Epistolarum Pauli Manutii libri 8 tribus nuper additis. Eiusdem quae Praefationes appellantur

61쪽

PAVLI. MANVTII utrumque sic tenes, ut in altero excellas, is alie hs,qui exceliere putantur, non admodum concedas. haec tu bona si languere sinis; gratiam naturae non optimam refers: quae non in te benigna fuit, ut suum beneficium negligeres sed ut ad decus, ad dignitatε. ad immortalem, aeternamq. laudem conserres. que uero is ego sum, qui te velim eloquentiam a philosophiaseiungere, totosq. dies in hoc uno expoliendae orationissudio consumere. erras , si me ita sentire putas. ego philosisphiam diuinum quiddam esese dico, indicem ueritatis, magistram uitae, omnium virtutum, omniumq. laudandarum artium parentem . sed idem ita statuo; si, qui optime sciat, non optime loquatur, plerumque fieri, ut id ipsum,quod

sciat, nescire uideatur: ct ut in conuiuijs non parum interest, qua epulae ratione condiantur; sic in sermonibus, aut scriptis, magni refert, quibus animi cogitata uerbis enuncientur. quod si cui itasupidus , aut ita deprauatus est sensus , ut ornatae, O bene Bructae orationis suauitatem, ct tamquam harmoriam auribus non percipiat: hunc tu, δε sapis, neque consules in re tua; quia, recte qui non intelligit, is ut recte iudicet, sperare non licet: neque ipsum monebis ; quia, qugus desunt principia naturae, his i utilem artem esse constat . tu, si me audies, musaram uocem ab rusticano sono distingues , ut inanem multorum loquacitatem oderis , sic elinguem quorundam sapientiam non amabis. qua in sententia video fuisse, quos uiros c P tonem, o Xeno-

62쪽

phontem: quibus ego plus crederem solis nutu φgnificantibus , quam .mnibus, qui nune ubique sunt, philosophis cum iuremrando confirmantibus . nonne vides magnum utrumque o excellentem in phialosophia fuisse, utrumque tamen in hac, quam homines inepti reprehendunt, ornandae orationis-- cultate ita praestitisse, ut , eorum scripta cum legiamus , nihil omnino purius, nihil elegantius, nihil lia lustrius feri posse iudicemus ἰ a qua laude plurimum abfuissent , nisi temporis industriaeq. multhm in eloquentiae IIudio coliocassent .neque uero eloquentiae suduissent, nisi ex ea decoris ornρment'. plurimum ad phil Ophiam accedere, tamquam ad formosam uirginem a corporis cultu, iudicassent. Hos igitur ego te imitari malo , quorum nomina adhuc vigent, cum ipse duobus abhinc annorum mistibus obierint , quam istos, si qui sunt, qui te infirmismis rationiabus a pulcherrimo consilio conantur abducere. Temge , ut facis, in disciplina philosophiae , in qua Pat ui3 artificem habes eximium ΛL'Antonium G

nuam: eloquentiam uero, cuius, ut opinor, in via me ducem non contemnis, ne dimitte. utrumque enim o debes , si tibi magna proposita sunt; O pomtes, si, quod me saepe dixisse memini, diei horas apte, o cum ratione distribues. Vale, O patrem tuum, o patruum, quos ego plurimi sane facio, est' communes amicos meo nomine saluta . Ex

63쪽

Mediolanum.

A v DI o te de nobis ct loqui , O sentire per honorifice. praeclarum hoc est, laudari a Principe uiro , ct ab eo Principe, qui cum fortuna virtutem

ita coniunxerit, ut in utraque pariιer emineat. que ego te semper antea, cum numquam essem allo cutus, numquam uidissem , tamen vehementer colui. mouebar tuis praδantissimis actionibus , hominumq. conctantifermone, omnia de tesummaraedicantium . neque uero, si quis in te laudaret opes , aut nobilitatem, aut dignitatem, admirabar. communia multorum haec sunt, optabilia potius, quam laudabilia .sed illa, quae tua proprie sunt, cum audirem ; unum esse Chrisophorum )Iadrutium, qui uirtutem ipse coleret studio singulari, in aliis ornaret praemi s amplismis, omnesq. liberales disciplinas c fato quodam , temporum dicam, an hominum iniuri s f exsulantes excipereti, amplecteretur , δε-neret ; qui denique solidam gloriam spectaret, inania , quae multi sequuntur, 'contemneret: haec ego cum audirem, 'νncitabar studio meae tibi singularis erga te obseruantiae declarandae:sed obstrepere litteris inanibus tali uiro,praeclaras Italiae urbes,multorumq. populorum fortunas non potestate magis , quam iustitia , tuenti, hominis esse uel inepti nimis, vel

64쪽

εPIs T. LIB. I l η uel impudenter ambitiosi existimabam . nunc a rem, cum ad me strmones tui, mea cum laude habiti, referantur ; occamnem cupide complector, pum mihi tua Gralitas offert; tibi. gratias, quas possum quidem, ago , habeo autem certe maximas, atque immortales ; tum quod ornes me te- simonis iudici' tui, quod apud omnes ualere plurimum intelligo; tum uero, quod isto vicio, iota tum praestanti humanitate quasi fores mihi aperueris ad amicitiam tuam. qua quidem ego me, si minus alia re licebit, perpetuo certe, a singulari erga testudio, viduaq. tuarum virtutum praedicatione, dignum praestabo. quod cum antea fecerim , iudicio meo commotus; faciam tamen in posterum alacrius, . ac diligentius, tua humanitate incitatus: quam semper eandem in me futuram, non magis conflantiae ratis,quam naturae tuae benignita mihi persuadet.

, Patauium. ν

ω o D tu persaepe queri solitus es, id mihi

nunc accidit, ut epistolae prorsus coeam argumento: sed ego tamen non committam, quod tu Dies, ut argumenti me inopia deterreat a sicribendo. quin uide, quam diuersa ratio sit. tu, cum sententiam non habes, ualde tibi ais laboriosum esse epistolam texere: ego numquam facilius seleo scribere, quam,

ia cum

65쪽

- η PI . M ANvTII eum nihil habeo , quod scribam. , inanes huiusmodi litterae simi, necesse e l. Primum , hoc non Ρmper. quandoque enim accidit, ut, nihil dicentes , aliquid tamen dicamus. et,ut in fidibus es quaedam manus aberratio sine arte , in qua tamen ipsa ars ita se in epistolis argumentum quandoque en sine argumento . itaque, non semper inanes huiusmodi lit-

'terae quidem in iis solet aliquid nonnumquam exsin Dere, quod pondus habeat. sed fac inanes esse: quid

refert ' non hocstediamus, id sequimur , ut, exercitatione duce, eo perueniamus aliquando, ubi talaus uideatur eloquentiae ζ quod si nobis tantum in hoc proficere non licet, ut veteribus illis, quorumen purissima oratio, miles esse posmus: at tentemus tamen, δε possumus nostris, qui inquinate loquuntur , dissimiles esse . quod, ut opinor, o mul-rum , O saepe scribendo consequemur. Ac noli putare, semper in eo nobis esse elaborandum , M philosophemur in epistolis. graues sententiae probantur: fateor: sed numquid hoc uno latina lingua

continetur' me quidem Cicero noster paullo minus interdum delectat,de iocis cum agit,quam de turpi, honesto cum disputat. utrobique enim sunt ornamenta : utrumque saepe necessarium est . itaque ad utrumque medo:teque. ut idem facias, etiam atque

etiam hortor. cvmq. res non erit,de qua scribas;tum

tu,si me audis, uel leuisma quaeque ex omniparte, ex omni genere arripies, ct ijs pro argumento utere. hoc autem quatenus agas, aut cum quibus agas, ti-

66쪽

Ε PI ST. E. I t clybi non aescribo: cuius tanta prudentia est, quan tam aetas ista, qua nunc es , capere uix potest . Summa sit,ut cum argumento, O sine argumentosaepi escribas. Vale. IUmge.

ΟDI paene meos oculos: et si oculi sunt, idest omnium rerum carismi :sed odi certe peius, quam

antea, hunc morbum, quo mihi nunc tuus ad pectus, tuus complexus eripitur. aduolarem enim ad

υ , ὴ lerem: nihil me moraretur nibit esset tan' u. an cum tu, magni principis filius, familia natus Italicarunt omnium nobilissima, nec iam a maiorinbus tantum .sedate ipso clarus, Mantua me, humilis hominem loci, nondum de facie notum , litteris humanissimis tua sponte salutandum putaueris; ego, ci P aut , bocere prope in con pectu meops, non accurram ad te 'facerem: sed soluta uoluntas non est: impeditur enim ualetudine . solatio tamen c , in m igno dolore,sustentor, quod futurum breui noue despero, μ conual scam. concurrunt simul, anni tempus, vidua medi rum cura , mea sumin continentia. haec si prosicient; adibo ad te,

nulla interpositam ra. opto enim, quae inter nos mutuo litterarum oscio conglutis ata amicitia eneam paullo artius mutuis sermonibus, mutva consuetudine ad riui . sin haerebit morbu/ : obsecro

67쪽

ηs P A v L I . M A N v YI Ite,largire hoc uel meae in te obseruantiae, uel humanitati tuae, ut omnino tuis litteris ne eaream: quas ego meis quam potero creberrimis dabo operam ut eliciam. Mitto ad te librum meum de Romanis legia bus, proxime rogatu multorum editum. cupio, legas, cum hoc tamen, si uacat . nam , auocari te a

sudiis grauioribus mea caussa, nolo . cupio etiam, cum legeris, probari tuo iudicio nostram industriam. sed hoc me cupere, rogare ne puta. uolo tibi esse liberam in utramque partem iudicandi facultatem . nihil mihi tribuer rem ipsam pende suo merito, ac natue de tuo sensu. nec enim is ego sum, qui plui amicitiae dari postulem, quam ueritati: nec tu is es,

qui, si postulem, facile concedas. Pergam ad reliqua, haec si tibi, tu'. similibus non improbari cognovero. Vale. Posseuino salutem, ratissmo inueni; cuius heri epistolae respondi . Veneti s.

Ferrariam.

G A et v s, ct iucundus admodum amor is,

qui te in eam n entem impulit, ut oscii gratia ad me scriberes . quid enim aliud existimem ' cum argumentum res quidem ipsa tibi nullum daret . ing

nium uero mirifice tuum amavi, amplexatusque,

quantum licuit , animo sum, quod raptim, , ut ad hominem familiarem , familiariter cum scriberes, epistolam tamen confeceris elegantismam, dia ctam

68쪽

am luminibus eloquentiae , in qua non fucatus, sed uerus, ac tamquam naturalis Romanae linguae color eniteat. Macte Posseuini, statre iam maior, iuuene eximio: Surge totus in sudio litterarum. uiades , quae te manent praemia. gloriam habes proximam, eamq. paene manibus attingis . paustulum si te incitaueris , apprehendes. non mehercule, quia nolis , dico: sed, ut intelligas quantum cupiam, propterea dicendum putaui . faveo enim omnibus, qui recte sentiunt, recteq. faciunt: in te uero mea praecipua ct est uoluntas , esse debet. scis, quinctum

abhinc annum mae cum testater tuus adolescentulum adduxit ad me, quibus uerbis commendaue

rit, amicitia iunxerit, ct ueluti in clientelam tradiderit . ex eo tempore, quoties adisi ad me, quos tecum habuerim sermones, quam nudiose , quam amanter ad illa praeclara, quae stater tuus amabat, sim cohortatus , potes recordari. dixi saepe, non esse tibi de fortunae bonis cogitandum; quae uel improbi maliis artibus quaererent, uel bonis uiris recte quaesita facile casus eriperet . oriendi, uere o esse,

O appellari diuitem posse, qui liberalium doctrinarumscientiani posueret .ma neglaxisi: contulissicogitationes omnes tuas ad studium uerae laudis dest in eo nunc apud Franciscum Gona agam, nobilissimum, ac uirtutis amore incensum Molescentem ita uersaris , ut propemodum uidearis .excellere.

Quare gratulor equidem statris tui manibus ; quos laetari arbitror summopere, quia talis es, O q*ia fore

69쪽

q8 P xv LI οῦ M' A N v T IIsre tantus uideris , quanta potest esse uirtus , niaximo ingenio, acerrima uoluntate, Dmmosti io parata-veso, quod epistola tuaMnificat, mea tibi sunt.aut id ustam fortunae accessonem , aut ad dignitatem studia exspectanda. a te ipso, inibi cre de , omnia proficiscentur. uirtutem si habes , nihil desidepra . ea pro .te prensabit: ea tibi omnes hono-rcs, omnea , quas petieris, opes impetrabit. o praet claram uitae ducem cie fetaeem , Posseuim, qui cum hac vivis,'umendumstatuis me miserum , qui , 'cum idem sentiam , cogor tamen eam a me disiungerire, uictus grauitate morbi , ct isse curis, quae inuintum alio traducunt. quod si me Deus aliquando

θexerit; acquisam in isse nudiis, quae Ala sunt ad

natura meam , Dia tranquillitatem animis asse runt , i hominemq. paullatim M homine Marant, O , quantura licet , cum Deo coniungunt . Vale

B R A vi s epistola tua , sed habet multa Marda . primum significas amorem in me tuum : quo - quid gratius ynam, amari a nobili adolescente, pro inquitatibus, amicitiis, opibus florentissimo , ορ- . tabileel ab eo uero adolescente, cuius ad animi ιο na compatanda mens omnis , et cogitatio dirigatur; qui scientiam litterarum ita expetat, ut inani tameo ambitione

70쪽

ambitioneprosιs uacet, nihil adse ipsum, ad summum Deum omnia referat; hoc uero eiusnodi es , quod qui assequitur , triumphat . itaque ego vehe-. menter Vibigratulor de amicitia tua: quam cupio esset perpetuam : , uisit, omni equidem studio,

Muniq. erga te obseruantia laborabo . Quod uero ais nescio quid de beneficio in te meo: mi HieronF- me, noli tantum largiri modestiae tuae,ut Mocabulis pari propriis, nec satis cum re congruentibus u rare . quod enim tu beneficium appellas , ego uerius

incium, O oscium eiusnodi, quod praetermitti amesine gram culpa uixposset. rogabas, ut consulerem studi's tuis: impetrasti facile, curaui libenti se smc. quod enim tribuere uni tibi uidebar, id non tumigi tribuebam, quam litteris, quam uirtuti,

quam consuetudim , ct naturae meae. amplector tamen issam humanitatem: quae tibi non modo beneuolentiam conciliat, uerum etiam laudem parit . nam, ut extenuare, ac dissmulare, quae acceperis,

beneficia, ieiuni animi est, o perangusti, ac sordi--:sic, ea uerbis augere, palamq. profiteri, excelsse, atque ampla spectantis hominis est; ad liberalitatem, idest ad decus, ct ad gloriam, nati.coniunge, quaeso, istam mentem, atque istam sententiam cum doctrina, O cum iis Iludiis , ad quae te uocatillustre domesticum exemplum Veron sis Episcopi, patrui tui: quem uides auersum penitus asti

diis rerum humanarum, Gq. contemnentem, quae ceteri Wdmirantur, totum esse in una uirtute desi-