanistae solum praeerant, ut dicam iam nunc, sed etiam digniori nomine Procuratores. nec ijde
plebe, sed ex civium primis sui ue velut inter dignitates Labis . infulas id munus. Lapis priscus: CvRATOR. M v NERI s. Pu B L. GLADIATOR. Tacitus Annali xi. Decius qunque G purnianus ει Sulpicius E Procurator ludi,tademparva at λ. Inscriptio alia vetus:
48쪽
Neo longe diuersi ab istis Curatores munerum ac venatio-Cura minum: quorum mentio Suetonio in Caligula,cap. xxvii. Et vis
addam quod vos medici rideatis , Victor Medici etiam sui Μειο -- singulis biis ludis: nec id noui saeculi inuento, sed diu ante Imperatores. Lapidem legi hunc:
In quo sculpti Consules incidunt annum Vrbis D C L x r tr. Adeo antiqua cura illa in valetudine gladiatorum. Legi & in
alio lapide , E v TYCHVs AUG. L. MEDICVs. LUDI.οώ. . MATvTINI. Censeo exemplum translatum e Graecia, apud 'quos medici athletis. Arrianus lib. m. Differtationum Ath
Oportet te iamDor iis re, Adpraeseriptum vesci, abnuere bellaria, frigidam non bibere,nee si quid fortuitὸ incidit aut offerturi medico enimuero obtemperare, ed ω praefecto auidoctori. s. At ouaeres . cui bono medici mox morituris' Dicam. Primo m medicos haud tam uite acceperim , ut hodie , sed incluserim etiam chirurgos,vsurpatione prisca. I jautem opus cerie glata ' '' diatoribus la s , luxatisve. Deinde & ratio victus gladiatorijs 3 ea vi H --.
49쪽
ea,vt salvi esse sine medico non possent. Lame enim edcbant, bibebant: & dabantur velut in saginam. ea lini, ut Domini valentes eos producerent, &, ut Cicero ait, cum ptissitatoriasotiincorporufi mirare. CIprianus eleganti epistola ad Donatum, ita b o a i. Paraturgiariatorii ludi,ut bbuiinem crudelium lumiuom quis oblectet. Impletur in succum cibusertioribus corpus, in aruina assidui nidoris moles membrorum robusti pinguescit, ut seginatui in poenam carius pereat. Quinctiliamis: a bat deuotum cor prauior omnifamesagina. Inde gladiatoria suina Tacito: Singulis ibi militibus Vitellius paratos cibos,tanqream adiutoria aginam, diuidebat Inde saginae nomine, ludum ipsum Propertius intellexit hoc versu,
i dabit immundae vanilia fata sagit r. id es , ad gladium se auctorabit,& ad ludum. Plinius videtur. adtribuere hordeum iis in cibum: tiquissimum,ait in cibis homdeum. sicut Atheniensium ritu,Menandro auctore,apparet Iladi. torum cognomine,qui Hordeari' 'vocabantur. Sed mihi anceps adhuc sententia eius loci: dicam & lectio. Cedo enim. ideon' cuincas hordeum antiquissimum in cibo Romano, quia gladiatores ab eo dicti ἰ atqui tota gladiatura non veteris Romae ut vidimus,inuenti. Sed nec credo eo usos. male alibilis is p
z nis,flatus genitor malique coloris, ut tui, Victor, medici v lunt. ideoque ignominiae caussa,militibus datus qui deliquissent. Seneca etiam eum inter vilis sma genera habet: Voluptauest, inquiens, phoe capere voluptatem vel ex hordeaceo pane. Q ae omnia contraria gladiatoriae huic saginae. Nec tamen Plinqverbis quid faciam habeo sine libris: & fortasse prisci tenui iis cos alebant. Sed redeo ad ludos, quos comperior non Romae solum fuisse, sed in coloniis item municipiisque. Capuae inprimis &Rauennae. De Capua Caesar lib. i. belli ciuilis: capuae si primum sese confirmant , adiatore aut quos ibi Caesar iu ludo tabe
Demin, bat, insorum troductos Lentulus ubertati confrmat,ate e tu equos. Cicero lib. v ii. ad Atticum: Gladiatores Caesaris nulcipuae sunt,sane commode Pompeius Astribuit binossingulas patribus .
I in iliarum. Spartianus in Iuliano: Stapostea sponte sua ita iura
50쪽
χ et B E R I. 47ο- ίω, inquit ,s uber λcio,vt illi Iuliatorer ali atque exerceri Principes voluerint. Rauci nae autem ludum exstruxit,aut certe voluit,Caesar. Suetonius cap. xxxi . Ne quasi cis mouere ' o spectaculo ρ luo per dissi mulationem interfuit, ' firmam quuta uorium ludum erat aed Leaturus considerauit. Formam, ait. de qua nihil dixerim, raeter Cmis a multiplices in iis ludis minutasque cellas fuisse, in queis seor-- sim haberentur singuli gladiatores. Quinctilianus: Coinnor bis inter homicidas inclusus turpiore custodia insordido cegarum situ . Idem: An illi animus rediret in celtatum, ferret saginam, magistrum, personam denique sceletur Exemplo scilicet seruorum, quibus c. h. cellae. Seneca pater: Exce Esuae dominae migrabit in cubiculum: vel Domina ex cubiculo sua migrabit in celtam φ Seneca filius, de se uo Pompeii Demetrio: Cui iamdudum aeuitiae esse debuerant,duo vi crest in cen laxior. Suetonius Nerone cap. XLVO I. iv proximam cellam,de ubiuisve Ictum. Sed & incretricum cellaec a mn . ex Iuuenali Petroniri de capitum omnium viliorum. Con- μ' cludam de ludo cum Quinctiliani dicto: In tu risui. qua paenάemis a nullamgrauiorem .sce ra nouirunt , cuius ad comparationem erga tum bur est.
Ludorum ρ fCA Iani ia: qui Familiapraeesse dicti, eamque Ducere.
iidem DoIIores. agistri,commentabantur, Dictata dabant. Tiro nes apud eos instituti . quorum exercitium, Batsere rudibus. dem
vidirillud - ὸ ligno. etiamque Lan is suisse,ac tironibus. HI s ludis praesuisse Lanistas monui: de quibus opportu-t hiatu
ne nunc adtexo. A laniandis corporibus vulgo eam vocem formant: nec persuadent. Isidorum. potius audio,' qui Thuscum verbum esse vult, de illis carnificem signare. de audio eὐ libentior,quia res gladiatoriapetita a Thulliis Lanista rum multa ubique mentio. Lapis *omae:
Glossarius liber, anista, δεῖ; Ο μονομα, γ, ἡ Μ. Lanisbe auium euam apud Colu nc2am,qui aves condocefaciunt