장음표시 사용
221쪽
attuli, Regis nomine Regem potentissimum, di sapientissimum intelligi Salomonem . Altera, eaque potissima ratio est, quia cum pliares Regis Salomonis succestares in eius domo habitasse compertum sit, merito domus Regis diceretur,vel Regia, quam tot incoluerant Reges. Hanc igitur domum Regio sumptu, magnificentissimo apparatu e pretiosissima materii, marmore candido, accedrinis lignis pro dignitate exstruxit S lomon ad ei diem templi, statuens eam in ciuitate David, eiusque uniuersa supellex aurea ex stibiit. Huic pari sumptu, cori simili magnificentia domum alteram coniunxit eamque filiae Pharaonis, quam Xorem duxerat, habitandam dedit. In medio utriusque domus exstitit celebris illa Basilica, iuxta Hebraicam phrasim domus dicta; saltus vero Libani dicebatur, quoniam quadraginta quinque columnis cedrinis ex Libano mon re allatis utrimque fulta cum fuisset, Libanum ipsum, eiusque siluarii referre videbatur. Horum autem aedificiorum si vel materiae excellentiam, copiam, vel operis magnitudinem, vel architecturae praestantiam , vel supellectilis nulentiam percensere vellem, tempus potitis, papyrus,& calamus me deficerent, quam ut minimam partem attingere possem. Quoniam autem non nul Iis sacrae Scripturae locis aliqua eorum comm morantur, de quibus pro cuiusque opportunitate agendum nobis est, eo lectorem 1 emittimus; nunc enim ea tantiim, quae huius loci sunt, breui sermone percensere decreuimu S.
Ac prim in totum praedictum aedificium, siuea v tria illa magnificenti lima aedificia, unico, ac pertexnx angu petuo nitro cincta ; quaternae vero turre in
ribu, salo quattuor anguli erectae non minu Ornamento, ac decori, quam munitioni erant. Primam harum turrium quae in angulo mei idiano, orientali ipsius domus exstabat, commemorat nunc hist ricus sacer, eamque eminere diXit, hoc est, extra perpendiculum, clineam muri ipsius domus Regiae exstare . Domum autem totam excelsam
fuisse significat Latina lectio, quod verum omni no est: at Hebraica, Graeca magis significare , videtur,turrim ipsam excelsam fuisse, utpote quae supra omnia etiam celsissima domus aedificia sese efferret. Atque eiusmodi quidem turres in arctiabus, atque alijs munitissimis praesidi js non tant imantiquitas; verum etiam nostra haec aetas aedificare consueuit. Ex quaternis vero turribus binas anteriores, quippe muro obiectas, commemorat Nehemias, alteram quam vidimus, alteram mox
videbimus. Eis autem binas similes, omnino pares in postico domus eX structas fuisse probat ipsa architecturae ratio, cuius studiosissimum fuisse Salomonem in ea construenda, perspicue suis locis probamus. Addit insuper textus, turrirn in PUBLICA atrio carceris exstitisse nec mirum erat enim , Egiis ut 6 i ipsi Regiae publica custodia proxima, in quam ma, vel in , citi si me coni j ceretur, quicumque vel in Regem, ipsis Regia vel in Regiam domum, vel familiam peccaret nisi forte malis ipsam turrim custodiam fuit Te, quod
Vsus non renuit, annuunt Hebraea, Ignificare Videntur Graeca. της α ληίτης φυυκῆς ii iis aulistis phylacis scribentes quae turris erat habitatio carceris vox enim 'gn insar, quae habetur in Hebraeo, Mi λη caulis, quae habetur in Graeco,
Matrium . plura alia significat. Quam custodiam expertus fuit Ieremias, eo quod in Regem peccasse credebatur, verbo Domini futuram illi calamitatem praedicens. Sic enim ab eodem I
inonis Regia ornaba. tur, ira.niebatur turribus
A remi scribitur Et Ieremias propheta re u clamius in atrio carceris, qui erat in domo Regis Iuda. Clauferat enim eum Sedecias Rex Iuda icens; quare vaticinaris, dicens, c. Et Sedecias Rex Iuda non effigie de manu Chaldaeorum. Nathina latitem habitabant in Ophel usque contra portam quarum ad Orientem. Quoniam pluribus supra a nobis de Ophel Nathina eorum habitatione actum est , nunc tantummodo dicendum videtur de ea parte muri, quae ab eis Xaedificata suit; et lipe ab ultima muri flexura s-que ad portam Aquarum, quae sita erat ad Orientem contra portam vero aedificasse dicuntur, quod portam, utpote quae integra permanserat, minime aedificauerint, seu muri tractum ipsi portae adeYtro latere aduersum. Et quidem hanc portam quamuis nulla ratione potuerint, qui re
liquas fere omnes peruerterunt, loco dimouere;
quod diserte testetur sacra Scriptura ad Orientem sitam fuisse tamen cum omnibus fere alijs, quas proprijs locis statuere nequiuerunt, eam sine delectu confuderunt. Atque adeo Adrichom ius eandem putat esse portam Fontis, Aquarum , Fictilis, Equorum dictam Modesti a Boi char dus, qui eam portam Fontis etiam dici contendit propter fontem Siloe, cum paulo superius portam regis, quam Vallis quoque dictam puta
uit , portam Fontis draconis dicendam statuis I et Vertim cum tiam supra satis probauerimus portam Fontis ad Occidentem statuendam , Aquarum vero ad Orientem , priusquam progrediamur Vr eam confusionem remoueat, lectorem hortamur. Etenim haec una ratio praeter allatas conuincit, portas Hierusalem non ella confundendas, quod portam, verbi gratia, Fontis aedificauit Sellum , portam Aquarum Nathinaei; a porta vero Equorum aedificare coeperunt sacerdotes . de porta namque Fictili infra disserendum nobis est. In hoc tamen omnes conueniunt: sic enim dictam putant, quod interiacentis vallis Ariaemontani verbis utar exitum CXcipiebat, qua torrens in valle conceptus adortum es uens educebatur . Quae autem fuerit eius modi interiacens vallis, non facile statuunt. Nobis vero facillime id statuetur, si huius portae situm, quem praesens textus indicat, attentius perpendamus. Is enim duplicis turris meminit Regiae Salomonis, earum alteram vidimus, alteram mox videbimus atque in earum medio portam Aquarum commemorat. Quapropter portam Aquarum orientem Solem hinc, illinc veto orient
lem faciem Regiae Salomonis spectasse cogno
Probabimus tamen insta latilis, Regiam Salomonis non in ima valle Tyropoeon, sed in quodam colle montis Sion es structam fuisse. Ex quo
liquet, non aquas, aut torrentem Vallis Tyropolon excepisse hanc portam; sed illius in nominatae, ac miniis profundae vallis, quae mediuinmontem Sion diuidebat, collem Iebusaei a colle domus Eliasib , cuius paulo ante meminimus, diuiden S. Qii id vero significare voluerint Septuaginta interpretes hoc loco, non facile intelligo: sic enim legunt:&Nathinim erant habitante ς Ophel, usque ad hortum portae Aquae ad Orientem nisi forte alicuius horti Aquarum portae proximi meminisse voluerunt. Huic portae adiacebat celebris quaedam ciuitatis platea, media ,
inter Regiam Salomonis, portam Aquarum
Domini Regi annuncians, quasi reus laesae maiestatis concluditur
cum alis confusa ascriptoribus. Dorch. p. I. c. 7.=. F.
rum Hierusalem nomina non lintconfundenta
222쪽
non uio ertenda sed motanda my- sterio.
quapropter ea platea portae Aquarum dicebmir. Eius meminit Nehemias, rationem quoque reddens eiusmodi denominationis ait enim Congregatusque somnis populus, quasi vir υnus ad plateam, quae es anteportam Aquarum. Cuius plateae capacitatem probare videtur alter eiusdem Nehemiae locus, referens celebraturos denuo mensi septimo sollemne tabernaculorum festum,fecisse tabernacula sua in platea portae Aquarum, sicut cita alijs quoque patentibus urbis locis fecisse leguntur. Hanc vero portam, rien talem dictam fuisse, cognoscimus in libro Paralipomenon erat enim Regiae orientalis. Quapropter
de Erechia ipso anno, ct mense primo Regni sui
domum Domini, eiusque portas, ac ministeria in Bstaurante sic legitur Adduxitque acerdotes, atque Levitas, ct congregauit eos in plateam orientalem. Nam propter huius plateae celebritatem , quasi antonomastice dicebatur platea portae ciuitatis; in quam conuocasse dicitur idem EZechias principes exercitus sui, ut eos Sennacherib Assyriorum Regis timore liberaret. Iam vero ad instauratores conuerssi, Nathinaei, qui habitabant in Ophel, aedificauerunt iuxta Pliadaiam, ue contra portam Aquarum ad Orientem, isque contra turrim, quae prominebat. Haec est turris altera, quae pari ratione, sicut prior, prominebat, magnaque . eminens vocatur sequenti versu erat enim priori omnino similis. CP seum, qui ultimus ex Nathinaei exstruXerat, aediscauerunt Thecueni, absque dubio lacer dotes nam ratio id videtur aperte conuincere , quoniam plebem Thecuenam iuxta Sadocum aedificasse testatus est optimates vero coda sua non supposuisse in opere omini. Superest tandem, ut sacerdotes hic aedificasse dicantur mensuram sc-cundam, hoc est, bina muri spacia,quae inter por tam Aquarum, in quorum intercedunt a turrimagna, Meminente Hebraice, an , tau hamigdali adol, quarum utraque vox, quae turrim significat . quae eius magnitudinem denotat, ab eadem radice deducitur. Quare turrim, turrim illam, quae eminebat, posses conuertere; ideoque Deximiam fuisse hanc turrim ac memorandam intelliges usque ad murum templi, Hebraice , ynhaghophat, Ophel conuertunt Septuaginta. Quae lectionis diuersitas, ut alias dixi, non vitio vertenda est, sed notanda mysterio indicat enim nobis vicum illum Nathinaeorum, qui proprie vocabatur Ophel, templo ita fuisse proximum, ut, cum a primit ad illum peruenit muri instauratio,ad murum quoque templissimul peruenerit quod in ipsa descriptione patet, ac sequentibus etiam, quibus contra gazophylacia sua aedificasse dicuntur
sacerdot bus contra gazophylacia sua aedificantibus. Cap. XXI.
URI UM autem a porta E XXVIII.
quorum aedi cauerunt facer- δε s. Portalia Equorum, Dio Dion.Cmb.
putant, quod homines ad J- - τά
lum usque locum equitare pO Equorum terant sed inde dimissis equis in templum pedi non ab equistes procedebant; ab illo loco incipiebanta bitacula sacerdotum quam sententiam ex Lira 'no de umpsisse se putant Ver m enim uero quamuis hoc ipsum astruat idem Lirantis is tamen Ie Liran. μ' remiae testimonio coactus, qui ciuitatem denuo risbem aedificandam praedicit . que ad angulum portae Equorum orientalis, duas commemorat eiusdem nominis portas loco valde diuersas , nam ciuitatis Orientem spectantem, sic dictam, i d peream educebantur equi, ut in torrente Cedron adaquarentur. alteram vero ad Occidentem templo
proYimam, sic diciam, quod ad eam usque equitantes ad templum licebat accederes. Vertim haec omnis difficultas, quae Liranum coegit multiplicare portas, reliquos ad veram loci intelligentiam accedere non passus est eaque in eo sita videtur, quod refert historia libri Regum,&Paralipomenon: Regnante enim Athalia, quae occiso semine Regio, Hierosolymitanum imperium inuaserat oiada sacerdos, Ioam filium Regis ab internecione furto sublatum constituit Regem eumque unctum in templo, atque coronatum, populus faustis acclamationibus venerabatur se cum audisset, inquit, Athalia, vocem scilicet cumrentium, atque laudantium Regem , ingressa es ad populum in templum omini Cumque i isset Regem stantem super gradum , c. cidit Desiment ua, ait insidiae,insidiae. Egressus autem Ioiada Pontifex ad centuriones, ct principes exe citus dixit eis: Educite istam extra septa rem PORTApli, intersciatur forisgladio, c. Et imposue βῆμ'rum
tam Equorum domus Regis, interfecerunt eam ibi.
Quibus verbis probari putant praedicti scriptores, portam Equorum domus Regiae dici, tu niam media existeret inter domum Regiam, templum ex quo diuinant quidem denominationis eius rationem, ab expulsis ab ea quis E quorum dici Uertim contrarium omnino habetur in historia Regum, quae eadem referens, sic habet Impo eruntque ei manus e impegerunt . g. . eam per viam introitus equorum, iuxta palatium, P. 16.
O interfecta es ibi. Quibus verbis plane testatum habemus, ab in troeuntibus per portam qui , Equorum dici,
non ab expulsis; quod ratio probare videtur ' 'ex ea enim, quam ipsi afferunt, non Equostum ' '
dicenda esset, perquam equos non licebat indu cebatur, non cere. Ratio autem, ob quam domiti Regiae dice /ti ne,
batur porta, ea tantii in assignatur, quod eidem micilet proxiina, non quod a templo in Regiam duoxima.
223쪽
ceret quis enim crederet milites, ac centuriones A septa consideranda sunt alia quae mundos, puros, am ac sanctos admittebant: longe vero ab his remota, quae immundos arcebant . Cuius rei manifestum cxstat apud Iosephum testimonium, sic scribentem : Templum autem , aramque cingebat ex pulcherrimo --xo lorica gratissima usque ad cubitum surgens, quae populum a sacerdotibus segregabat, Gonori haeos, hoc est, semine lucntes, itemque leprosos tota ciuitas arcebat. c. Haec
Iosephus . Proptereaque merit conquerebatur Dominus de Regibus Hierusalem, quasi polluerint templum Domini , polluentes domum giam, eo quod intra septa templi computanda videbatur ipsa domus Regia, quatenus ab ea quo que arcenda foret effusi sanguinis pollutio, prout omnia supra latii is pertractata a nobis sunt. Quem obseruandi templi morem adhuc tenere videntur Turcae Hierosolymis degentes, qui templum ,
quod olim a Christianis aedificatum , in ipso prioris templi loco suis sacrilegis superstitionibus de
stinatum tenent, pollui putant Christianorum 1 quos tamquam polluto auersantur, contaictu, aut visu ideoque nunt hae permittunt per vallem Tyropolon ad portam Equorum descendere prout mihi referebat quidam e nostris, qui nunc primit in Hierosolyma venit. Praedicta vero omnia maXime teX tui nostro aptari posse videntur, qui sic habet: Sursum autem a porta Equorum non iam legendum iuxta mendosos coὸices, ad portam Equin rum; nam, ut dixi, chm in ima valle Tyro poeOn constituta porta fuisset, ad eam unde quaque venientibus descendendum erat indeque egredientibus ascendendum aedis caueruntsacerdotes, υnusquisque contra domum suam. Sacerdotes quidem hos Hieros blymitanos fuisse praeter rationes quas di-Ni, probare videtur situs muri, quem aedificandum susceperant. Nam V in descriptione apparer, totus erat ipsi templo ab oriente aduersus, muniens Nathina eorum habitationem, atque adeo decuit eam munitionem per ministros templi instaurari,
quae ipsorum offrcinas in exedias ambiebat id quod significare videntur illa verba: Unusiusque contra domum suam quam non quidem habitationis domum, sed ii nisi eri fruisse probant tum latissima vocis n a bellio significatio, quam alias ostendi tum etiam quhd murus hic vicum phel ambiens, Nathina eorum habitationem circumda bat, non sacerdotum: Neque verisimile apparet sacerdotum nobilissimum genus cum seruis ac ii simis templi ministris permixtum cohabitasses 3. Sacerdotes autem aedificasse intelligimus non alios ab ijs, qui sequuntur, sed eosdem quod probant repetita illa verba, contra domum j uam, vescontra γῆ hFlacium furem. Post eos, Thecuenos, rid scaui Sadoc flius Emmer, contra domum ministeri,suam sui, hoc ecti, in qua templo ministrans manere solebat. Nam ut suis locis ostendemus, quampli uim ferant in templo gazophylacia, in varios usus vari j ministris distributa . Lipos eum aedis auit Semnia Hius Secheniae usos portae orientalis. His verbis manifesta omnino fiunt, quae diximus portae siqui dem templi orientali exaduerso aedificat Sechenias, eius custos. Neque ver qui murum a Sechenia aedificatum aduersum fuisse portae orientali audit, exaltam inquirat rectitudinis onpositionem; satis enim historiae factum fuisse videtur, si intelligat in media orientali facie templi apertam orientalem portam, gagophylaciaqtie hinc inde exaedificata, Sadocumque primum huius murraedificatorem in hoc latere meridiano portae orientalis in tanto urbis tumultu Reginam, in propriam domum occidendam du&issse, quam praesidiariorum militum multitudo , ministrorumque catertia , muniret, aut saltem acclamationibus tumulataque, ciuium multitudinem in Regiam conuocaret, qui omnes repentino spectaculo facile perturbarentur Quare clim disertis verbis situm liti ius portae describat Ieremias propheta , ambigendum non est, eam ad ciuitatem quidem venientibus, ab eaque in torrentem Cedron egredientibus Iocqrd aditum aperuisse quod testat his est Hugo Cardinalis, sic scribens: Hanc portam significat Ieremias esse in orientali plaga ciuitatis, scribens typice de Ecclesia Et aediscabitur ciuitas Tomi
Et quidem Ieremias ibi sub ciuitatis nouae antiquioris vestigiis insidentis typo, Ecclesiam Christi demonstranς, aedificandam praedicit, circumdante muro uniuersam regionem mortis, cam nempe, in qua
In ligno, quando mortua vitafuit Vsque ad torrentem Cedron, interpretatiua particula st non coniun tiua hoc est, et 'tu ad angulum portae Equorum orientalis. Ea velo omnia, quae a nobis de hac porta dicta sunt, mirifice confirmat Iosephus, omnia etiam, quae prae allatis sacrae Scripturae testimoni js de ea dicuntur, concordans. Is enim historiam occisae Atha liae reseri, eamque Gotholiam vocat, vim Hebraicae aspirationis yghain exprimens &sic scribit. Tumultus hic Macclamationes praeter spem ad aures Gotholiae venierites e secerunt , ut vehementer perturbato animo cum satellitio prosiliret a Regia . Venientem deind in templum, ipsam quidem sacerdotes admittunt, sed armatos eam sequentes arcuerunt illi, qui ad hoc ipsum implo a Pontifice circumdati fuerant. Ceterum Gotholia , postquam puerum vidit in suggestu stantem, redimitumque corona Regia , discisa veste sua, magno clamore iubet interfici insidiatorem, occupatorem in rannidis Ioadus contra accitis centurionibus, iubet mulierem arripi, ducique in torrentem Cedronis, atque illic poenas luere neque enim fas esse templum veneficae supplicio pollui Mandauit etiam , si quis ei conetur serre suppetias, Mipstim pariter interimi. Illi igitur, quibus lio demandatum est,eductam extra portam mulorum Regis illic interficiunt. Haec ille. Quibus verbis portam mulorum Regi vocat eam, quam sacra Scriptura Equorum appellat, non ob aliam rationem, ut credo,h, eadEm quam quod eidem portae proximum fuisset equi- haec porta, te Resiis idque propterea in vico Ophel intra pa- qu Di δ ς' alium Regis, portam Equorum in nostra de-qW4 S ser: ptione constitii inius. Neque quemquam O ueat Ioiadam audire praecipientem extra septa templi educi Athaliam, ut interficeretur eXtra , centurionesque,' principes exercitus, chi prinatim ea introiuisset portam Equorum, quasi iussa Ioiadae principis exsequentes , interfecisse eam
ibi, qu bd putet templum, eiusque septa usque ad
Portam Equorum extendi quoniam totus ille iu cus Ophel, cui porta Equorum in angulo constituta terminus est, ad templum quodammodo pertinere videtur, thim propter loci maximam propin quitatem; tun etiam propter Nathina eorum habitationem, qui inter templi ministros computa' bantur. Quod comprobare etiam videtur nostertextus, qui ut paulo superitis vidimus, murum templi vocare videtur eundem, quem Hebraeu SVocauerat murum Ophel.
Addo his etiam, quod duplici ratione templi
224쪽
PAR M. DE URBS LIB. III. CAP. XXII.
orientalis amphylacium obtinuisse eumque primam muri mensuram aedificasse sequentem vero mensuram a Sechenia, portae orientalis custode saedificatam: reliqtios autem sacerdotes, qui reli
quas muri partes aedificarunt; ex altera parte, nempe aquilonari portae gazophylacia sortitos fuisse
quorum omnium exempla ac plenam intelligentiam in nostris descriptionibus templi exquirat Lector. Toseum aedificauit Hanania Mius Selemiae, se Hanun lius Sesep extus, filiori im ordine; utpote qui quinque habuerit fratres se maiores,men ram fecundam, duplicem, duo nempe muri spicia. Post eum aedis cauit odis' lius Tarachiae contra gazop tactu cium.Sed de templi gazophylacijs, eorumque siti,&sbrma superius pluribus a nobis
pertractatum est, Itque iterum infra tractabitur
Nunc vero ad Libsequens caput veniendum.
OST eum aedificauit Melchias lius auri cis, que ad domum
dentium elchiam sacerdotem CD iste probant, quae paulo superiit ipse Nehemias dixerat; acerdotes nimirum aediti casia se, numqueinque contra domum, vel gaZophylacium suum nam clim mulsi mensura,qu in aedifica
uit Melchias, gazophylacij templi adhuc fuerit
aduersa,eum quoque sacerdotem fuisse ficile licet coni j cere. Neque vero quidquam aduersum probat,
eum aurificis filium dici non enim despectui habe batur olim nobilissima eiusmodi ars Nam ut supra vidimus E iel aurifex, δ Ananias lius pigmentari inter principes viros aedificasse commemorantur. Adde his etiam,quod quemadmodum pigmenta templi, ut ibidem ostendimus, alijs quam facem
dotibus, conficere non licebat; sic etiam aurea,& argentea esse templi conflare, aut instaurare,sicut neque nr anibus contrectare, alijs quam sacerdotibus minime licuisse quare eorum aliquos eius artis peritos in ecessario nitae credendum est. Hoc eodem argi ento probat e recentioribus quidam, nullum
aurum, viri metallum Domini domui adhiberi solitum fuisse,nisi prilis a Abris in igne conflatum,probeque purgatum,&examinatum fuisset. Quo significabatur, inquit, sanctos Dei homines ante in
diuini sermonis igne a peccatorum scorijs expiari, eorundemque fidem in variarum amictionum for nace multis probari modis, examinari oportere, quam aeternae requietis templum inire, aut solidis Ein caelo gaudi, perfrui queant. id quod ea, tuae ad
ijciam, ostendunt testimonia asterique Malachiae, psalmi, Zachariae, Ecclesiastici, Pauli, ac Barnabae, Iacobi, nec non Petri testimonia, quibus suam Onatur probare sententiam, ac si ibdit: Quisquis vero nona foederis angelo intrinsecus expurgabitur, nec Variae sese tentationi subi jcere volet, sed illi: s carnis ardores per omnem licentiam sequitur,crucemque perpetuo declinat,is nec Dei voluntatem vere cognoscere,nec iustitiae facere sacrificia,neqtie caelestia regna penetrare umquam po
. inriti Nam omnis homo, ut Dominus ait, igne saliendus,n omnis victima sale est salienda qui itie Christum in gloriam recta sequi desiderat, is cruce
in humeros si os sublata, pone eum sequatur nece se est. Haec ille. Quae quidem verba,ut omnia eiusdem scriptoris, attentius legenda maiorique cum attentione per pendenda censuerim mollitus enim, ut prophetae 'erbis utar,estiermones suos per oleum, ipsi uni Psal. m. 1 uLi. Disputationem eam depurgatorio inscripsit L . negare volens sanam Ecclesiae Catholicae depurgatorio doctri Iaam, detorquere conatur sacrae Scripturae testimonia, de vero ac sensibili purgatori j igne loquentia, tuo defunctorum animae eXpur gantur in futuro saeculo, ad diuini sermonis ignem, affli tionum fornacem, & crucem portandam , qua in praesenti vita purgantur fidelium animi. Cuius me sententiae occulta venena satis detegere,ac eis
dem antidotum adhibere posse putaus si sacrosancti Concili Tridentini decretum referrem, quod sic habet. Cum Catholica Ecclesia Spiriti sandio docta,ex facris litteris,d antiqua Patrum traditione in facris concilijs, nouissime in hac oecumenica synodo docuerit, purgatorium esse, animasque ibi detentas,fidelium suffragijs potissimum ver,acce piabili altaris sacrificio iuuari, praecepit sanista synodus Episcopis, ut sanam de purgatorio doctri nam, a sanctis Patribus,& sacris concilijs traditam, Chi isti fidelibus credi, teneri, doceri, ibique praedicari diligenter studeant.
Usque a domiam autem Nathinaeorum aedificasse dicitur Melchias, lio est, usque ad finem habitationis Nathinacorum, id est, donec extendebatur Ophel. Nam cum paulo ante idem Nehemias commemorasset, Thecuenos usque ad Ophelis murum aedificasse, Ophelemque Nathinaeorum habitatio nem fuisse facile cognoscamus ; omnes deinceps tum eximi commemoratos sacerdotes murum Ophelis, do , IR Vmus, seu domorum Nathinaeorum, Melchiam vero usque ad Ophelis terminum aedificasse comperi
mus Nec me latet,non defuisse sollertem quendam virum, qui arbitraretur domum Nathinaeorum ,
Probaticam piscinam hic accipiendam, eamque sic dictam,quoniam in quinis eius porticibus frequenter, aut fiere semper Nathmaei ver abantur, victi mas templo inferendas abluentes. Verum quamuis piscinam ea ratione sic quoque denominari potuisse non renuam tamen hoc loco sermonem de ea fieri, non satis admittere videtur aedifici, ratio, ac urbis dispositio nimis enim longe aberat a muro, quem
aedificauit Melchias, Probatica piscina, quae ipsi
septemtrionali lateri templi obiecta erat murus v - 1 hic totus orientali templi lateri aduersabatur. Hanc ipsam interpretationem, quam nos sequimur, probare videtur textus, domum Nathina eorum domui,vel potius domibus coniungens scruta vendentium, qui Hebraicei nharochlini dicuntur vendi quam Vocem,utpote a radiceria raelia deductam in pu' vj
negotiatores, siue aromatarios nonnulli conuertunt: sic autem diei os putant,quoniam merces dese dicuntur. rant, institores proprie, tui ex uno in alterum locum vendenda transferant.Aben Hegra a miscendo blan
rachii appellatos putat nam ammches est, qui res multaScommiscet .Eandem vocis interpretationem; bri 'sequutus videtur Hieros)ymus in Cantici S, pigmen Prouer. II.
taritim eius vocis loco substituens: sic enim habet P. 3. Ouae estis et,quae ascendiisper desertu cuivis a S Hicron latum ex aromatibus Ῥrrhae,setti, is,ctiniis, s yp ψη 3
piaueris,a xochel pigmentars Pagninus enit, ne 'gotiatoris,aut aromatari j. Septuaginta Euaporans myrrham, jus ab omnibus pulveribus unguent ril. R. Abraham,mercatoris: R. Selomon, Vendentes omnes species aromatum, quas contundunt, in puluerem redigunt. Eandem vero Vocem, quae
225쪽
Iudicialis non suit Caluariae Mara.
sequenti Nehemiae versu habetur , negotiatores Avertit vulgatus. Quapropter vestibula, vel domun cilla significare voluit historicus, institorum, atque
aromatariorum, nec non plurium aliorum, mercimonia vendentium, quae circa forum pecuarium
exstructae fuerant. Eiusmodi enim domuncularuni in loco tam celeirri, in quem aduenae, atque indigenae fa crificiorum causa frequenter conueniebant, necessarium est, fuisse quam plurimaS. Earum autem potissim tim meminit, quae muro aquilonari Ophelis adiacebant; sit quidem, ad finem domus Nathi- meorum, negotiatorum simul pertinuisse aedifi
deque assoluta muri instauratione.
Duo item alia signa hic pros runtur, celebres notae, quibus aedificatus a Melchia murus facile cognoscetur Senius enim indicat perueniste murum Ophelis usque ad terminum, portae Iudicialis ad uersum ue ad cenaculum anguli. Ex quibus verbi facile conui incitur id, quod&alijs rationibus confirmabitur, longe a vero aberrasse eos omnes scriptores, qui leui quadam ducti coniectura constanter affirmant, portam illam occidentalem Caluariae proximam, per quam egressi is est Dominus
crucifigendus, Iudicialem dici. Nam praeterquam, quod iudicium illud iniquissimum atque impijGinum, quo Christus vitae Dominus auctor morti adiudicatus est,non in ea porta, sed in domo Pilati factum fuit, ni illa ratione intelligi potest inter Gnaculum anguli, Iudiciali portae aduersum, 'o tam regis aedificasse auri ces, se negotiatores, prout mox dicitur, si porta Iudici in Occidente,&Gregis in oriente constitutae credantur. Quae a Diiones manifeste probant , portam Iudicialem templo, tortae regis vicinam fuisse. Quod si locus alter Nehemiae post pauca tractandus huic adiungatur, eandem hanc portam Custodiae quoque dici facile cognoscetur, eiusque sit tu sine ulla dubitatione intelligetur. Is enim a chorum alterum cantorum venisse enarrat super portam Piscium, is turrim Hananeel est turrim L matb, se que adportam regis .ctseterunt, in cluit, in porta Custodiae, alterum chorum spectan-oes, sisteruntque duo chori laudantium in domo Dei. Quibus verbis illud manifeste testatum habemus, portam Custodiae mediam inter portam regis, domum Dei filisse; quod clinii nostro quoque textu manifeste ostendatur, portam Iudici j cenaculo anguli, portae regis fuisse propinquam cenaculum autem anguli mox ostendendum It ad templum pertinuisse, eandem portam Iudicii, atque
Custodiae dictam, non est an abigendum. Neque Uero diuersa nomina diuersas conuincunt portas, clim diuersarum portarum ibidem nullus it locus; atque etiam quoniam diuersa agnominatio eidem portae conuenire merito ostendetur. Et quidem primum hoc loco, portam Iudicialem eam vocat Hebraice dicitur ripsimi pachia, quae νvoga verbo P pachad, deducitur, quod latissime
significatione patet nulloque alio Latino verbo magis apte conuelli potest, quam visitandi; tri-
buique solet superiori clim in seriores visitat, In bonum, ut prouideat & misereatur siue in m
luna, ut iudicet,&damnet. Quare significat requi, rere, recensere, censere, rationem habere, deponere, aut custodire. Ex innumeris paene exempli S, quae adduci possent, pauca affera an,&ea tantummodo, quae e re nostra maxime erunt. Primit sit
ex Iobi historia, in quo interpretando maxime dirugladiantur Hebraei propter verbi praedicti latissimam notionem. Loquitur autem Eliu Iobum reprehendens,quod se iustificare contenderit, neque dignum se agnouerit tribulas ne quam patiebatur,& subdit: Nunc enim non infert urore uum, nec iciscitur scelus alde, ebraice au pct 'Mai in pacliad pho, ad verbum, non, nequaquam, nihil visitauit furor eius, non cogncuit eum valde . Quam plurimis vero praetermissis huius loci interpretationibus, illa R. Abraham Per ut solis magis ad nostram interpretationem facit. Dixit, inquit, Elihu de clamore Iob super malis, quae cadunt in specie humana, tunc, quia nihil est, larua res est furor, quo Deus visita mundum, respectu multitudinis bonorum quae Deus facit, cognouid Iob&c. Vel dixit de malis, quae usu veniunt, de quibus conqueritur. Et nunc quia nihil est aut minimum, quod Deus ira sua animaduertit in Iob propter opiniones suas falsas contra Deum:& non cognouit Iob multitudinem peccati sui, quod admodum graue est vel cognouit Iob plagas, quasi uere deberet ob magnitudinem rebellionum suarum in suis opinionibus . vel bis labiorum suorum . Targhum AEt nunc ac sii non esset visitatio irae eius, non cognouit multitudinem valde. Septuaginta Et nunc, quoniam non est, qui consideret iram illius, non nouit in delicto valde. In Sixtiano vero codice sic: Et nunc, quia non est visitans iram suam, neque cognouit delictum aliquod vehementer Olympiodorus, chrysostomus haec verba superioribus connectunt, ut sensus sit. Quid ita o Iob erga tantam maiestatem vis iudicio contenderes sineque satis pro dignitate illum laudare potes, etiam in his supplici js, quibus nunc te affecit Θ Augustinus vero coniungit cum sequentibus. Cognouit, inquit, ad vindictam unde est; quoniam iniquitatem meam ego cognosco Et in eodem loco Auerte ciem tuam a peccatis meis. Cognouit ergo delicta. Nam ideo patiuntur homines tribulationes in hoc saeculo, sed non vehementer, quia partibus corrigens da locvrn paenitentiae. Hae tenus Augustinus Quae omnes loci interpretationes in duas longe diuersas discedunt vias. Altera est, quae Iobum negare videtur iram Dei visitasse, hoc est, iudicasse, pei pendisse, aut cognouisse, quam aeque procedat: altera, quae Deum negat iuxta iram suam visitasse. Illam ingredi videntur Graeci, hanc cum Hebraica
lectione vulgatus,& Latini tamen ex omnibuS ea dem verbi notio eruitur, nempe visitare, iudicare, censere, vel cognoscendo,Velut animaduertat. Quocirca Mapud Ieremiam: Super terram dominantium ascende rebellionum terram ali conuertunt, ascen
de vastator, super habitatores eius ripa pechod, vi sit . Forsterus, cili interpretantur, quasi sit loco nominis; contra habitatores visitationes, reddentes. Et appellatur sic terra Babylonis inquit 8 Dauid eb, quod venerat tempus visitandi illam; concordatque interpretatio haec iis, quae sequuntur:
Dissipa, ct intersce, c. Quibus omnibus testim ni j facile intelligitur , quid significare voluerr
vulgatus, portam hanc Iudicialem vocans, nempe
fuisse illam, in qua, vel iuxta quam sontes visitari, iudicari,
Forner. indictionario Rab.David.
226쪽
Fostr iudicari,&plesti consueuerant Mos enim anti- surpam quis filii in portis urbis iudicia exercere indeque IOZOro iudici j , orta est celebris illa phrasis, quae portae nomen ii, - - pro iudiciis usurpat, ut ob Si leuauisuper pupilatum mamιm me. zm, ad plectendum eum interpretantur nonnulli. Ego potitis iurantis signum esse crediderim, phrasi etiam Hebraeis frequenti qua usus est Abraham : Leti manum meam ad Domi-
de quod num Deum excelsum, hoc est, testem inuoco vel uraro, per Deum iuro, non accipiam ex omnibus, quae tua
ζη ιε Et Deu lose in Exodo eadem usus est dicen
di ratione Et induxerim, inqui , in terram,super
quam leuaui manum meam, iurans, ut darem, In
daturum eam Abraham, c. Sensus Iobi est Si iuramento pupilli causam peruertere conatus sum, etiam chm Siderem me in porta, ua iudicio, vel apud iudices, superiorem potentia, auctoritate, Maestimatione, humerus meus a itinctura fua cadat, c.; IO LATI poenas debitas luens violati sacramenti, quod e- 'ira ς mi uata manu praestitum fuerat. Neque vero iudi-
,rum amit c um tantummodo rignincat prae allatum Hebrai- quo iu- cum verbum nonnumquam enim & carcerem, seu
custodiam, conuertitur a vulgata. Nam apud Ieremiam adductum legimus Sedeciam in Babylo nena, positum m an re, a bebiti hippechi doth, in domo iudici j, vel visitationis liceret reddere sed meli is Latinus interpres, in domo carceris, legit. Vox autem altera n u malaxat pro qua vulgatus
Custodiae portam legit, id proprie significat de iducitur enim a verbo 'o quod custodire,
obseruare, seu detinere significat. Quapropter pro hac eadem voce paulo superius carcerem substituit Latinus interpres, in atrio carceris scribens. Et iterum Ieremias propheta erat clausus in atrio carceris, qui erat in domo Regis Iuda δε alias saepe . Ex quibus quidem omnibus locis probat
bene Forsterus, non esse locum subterraneum, aut Ic. 37. - in lacu, seu turri angustum, aut compedem, seu vin- culum, sed locum sub dio, muris tam eri conclusum,
b, i quibus detineri postent serui, aut alia ratione de id , 6 car tinendi. Et quamuis ab aliquibus reprehendatur, arbitrantibus ea voce carcerem quemcumque significari posse; tamen non ita passim aliud carceris genus indicare consueuit, cuin pro huiusmodi carcere frequenter accipiatur . Lubus adden dum videtur id omne, quod supra de Bethiso dixi, mus erat enim illud taetrum,d obscurum barathrum, in quo morti addicti detinebantur. At non ab eiusmodi carcere, sed ab alio in is graui denominata videtur haec porta ; quapropter merito Custodiae, & non carceris dicitur a Nehemia. Sed chm iam satis de situ, ac nomine portae constet quare sic dicta fuerit, non ita facile . Non
dicta sit hae enim defuit, qui arbitraretur iuxta hanc portam
i , i cui Odiatri vel carcerem vulgi, tim apud d egram fuerit magnatum nobilium custodia, in qua, ut vidimus,leremias inclusus detinebatur. Et quamuis huiusmodi custodiarum multitudo, diuersitas facile suaderi posset exemplo amplissi inarum urbium, qualis Hierosolyma fuit nihilo miluis tamen Custodiae portam dici putarunt iij,
quod in ea manerent custodes quid autem in ea porta custodirent, nullus,quod sciam,tradit. AEUO- circa diuinandum potius nobis est, quam coniectan lum
Et quidem si portae huius situs, quae Ophelam , Nathinaeorum habitationem tantummodo claudit, eorim dein Nathinaeoru in origo con . sideretur, facile quiuis eos custodiendos intelli, Set, eorum portam merito Iudicij,vel Custodiae
QUA RAEA dictam fuisse. Nam cum ij natione Gabaonitae,
subuertendi essent a Iosti e populo Israelis, id si NATHI-bi metuentes, atque remedium prouidentes, exco 'δς0 sugitato strata gemate, iuramentum a Iotiue, atque ' β' principibus extorserunt, te sua incolumitate assem uanda. Qua fraude comperta orauit Gabaonitas Iosue, is dixit eis: Cur nos decipere fraude volui Iosiue . sis, idiceretii; procul valde habitamus PGobis, P. 14.ci m in medio no risitis; Itaque sub muledicIione eritis, se non deficiet desi e vestra ligna caedens, aqua tu comportans in domum Dei mei. Quo loco Hebraei, Septuaginta interpretes, Chaldaeus paraphrastes addunt non deerit ex vobis, vel de stirpe vestra seruus, illud quod Latinus in- terpres voce maledictionis intelligendum duxit. Quare cum seruos audiamus Gabaonitas qui ijdem Nathinaei dicebantur ad aquae, lignorum
comportationem destinatos eorumque propriam
habitationem Ophelem fuisse, si coni j ciamus ea, quae a iusto Lipsi de ergastulis erudite satis col IuR Lipsiecta sunt, ergastuli quoddam gemis Ophelem , electi λα. iste facit ei satelligemus: recipimii seni in quam Gip i; ipse adfert, ergastuli definitionem etymon. Em D 2.2gastultum τί re eo c. οι σμωτα εργε ον rei topo en dam erga-ho hi des motae erga rotatae, locus , in quo vincti ope stulum fuit.
rantur. Illud tamen admittere nulla ratione pos II
sumus, Isidorum reprehendi, quod dieserit ergo stulis noxios deputari ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores, exsules, qui marmora secant. Nam quam hiis aliquando innoxij empti serui e gastulis deputarentur negaritamen non potest, noxios ut plurimum ergastulis addici Quod au tem subditi ipsius contra Isidorun de gladiato GLADIA ribus plane falsum, qui in ludis bene & commo torum alide habiti, in ergasthitis numquam, falsum hoc ma qui g.st -
gis Nam quamuis gladiatorum detestandum , suse'
scelus ab effrenata oculorum immanitate, daemOnis astri inflammata, muneribus, honoribus, ac monumentis collatis, in animos etiam ingenuorum hominum e fisum sit tamen prima sui instititutione ex damnatis, quos noxios filisse necest rium est, gladiatores adsciti sunt, iuxta ea, quae Alexander ex Virgilio, eius interprete Serui Alaxo. ais commemorat . Eius verba referre non pigebit: exl.b. 6. Gladiatores in destinctorum, inquit, illustrium g m. c. 9- memoriam eadem causa institutos, quod clim ho Virgil
stes bello victi, seruique ad sepulcra summorum
ducum olim saeue ibi gularentur,&sanguinem es iugulari so-
funderent idque posteris saeuum,4 inhumanum iri ad sum- videretur scelus, cautum fuit, ut saeua illa desit , 'φyum du consuetudine, serui, libertique, damnati capite, I '' ac gladiatores bustuari j, qui venalem habent san-
tio per lanistas,digladiarentur. Haec ille. iuibus accedant, oportet,quae ab ipso Iusto iuste referuntur Serui, inquit, aut vendebantur in f ' ludum,aut damnabantur. De venditione Tertul- lianus olim captiuos, vel malo ingenio seruos emercati. Et Suetonius Vitellio Asiaticum ob nimiam contumaciam, ferocitatem grauatus, circumforaneolanistae vendidit, dilatumque ad finem tineris repente surripuit adeoque id increbuit, ob leuem saepe causam, ut Hadrianus Imperator, lenoni, & lanistae seruum, vel ancillam vendi vetuerit,causa non praestita, ait SpartianuS.
De damnatione passim historiae,&legum libri, ubi damnati ad gladium leguntur, vel ad gladiit udum
sic enim etiam loquebantur. Hactenus ille . Ex quibus testimonij liquido constare poterit, non , ludum qui est falsitatis accusandum Isidorum. Nam quasn-
DAMNATI ad gladium, vel ad gladij
227쪽
aquae con uehendae operam darent. Lucanus.
tenti culi diebantur. Sup. c. I .
uis non omnes gladiatores ergastulis detinerentur, quamuis non omnes serui, qui eisdem detinebantur, secandis marmoribus exercerentur; satis tamen est, ut vera sint, quae dixit Issidorus, gladiatores aliquos ab ergastillis educi solitos, ut eiu simodi exercit attonibus occuparentur ad quod luctilentiis mo Plauti testimonio comprobari faci
le potest. Is sic inquit Ducite,
Ubi ponderosas, crassas carpi et compedes. Inde ibis porro in latomias lapidarias. Quae omnia propterea dixerim, quod plerumque contina at, ut, quoniam ij viri veritatis studio, nonnumquam an torum in leuioribus causis di-eta non admittunt, libe iam sibi inde arripiant m pi licentiam, sanctissimos viros, Ecclesiae clarils1-ma lumina, scientia 1 una omnium culmina ,etiam ingratiioribus tractationibus , quae ad eos potissim ima spectant, audacter ac temere reprehendendi. Sed ad institutum nostrum redeamus seruos ergastulis detineri solitos vidimus ad operandum. At quaenam illis opera potis limiim credita Agricultura, Lucano teste vincto osse re coluntur Heseriae segetes. Ideo Tertullianus allusione docta Adamum testatur in ergastulum terrae laborandae relegatum. Deinde etiam de aqua convehenda meminit Plautus, minas referens Olympionis illic aduersus Chalinum, sic inquiens: Post id locorum qu indo ad victam veneris, Mabitur tibi amphora na ct na semita, Fonsinus, ii et ahenum c octo dolia. uuae nisi erunt Ner plena, ego te implebo stagris. Ita re aggerunda curuum aqua faciam probe ,
Ut post lena possit ex te feri.
Hoc vero conferendae aquae munus Nathinaeis cum seruitute perpetua de nunciat tam a Iosue vidimus, eorumque habitationis locum Ophelemtasse iam satis agnouimus ocirca nulla alia re a Romanorum ergastulis Ophelem diuersum fuisse cognoscemus, quam quod illis vindit Ophele tantummodo inclusi detinerentur quamuis plula ergastulorum genera fuisse, non videtur dubitandum alia, quibus duriore seruitute premeren tur alia vero, quibus faciliori detinebantur in clusi, prout e allato Tertulliani testimonio probari etiam poterit. Quapropter Custodiae por tam , quae Ophelis erat, ludici j etiam dici potuisse cognoscimus, quoniam in ea seruorum causae agerentur. Quamuis Maliud ergastulum seuerum magis iuxta hanc portam exstitisse nihil prohibet, quo sontes ex iisdem Nathinaeis detinerentur, ad iudicium vocati damnarentur atque adeo a praedicto carcere porta haec Custodiae diceretur.
Eri que ad cenaculum inguιι, Hebraice naan rebat glia iij ath hapinna. Vtramque vocem superius inter pretati sumus . Prioremque sensum conuertit ibi vulgatus idemque significat, ac cenaculum, sublimem inquam, ac excelsam habitation m . Quamuis enim locum cenae cenaculum Vocare a consueuerant prilis Latini, postquam vero in tu periore parte cenitare coeperunt, superior en Univer sam domum cc nacula compellauerunt, Varrone teste. Cui adstipulatur Festus Cenacula, inquiens, dicuntur, ad quae scalis ascenditur. Quare merito Hebraicam vocem tu, ghali oth quae sublimem excelsum proprie significat, cenaculum Vertere frequenter Latini consueuerunt . Ea vero e braica vox alteri coniuncta, quae anguli aciem
proprie denotat , celsum angulum significabit: nosque propterea angulum substructionis templi
accipimus, qui Aquilonem & Orientem spectabat, cui coniungi necessum fuit tractum muri, in quo aperiebatur porta Custodiae, Ut ea ratione νvenientibus super murum binis cantorum choris, stantibusque in porta Custodiae, aditus in templum pateret, iuxta dedicationis historiam. Haec vero
porta Ophelis potitis, quam urbis dici potuisset OPHELI sper eam enim in campum egredi non dabat hir, sed
d ciuitate egressos in Ophelem ducebat, ico sei
phele in nouam ciuitatem, quae ut vidimu S, VO-cabatur B Zeta .
Et inter cenaculum anguli, in porta Gregis, aeri X X XI
fauerunt aurifices , ct negotiatores. Quo autem luincultimum versiculum melius interpretemur, ordinem naturae teneamus oportet, ac primit m, qui sint aedificatores mox quantum aedificaue rint, breuiter ostendamus. Prim im igitur auri ces sic enim legendum cum Sixtiano codice, ovRIFI- Hebraeis, non artifices, ut mendosi legunt He cra qui di-
igne metalla excoquunt, aut expurgant, conuerti solitam supra ostendimus. Quapropter aurisces Sup. e. o. m Crito eam interpretatur vulgatus, utpote metal humsti bri. lorum expurgatores. Septuaginta πλκῆ chalais is, legunt, quae vox a voce γαλκος chalcos aes signi ficante deducta videtur, aerarios licebit conuertere Latinus vero eius interpres uniuersaliores ,
vocem reddidit,fabros scribens clim aerari tan Ithm fabri intelligi debeant, iuxta Hebraicam , lux propriis Latinam versionem. Negotiatores Hebi alce ' 'rochelim eandem vocem paulo si aperius scruta , NEGOTIA vendentes reddidit viligatus, is erito iuxta ea tmes id
quae ibidem ostendimus. Septuaginta ρα- ῶλα r: D
polae, Vel ρυ παλλα rypopolae legendum videbatur. Significat autem ea vox idem fere, ac Hebraea, quam supra tra tauimus, utpote deducta a verbo ρωm is opteto, quod miscellaneam cond1turam facere significat. Quare ea vox minutarum, Momne genus rerum venditorem indicabit, seu pigmentarium . Atque ideo non minus hoc loco, quam superiore Latinus Septuaginta interpretum translator, scruta vendentes scripsit Fuisse alitem
huiusmodi aurifices, negotiatores in sor pecuario, supra etiam notavi. Quapropter ad ipsos potissiunum spectare videbatur, ut reliquum muriusque ad portam Gregis instaurarent. Et hoc est, quod ultimo loco tradiandum suscepi Inus. Inter V cenaculum anguli,in porta Gregis. Ex Hebraeo sic Rconuertit Pagninus: Et inter cenaculum anguli ad portam regis, usque ad , at ablus, merito nam praepositio Hebraea, lamed utrumque significare consueuit: Septuaginta sensum reddiderunt;
gis, hoc est, quantum supererat aedificandum inter aedificata a Melchia, aurificis filio, fortam Gregis, id omne aedificauerunt aurisces, nego
tiatores. Haec in seipsam conuersa muri exa ta commemoratio a porta regis incipiens,&in eandem rediens, manifeste testari videtur, Nehemiam instaurationem muri ordine prosequiitum, uniuersumque tum demum absolutum fuisse , clim aurisces , is negotiatores instaurantium ultimi aedificium coniunxere cum porta Cir C gis, a priori instauratore Eliasib aedificata Atque hac ratione tam arduum, tam magnum Prob tur
opus. sua difficultat &hostium insidijsma xime praepeditum, Deo bene iuuante ac Nehemiae
Nehemiamin enumeranda in-tauratione
228쪽
PARS I. DE URBEmiae ducis assidua sollicitudine, populique de
uotione cooperante tandem absolutum est, die
'us, vigesima quincta menssis Elul, qui est anni seXtus,4 A . in partimque nostro respondet Augusto,exactis duo Cib Iu i bus quinquaginta diebus, prout ab ipso Nehe- mi testatum est. Ex quo fit manifestum,die quar-
ωbem. 6. timensis Hab, qui est anni quinctus, surreXisse Eliasibum sacerdotem magnum, ut una cum se tribus suis sacerdotibus muri instaurationem a porta regis aggrederetur. Hic autem idem mensis, quinetus etiam videtur esse ab obtenta facultate instaurandi; quia ut supra vidimus, in mense Nisan,qui est anni primus, data est Nehemiae potestas murum aedificandi quo absolutod nos hoc
in inferiore, ac de duplici Ieremiae carcere. 49p. XXIIIJ.
IDIMVS instaurantium Ordinem, muri aedificati seriem ac dispositionem inua recta tendat, ubi a rectitudine d
flectat, flexus, recessuS,ambages, portas, munitioneS,acium uo turres Iehemia referente,
mi his audiuimus, Quibus nos quoque lectori fecisse satistruma Ne arbitrari potuissemus, nisi longe diuersa nos, a iemiae nar Nehemiam, obligati teneret. Is enim non λuQΠ totiugirbis singulas partes percensere, sed quas unusquisque aedificantium instaurasset, ordineta prosequi decreuerat; quo tactum est,ut nonnullas urbis portas, partes silentio praetermiserit; quoniam ut dixi, euersae minime fuissent, ac propterea instauratione minime indigerent nos vero contra, quoniam totius videndae urbis, ac singularum eius partium studio tenemur iterum perlustrare murum cogimur, ut quae a Nehemia praetermissa videntur, inuestigemus. Plane scio portam Beniamin nonnullis sacrae Scripturae locis commemorari, neque nicam 1 DE OR tant ina, sed duplicem Earum porro tractatus,
intelligentia mihi non grauis , lectori grata,
nostrae huic disputationi necessaria videtur Legimus autem apud Ieremiam haec verba Percvj
sit Hass. Ieremiamprophetam, se misit eum in
neruum, quod erat in porta Beniamin superiori in domo Domini . Quae non inconcinne interpretatur Liranus, superiorem portam eam dici arbitratus, eo quod duplex fuisset porta sic nominata sed una, inquit, erat In loco superiore, in quo erat cippus ille. In domo autem Domini dici putat exstitisse, quoniam erat ea porta intra septa, ad templum pertinentia Et quidem manifestum omnino fit, portae cuiusdam meminisse eo loco Ieremiam , quae templo fui se vicina. Longe autem ab hac diuersam fuisse aliam huius nominis portam, in qua comprehensus fuit iterum ipse Ieremi r mox osten semus, si prilis huius superioris 1itum, denominationem, rationes inuestigemus. templo pio Quod templo ruisset ea porta proxima probot, rui praeterquam quod in domo Domini dicitur exstis
igere necesiarium est. Ierem. Oi
tisse, ipse contextus, atque rei eventus, quem sigillatim percenset Ieremias: Venit autem Inqui , Ieremias de Topheth, quo miserat eum Tominus ad prophetandum, O etit in atrio domus Domini,se dixit ad omnem populum,&c. Et auditiis Phassur lius Emmer sacerdos qui constitutus erat princeps in domo Domini eremiam prophetantem femmones istos, percussit Phassur Ieremiam,dec. Quibus verbis manifeste ostenditur, Ieremiam prophetam, qui ab impio templi principe,eo quod prophetaret, supplicio adiudicabatur, in templo comprehensum, quod erat prophetis audiendis potissimum destinatum, atque in neruum missum, quod templo ipsi erat proximum neque tantum loci propinquitate ad templum pertinere videbatur; sed quoniam ditioni sacerdotum subijceretur, ut in eiusmodi neruo delinquentes in templum, detinerentur, ac nerui grauissima custodia, quasi supplicio quodam plecterentur . quod vel ipsemet Phassur significare voluisse videtur. Nam cismi uxisset in crasinum, eduxit Phassur Ieremiam de neruo haud quidem iniquissimi facinoris conscientia tactus, quod si fuisset, sequentia Prophetae verba illum ad salubre paenitentiae consi lium adduxissent; sed forte veritus, ne grauissimi
nerui perpessioni succumberet IeremiaS, atque
ipse Phassii tamquam homicidi reus, dignitate,
sacerdotio, facultatibus priuaretur,ac vita Theo- doretus in tantum videtur huic sententiae sub scribere, ut locum hic commemorari arbitretur subterraneum,cuiusmodi multa habebat templum a Salomone aedificatum. Verum quamuis Graeca voce, quae neruo Latinae, substituitur, eiusmodi subterraneus locus ignificari apte posset; tumen sontium locum d supplicium in templo eX-stitisse nulli rationi videtur condecens, multoque miniis sacris illis ministerijs, quae in templi crypto,porticibus exercebantur quamplurimis,prout suis locis ostendimus . Quocirca nulla ratione a bitramur huic disputationi nos posse fatisfacere, nisi prilis breuiter, quid neruo significetur, perstringamuS.
Quoad primum, Hebraice habetur m nun byglia hammati preliet super, vel in neruum, aut carcerem posses conuertere quoniam ea vox eorum fere omnium sententia, qui Hebraea interpretantur, quid proprie ignificet, non agnoscitur: manifestum est tamen ,eam a verbo an apbac deduci, quod omnem verbi, verto, cum sui co positis omnibus significationem amplectitur. Eius rei exemplum unum, aut alterum subiungam Subuerti vos, inquit Dominus apud Amos sicut subuertit Deus Sodomam, is Gomorrham velit alij interpretantur, ad instar subverssionis Sodo mae, Gomorrhae. Sic etiam in Deuteronomio Ita ut ultris non feraturi nec virens quiri piam germinet in exemplum,ad lassiar,fubuersionis Sodomae, comorrhae, c. Quocirca Hebraeorum nonnulli interpretes eum locum coniectanthammapechet, hoc est, subuersonis dici, e quod subuertendi in eum demitterentur quasi fuerit quoddam carceris genus, in quo morte multandi tantummodo propter eius grauitatem detinerentur . Vertim Septuaginta interpretes Io ge diuersam sequuti videntur vocis notionem 3: nam ipsi, quos imitatur Theodotio, cataractem scribunt, quam vocem non in aliam videtur icere conuertere, quam in abruptum , seu praecipiten locum , prout eam interpretatus est, a vocem
prophetis audiendis potis imi imdestinatum
non erat carcer, aut delincruentium
ctem, hoc est, praecipitium conis
229쪽
Latina Vrax, quare in taliam signi
vocem Theodoretus. At Hieronymo teste Symmachus, βαμανα ρει is bistinctu rion, siue ρεj8λωώριπsreMoti toti conuertit, quod utrumque tormenta significat. Quas voce optime interpretatur Hieronymus utraque enim ex aequo significat locum, quo homines torquentur, cruciantur, On stringuntur eiusmodique tormentis interrogati
CXaminantur. Assentiuntur his quoque Rabbini. Chimetitu scripsit si is instrumentum e duo bus consectum lignis, inter quae erat locus colli, ut ibi vincti collum tenerent subditque vulgo vocari cepi, Hispanis dicitur cepo. Solent in illudis nus, nonnumquam pedes etiam simul immitti, quo maiori crucietur incommodo, qui in illud
conijcitur. Subiungit velo praealtatis Graecorum testimoni j Hieronymus. Nos aut CA me uum diximus n)ore vulgari quod tormenti genu Setiam in actibus Apostolorum legimus, quando Apostolus Paulus,&Silas in custodiam carceris dati sunt. Hactenus ille. Locus autem, quem citat, sic habet: sit eos in interiorem carcerem, O pedes eorum Irinx t Quo Graece εἰ - ξυλον icto xylon, in cippum, posses vertere, si Latina fuisset ea OK. Habemus igitur manifeste cstatam Hieronymi mentem, qui clim neruum conuertit, vinculti III significare voluit. Quare autem vinculum significet neruus Latina vox testatur. Festus sic appellari putat vinculum ferreum, quo pedes, aut etiam ceruices impediuntur. Quare autem ferreum vinculum neruus diceretur, coni j cienduin
nobis est, ctim nulli bi legatur , quod viderim: id
autem propterea sic desnominari coeptum arbitramur, quod eiusmodi vincula ex duratis neruis primit fierent neque id sine exemplo siquidem testudinis musici instrumenti manubria ex neruis conse a olim fuisse, litae antiqviissimis marmoreis monumentis efformata conspeximus, plane testantur.
His igitur sic statutis, loci sensum, ac portae situm perscrutari non erit dilicile. Coniectus namque primit in neruum fili se credendus est Ieremias. Neruum autem in ipso templo exstitisse nullus credet, qui sceleribus maxime templum coinquinari, ac deinde sceleratis audierit. Neruus vero sceleratorum proprium supplicium consti tui sane potuisset in taetro profundo aliquo carcere qua etiam ratione sententiam Graecorum Inon abi j ciemus. Illud tamen nonnihil illis obesse videtur, quod in porta Beniamin Disse dicatur quoniam clim haec urbis fuerit porta, ut mox ostendemus, facile credendurn est, eam ,
reliquis portis , ac turribus urbis similem suis se At omnes turres urbis, prout supra Vidimuse Iosepho, usque ad viginti cubitos altitudinis erant plenae, solidae, nihilque in eis reliquum
fuerat inane, quo detinerentur custodiendi non ergo fuit locus subterraneus, iritimo potius sublimis . pensilis. Nisi Brte hoc Hebraicae denominationi tribuendum videretur, ut tametsi locus totus credatur subliniis; tam n quod a superiore tant in parte haberet ingrestum, tiam ineque careret, haud secus quam in profundum puteum, aut taetrum barathrum detrudi viderentur, siue subuerti, qui in eum locum custodiendi immitte
Neque ideo praedicitis obstat portam Beniamin dici domus Domini id enim eius nobis locum proprium ostendit. Oportet tamen prilis in B
A memoriam reuocare, quae priori libro diximur de prima urbis Hierosolymae fiandatione, cie
tribuum Beniamin,& Iuda in media urbe commu-inicatione. Nam cum David montem Sion totum munitiisset, in eius aquilonari urbis parte absque dubio portas aperuit ex ea enim parte, Vtisten dimus, maxime portis indigebat a Meridie vero propter praeruptas hipes, inutilis fuisset portarum usius. Vna autem iij portis, antequam templum a Salomone aedificaretur, porta Beniamin merito dicebatur; quoniam viam euntibus ad eam tribum aperiebat; tribus namque Beniaminiticae fines a medio monte Moria ad Aquilonem protendebantur . Hanc autem portam in media fere latitudine urbis exstitisse coni j cimus, ad eum nempe locum, quo pontem Xystum exstiti se pro bauimus. Postquam autem templum a Salomone exstructum fuit, cuius finies ad eam usque po tam extendebantur, ut in descriptione patet, iam tum illa porta non ampli is ad inferiorem urbem ducere potuit, sed ad templum tantum, d templo ad superiorem urbem quare domus Domini porta dicta labita potitis, quam urbs fuit. Deinde vero postea quant urbs tota protuberans ad Aquilonem maxime excreuit, aedificata Caenopo li, eiusdem nominis porta alia in angulo Aquilonem Orientem prospectante, aperta fuit in turri Hananeel. Huius autem p'rtae, eiusque denominationis habemus au rem Bene didium Aria- montanum, qui eius mentionem k Nehemia fictam non fuisse putat, quod fortassis suo tempore conclusa fuerat habemus etiam orchardum Adrichom ium, Malios Quod si hoc ita est ut sui me credimus,4 mox probaturi sumus, ex harum portarum situ facile quis intelliget, cur ea, quae domus Domini dicitur porta, dicatur etiam superior; nempe, quia r& superioris erat urbis, loco, ceteris rere omni bus Hierosolymae portis eminebat. Atque hoc tam perspicuo sacrae Scripturae apud Ieremiam testimonio probata satis manere videtur porta superior De inferiore vero exstat apud eundem Ieremiam illustre pariter testimonium huiusmodi Egressus es Ieremias de Ier alem, ut iret in te ram Beniamin, ct diuidere ibi possessionem in
cofectu ciuium . Cumque peruenset ad portam T niamin , erat ibi usos portae per vices, nomine Ierias, c. is apprehendit Ieremiam prophetam, diceni ad Chaldaeos profugis. triae quidem facti commemoratio nulla ratione videtur superiori portae aptari posse. Primitin, quia egrenus dicitur Ierentias de Hierusalem ad portam Beniamin; at quam diximus, porta superior in media urbe constituta, qualibet sui parte in urbem ducebat, vel ad inferiorem , vel ad superi rem . Hocque ipsum confirmari videtur Iosephi testimonio , qui in itinere comprehensium Ier nuam tradit ecquo coni j cere licet, non in media urbe comprehensu in suisse. tribus addentdum videtur, quod nullum ne suspicionis quidem leue indicium dedisset Ieremias in superiore porta coiinprehensuS, quod figeret ad Chaldaeos posset enim si ab vite superiore descendebat, fingere se ire in templum, cum, ut dixi, illac tantum modo duceret via per portam Beniamin de iidens. Quod si a te inplo egi ediebatur in superi rem VIbem, nulla erat ex ill parte via ad Chalc cOS ducen S, clim contra aquilonares inserioris urbis
dista porta superior. Ierem. o. citato. Ierem. 37.
ia serior alia probatur fuisse a suis periore.
230쪽
urbis portae omnes ad Chaldaeos ducerent, illa A
21 Ite ad olivaru in etiam montem spectam Chaldaei, tum plures alii urbis oppropius, quae bal,quem tum Chalilaei, tum plures ali Urni oppugnatores Iosepho teste subiere. Comprehensus porta Beniamin inseriore, quam
portam Anguli dici falso putarunt nonnulli, ut suo loco vidimus, si titur ante principes, qui irati
rem non iam in illum eundem porta Beniamin superioris immo vero in eum, quem supra ostendimus domui Regiae fuisse proximum. Frusta autem diuersiam ab illo probant longe diuersa verba, quibus hicin ille carcer describitur. Hic enim ingressus dicitur Ieremias in domum laci, si in ergasulum ibi vero in neruum tantummodo coniectus Fuisse autem Regiae vicinum huiusmodi ergastulum, probat eiusdem loci historia, quae sic habet: Mittens autem Sedecias Rex tulit eum, Ieremiam, O interrogauit eum in domo sua ab μου, . Quod non facile praestare potuisset Rex, nisi Regiae proximus esset locuS,quo detinebatur IeremiaS.
Quibus sic stantibus, silentio minime praetermittendum videtur, Ieremiamis a sacerdotibus dira passum, Ma principibus populi,&apud templi principem, grauissimis constrictum vinculis, pernodiasse; c im tamen diu apud principes saeculi infixus fuerit in limo profundi ut non tant imo manifestissimis prophet ijs Christum Dominum, eiusque acerbissimas perpessiones referat versim consimilia pasi us,Christum Dominum repraesentet, apud Caipham Pontificem noctu quasi in ca cere ac vinculis asseruatum, acerbissimisque doloribus affect iam Lapud Pilatum vero praesidem, tot ac tam magna tormenta passum, ut vel singula singulis aquarum guttis collata , immensum complerent mare, in quo natare facile potuisset, in eiusque profundi limo demergi, ut ab eodem Domino luculentissimo psalmo testatum est. Ad inena tandem huius capitis reddenda videbatur ratio, propter quam huius inferioris Beni,
miniticae portae numquam meminerit Nehemias, iamin nono instaurationem commetra orans.Vertim ipsamet in-
ς istit terrogatio proposita,&apta videtur esse responsio, omnis eiusmodi dubitationis solutio quoniam, inquam, instaurationem commemorat , ut alias dixi, atque adeo eas tantummodo retulit muri parteS, Ortas, ac turres, quae instauratae fuerunt; reliquas non item. Quapropter significate voluisse videtur Nehemias turrem Hananeel cum porta Beniamin, quae in ea fuerat prilis, apertaque temper iiit, integram permansisse; ideoque usque ad turrim Hananeel aedificauerunt cum Eliasib sacerdotes; turrim vero,aut portam,quae aed ficata permanserat, minime aedificauerunt.
denominatione te vade rubrari atque agro Acheldema. 6ap. XXV. ORTAM Fictilis unus tantummodo Ieremias cominemorat, semel tantum Vertim quo huius portae facilius haberi ratio posset, diuina squadam prouidentia aditam est, ut ex Hebraea, Latina, Chaldaea lectione diuersae admodum notiones, ex singulis singulae deducerentur. Quo fictum est, ut pluribuspoitae signis una collatis, portaessitus, ratio perspecta habeatur. Locus autem Ieremiae sic habet Hnec dicit Dominus vade, Ierem. Ist. accipe lagunculam figuli testeam senioribus popu- . i. σα. li,ctasenioribu acerdotum; r egredere ad vas msist Ennom, quae es iuxta introitum po tae Fi PORT Smus. Et quidem primum hanc fuisse portam , ciuitatis in extimo muro apertam, utpote quae in urbis muro vallem Ennom iam ape1 iret, plane ex ipso contextu apparet, ita ut interpretatione non indigeat Atque idipsum Hebraea phrasiis magis con
ostio portae acharsioth laris, vel Ficiti iis, subaudi, proxima erat . Cumque tota aliis Ennom in longum muri orientalis urbis ditista omnibus eius portis proxima suis et, naanifeste intelligemus, prophetam mitti ad eam partem vallis, quae huic portae erat magis r ima. Ex quo etiam manifestum fit, non esse portam hanc cuni alijs confundendam. Quo autem loco statuenda sit, vel ex eo primi in haberi posse videtur, quod ad prophetandum contra vallem Topheth mittitur L cvs propheta, quam sordibus abominationum suarum portae Ficti- repleuerant Reges Iuda, populi, si cerdotumque seniores impijsiima, feraruin immanitatem superantia peragentes sacrificia Baalim . Et aeri cauerunt, inquit, excelsa Baalim ad comburendo Ilios suos igni in holocausum in olim quae non
praecepi, nec locutus fum , nec eorum similia ascenderunt recor meum. Quasi quid exsecrandum commemorans Deus, eius omnem suspici nem, immo Memoriam longe a se repellit, ac si vulgo is pane diceret quemauan, dios nos arci sus ijos tuos. Ad eum ergo locum, quo huius modi exsecrandi sceleris auetor Baal residebat in
saltu, se missum fuisse significare voluit ipse Propheta, chm subdit Et non ςocabituram iusto cus se Topheth, &c. Id qiuod probare videtur Sancitus Hieronymus, qui iusium fuisse testatur . Hieron. prophetam egredi ad vallem fili Ennom, in qua Νω m. erat delubrum Baal, nemus,4 lucus Siloe fontibus irrigatus. Quibus Hieronymi verbis, quasi digi o nobis portae Fictilis situs ostenditur. Nam siluam. liacum inferiorem oportet semper esse fonte, quo: rrigatur. Statuamus ergo ob oculos VALLIS dispositionem, acclivitatem vallis Ennom, ' 'Vcompetiemu eam escendere ab Aquilone in fluMeridiem,id quod Nehemias aperte testari vide Neridiem.