장음표시 사용
361쪽
Vtrum agens agendo repatiatur.
Dicendum est, agens agendo repati, hoc est, dari rcactionem a patiente in agenS. Prob. unumquodque agi r in quanum est in potentia ad reci plenduin effectum ab agente r atqui ignis agens in aquam est in actu per suum calorem & in potentia ad recipiendum frigus ab aqua , & vice versa aqua agendo in ignem est in actu per suum frigus, & est inpotentia ad recipiendum calorem ab igne sergo Omne agens agendo repatitur per veram reactionem : illud etiam patet plurimis cxperientii, , si quis enim manu calidissima taniagat glaciem , ab illa refigeratur , illamque cale ciendo liquefacit; similiter sertum canis dens aquae immersum illam cMefacit & ab illa refigeratur ; ergo illis cxperientiis coninstar, quod agens agendo repatitur. Obj. I. astra agunt in ista inferiora , & tamen ab iI: is non repatiuntur ue ergo agens
agendo non re patitur. tResp. dist. ant. astra ab inserioribus non repatiuntur per accidens conc. pcr se neg.quia ut agens agendo repatiatur, quatuor requiruntur conditiones. I. Est, ut agens & pasesum conveniant in eadem specie; materia autem coelorum cst immutabilis ; materia vero
horum inferiorum est mutabilis ; ideo de festu illius conditionis corpora coelestia agunt in Tertia pars. E
362쪽
inferiola,& ab illis non repatiuntur, quia non sunt capacia recipiendi qualitates ab inserioribus producendas ι defectu etiam illius conditionis Deus & Angcli agunt in haec inferiora. tamen non repatiuntur. 2. Conditiobst; ut agens agat actione Physica Sc procedete a quatuor primis qualitatibus , defectu cujus conditionis objectu immittendo speciem in potentiam, & Sol illuminando acrem non repatiuntur. 3. Conditio est , ut agens conistineatur intra sphartam activitatis pali defectu cujus conditionis, quamvis coenum esset capax re actionis terrae, hon tamen re patereretur, quia activitas terrae non tam longe
se extendit , defectu etiam illius condi lionis stupa non agit in ignem , quando paulisper ab illo distat, quia minima est iustu pa activitas; si tamen stupa projiciatur in ipsu in ignem , illum paulisper extinguit secundu partes viciniores, quamvis statim victa ab igne consumatur, A. Conditio est, ut activi ias agen aes superet rc sistentiam pasti, similiter ut activitas patientis superet vesistentiam
agenti . Obj. i. ignis calefaciens aquam non reis patitur ab ca e go Um z agens agendo non re patitur. Prob. ant. si ignig ea Ieta iseiens aquam re pateretur, ab ipsi reciperet
aliqura frigiditatis: atqui ignis non potest ab aqua iecipere aliquid frigidii alii , quia ut
inquit Arist. 1. det partibus animalium cap.
x. Ignis non potest frigidus; ergo ignis calefaciens aquam non repatitur. Resp. ne g. an r. ad cujus prob. dist. aucto-ili. Arist. ignis non potest cise frigidus sc-
363쪽
De motibus qui tendunt, cte. ' syeundum denominationem , conc. secundum rem neg. quia Arist. non negat, quod ignis non recipiat aliquid frigiditatis , sed vult tantum, ut non denominetur frigidus , quia ignis recipiens aliquid frigiditatis excedit
tantum in calore , & ssica qualitate excedente denominatur calidus.
Obj. 3. Vel ignis est fortior aqua, vel non. Si dieatur quod ignis non est fortior aqua ;ergo ignis non potest agere in aquam; si vero dicatur quod ignis est fortior aqua; ergo aqua non potest agere in ignem, quia non datur actio debilioris in fortius, & proinde agensa gerulo non re patitur.
Rcsp. quod ignis est fortior & dubilior aqua, est quidem sortior in qualitatibus activis, &est debilior in qualitatibus se sistiti vis. Quatenus est fortior in qualitatibus activis agit in aquam & quatenus est debilior in resistiti vis Patitur ab aqua : quod autem ignis sit for- tior in agendo & debilior in resistendo, provenit ex hoc quod illud mirabile temporamentum excogitavit natura , ut quae sunt magis activa sint minime resistitiua , & quae sunt minime activa, maxime resistunt, proinde calor qui est qualitas maxime activa , minime resistit, & siccitas quae est minime activa , maxime resistit. Obj. ult. si agons agendo repatcretur, nIn posset producere qualitatem iam intentani ut est illa quam habet: atqui illud non potest dici ; ergo nec aliud. Prob. sequela maj. si calidum ut sex re patiatur, quando agit in aquam , necessario a mi fit aliquem gradum caloris, quia recipit frigils ab aqua; crg on
364쪽
potest calefacere ut lex, & proinde non posset producere qualitatem tam intensam , quam illam quam habet. Resp. dist. sequelam mai non posset producere qualitatem tam intensam , si illa qualitas sit, extranea & non naturalis, conc. si sit naturalis, neg. quia quando qualitas est naturalis agenti, IIcet repatiendo amittat aliquem gradum hujus qualitatis ι potest tamen illum recuperare per simplicem & naturalem resultantiam.
TRES complectetur articulos ista quaestio.
in primo quaeretur, inter quae sat mixiatio : in secundo , ut riim elementa remaneant formaliter, vel virtualiter in mixtis. In te tio , utrum possit dari temperamentum ad pondus, sive uniforme.
Otandum est a. mixtionem propriei tam deficii: t.b Atisto. 2Uiscibilium
365쪽
me motibus qui tendunt, cte. alteratorum unionem , vel conjunctionem plurimorum corporum inter se invicem agentium Osee corrumpentium ratione qualitatum contrari rum : illa autem Aristotelis definitio optime explicatur. I. Mixtio dicitur unio , quia mixtio est a ctio substantialis per quam miscibilia uniuntur cum uno tertio: unde non est simplex transitus a forma miscibilium ad foris mam mixti : 1. Dicitur unio miscibilium, ut distinguatur a generatione mixti ex alio mixto: 3. Mixtio dicitur unio miscibilium alteratorum, ut distinguatur a mixtione impropria, quae fit absque ulla corruptione misci bilium,&quae sollim est aggregatio plurimorum cot porum retinentium eandem naturam , sicuti congeries flumenti in eodem
Notandum est x. & ult. quod secundam Arist. quatuor sunt conditiones, ut fiat propria & vera mixtio. Prima conditio est, ut ea quae miscentur, debent esse activa & passiva, ut possint sedestruere, defectu cujus condiationis , corpora coelestia non sunt miscibilia. Secunda conditio est, ut habeant eandem specie materiam , desectu etiam illius conditionis corpora coelestia non sunt miscibilia. Tertia conditio est, ut facile dividi, &minutatim secari possint, defectu cuius conditionis, ferrum, lapides, & caetera dura,mis. ceri non possunt: Quarta conditio est , ut
unum vincat alterum, non tamen unum deis
bet totaliter & multum praevalere supra aliud, sed miscibilia debent esse contem peis rata , sive dcbent habere vires quasi in aequilibrio , ut se se mutuo destruendo, forment
366쪽
unam tertiam entitatem , quae non sit forma
miscibiliti sed aliquid roeultans ex ipsis: quis d
autem miscibilia debeant esse contemperata, patet ex hoc quod si unum totaliter praevaleis Ict caeteris , ita ut illa absorbcrer, & in se converteret, non esset mixtio, sed transmutatio unius in aliud ; ut quando gutta vini infunditur dolio aqua picno, non est mixtio, sed destructio vini , & convcrsio in aquam. Dicendum est l. mixtionem fieri ex ele
Prob. mixtio ex elementis est possibilis , si quatuor elementa possint naturaliter conia jungi & se ita per actionem εἰ r actionem frangere, ut dispositio ad formam elementarem requisita amittatur, & acquiratur dita positio ad formam mixti: atqui quatuor elementa possimi naturaliter conjungi , nam aer,aqua & terra de facto conjunguetur, ignis etiam potest descendere ad locum mixtionis: ideo S. Ilionti post Arist. docet quod. ignis per aerem 'equenter spargitur per virtutem coelestis motus 3 R ideo sunt aliquae partes ignis & in rore, & in vaporibus pluvialibus , ideo aquae pluviales sunt calidae dielcmenta etiam se se frangunt, & se te corrumpunt , quia unum agit in aliud ι ergo e quatuor elementis potest fieri mixtio proprio
Obj. I. ut sat propria mixtio, marcria, et mentorum debet simul informari forma
mixti: atqui materia elemen Iorum non Pomi est simul informari forma mixti ; ergo inter elementa non potest fieri propria mixtio Prob. min. unum clementum prius cor sumin
367쪽
pitur , quam aliud ; ergo materia elementorum non potest simul informari forma mixti. Prob. ant. Omnia elementa habent diversam activitatem; ergo illud elementum quod habet majorem activiratem , aliud corrumpit, S proinde unum elementum prius cor um pirur quam aliud. Resp. g. min. ad cujus probia ne g. anria& uir. conseq. quia elementum habens Minorem activitatem potest conservari, donec elementum majorem activitatem habens simul cum illo coirumpatur, quia , ut jam diactum est , natura ita factum est, ut elementa magis activa habeant minorem resistentiam, S minus activa habeant majorem resistentiam.
Obj. a. elementa non possunt naturaliter in unum locum convenire ue ergo naturaliter non est possibilis elementorum mixtio. Prob..ant. elementa gravia non pollunt sursum naturaliter ferti, nec levia deorsum: atqui si elemcnta conveniunt in unum & eundem locum , elementa gravia aliquando sursummoverentur, & levia deorsum ; ergo clementa non possunt naturaliter In unum locum
Resp. ne g. ant. ad cujus prob. dist, majia elementa gravia secundum se spectata non possiant naturaliter sursum moveri, conc. ut sunt inferiora corporibus coe testibus , ne g. quia elementa possunt considerari secundum se , & per ordinem ad corpora coelestia. Si considerentur secuti dum se , motus sursum non potest naturaliter convenire clementis gravibus si vero considerentur Per ordiuem
368쪽
ad corpora eoelestia a quibus dependent, talis motus est illis naturalis , quia naturale est elementis secundum illam formalitatem eo insideratis libenter obedire corporibus coelestibus ; ita elementa moventur naturaliter accelis ad conficiendam mixtionem. Dicendum est x. & uir. mixtionem ponse fieri inter liquores, sive sint divvsae speciei, ut vinum S aqua, sive sint ejusdem speciei, ut vinum album & rubrum. Prob.,conci . quoad omnes partes. Inter
illa potest dari vera & realis mixtio, quae habent contrarias qualitates per quas possunt se ita destruere , ut resultet aliquod ter-4ium ι si enim non haberent contrarias qualitates, non fieret vera & propria mixtio , sed tantum continuatio unius liquoris ad alium: atqui liquores habent contrarias qualitates , ut vinum & aqua, vinum album S rubrum, ut patet ue ergo inter liquores datur vera & realis mixtio. Obj. I. vinum & aqua in aequali quantitate simul mixta remanent formaliter secundum sitas formas substantiales 3 ergo non potest seri vera mixtio inter liqii res . Prob. ant. formae substantiales vini &aquae non destruuntur , si post mixtionem ab invicem possint separari aliquo artificio et atqui patet experientia, quod post mixtionem aquae & vini, aqua separatur a vino vel medulla iunci, vel spongia oleo prius imbuta; ergo formae substantiales remanent : & proinde inter liquores non fit vera
Re . neg. min. & ad prob. dico quod S.
369쪽
De motibus qui tendunt, cte. s 7
Tho. lib. i. de genera. Lect. 1 f. docet quod aqua potest separari a vino , quando non est transactum sufficiens tempus ut fiat alteratio S corruptio utriusque liquoris, & quando vinum est debile & parum generosum Si autem facta fuit vera mixtio , ita ut transactum
fuerit sufficiens tempus ad veram mixtionem, tunc non extrahitur vera & formalis aqua,
sed solum extrahitur aliquis liquor qui habet speciem aquae, & qui de facto est ejusdem rationis cum liquore a quo extrahitur. Obj. I.& ult. gutta aquae infusa vino conis tento in calice , non facit mixtiunem cum
illo ; ergo duo liquores diversae speciei non
faciunt propriam & veram mixtionem. Resp. neg. conseq. quia ideo gutta aquae , S uinum in calice contentum non faciunt mixtionem, quia deest una conditio ad veram
mixtionem necessariam : in illo enim casu miscibilia non sunt contemperara ; ita ut vinum totaliter vineat aquam & proinde tune est tantum conversio aquae in vinum , quia vinum potest agere in aquam, & in materiam
illius suam formam introducere. Quod illud
autem ita fiat, constat, ex eo quod si aqua vino in sua in calice non verteretusi in vinum, non converteretur etiam in sanguinem percosecrarionem,cum materia hujus sacramenti non sit alia quam panis & vini, ut docet concilium Tridentinum sess. II. cap. I. 2 3. unde non esset adorandum quidquid latet sub speciebus in calice , quod maximum est inco uis veniens, secundum omnes Theologos.
370쪽
formaliter vel virtualiter inmixtis. N Orandum est omnia clementa concum
rere ad productionem cujussi bee mixti, R in quolibet mixto remanere , sed dubitatur quomodo remaneant illa elementa. Quidam affirmant non tantum remanere secundum materiam , sed etiam secundum formas subis stantiales : Alii existimant remanere solum virtualiter virtutilitate substantiali ratione graduum, eo quod forma mixti virtualiter &eminenter contineat gradum ignis , gradum aeris, aquae & terrae: ficut anima rationalis continet virtualiter gradum corporis, gradum viventis , & gradum animalis: Alii arbitrane tur elementa remanere virtualiter virtualitate accidentali , ratione alicujus quintae qualitatis resul antis ex quatuor qualitatibus elementorum , & eas eminenter continentis rΑlii denique docent elementa remanere vir tualiter virtualitate accidentali , ratione quatuor primarum qualitatum formaliter remanentium in mixto , sed temperate & in remisso gradu.. Dicendum est elementa remanere in mixtis virtualiter , ratione quatuor primarum qualitatum in illis temperate & formaliter