장음표시 사용
251쪽
magnitudo , quam ipsius veritatis testimonio is ipsisus inquam, qui quod a suis venditus, horti traditus fuit, eius impietatis idem ipse aequisiassimus iudex, ac vindex fuit qui cum in sermonem incidisset de templi magnificentissimis aedifici js;
illud praedixit subuertendum Omnino, ita Vt non relinqueretur in eo lapis super lapidem . Ap Domini pro stoli vero arbitrati sunt id in uniuersali totius Ai mundi subuersione euenturum, nec antea haud tam .',d ex secus quam Martha, quae cum audisset Dominum, dicentem resurget frater tuus, ipsa respondit: sio, qtii. resurget in resurrectione in nouissimo die non enim magis videbatur Hebraeis credibile templum subuertendum, quam La Zarum resuscitandum ideoque tum hoc tum illud adeso Buissimum referebant diem . Quapropter sedente eo, Christo ISSA ,fuster montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli fecreto dicentes dic nobis quando haec erunt,o quod signum aduentus tui, consummationis saeculi ξ Cumque multa respondisset Dominus communia signa, quaecum urbis ac templi ritim totius mundi consummationem praecessura erant, subdit Clim ergo, deritis abominationem desolationis , quae dicta es a Daniele propheta saniem in loco sancto, quia sit inte Vat. Quae verba quamuis ad finem mundi referantur ab Irenaeo , Hilario, auctore operis imperfecti eiusmodique interpretationem referens San Cctus Hieronymus minime improbet, eumque imi latus Beda tamen tam hoc, quam eo Danielis loco, qui a Christo Domino refertur, reliqui fere omnes graui Iuni scriptores de Hierosolymitana vastatione Dominum locutum fuisse non dubitant, quamuis nec nos dubitemus ad extremam saeculi consummationem respexisse: 1iquidem huius singulare quoddam praesagium , ac symbolum illa Hierosolymitana fuit. Et quidem eius, quod diximus, haud dubium argumentum de sumi posse videtur ex ipsius Danielis conteXtu: ix enim sic habet Et os hebdomades sexaginta duas occidetur Christus. Cuius loci clarissimum
lumen auersantur quam maxime caecutientes Iu Ddaeorum oculi atque adeo multis excogitatis interpretationibus, quasi densiissimis tenebris illum obnubilare contendunt, non ob aliam sane a sana, quam ne lumen videant. Quapropter a rios ibi effingunt Christos, quos auersari debui usent potitis, nedum eos gloria angelicae commemorationis dignos habere . Ego vero reliquis
omnibus praetermissis, num tantum, orum Confiisioni , ac dedecori aptissimum commemorabo Agrippam minoiem , quem ultimum Hebraeo- fingunt u rima Regem a Tito interfectum fuisse mentiuntur; cium is bello, ac triumpho Titi de Iudaeis parto superuixerit, ut probat Pererius Vertim quamuis ea tempestate occisus fuisset, numquid eius unctionem commemoraret angelus, qui iniquus, alienigena, acram Regum lsrael unctio- Io. in Dan nem furatus potiti videbatur, quam ullo iure adeptus Vertim quoniam longum esset Iudaeorum figmenta confutare, quae ipsa per se evanescunt; illis praetermissis, ad pios. sanae mentis VibroScon Uertatur oratio quos vel natantum momdo explicata ratione conuinci posse speramus. fu, 6 i: Ea vero desumitur ex Hebraica lectione, quae 3
intelligem vocat Christum iesumasiaci, qua voce omne cdoctores tam Ecclesiae Catholicae, quam Hebraein
lymae consummatio mundi X- tremam consummationem praesi. gnauit. Dan. 9 Vmae
rum IESUM Christum Dominum nostrum intelligendum putant. Ea namque voce. Graeca Xυς tabiliri locvnctus proprie significatur, ut alibi annotauimu . ac propterea mundi Saluator ac Dominus eiusmodi nomen sibi iure optimo assum
psisse videtur, quod prae confortibus suis , hoc est, prae illis omnibus, qui aliquas,ctificationis
unctione digni effecti sunt, participes, unctus Derit a Deo; Deo inquam Patre suo, oleo laeti tiae, Omnium, inquam, gratiarum, ac donorum plenitudine diuinitatis, quae inhabitat in eo corporaliter : neque propterea tantummodo ; sed quoniam in ipsum Christum 1 cut in caput effusum diuinitatis unguentum descendit in barbam, defendit in oram Destimenti eius, descenditque a supereffluens gratiarum copia in montem Sion, haud secus quam ros matutinus, inebrians,
cundans, atque ex Ornan montem Hermon 1.
Proptereaque uncti omnes consortes unctionis Christi merito dicuntur, quod sacerdoti , Regiae potestatis,ac omnis sanctificationis unctionem ab ipso IESU Christo Domino nostro receperint ac recepturi sint, quotquot uncti dicendi sunt. Hanc autem Ecclesiae Catholicae intelligentiam non ignoras te videntur Hebraei qui interrogati a Christo Domino, quid vobis id tu BChriso, cuius situs esse de Christomun di Saluato te interrogari se intelligentes, dicunt ei David. Permittant ergo Hebraei, atque alij omnes eorum placiti allentientes, de eodeir a Christo nos intelligere Danielis prophetiam de quo interrogati Pharisaei, eum confessi sunt suturum fuisse filium Dauidisci eorumque confirmans testimonium Christus, filium quoque Dei, Deumque verum esse probat, eiusdem Dauidis testimonio, qui Christum, Dominum suum compellat in Spiritu sancto, quo edoctus non errat, dum ait lixit Dominus Domino meo sede a dextris
Hunc ergo Chri hin Dei Filium unigenitum, verumque Deum , Dauidis quoque filium , atque verum hominem factum, quem post hebd mades sexaginta duas occidendum praedixerat Daniel, eodem ipso annorum completo numero, Iudaeorum, atque omnium Israelitarum dijs, atque calumni j sub Pontio Pilato Romanorum praeside occisum fuisse, vered proprie credimus, ac profitemur cuius sanguine pretiosissimo re dempti sumus , iustificamur glorificabimur rid quod ipse Daniel disertis verbis testatus fuerat, seu potitis angelus Danieli loquens: Septuaginta, inquiens ebdomades abbreviat refunt, per populum tuum, o super urbem,rectam tuam ut consummetur praeuaricatio, o nem aecipiat peccatum, ct deleatur iniquitas, se adducatur iustitia sempiterna, o impleatur visio, is prophetia: omnes, inquam, Omnium prophetarum visiones, ct prophetiae, quae de Christo erant. Quae Omnia consummata fuisse testatus est ipse Christus in
cruce moriens ungatur Sanctus sanctorum.
Hunc ergo unctum Messiam vel Christum, quem unum Sanctum sanctorum di Xeris, utpote sanctificationis unguento prae omnibus sanctis, ut dixi, unctum hunc, inquam, occidendum praedixit Daniel. Hic vero omittendum nulla ratione videtur,quo mortis genere occidendum Christum praedixerit
diuinus vates; quhdctim in nullo alio vel Rege, vel sacerdote completum proprie sit, perspicuurn
DE CHRI isto Domino intelligenda Danielis prophetia i l. t y.O. Dan. s. m
Dominus nos e qua re Sanctus sanctorum dicatur.
mollis geneisl re occiden idus erat Chrillus praedixit Daniel.
252쪽
omnino erit, de nullo noto luelligendam , A guentis ita fragrans videris, ut deinceps te com-
xistimas in actis fir mandis coni uetum.
prophetiam , quam de Christo Domino e filia 2 Rege, ac sacerdote, Deo vero, ac homine. In Hebraeo enim habetur Nij ccarath , a radice n carath, quae caedere, ferire, seu scindere significat, tamque late patet significatione, ut omnibus compossitis verbi scindendi vix exprimatur, transse ferturque hoc verbum ad significandam foederis percussionem , ducta phrasi a caessione victi mae in foedere consueta, cuius exemplum habetur in Genesi. Interrogauit enim Dominum Abra
hamus : Unde sire possum, quod possessurus Am
ea. Et res ondens Dominus; fume, inquit, mihi vaccam triennem, is capram irimam, O ari xem annorum trium, turturem quoque, ct columbam Iustodiens uniuersa haec diui tea per medium , ct travique partes contra se altrinsecus posui . Et post multa subdit Cis ergo occu
bui et Sol , ficta es caligo tenebro appa
ruit clibanus fumans, ct lampas ignis transiensivi, diu ones idas . In isto die 'a carath pepigit Dominus foedus cum Abram . Cuius moris meminit etiam apud Ieremiam Dominus: Et dabo, in litit, ad gladium pestem, ac famem, ros, qui praeuaricantur foedus meum, se non ob feruauerunt verba foederis , quibus assensi unt in conspectu meo , itulum quem conciderunt in duas partes, ct transerunt inter diuisiones eius Neque vero sacra Israelitarum tantummodo foedera caesis lactimis stabiliebantur, vertim sacrilega gentium, idolis seruientium . Ne autem hi ritus ab illis mutuati viderentur , porcam
illis sacrifici js immundam, huiusmodi sacrilegijs dicatam silice caedebant, ut Virgilius auctor est,
Stabant se caesa iungebant foedera porca. Qitibus omnibus testimonij comprobari videtur, Verbo n'ta carath, eiusmodi mortem significari, qua victimae caedi solent. Quapropter locloco licet conuertere, caedetur Christus quassi victima, non utique alius quam is, qui apud Iere natam loquitur, dicens: Et ego quasi agnus an
Detus, qui portatur ad Dicti pellare velim non antlim maschial , vertimn imitara, non tantina Xει ο, Christos, vertim chri:m , non unctum tantummodo , sed unctionem ipsam , oleum , inquam , susum nomen tuum. Exterminabitur, vel occidetur Christus, iudicium non est in eo. Quae omnes tam variae lectiones in eam me iaconiecturae adducunt sententiam , ut Hebraeis
codicibus aliquam deesse vocem sus picer, quam in imperium conuerterunt Hebraei, Graeci in iudicium Latini in populum, quod vel scriptorum incuria, vel Hebraeorum malitia accidisse , ex aequo potui mei, vel propterea maxime, quod inter canonicas scripturas Danielem non admit DANIELI
tun Hebrae , ne huius loci arii sui testimo P TA
nio aduentum Christi fateri cogantur. Quoniam autem quaenam fuerit ea vox, quae tam diuersiis verbis respondeat , diuinare nobis integrum non est , aliam quoque animi mei coniecturampijs ac doetis viris examinandam subij ciam, qua ostendam vulgatam nostram lectionem Hebraica illa contineri . Aliqui enim Hebraicae linguae periti arbitrantur vocem ' in, ad radicem lx meen referendam , eliso D mem. Et quidem hoc verbum significat renuere, recusare, aut ne gare. Unde deductum est illud Hebraeorum elo
hoc est, de quolibet verum est affirmare, vel negare, quod fit litterarum huius radicis sola transepositione . tapropter merit conuerti potuit vox maen, quasi retineat suae radicis significationem, quari dicat, negan Maut renuens sub audiaturque populus, cenegans populus a, o pro illo, hoc est, non Frequenter enim ut pluribus sacrae Scripturae locis probat Pagninus scribitur particula haec cum maleph, degitur cum 7 au, e contra Ex quo conij ci potest, utriusque vocis significationem facile posse permutari.Tunc vero apertus fiet loci sensus, si1 negatiuae particulae usus Hebraeis frequens perpendatur 4olent enim non raro verbum substantivum, quasi
in maculati agni, qui hostia pro nobis sectus est impi; mimos mactatores tanto sceleri debitas poenas pastu os praedixit idem Daniel, dum subdidit Et non erit populus qui eum negaturus es. a verba longe aliter habentur in Hebraeo Humbeento, non e , ad verbum conuertunt nonnulli, subaudiendum credentes verbum substantivum, quo oratio compleatur, ita ut sit sensus,' non erit ei reliquum quidquam, clim vitam ,honorem,ac substantiam auferre voluerint perfidi Iudaei . Sanctus vero Hieronymus Hebraeorum quandam interpretationem citat huiusmodi Non erit illius imperium, quod putabat se redempturum . Septuaginta interpretes in Sistiano codice eleganti quadam usii sunt verborum consonantia, sic enun habent: ἐξολοθρόο-
thi latae chrisma cae crima vc estinen auto. EXtermina
bitur unctio abstractum pro concreto posuerunt, mysterium innuentes, copiosillimam nempe Vnctionem Christi, ita ut unctio potitis quam Vn- .u dicendus sit. Quod sacramentum significare voluiste videtur sponsa in Canticis dum ait oleum effusum nomen tuum, quasi diceret, vocaris dulcis IESU Messas, Christus, unctus; mihi vero pretiosissimis omnium aromatum vn-
mam . Huius ergo D in ipsa negatione inclusum subiicere . ii
videre est in facris litteris exempla non pauca In Numeris,obmurmulans populus contra Deum, includun
is Mysen, ait Cur eduxisinos de Ae sto, ut in. moreremur insolitudinea 'men non panis rκvveen, dc non aqua.Quam phrastin expressi aptissime vulgatus: Des panis, inquiens, non sunt aquae. Et in libro Iosue: Iericho autem, inquit, clausa
erat atque munita timore siliorum Urael )Men non egrediens 'A Oeen, non ingrediens, se nullus egredi audebat aut ingredi. Et tandem in libro Pa alipomenon Ligna quoque cedrina, in quit, l)Ν,leen, Vt non numerus, hoc est, quorum non erat numeruS, vulgatus, quae non poterant aestimari, prae multitudine Erit ergo uixta relata loci,quem interpretamur, sensus, negans, vel negaturus eum, subaudi, pulus, non erit, hoc est, peribit,deitruetur. Cuius
quidem loci sensum, de prophetiae euentum significare videtur sanctissmus Apostolus Petrus, ad populum Hierosolymitanum his verbis loquens: leus Abraham, meus I ac se Seus Iacob, 'ρr 3 Deus patrum no rorum gloris cauit Alium suum ILLUM, quem vos quidem tradidi is, ct negi sis ante faciem Pilati, iudicante Po dimitti. Vos autem sanctum es usum negasis, c. Hunc er
go populum, qui IESUM Christum filium Dei V negauit
253쪽
ATTEN-tius legenda difficilia Seripturae
negauit, periturum praedicit Danie que sequentia verba : Et ciuitatem ct sinctuarium dissipabit populus cum duce venturo Exercitus nempe Romanorum Tito duce ciuitatem uniueriam Hierusalem , sanctumque in ea templum destruet, ac funditus euertet . Quem l cum intellexisse videtur Iosephus, a San Ioanne Chrysostomo relatus . Eodem autem, inquit, modo Daniel, de Romanorum principatu scripssit, quodque ab illis tollenda esset Hierosolyma, ac desolandum templum. Haec ille. Et is eius vastitas, post Anem bePi statuta desolatio Confirmabit autem pactum multis hebdomadamna, ct in dimidio hebdomadis desciet hostia, facrificium Merit in templo abominatio desolationis. Est autem huius loci interpretatio ad intelligendam urbis desolationem maxime necessaria; ideoque insequens caput eam distulimus:
exigit enim eius dignitas seiunctam ab alijs dis
obscura se relata Verba, neque cuiuis ad intelligendum exposita , probat Perei rus ex
ipsismet superadditis a Christo Domino verbis, qui legit intePigat quibus quasi m
nere voluit te rem Dominus, esse attenti is ea verba legenda, quae sua difficultate Oscitantem, ac segnem lectorem a sui intelligentia longe repellunt. Nos vero quamuis loci difficultatem,
A tum est, Christum post sexaginta duas hebdo
madas a reparatione urbis computatas occidendum, eiusque populum defuturum, futuramque tunc primum abominationem desolationis in loco sancto, quae numquam sit finem habitura . Neque Apostolos tantiam his verbis hortatur ad intelligendam Danielis prophetiam, sed im-nes posteros, Hebraeorum maxime, ut clim viderint abominationem desolationis tam diu perdurasse in loco sancra, totam quoque Danielis prophetiam opere fuisse completam, Chri lium a patribus suis occisum iam fuisse credant. Hoc enim est, quod Sanctus Thomas breui oratione 3, sed sententiarum plena significare voluisse vid B tur, dicens : Vnde qui videt, nempe aliqua ex ijs, quae a propheta commemorantur, accidisse, intelligat, quod talia, hoc est, reliqua omnia acciderunt.
Et quamuis haec ita sint, negari tamen nulla ratione potest, obscuram omnino esse orationem, quae interpretatione maxime indigeat, utpote in qua explicanda eruditissimi viri max1me desudarint. Qui fere omnes in varias abiere sententias. Abulensis, Ian senius, lati abominationem desolationis stantem in loco sancto, hoc est , in templo intelligenda existimant plurima, Mabominanda scelera, quae in ipso templo a Iudaeis sunt admissa eodem ipso tempore,quo urbs, templum obsidebatur a Romanis Auctor vero historiae scholasticae, quem sequitur Dionysius Carthusianus, arbitratur, ipsamet Hebraeorum sacrificia, caerimonias, ac ritus, quibus olim Deus colebatur, qudaei sanctificabantur, abominationem desolationis dici,quoniam post Christi mortem Deo exosa, Mabominandaserent, ac mox desolationi paterent. Sanctus vero Augustinus Origenes, Maietanus ipsum Romanorum Xercitum abominationem desolationis dici putant , idque fatis probabili coniectura quoniam ij ipsis Sancti Matthaei verbis, quae interpretamur, haec apud Sanctum Lucam respondere videntur: Cum autem videritis circumdari ab
Christus ait, qui legit in telligat, non difficultatem , sed intelligentiae
magis , quod ingeni perspicuitate prae ceteris interpretibus destituimur arbitramur tamen eiusmodi verbis non loci dissicultatem innui, sed dignitatem nec significare Christum,esse obscura verba, sed intellectu necessaria . Huius sententiae angelicus doctor mihi auctor esto dux qui a Christo Domino dicta fuisse haec verba arbitratur,quia in illa prophetia Danielis multa dicuntur de passione Christi. Sunt enim, inquit, haec verba obseruanda; unde ibi dicitur occidetur Chriasus, ct erit in templo abominatio desolationis, usque ad consummationem, inem perseuerabit desolatio . Vnde qui videt intePigat, quod
talia acciderunt. Haec Sanctus Thomas. Quibus verum loci sensum significare videtur ita enim verba apostolis tunc prim im 1cta videntur, omnibus etiam postmodum eorum posteris id quod ipse innuit contextus. Differebant quidem Apostoli urbis, ac templi desolationem usque ad consummationem saeculi, ac propterea aduentum Christi eidem vitimae diei connectebant interrogant enim de utroque simul, dicentes: Dic no- his, quando haec erunt, e quod signum aduentus tui. consummationis saeculi ξ isdem aptissis me respondet Christus, quasi diceret, legite P,
intelligite Danielis prophetiam ibi enim scri-
uit desolatio eius Irenaeus cuin alijs, quos lup retulimus , Antichristum putat abominationem desolationis dici, utpote qui in templo Dei sit sessurus, tamquam Deus a multis adorandus. Sanetus vero Hieronymus, Chrysostomus, Theodoretus de idolis intelligendam esse Danielis prophetiam, cum auctore primi libri Machabaeorum arbitrantur atque eodem modo illam Christi Domini: quamuis non omnes consentiant in gnandae statua, vel dolo, de quo peculiari ratione propheticus sermo loquatur. Et ne videamur in re clara diutilis laborare , priusquam ad ulteriora progrediamur , examinandum est, an verum sit, quod a Caietano,&alijs proponitur, nempe in libro primo Macha baeorum Danielis prophetiam vel citari, vel exponi. Nam clim fidelibus omnibus sit infallibilis veritatis liber ille, nulli eorum liceret ab eiusmodi interpretatione discedere Ratio autem, quae Caietanum in eam adduxit sententiam, non aliunde videtur esse petita,quam quod in praedicto Machabaeorum libro haec verba habentur Aed scauit Rex Antiochus abominandum idolum defo- lationis per altare Dei Graece φκοδομησαν βδέ
254쪽
PARV I. DE URBE LIB. II. CAP. XXXIII. 1 33
minationem desolationis super altare . Quae Graeci textus verba magis fauere videntur Caietani sententiae, quam Latinae vulgata editionis. His tamen non obstantibus, tenendum videtur cum Peretro, scriptorem libri Machabaeorum
minime Danielis verba citasse, sed consimilibus verbis usum fuisse, quae optime admittunt & sensum, quem ipse tenuit, illum, quem Daniel ipse exprimere voluit, quemque Christus Dominus
interpretatus est Atque ut hinc ordiamur, argumenta non modica desumi possent ex innumeris paene sacrae Scripturae locis, quibus abominationiS nomine idola vocantur . Alij vero omnibus consulto praetermissis, vel unum pro omnibus nobis esse poterit, auctoritas nempe vulgata editionis quae aptissime ipsissimam scriptoris mentem, vel potitis Spiritus saneti amatum consequuta videtur , dum abominationem in abominandum δε-lum conuertit . aptiorem enim sensum nulla ratione videtur textus admittere. At inquies Pariquoque ratione apud Danielem, Natthaeum eadem vox interpretanda erit, ita ut hic etiari statuam aliquam significare intelligatur. Posset id quidem, nisi contextus obstaret, oppositu movea euentu probaretur. Prim im enim, quod ad contextum speeLat erit, inquit Daniel, in tem plo abominatio de lationis , ct siue ad consummationem, Inem perseuerabit desolatio. Quibus verbis idem ipsum, quod abominationem desolationis vocavit propheta, idem, inquam, ipsum usque ad uniuersalem saeculi consummationem perseueraturum praedicit. Neque his at tum verbis, vertim etiam praecedentibus sic enim habent Et ciuitatem, sanctuarium dissipabit populus cum tace enturo se is eius vasitas,
pq em bedi statuta desolatio . Quae Omnia significare absque dubio videntur hanc vitib
inam urbis, ac sanctuari desolationem irrepar bilem fore, utpote quae a Deo tanti sceleris vindice statuta, firmata, atque in perpetuum stabilita sit atque hoc differat haec ultima urbis vastitas a praecedentibus, quod illae temporariae 1, haec sempiterna illae finem tandem habuerint, haec vero usque ad finem duratura, omni sit fine
Qua ratione verba Christi Domini interpretanda putarem, ut quam Daniel statutam desolationem dixit, eandem ipsam Christus Dominus antem dicat, aptissima quidem voce significans per petuo duraturam desolationem; quae temporis fluxu non effluat, aut immutetur, sed stet quasi ab omni temporis fluxu,&mutatione immunis. Cui sententiae veritatem conciliat, quod prophetam sibimet ipsi concordare faciat, eidemque Euangelium. Atque iuxta hunc senium sermonem fieri de statua aliqua nulla ratione intelligere OG sumus,ciam ex statuis nulla tamdiu perseuerauerit
in templo quod&ex antiquis historijs,&ijs,qui hodie templum in loco prioris a Christianis exstructum sine ullo signo aut imagine a Mahometanis coli cognoscunt, perspicue probari videtur. His vero sic statutis, quid abominatio desolationis significet, inuestigandum est. Atque Mal- donati potissimum mihi sententia probanda vid tur, eo quod ea tantummodo praeiactis fundamentis consistat . Abominationem desolationis ipsam putat dici desolationem, consueta Hebraein rumphrasi qua duo substantiva nomina conne-
dicatur a minabili, desolatio.
tuntur, quorum alterum adiectivi supplet viceS. Duo v3- atque adeo abominationem desolationis, abomi stantiu nonabilem, horrendamque desolationem significet. eius rei exstant eXempla non pauca Paulus enim
saepe ea usus est phrasi Defruet, inquit, illum i iniquum Pu ratione a uentus fui, hoc est, illu- 'μ'' stri aduentu suo. Et iterum ideo mittet Pis Deus
operatianem erroris, hoc est, operantem, efficac m errorem ἐν moenergian , homines in exitium trahentem, Ut credant mendacio. Ac tertio:
Cuius, inquit, factus m ministersecundum donum gratiae Dei,quae data es mihi fecundum operatio nem virtutis eius, hoc est, operantem virtutem eius. Neque vero duobus tantum simul iunctis nominibus suae mentis conceptus Xprimere po' tuisse videtur sanctissimus Paulus vertim tres nonnumquam connectit, ut videre est in eadem epistola, in qua assidua oratione petere se dicit a Deo, ut det Ephesiis spiritum sapientiae, Vt ubes. a. sciant inter alia, quae sit supereminens magnitu . I9. do virtutis eius in nos , quam magna sit virtus
eius erga nos, qui credimus, fecundum operationem potentiae virtutis eius, hoc est, secundum virtutem eius potentem Moperantem. Atque
iuxta hanc interpretandi rationem conuertisse videtur hanc phrasim vulgatus, allato Machabaeorum textu. Nam clim de idolo sermonem ibi fieri intellexisse , abominandum idolum abomin C tionis voce significari cognouit nosque eius Uestigia sequuti, abominatione desolationis tum 1 propheta Daniele , tum a Christo Domino it O A' Elum referente id potissimum intelligi arbitramur, desolationem nempe illam abominabilem , exsecrandamque futuram , utpote quae horribilis cruenta, immanisque in tantum esset, ut eam aequissimi iudicis oculi, quamuis iustissima indignatione pleni, quasi uersarentur,nec ferre, nec sine lacrymis referre possent. Est autem Hebraica Danielis lectio his consona, quae sic habet: nn et prima, veghal ABRADcanaph sicut sim me mem , quae lectio conuertitur in ' ς hyRegio codice, super alam abominationum stu isti tua qui D pefaciens Valabius, eritque vastator super abo plures. minationum ala, quam sic interpretatur . Pro pter alam abominationum destruetur, hoc est, propter Iudaeorum magnas abominationes, quaserant admissuri, crucifigentes Christum Alamsiue extensionem abominationum vocat Iongam seriem abominationum, siue multiplices abomi Isid. . nationes. Haec ille . Isidorus Clarius. Et propter expansionem abominationum erit desolatio : adducitque duplicem interpretationem', alteram,extensionem abominationum de expansione Romanorum vexillorum accipientem , reliquam in haec verba aliqui tamen interpretantur hunc locunt, quod tanta futura sit ubique s abominatio, ut neminem non in admirationem sit raptura miserae plebis Iudaicae desolatio, cXterminium, quod continuo stillabit super eam,&apprehendet calamitatem calamitas. Haec ille . quibus propitis multo ad sensum prophetae accessisse videtur . Nam super alam abomina Rtionum esse desolationem hanc, innuere videtur alam abomi-
hoc loco, abominandam fuisse desolationem su- h
per, vel prae ala abominationum. Id quod de cἡ . β' clarat vulgatus , abominationem eam vocans , ac si sit omnium abominationum non tantia II maxima , sed velut quoddam compendium ,
255쪽
Verum huic interpretationi non videntur con A
gruere sequentia Christi Domini verba Tune
nquit, qui in Iudaea sunt fugiant admon
tes is qui in tecti, non defendat obere aliquid de DisFICVL domo sua. Quae verba si hortatoria sirit, ut ab
omnibus sere intelliguntur, insuperabilem dissi
gu V. J-ς cultatem videntiti inuoluere constanti namque
&inica oratione, qualis haec est, qui duplicem, sibique aduersantem admittat sensum vel ad di-b DryδI0 i uersias erit, nas sermonem fieri mortatur
nae tectis Lycambulare, cenare tonsuetum
priori orationis parte ad fugam, secunda ut maneant, ac postmodum impedimenta itineris commemorat, hiemem, Libbatum, praegnantem, aut nutrientem esse. Quaesoninia nisi attentius perpendantur, quomodo sibi inuicem cohaereant, vix poterit intelligi. Eoque maior haec difflauitas apparebit, si trium Euangelistarum de hac eadem desolatione loquentium verba conferantur; haec potissimi m quae interpretamur quae Omnia accurate satis perpendit Augustinus. Ac pri- natur quae attulimus verba ex Sancto Matthaeo affert, move Y Sancto Marco tunc qui in Iudaea funt fugiant in montes qui super Iectum, ne descendat in dimum, nec introeat, sto Pat quid de domo sua, subditque mox idem S. Augustinus. Lucas vero, ut ostenderetur tunc faciam fuisse abominationem desolationis, quae a Daniele dic est, quando exiuignata esst Hierusalem, haec , eo dem loco, Domini verba commemorat Cis au tem videritis circum nrt ab exercitu Ierusalem,
tunc scitote, quia appropinquatit desolatio eius. Apparet itaque tunc ibi positam desolationis abominationcm, de qua duo illi Euangelistae locuti sunt. Denique etiam iste similiter sequitur tune qui in Iudae uni fugiant ad montes. Et pro eo quod dixerunt illi, qui super tectum, non δε-icendat in domum nec introeat , Ut to Pa quid de rimo iste dixit Et qui in medio eius sunt, discedant , ut ostenderetur illis verbis apud alios Euangelistas possitis, festinationem fugae fuisse praeceptam. Haec Augustinus. Ex quibus liquido constare videtur, cum sensisse eadem Christi Dornini verba, non eisdem verbis ab Euangelistis relata Quapropter paulo inseritis, dum illa verba Matthaei interpretatur: qui est in tecto, non descendat toPere aliquid de domo sua potest commodius, inquit, intelligi spiritualiter, quasi disti cultatem indicans litteratis
intelligentiae quam expressit Hilarius Praeceptum istud, inquiens, secundum humanam intelligentiam, rationem dicti, factique non recipit. Qui enim intecto est. Iudaeam sit relicturus, ni 1i descendens ex eo, abire non poterit . Aut quae utilitas est consistere in tecto, non in do mo maneres Haec ille. Hanc ergo insuperabilem dissicultatem, quam docέissimorum patrum testimonia, sensum litteralem horum verborum negantia inuoluunt, emollire conatur Maldonatus qui illud, tunc, non ad proxima sollini verba reserendum putat, sed etiam ad plura praecedentia, quasi dicat: Cum audieritis praelia , opiniones praeliorum,4 cetera, quae dixi, futurae vastationis signa videritis, qtii in Iudae tint fugiant ad montes. Et deinde clim verba illa interpretatur, C qui in tecto, non descendat, annotauit, Iudaeos Palaestinae tectis cenare,& deambulare consueuisse: ideoque monet, inquit, Christus, ut si quis forte, cis nistula calamitas ingruerit, super tectum fuerit, ne descendat in inferiorem domum, etiam
ut pccuniam, aut aliquid ad fugam necestarium acturnat; sed aut saltu, aut reptatione, aut alia quacumque possit celerrima ratione sese eripiat; quemadmodum iussus est Lot,ctim ex Sodomis fugeret, retro non respicere, id est, nullam moram intel pone he. Haec ille. Vertim huiusmodi interpretatio ingeniosa quamuis disti ciliora ceteris inuoluit. Quomodo enim fieri potest, ut in tecto existens, ab urbis euersione fuga se eripiat, quin descendat Saltu se eripiet, inquies. Numquid in inferiora saltans non descendit dis altare tamen poterit in tectum proximae domus fateor. at non pro pterea uniuersalem urbis ruinam vitabit, nisi in montana fugiens, longe se ab omnibus hostium incursibiis separet Manere autem in tecto nulli tutum esse potui stet, clim quod non unius horae aut diei, sed plurium mensium duratione protra cla obsidio fuerit, tum vel maxime, quod omnia urbis, domorum tecta flamma corripuerit. Quae disti cultates omnes facillime eluentur, omniaque consensi litterati mutuo secum constabunt, sit intelligamus, Christum Dominum non quidem ad fugam hortari, sed fugam omnino in
terclusam iri significare voluisse, ut sibi quisque
de opportuno remedio prouidere post et , prius quam exercitus veniret, atque urbs obsideretur. cum enim venerit abominabilis illa desolatio, nullus fugae patebit exitus Sensus ergo loci ironice
C dictus, 4 contrario sensu intelligendus videtur otio stvssitata sacrae Scripturae phrasii. Eiusmodi est ii la Ecclesiastis: Laetare ergo tutionis in adolescentia tua, ct in bono sit cor tuum in diebus iuuentiatis tuae . ambula in vise cordis tui ct in intuitu oculorum tuorum o citi, hoc est, scito tamen, qu)d pro omnibus his adducet te Deus in iudicium . Manifesta magis est illa Deuteronomi j. Et dicet,utique irridens Deus ubi unt ij eorum, in quibus habebant fiduciam Die quorum ictimis comedebant adipes, is bibebant Diuum liba
minum 2 surgant, hoc est, utique non surgent, opitulentur obis, ct in necessitate vos pro e-gant . neque opitulabuntur, neque protegent. Iuxta quam interpretationem fugiant in montes, OM
aperte significabit tunc fugam minime praesidi
Scriptistu si quenS. Eccles. II.
fore non descendat vel descendantri utique ne que erit usui descendero, neque manere, quia vel descendat, vel non descendat, sine dubio peribit. Atque hic quidem sensus maxime conueniens est verbis prophetae Amos, quibus supta ostendimus eum de hac eadem uersione loquutum: Et peribit, inquit fugaia veloce, id fortis non ob Avio, tinebit irtutem suam ct robus u non friuabit animam suam e tenens arcum nousabit, velox pedibtis suis non saluabitur, os ascens equi non fatuabit animam suam, is robusus corde inter fortes nudus fugiet in Pa die , dicit Domianus. Reliqua autem , quae subiungit Christus Dominus de hieme, vel sabbato, de praegnantibus , inutrientibus, eo spectare videntur, ut ostendant fugae locum nullum futurum . quod mirifice expressit sanctissimus Pater ac Pontifex Gregorius magnus, qui omnia suo more ad mo res conferens, ipsum tenuit litterae sensum Venantium increpat de dimisso monastico habitu Culpam ergo tuam , inquit, pensa, dum acta, districtionem futuri iudicis dum vales exhorre sic , ne tum illam amaram sententiam audias, cum iam nullis fletibus evadas Pensa quod scriptum est orate ne sat iuga vestra hieme, vel ab
256쪽
bati ad ambulandum quippe in hieme torpor frigoris obisistit. Et iuxta praeceptum legis ambulare in sabbato non licet in hieme ergo vel fabbato fugere conatur, qui iram districti iudicis tunc appetit fugere, quando ei non licet ambulare . Haec Sanctus Gregorius. Qui ex eiusdem contextus intelligentia probare contendit, a nemine extremum Dei iudicium fuga vitari poste , quemadmodum Hierosolymitanam vastitatem nemo paene euadere potuit, quin hostes in illa die nulla humana naturalive compassione ac , nulla religionis cura detenti, ipsismet Deo sacris festis in omnia regionis urbis loca, in omnem aetatem, seXum, in omnem hominum
nostros exemplo ceterarum urbium machinare quod omnes fere nostris potitis armis, quam alienis perierimus. Quae enim Romana arma viderunt Caesaream inhabitantes ludaeia quorum feriato die sabbati inter sollemnes nostrorum sacrorum cultus, multitudo gentilium Caesariensium, repentino quodam impetu, misi odesu per furore succensa viginti millia deleuit, omnes
fugauit, ut totam urbem exinaniret. Nonne Syriam totam quidem impleuit dementia, ut Iudaei atque gentiles in ijsdem urbibus siti, incolatus gratia sibi prilis nexi, postea inter se armis colliderentur, quo Romam vadum futurae victoriae constitueretur Nam quid de Scythopoli loquar, quo Iudaei primo contend
Quae omnia opere completa fuisse pluribus i cis testatur Iosephus ego vero uno aut altero relato contentus ero, quoniam tota eius de bello historia huius impletae prophetiae contestatio videtur esse. Is igitur Hierolblymitanae seditionis initium commemoran S: Simon autem inquit ubi uxorem suam a Zelotis recepit, ad reliquias Idumaeae tendit persequendas, undique circumacta natione Hierosolymam compulit plerosque fugere , cum ipse quoque ad eam sequeretur Deinde muro eius obsesso, si quem operariorum ex agris adeuntem multitudinem cepi et, interfficiebat eratque populo soris Simon Romanis terribilior intus Zelotae virisque saeuiores quos etiam Galilaei nouis inuentis, audacia factionum corrumpebant. Nam Ioannem ad potentiam ipsi prouexerant, Joannes eis pro potentia, quam sibi comparauerat, vicem reserens, omnia quae desiderarent ut facerent, permittebat Insatiabilis autem rapinarum cupiditas, c. Effeminantes autem vultum, dextras ad caedem promptas habebant, delicatoque in cenu eneruati, subita incursione bellatores fiebant, Me paludamentis versiculoribus eductis gladijs casu obuios transverberabant. Eo autem, qui Ioannem fugissent, excipiebat saeuior in caedibus Simon , quique intestinum euasisset tyrannum , ab eo , qui prope eiat, occidebatur. Omnis autem fugae via transire cupientibus ad Romanos abscisi a
erat . Idem vero praeterea Iosephus Eleazarum inducit, plura suis commemorantem huius completae prophetiae argumenta , quae quia re mutore ratione percenset Egessis pus , eius hic verba referre non dubitaui . Desperatis , inquit, eorum rebus, auctor turbarum Eleazarus inter cetera dissidentiae verba abiectionis suae a Deo sic conquestus est. Omiseri, ad quam spem istius vitae nos reseruauimus insto, hostis ignoscat, quid proderit, clim offensa Dei clara sit. igne ab hoste in nos verssi, mutata vento rum flamma, flammae retortae, ut nostra subsidia deurerentura Quis poterit aduersante Deo vivere' nullus veniae locus, sed manifestum volunt riae mortis imperium,&c Commoriamur patriae, ne similis superstites tanti dedecoris opprobrio. Quo igitur rugiemus a facie Dei, aut quo ibimus Infenso nobis caeli Domines Si cadant super no montes,' concauis specubus abscondant quomodo tamen potetimus declinare indignati nem tantae potestatis; quo enim progrediemur, ubi non siit Deus, cuin ipse ubique lita An mediocria exempla sunt, quibus docea inur, quod iamdudum genti nostrae pio peccatis nostris inse- si s sit qui ante praesidebat Quis hoc dubitet, cum videat, quod in nos manus nostrae conuersae sunt pluresque seditio domestica, quam bellum exstinxerit Non donabo Romanis quod vicerint nec ipsi sibi hoc vindicant, qui sciunt,
tur Itaque quos par fuit coniunctis aduersum alienigenas viribus bello decernere, haec e contrario aduersum se Iudaei decreuerunt, ut pars eorum aduersus cognatos, proximos suos praeliaretur , deinde ipsi pro pretio laboris, impensi sanguinis gentilibus perimerentur, quod prohibuerunt ipsi fieri gentilibus . Damasceni, nulla existente causa, octo millia Iudaeorura strauerunt Ascalonitae duo millia quingentos. In urbe quoque, cui Ptolemais nomen, caesi duo millia . Alexandriae vero vetus erat odium inter Iudaeos gentium populos , ex quo γgnus Alexander usus est studio Iudaeorum ad A gyptios subi j ciendos . Vnde condita urbes, ex aequo Iudaeis Aegyptijs attributa priuilegia, habitationes diuersae, ne eorum cultus permisceretur, qui purificationes suas si1 ne ulla 'olebant contagione seruare . Hinc frequentes inter eos conflictus fuere , exorta iurgia , iudicium petitum . Nihil tamen ex tanti Regis temeratum lique fuisse beneficijs , sed postea agentilibus exorto tumultu, cum Iudaeorum n cati aliqui, alij ad poenam detinerentur, iniuria motum Iudaeorum populum aduersum auctores iniuriae insurrexisse, tum pertinaci iis se de ciuibus vltum iri vellent, inductum exercitum
Romanum , qui sexaginta Iudaeorum millia intra urbem fuderit. Vertim quid in leuioribus moror, tim excidium totius orbis in unius ciuitatis ruina nobis deplorandum si1t Vbi est in xima ciuitas Hierusalem P ubi decora Sion ubi templum mirabile ubi secundum illud taberna cultum, sanctitatis sacrarium, quo semel in an dum taberno solus princeps sacerdotum biebat intrare , Vulum' non sine sanguine, quem pro se offerret, po Chabrum puli delicto Profanatum est a gentibus, habitant in reliqui, urbis, qui eam destruxerunt. Vbi, inquam , es ciuitas referta populis, venerabilis Regibus , acceptabilis Deo gratiae sedes pauimenta tua de marmore, parietes tui fulgentes marmore culmina tua pretioso splendebant mar- Avi MEM more , portae tuae micantes auro, aliae argen ta , parietes,to renitentes . Omnes interfecti, inui te iu- μ' Π
giter inhabitabant qui ad te ex totius o is
bis terrarum partibus conueniebant ut nono more.
dubium sit, in te mundum perijsse . Hactenus
Tandem ad calcem huius disputationis libet Isaiae locum afferre, quo quae dicta sunt, omnia PARABO- de huius ruinae causa , magnitudine , plene 3 Vineae explicantur. Cum enim celeberrimam illatri ',i se' vineae parabolam , qua Dei optimi , ac bene ilia ne ficenti imi satoris, cultorisque libet alitatem ex plicatur. pressit,
257쪽
s Iam ii Iedes eius perditi opinpuli Iudaici
iasci propterea capi utis ductus es , B Verba Et factum est,erbum Domini ad me,
gloria Patris iucitur. ID. I. V. 13. σ14 aca V A Mabominanda fuerat urbis de solavio.
pressit, vineae contra peruersitatem , quae pro dulcissiluis uis amarissimas protulit labruscas signin cauit. Nec non quod vineae huius conducti agricolae eos, qui fructus exigebant, Domini
seruos apprehenderunt, sentium caeciderunt, alium occiderunt, aliu=n erylapidauerunt, ac tandem filium patris familia IESUM Christiam
Dominum nostrum occiderunt, cuius culpae poenam expresti cum interpretatione parabola
apud Matthaeum Euangelistam ipse Dotia inus, di cens: Ideo dico vobis , quia auferetur ιυobis e guum Dei, O da bitur genti facienti fructus eliis. Q la autem ratione sublato a ludaeis Regno ipsistibuertendi thrent, expressit apud Isaiam ipse Do
minus, dice galati, disparuit, posse, vertere, populus quondam meus, quia non habuit scientiam. Quo loco nulla ratione probare posui Fore iri, sollertis alioqui interpretis explanationem, qui, absque scientia,conuert: t, hoc est, insperato, inopinato, subito quasi vero ignorantiae aut scientiae defectus connes exiiij velit non causa 1:ctim contra vulgata editio propterea, scribens,
quia non habui lientiam. causam fuisse significet. quae Latina lectio ipsis Hebraicae ,-n micelli, propterea non scire, Graecae Iiὰ τὸ ut di i mi, quia non cognouerunt, maxime concordat. Quid autem non cognouerint, indicant Septuaginta, sequentia verba praealtati S connectentes, quia non Ccognouerunt, inquiunt, ipsi Dominum Hebraicem aa vcbodo,gloriam eius. Quo loco apte mihi vi
detur intellex sse Leo de Castro S V M Chri
stum Dominum nostrum, qui aeterni patris gloria dicitur Et nobiles eius interierunt me, ct multitudo eius siti exaruit Propterea dilatauit infernus animam, insatiabilem glutiendi sim minuam, aperuit os suum absque do termino; is descendent fortes eius, ct populus eius, sublimes, glorioseque
eius ad eum. Hanc enim Iudaeorum cXtremam calamitatem, qua nulla maior vel dici, vel excogitari potui flet, cuiusque acerbitas, magnitudo, causae respondens ostenditur, infinita propemo
dum hominum millia fame, gladio, flaminit quα D
pereuntia, in infernum, aeternis ignibus crucianda , detrusisse, praealtata Isaiae verba demonstrant. Atque his breuiter commemoratis, nihil amplitis addendum duxi, ne abominanda illa desolationumquam satis, neque pro meritis explicata exaggerari videatur.
VAM VI manifestis rationibus probatum superiore capite videatur, a Daniele propheta testatum fuisse, desolationem urbis usque ad finem
saeculi duraturam: tamen quoniam hoc argumento Iudaeorum perfidia conuincitur, illud ipsum quod probatum iam satis est, nouis prophetarum ,
A sanctorum patrum testimonijs, ac rationibus bre uissime confirmare non grauabimur. Ac primum sit Ieremiae prophetae, qui bis praecipitur a D mino de Hierosolymae vastitate sub figulina assis parabola prophetare; sed diuersa omnino ratione, dissimili prorsus euentu. Prinatim miri vas figuli in exemplum proponit, antequam igne coquatur, solideturque postmodum verbia coctum, atque in humanos usus destinatum Horum autem vasorum discrimen in eo potissim im consistit , quod si vas crudum frangatur, instaurari, ac refici fιcile pote1it, coctumntilla ration C. Prioi parabola priores urbis ruinas. casus significat, posteriori hanc vltimam . Eius haec
dicens, utique postquam missus ad domum figuli, viderat in manu figilli dissipatium vas refici: Numquid cui Aulus se non potero vobis face
re domus Israel, ait Dominus Θ crescat lutum in manu Auli sic os in manu mea domus Urael. Repente: Septuaginta interpretes, ad summam, conuertunt Hebraicam vocem an agagii, quam in repente momento temporis, vel firmiter seu stabiliter licet conuertere: Repente loquar adue sium gentem, is aduersum Regnum, ut eradi cm,
destruam ct disperdam idud. Si paenitentiam
egerit gens ida a malo suo, quod locutus sum ariuersum eam agam ct ego paenitentiam super a lo, quod cogitaui, facerem eis . t fulit loquar de gente is de Regno G aediscem, is plantem istud. Quae omnia ad priores urbis, aut gentis subuersiones pertinere censenda sunt si1 quidem in illis omnibus paenitentiam egisse credenda est gens illa peccatis suis vid ipse Deus super malo quod cogitauerat facere eis. Toties enim quoties eradicatum, destructum, dispersum suexat Regnum illud, aedificatum, plantatum est Eius rei exempla habentur in fici is Aegyptiacam enim seruitutem praedixit Abrahamo Deus: Scito praenoscens, inquit, quodperegrinum futurum sit semen tuum in terra non fua subj- cient eos feruituti, se affligent quadringentis annis . Verumtamen gentem, cui seruituri sunt, ego iudicabo Et post haec egredientur cum magnasubsantia quae omnia opere completa sunt . Babylonicam quoque captiuitatem eiusque finem praedio Ieremias illis verbis: Erit niuersa temra haec in folitudinem , ct in vorem , se fertilent omnes gentes pae Regi ablonis eptuaginta annis. Et iterum Ckm coeperint impleri in Tablone septuaginta anni, visitabo vos, di scitabo super os erbum meum bonum, ut reducam
vos ad locum sum. Cuius captiuitatis finem prophetiae exitum initio huius libri ostendimus. Fuit& tertia urbis clades qua misere amicti, contritique sunt Hebraei ab Antiocho Epiph
ne vertim ea breuissima fuit, trium nempe annorum cum dimidio, prout accurate satis traditur a Peretro, qui putat eam praedictam a Daniele suisse, ac certo annorum fine compressam Sanctus vero Chrysostonaus 4 immanielis verba commemorasset, subdit Haec sane iam euenerunt om nia Passi sunt ista Iudaei ab Antiocho, cui nomen illustris , sicut Daniel multos ante ann OS praeuiderat, scripsitque euentura. Et tamen χ-sephus eandem cladem commemorans, sic scribit.
Vigesima autem quincta mensis Casleti, quem Appellaeum Macedones rominant, accenderunt lumina in candelabris, gesuis tum secerunt in altari, z panes supra mensam proposuerrunt, Ierem. 8. . s. 6. 7.84
lutum in manu figuli si omnes homines in manu Dei.
sericordia. Ποῦ BRA1orum triplea seruitus. EG Y λtiaca prima seruitus suit. Gen. Is . .
Graeca sub Antiocho Epiphanea Tereir in
258쪽
PARSI. DE URBE LIBER III. CAP. XXXIIII
uitate Romana intelligenda sunt
dinationii tribuendum Hierosoly-
runt, in nouo altari holocautomata imi molatierunt idque accidit cadem die , qua ante trieiunium eorum secra profanata fuerunt. Integro enim triennio desertum fuit templum post Lotam
ab Antiocho profanationem . Haec ille
Et haec omnis triplicis Iudaicae seruitutis commemoratio diserto sermone , pluribusque testimoni j a Saneto Ioanne Chrysostomo percensetur; quibus omnibus urbis cladibus felix instauratio successi. Vertim ea, quam refert sequenti capite Ieremias , in ca itura praedicitur. Ibi enim Dominus ei dicit: Ua eo accipe laguncula guli teseam, Hebraice 'n heres, testa, fictile igni, vel Sole cocium nam conuenit cum vocem cheres, solem significante vas utique humanis usibus deputatum; propterea subdit, . af nioribus populi, ct a senioribu acerdotum cum que in vallem filiorum Ennom praeciperetur Xire, subiungitur; conteres lagunculam in oculis virorum, qui ibunt tecum: ct dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum es conteram populum
sum, ct ciuitatem sam sicut conteritur a mguli, quod non potes ultra in aurari
Qtiae verba quoniam doctissime, ut cetera, intellexit Sanctus Hieronymus, eius omnem inter pretationem reserentes, validit Tima nostrae huius
disputationis argumenta proponemus . Perspicue, inquit, non de Babylonia, sed de Romana dicitur captiuitate. Post Babylonios quippe,&urbs instaurata, populus reductus in Iudaeam,&abundantiae pristinae restitutus est. Post captiuitatem autem, quae sub Vespasiano, alto,&postea accidit sub Hadriano usque ad consummationem saeculi ruinae Hierusalem permansurae sunt quamquam sibi Iudaei auream, atque a gemmatam Hierusalem restituendam putent rursumque victimas & sacrificia, coniugia Sanctorum, Regnum interris Domini saluatoris: quae licet non sequamur tamen damnare non postumus quia multi Ecclesiasticorum virorum , ct martyres ista dixerunt is nusquisque in suo sensu abundet, Domini cuncta iudicio reseruentur. Quomodo autem vas fictiled testeum si fractum ii erit, in antiquam speciem non potestre ibi mari sic populus Iudaeorum,d Hierusa leni subuersa statu in pristinum non habebunt. Denique callum est hodie nomen ipsius ciuitatis, ab Aelio Hadriano Aelia dicitur,4 cum habitatione pristina, pristinum quoque nomen amisit, ad decutiendam superbiam habitatorum eius. Sanctae autem crucis , resurre ionis vocabula non urbem ignificant, sed locum. Hactenus verba sunt Hieronymi. Veram autem ac genuinam esse hanc loci in te
pretationem, maXime probare videtur euentus.
Primum quoniam post mille quingentos eo amplitis annos eiusmodi Regnum, sanctitarium, aut ciuitas instaurata non fuit. Et quamuis vel suae inopiae, vel ignauiae, non diuinae comminationi tribuere haec forsan potuissent Habraei: tamen de hac etiam perfidia conuincentur, climpluribus historijs testatum sit, eos superioribus saeculis totis viribus conatos fuisse non sine opibus, astu, principum fauore, & sumptibus urbem reficere, atque pristinum sibi statum restituere: diuina tamen ordinatione renuente nihil umquam proficere potuerunt. Testis est Eusebius Caesareae Episcopus, qui cum Iudaeos a Roma norum imperio sub Hadriano iterum desciscentes Mile commemorasset, haec quae sequuntur, scri-
eius vastita tis quam ab Aelio passa est, Aeliata compellab
bit. Porro cum Iudaeorum defectio longitis in dies serperet, Rusus praefectus Iudaeae auxiliaribus copijs ab Inrperatore sibi ad eam rem mi sussillorum amentiam, tamquam ansam oblatain ad exitium arripiens, acerbe, crudeliter eos exagitat virorum ac mulierum una cum liberis infinita prope millia consertim concidit, belli iure agros illorum Populo Romano adiudicat. Et post multa de Barchoc hebas Iudaeorum duce &obsidione urbis commemorata subdit Clim ierum novandarum auctores fame, ac siti essent ad LEGIS DE e tremam prope pernitiem detrusi in caput ilia xς ' V
lius temeritatis debitas poenas persoluisset, Ari 2 Ei
sto Pellaeus narrat, uniuersae genti ex illo tem ex edito lo- pore prorsus interdidium, ne pedem in agrum Hierosolymitanum aliquando inferrent, legis decreto institutisque Hadriani vetitum ille plane sic in mandatis dederat ne vel ex edito loco paternum solum oculis aliquando aspicerent Hierusalem ergo sim ita esset Iudaeorum gente Orbata, veteribus incolis prorsus destituta, genereque frequentata exterorum hominum, deinceps cum esset a Romanis occupata, nomen commutauit, ad honorem Aelii Hadriani Imperatoris, qui eam deuicisset, illustrandum Aelia appellata est. Hactenus Eusebius Sanctus vero Chrysostomus hoc idem argu , mentum late prosequitur. Nam si Iudaei, inquit, numquam tentassent aediticare templum, dicere poterant: Si voluissemus aggredi templi instaurationem, omnino potuissemus, 'errecissemus. Nunc autem res ipsa demonstrat, eos non semel aut bis, sed te aggressos, impetum fecisse non aliter, quam fit in certaminibus Olympiacis. ut
nulli dubium esse pos Tit, quin Ecclesiae sit victoria . Qui enim igitur hoc aggressi sunt nimirum illi, qui semper resistunt Spiritu sancto, quire nouas moliuntur, qui seditiones concitant.
Post de uastationem, quae facta fuit sub Vespasiano, ac Tito, sub Hadriano mota seditione , conati sunt pristinam Rempublicam instaurare, haudquaquam intelligentes, quod arbitrio Dei belltim gereretur, iubentis in perpetuum Cam ciuitatem de uastari. Porro Deo bellante superare impossibile est. Impetu igitur facto in Caesarem, rursus eum adegerunt, ut funditus deleret ciuitatem deuictis, ac subactis illis omnibusque reliquijs abolitis, ne in posterum possent impudenter agere , statuam suam in loco collocauit. Deinde sciens futurum, ut illa tempore collaberetur, quo illius victoriae notam immedicabilem inureret, illius impudentiae monumentum, nomen suum ciuitatis ruinis imposuit. Quoniam enim ipse dicebatur Aelius Hadrianus, ideo ciuitati nomen Aeliae iussit imponi, inde Aelia dicitur in hodiernum usque diem, Co . gnomine euictoris, euersoris . Post hunc sub Constantino rursus eadem aggressi sunt at ille amputatis illorum auriculis, ac rebellionis signo
impresso corpo i illorum, per omnia loca circumferebat illos, ceu fugitiva mancipia, ac verberones, corporibus mutilatis conspicuos illos faciens Omnibus , ac eos qui per omnes regiones erant spar1i, erudiens, ne in posterum eadem conare . tur. Hactenus verba sunt Chrysostomi. Beatus vero Iustinus martyr, ctim aduersus Iu Iustin. sint. daeos disputans, eos interrogat, quare Deus In te Abrahamum iustos fieri vellet absque circumcisione, & sabbatis ab eo autem per circumcissionem
259쪽
sionem usque ad Moyses inde vero circumci Asine circum stoile, iiij praeceptis, id est, sabbato, hosti js,
zzzz libationibus,&oblationibus: quare igitur hoc
m&lage nisi ut a me inquit, ante di una est, responde
iis, ac doceatis, quod Deus qui praescius est, cognouisset dignum fore populum vestrum, qui
REDITU Hierosolymis expelleretur, nec fore, ut illuc cuiusquam concessu ei reditus pateret Et iterum ad neces ilias demonstrationes se venturum pol licitus Terram qui dena inquit, Iudaeorum X-
pugnandam suisse ut intelligatis, audite quae a prophetico spiritu dicta sunt. Verba autem facta si in quasi ex persona populorum, ea quae facta sunt, admirantium . Sunt autem haec Tacta est deserta Sion , quasi deserta urbs Hierusalem a Bcta est. domus sancta nostra diris deuota est, gloriaque, quam laudarunt patres nostri, igni deleta consumpta est quaeque in ea praeclara pretiosaque erant, Omnia conciderunt. Et haec tulisti, tacuisti, nosque valde abiecisti . Vrbem autem Hierusalem desertam fuisse, quemadmodum fore pracdi tum est, optime scitis. De illius au tem solitudine, nec quemquam eorum habitandi
ex Iudaeis qui terran sua na incO- lato N A causa eo reuersurum, ab Isaia propheta di um est hoc modo terra eorum deserta, eis spectantibus ac videntibus eam hostes illorum euertent, nec crit ex ipsis, qui eam incolat. Eam porro vobis custodiri, ut nemo in ea sit, mortemque in eum constitutam, qui introijsse deprehendatur, Ccerto scitis. Haec Iustinus. Quod Pratione etiam hanc Patrum sententiam confirmare velimus, non mediocris desumi poterit ex ipsius veritatis propheticis verbis Siquidem ait erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi et que mo , neque ei. Nam de Hebraeorum populo intelligenda videntur ea vel ba, sicut intelligenda esse probat e collatione Euangelistarum Augustinus, qui obiectioni respondet, quod talis, aut i stan maior erit temporibus Antichristi. Intelligendum est enim, inquit, de illo populo dictum, quod ei talis amplitis futura non erit . Si enim Antichri flum illi primitiis iraecipue recepturi sunt m acturus est tunc idem populus tribulationem po titis , quam passurus . Qitae Sancti Augustini responti vera est, optimeque probat, usque ad Antichristi tempora nil tale passu los Hebraeos. Vertim clim Antichristus spiritu oris Domini nostri IESU Christi occidendus prophetico spiritu
dicatur a Paulo, nec non eius omnes asseclas mul tandos a Christo firmiter credamus, erit utique, ut quam non patientur ab Antichristo, hac maiorem tribulationem, eam sine dubio patiantur a Christo. Quapropter dicendum videtur, neque etiam tunc passurum quidem populum Hebraeorum maiorem hac tribulationem,non quod maior
non sit futuri iudicii tribulatio, omnibus Hieroso flymae tribulationibus sed quod non amplius in statuandus sit populus, aut in pristinam dignit tem restituendus. De illo enim verum iam est, eritque in perpetuum, quod dictum a propheta fuit is non erit populus , qui eum si negaturus, qui dii pyii iuxta ea, quae supra attul1mus. Namque quit
to orbe terrarum disper11 modo conspiciuntur Hebraei, non populus, sed eius gentis vestigia quaedam , vel potitis obscurae umbrae sunt, qui re so fulu, 'sed bellionis signum, corporibus suis impressum ut eius Vmbra Chrysostomi allatis utar verbis per uniuersa loca circuin serentes, antiquae, nobili simae quon-
qualis non fuit nec erit dicitur ista Hierosoly
sup .cap. huius libri. HEBRAEI
per totium mundum , non e braeorum
dam gentis nomen pariter atque ignominiam ostentent. Propterea quidem non amplitis vocatur populus ille Israel, sed reliquiae Israel, quas 'E Maliquando conuertendas praedixerunt prophe
tae, id quod diuino amatus spiritu interpretatur
Sanctus Paulus. Nam cum Isaiae locum retulis braei nonisset, quo populum illum non credentem,&contra rael. dicentem vocarat, subdit Mico ergo: numquid siet. 63.ma. Deus repulit populum suum hoc est, omnes eos Rom. II. p.
qui ex Israele originem ducunt absit. Nam e coeg Israelita sun ex femine Abraham, de tribu
Beniamin non repulit Deus plebem fuam, quam praesciuit. An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpetrat Deum aduersum frael Domine prophetas tuos occiderunt altaria . m. Io. tua fus bderunt, ego relit iussu olus, ct quae v. o. runt animam meam. Sed quid dicit Pi diuinum re
sponsum' reliqui mihiseptem mistia virorum, qui
non curuauerunt genua ante Taal. Si ergo Minhoc tempore reliquiae fecundum electionem gratiae saluae factae uni stuid ergo quod quaer bat Israel, temporale regnum, antiquum splendorem, gloriam, hoc non est consequutus electio autem consequuta est eos omnes, quos e illa gente decreuerat salvandos , ceteri ver excaecatifunt. Ex quibus Pauli verbis eiusque collatione manifestum fit, non ampli is futurum Israeliti curn populum magnificum gloriosum , qui saluus fiat, sed eius tantummodo reliquias. Hoc eodem argumento usus videtur Tertullianus , qui sim Teriurui. aduersus Marcionem disputans plura adduxisset coni. Mar- sacrae Scripturae testimonia, quibus probare con GN. . tenderet, propter Christum, Veri Dei in cre tQris offici gusilium, fui si ea prophetis praedictum Iudae OSgra ie ille fotauissima passuros, subdit Certe si nondum venit Isma nulli Christus creatoris , propter quem haec passuri praedicantur, clim venerit ergo, patientur. Et ubi tunc filia Sion derelinquenda, quae nulla hodie est ubi ciuitates exurendae, quae iam intumulis ubi dispersi gentis, quae iam X torris Redde statum Iudaeae, quem Christus creatoris inueniat, cilium contende venisset venturum potius legerem. Atque haec ille. Sed ad prophetarum testimonia redeamus, quia cum obstinatissimis Iudaeis agendum nobis nunc est Isaiae prophetae testimonium, quod ipse subiungit ei, quod in fine capitis superioris a nobis relatum est, referre opera epretium duxi. Propter hoc, inquit,sicut deuora stipulam lingua ignis, o calor flammae exuriis radix eorum quas fauilla erit, ct germen eorum ut puluis ascendet . Aptissima arboris translatione Reipublicae statum explicat, illiusque exustione huius subuersionem. Cuius rei manifesta probatio desumitur ex Mbuchodonosoris somnio cum interpretatione Danielis prophetae Arborem enim, inquit, quam mi isti sublimem, atque robustam, cuius a Ditudo pertingit ad caelum, Mespectus Pius in omnem
terram, rami eius pulcherrimi, o fructus elui i 0φ::
. haec omnia Regni sunt praesidia, ornamenta,& gloria, ct Uca omnium in ea, b er entheates leam habitantes be ita agri, in ramis eius com morantes aues caeli; haec sunt quae subditorum multitudinem, diuersosque eorum gradus significant, nec non subsidia, quae a Rege. populo, quilibet in radu suo recipit quae omnia ostendit propheta subdens: Tu es Rex, qui magnificatus es, Minualuisti, ct magnitudo tua creuit, per uenit que ad caelum, O potesas tua in termia
sidia prae-ilians Regii iarbore indi catur fruti
260쪽
rbi . . 23 RE GNI Iudaici a hic com busta nullae superest spes instau
PARS I. DE URBE LIBER III. CAP. XXXIIII. a i
stimonium hoc idem toto ferme capite vigesimo quarto probantis Agitatione agitabitur, inquit, terra sicut ebrius , auferetur Osi tabernaculum unius noctis , ct grauabit eam iniquitas sua, corruet, se non adjciet, resurgat . Quo nullum adduci posse videtur luculentius testimonium praeter illud, quod apud eundem lsa iam quasi huius interpretatiuum sequitur. Nam climprae allato capite, quodam humanitatis sensu diu multumque ruinam populi sui defleuisset, iam nunc quodam nouo diuini Zeli ardore concepto, Dei iustissima consilia exaltat ac praedicat, dicens: omine Meus meus es tu, exaltabo te, confitebor nomini tuo, quoniam fecis mirabilia, cogitationes antiquas, eles, amen fidem veritatem conuertunt ex Hebraeo nonnulli: hoc est, ea, quae ab aeterno decreueras, promisierasque gentibus nimirum veritatis lumen, Iudaeis iustam indignationem opere praestitisti, his veritatem, hoc est, iustitiam, Mineritas poenas inserendo, illis fidem, promissaque exhibendo usi posuis ciuitatem, utique Hierosolymam, in tumulum, Urbem fortem In ruinam, domum alienorum ita ut non sit ciuitas, ct insempiternum non aedificetur. Atque huius loci perspicuam veritatem tenebris offundere, quamuis omni ope conentur Hebraei, nulla ratione poterunt. Nam etsi vox ubat ho-un, quam in perpetuum conuertit vulgatus, de finitum tempus nonnumquam significet, Vt a nobis supra ostensum est tamen hoc loco perpetuum, nempe id omne tempus significat, quo praesens saeculum duraturum est quod ex ipsa antecedentium,in consequentium verborum collatione manifestum esse cuiuis poterit. Super hoc enim, quod Iudaico populo, vindictae, atque
irae Dei deputato gentium populus eseditius ad illuminationem est, laudabit te poplitus fortis; Duitas gentium robuolarum timebit te . Nos, inquam, qui ex gentibus Dei gratia vocati si ius in Dei lumen, Regnum per aspersionem sanguinis IES V Christi Domini nostri, eunde in Deum ac Dominum sine fine laudamus, dum perpetuo du- raturam recolimus , atque videmus urbis illius euersionem urbis inquam, illius, quae parricidali scelere oppressa corruit, nec adi ciet viis
surgat. nos uniuersae terrae . Arboris ver5 radices, germen, quid in Regno indicent, ostendit, subdens suo autem praecepit, ut relinqueretur germen radicum eius, id est, arboris Regnum tuum
tibi manebit, squam cognoueri potesatem esse caelesem . Ex qua prophetae interpretatione manifestum fit, radice arboris spem recuperata di Regni aptissime significari . Nam sicut arboris ramis, Alijs, fioribus, fiuctu, Malijs quibuscumque partibus siue ornamentis amputatis,4 consumptis si tamen radix cum germine Iananeat, adhuc spe a manet antiqui splendoris, ac vitae recuperandae s vero radi una cum ramis comburatur, nulla amplita manere poterit arbori renascendi spes eodem prorsus modo Iudaici Regni radice in fauillam redacta , germineque eorum ascendentes, hoc est, vento pulueris instar pars , nulla instaurationis spes illi poterit superesse. Causam autem huius combustionis subnectito abiecerunt enim, inquiens, legem Tomini exercituum , ct eloquium sancti Israel bilyphemaverunt . Quae verba Cyrillus sic interpretatur. Repudiauerunt legem Domini, id est, Euangelium, ipsam legem Moysiis nam ipse Dominus ait: Si enim re si crederetis, crederetis fust Panis ibi; de me enim descripsit. In utrumque igitur peccatum a Iudaeis est. Repudiauere namque miseri, Dei verbum, prophetarum praedictiones falsas putauere , neque Euangeli recepere salutem. Haec ille. Ingenios ea rei rus ex ipsa Hebraica voce omer, quam in eloquium conuertit vulgatus, Christum Dei verbum intelligendum statuit. Et quidem illud certum est, propter blasphemias aduersus Christum Dominum prolatas, illatasque ei iniurias, iratum Iudaeis fuisse Deum. Ideo, inquit, i,aius es furor omini in populum Dum, quae sequunt a quibus clades illius populi extremas percensis, subdit In his omnibus non es auersus furoν eius sed adhuc manus eius extenta. Quibus xerbis saepius in sequentibus repetitis diu lucide sigrificatur, Dominum nondum tanta occisione cintentum,alijs atque alijs supplici js semper ida os persequuturum esse, ita ut perpetua vindicta, sque ad finem saeculi duratura, in eos exerceat in saeuiat. Exstat aliud Isaiae te-
Iudaeus Gppressi is, nec adiiciet, tresurgat.
promissorum exple tor est Deus,
aedificabitur Hierusalem. Sup tom. I. IS. . 19.
LAVDA -dus sine stacta Christianis Deus est