De philosophiae apud Romanos initio et progressu, Paganini Gaudentii volumen, in quo praeter historiam multa ad contemplationem rerum, & dissidentes veterum sapientium scholas facientia, enarrantur

251쪽

ενε De Philosophia apud Romanos

nam q. ais dium: Recepisti bona invita tua. eiusmοῶ'ιuae si assul istet Lucano , si cita , si Ssatio , si alijs Gem

tilibus non erupisse ni in merba impatientiae, imo ιmpietatis non expertia aduersus Numen. Tu autem Famiane ιnι misperanter tegens aduersus unum Tacitum, σrsaeculum in

modam conquereris, quod scripta Taciti Obεsse queant rei gioni . At nullus non scriptor Gentilis incommodare potest ιnspice Homerum, ciceronem, Senecam, Virgilium , Plearchum , Liuium, quemcumq. alum, ipsum Plat nem , in Arινotelem. Cerιe nisi quis caute talia opera i gat , senti l uae pietati inuae Religioni , quam chriapias seruator nocter docuit diuinitus , damnum, incomm dum q obrepere. N e mirabitur Strada bae a me prolata , ne conteratu Tacitus , cum fateatur 7sse etiam pro Tacito oblactatam P I '' Iamilιare uum,quem rerum ciuilium non insicetum ast maiorem appellat. Adde me non uno loco in boe opere octendist, non minus Epicuream, quam aliam quamcumq. fectam potui e Romae

fuscipi, si str palam defendi, ἐν porro ad discipulos propaga

ri, quod colligi etiam potest ex auctone vitarum apud Lucianum, ἐν ex eiusdem Hermotιmo,siue defectu. Epicurea autem stultitia tota prouidentia spoliabat deos, omneq. N 'mini auferebat coram rerum humanarum, inq. tab opini ne ab . dubio apud Urbem Romam multi versabant. . , quo mare si se voluissa gerere Tacitus, more serum temporum usus fui et, str tamen tamgrauiter , tamq. sapie ter in M. Annal Dei prouidentiam taetur tamquam Moneus aduersus Epicureor, magnam illi iniuriam faciat,

252쪽

quisquis aecuratam disputatιonem metitur rex pauculis venia

Us Deos ω plectere scelessor , ut qui nou ducitur virtutis amore auem formidine parvae deterreatur a male agendo. cuius opinionis exemplum videtur praebuisse ιlle, qui dixite primus in orbe deos secit rimor. quo proferiri non accu- Iauit crudelitatis Deos, nam erudelis dicitur, qui praete modum, praeterq. leges parua delicta gravi mis poenis plectit, aut etiam suppliciis a si ιι ιnnocentes, ου tamen auis det dicere Famianus tribui dijs ὰ Tacito crudelitatem,cum tantum dixerit, Deos plectere se era. Au erudetis aeci debet Μw'ratus, qui sontes iuxta log s iubet luere poenas' Nequaquam. id pronunciauit T eitus de dijs , atq. adeo altem partem dioinae prous dentia eontra Epicuream impietatem defendit, quae defensio tam tum abs, ut obsit religiosi, ut maζnopere eonducat: eum

maior bminum para, repraesertim plebs timore ducatis

253쪽

- is 3 De Philosophia apud Romanos

s Qatenus Tertullianus appellauerit Tacitumdo. .quacissimum mendaciorum ξ an ut adula- . tor sit reprehendendus idem TacituuCap. LXXXVI.

. x Ern t in ac fando Deita Fausianus , s ait ipse loquaci stimum mendaciorum appellatum μέρη

Tertulbanosequitur vectigia Famiani Masardua , ιν robur addat Tertiali suo eum votat hominem grauissi-

H Dico ego Famianum ,-Mascariam insignitιr abati. νσιιs Tertultiam ad toliendamiatictoritatem Taciti in b, Boria , quia quod Tertullianus protulit de Tacito propterea, qua narrantur ab imo de origine Iudaeorum,hoc peri vi accipit Fdmianus, ae si depromptum fuisset de omnibal , rrationibus Taciti . quod verba Tertultiani debeant r di stringi ad narrationam de origine Iudaeorum, qua continιο- tur in V. bictor. in printipio me locus apud Tertulli a m iη. Apollietico inspectus , indicat. Curtius igitur Pictina, imis grauissimu in Dictu. ad 6Umum Etruriae Magnam Ducem, cum in caeteris mirifice commendet bsoriam T. citi, culpat eum quando agit de Origine Iudaeorum. sic eηis scribit: hoc unum in summis Taciti laudibus excipiendum fuit. ibi etiam fatetur Tacitum communi culpa cum reliquis Gentilibus, Iuctino, Plutarcho , alijsq. peccas , ε .od si verba Tertulliani uniuersim accipιenda effinti Dymus, Plutaribus, alqq. hictorici loquacissimi mendaciorum dicendi forent. bine Lipsius in notis ad V. hi Τώr. Hoc

254쪽

Floede capite asini magno conserisu omnes veteres tradiderunt iis tantopere noster culpetur. Et sanEStrabo, Plutarchus, Democritus apud Suidam mulato maiora deliria delii aiunt contra gentem , & Iibros sacrOS.

AEuod si loquacissimus menda iorum iucendus es Taelistus te qοιδεω sic accip3eure me a Tertaeibanι, cur cum hactenus tot νινι egregiy Iudare νοθε in uam Aligentiamin ιEuctrando Taιιto, non 3n grunt cum uiam mendacι rum , ut studiose iuuentus abidis posset abstinere ρ cur is i h non es functus opera e cων narrationes eius non contuli licum Suetonio, alijsq. π signis uia i , quibus in rebus ipse

mentitus tam frequente cilicet fuerit ' Ego quidem, eviverum fatear cum publite in f bolis utrumq. Tacitum nempe ω Suetonium exposuerim, sist similia loca undiq. conquisiverιm ex alijs scriptoribus,non potui de ebendere imgentem ιllum aceruam mendaciorum, quem tu in tanta hiis soraco reperiri adolescemibus vis persuadere. Sedi et Taeisum Mascardus, dum vocat Tertulli num grauissimum hominem. Nos non renuimus habere fidem Tertulliano reprebendentι Tacitum in narratione de de origine Iudeorum. Sed ad negamus debere transfrri ad uniωersa historra corpus.

Uod mero Tertullianusgrauissimus vocatur, id nodis quam grauiter proferatu . nam ιransfuga discessit ab EGHesia catholica ad furorem Montanis Priscillae, quo quid uinus fleri potest recensetur ime ιnter Sectarios. non ergorauissimur.S.Hieroumus renuis ipf m hominem Eeeusta appellara . extant duo librι, quibus catlaticos Tertultianus

sola

255쪽

αo , De Philosubia apudRomanos

sola comentione oppugnat, ubi etiam gloriatu a diserim se a camelicis, quos contumelioso nomine P*chicos numcupat . hocne ιν grauissimi hominis munere Iungιὸ adde plerofr. libror, quos hodie legimus auiscriptor, autodistem ab ipse recensitos posiquam deseruit citholicos , hoe colligo ex eo, quia in puri . iactat, commendat suum Parat letum. Neq. enim castilicus confugisset ad enubuissia i Montani, quoi laudauit pabsit ub nomine Par

, Addiderim Tertullianum minas iamrifice locutum via deri de Tacito, quia Gentiles abutebantur eius testimonio Ad oppugnandam veritatem cisistianam .sic musti S. Pa.: tres inuecti sunt in Platonem, in Arinotelem, in Socratem ab Fpse etiam Tertullianus explosi bilos bos tamquam hareticorum Patriarchas , quia tunc migebat error centibum. Postquam autem euanuit metus superBitia Nationum, longe aliter etιam Christianise caeperuniger re circa philosophiam, Sphilosophos, eb utilitatem quae ρο- seri hauriri ex eiusmodi operibus , omissis tamen errorνιur, quibus fuerunt obnoxij philosophi tanquam Gentiles. Vide quam honorissa de Socrare, Platone, Anaxagora. nιλ δε- neca, Serano deq. rota philosophia loquatur Boetius, heros chrisianus , omniq. exceptione maior, quando ubrum comoposuit de conmatione philosephiae. Argutatur etιam Famaxus Tacitum adulatum fuisl Imperatoribus, a quibus beneficidis fuerat affectus. hoc sive- . rum est , nou ergo adulatus es Galbae , Othoni, Vitellio, quoi non cognouit nec beneficio, nec iniuria. Nec siquitur aliquem binoricum Use adulatorem, quia

a . scribis

256쪽

Liber Paganilii Gaudentii Π fio i

ser ibit de Principe, a qua beneficijs affectu en i vorieret caeteroqui etiam Famianum adulatum fuisse Farne stana Menui, quia Socutas Iesu, cuius membrum es Famianus, ingentibus est cumulata ben cise a Farneliana beneficentia. Nec credendum foret Pol bio nomanti res gestas Scipionis Africani, quia comta eraι tanti Ducis, eiq.caνssimos . to teretur fides T. Liuidi, quia narrat res gestas populi Romani, cui ipse ab . dubio plurimum debebat. mendax esset dicem dus Giberinus Dauila, dum bella ciuilia Gallorum refert snam valde fuit obctrictus Reginae catherinae, Henrsco III. aeuid referam Pompeium Iustinianum, Bernariunum MendoRam, Cominaeum , Bembum , Gmcciardinum, Amismiratum, Pobdorum Vergilium , Bonfinium alio . e nodaotem benefici,s non se passus fuerit transuersum agi Tacitur ex eo quoqAscere est , qaia in prima bictoro ait suam dignitatem a Domitiano longius prouectam. st tamen in eum mi Dbdolum , crudelem malumq. Principem iuremerito inuebit uxob finem Iuli, Agricolae . Non igitur merisimile ea quod moluerit adulari Vespasiano, ἐν Tito. Nam quis infitias eat egregios Principe uis Vespasiasum, Titum y legatur fallem Suetonius . Dιcet Fami suus adulatum Deitum Vespasiano, quando narrauit factum de claudo , fer careo accedentibus Alexa

driae ad imperatorem. Sed cum narrationem texeret Tacitus ram mortuus erat

Vespasianus, ut colligere est ex I. histor. nam inquit: quods vita suppeditet principatu diui Neruae, & imperium Traiani senectuti seposui. Erse de 'spasiano scripsit sub

Tra ano. Au Famiane quisquam adulatur mortuis ece Ad

257쪽

ao, De Philosophia apud Romanos

ad factam claudi , o coec quod attinet ιdem refertura Suetonιo , quι prorsu siv cognouit Vespasianum, Panis doquidem floruit sub Hadriauo. Vcridicum autem esse Sura tantum ipse Dieras. Dices: An igι tur babes sidem Tacit dicam ego vicis ran Dem babis Suetonιο ρ idem nodas , quι mibi foluendissproponitur, tibι ea expeHendus. Maias enimuero Dataon illsdebat caecis mortalibus ilia tempectate. bine decepti superstitione non minus Suetonius, quam Tacitus, miraiulum ausi sunt tribuere Vespasiano , cum egeι ιmpa tura mali Gιnθ , qua de re videre potes δε- ct smos Theologox. , alq. 3nprimis cardinalem Beliar mis is in libro vi Notis Ecclestia capite de miracul I.

De philosophica sententiarum grauitate, quae reperitur apud Tacitum, qui lectorem impellit ad generosam virtutem, & auertita viiijs. Cap. LXXXVII. AVram quisquis iureditur, muniat animum philosophica finienιiarum grauitate, qua reperitur apud Taeitum . sic ipsa non difficulter deprehendet callidissim rum hominum seraudes, ab iisq, sibi cavebit, ipse interim

eandidus scelerum inor , probitate robusta succinctus ν ram,st non simulatasectabitur virtutem,Principι non adulabit-,no faciti taurida de nigris,non venalem habebit ope. ram, non blandui,s, non laudatiunculis obrepere conabιtur alienae beneuolentia ,sedgenerosus, magnanimus secet

ra clare detestabuur, sapientum amicitiam sectabitur, a

258쪽

--autem homuncionibus,qui spetieisentia potentiam

exercent, sic abhorrebit animo, mi interim cautus eorum apertum odium vitet, ais declinet.

Inueniri autem in Tacito philosophicam sententiarum grauitatem etsi perbe votumsit, tamen quia infelix nostr rum temporum conditio fert, ut paueisi exerceant in legem do tantoseri ara , lubet quasdam hie recensere , quarere ex patre Famianor An talia dicta sapia ut adulatoriam morulitiem, anpraeferant Epicuream impietatem Θ imo fatebitur qui s. ipsa quouia Socrate , quouis Platone , quouis Seneca

esse dignissima, homine .ὰsceleribus malis deterrere, ην

Dei prouidentiam egregie ad Iruere , minime .palpum M. gibus obtrudere. XIVAnnal. a Nerone persecto demum scelere mimeidenda matre9 magnitudo eius intellecta est. Cur ita equia mens sibi male conscia satim velut oecutius tortor imeipitscelestum hominem vexare, lamare, ut vultur ille tium, cuius iecur intimum a rostro auidae auis pererratur. Accedunt furiae , quae cogunt retivi patrati criminis in fomnes ducere noctes. sunt furiae mali Dae oeones , quibus Deus impios mortales tradit exandos. Sic de Nerone loquitπTacitus ibidem e reliquo noctis, modo per silentium d fixus , saepius pavore exurgens,& mentis inops lucem opperiebatur, tanquam exitium allaturam. Ne ChrμΠianus quidem scriptor potuisset melius describere gatum Neronis dantis poenas ob occisam Matrem, si fentientis se perire antequam periret . VI Annal. poni quam recitauit initium literarum Tibe- irij ad Senatum, quibus sectabaturse quotidie perare , seq.

259쪽

ao 4 De Philosophia apud Romanos

3 cire qwdfriberet, addit: Adeo facinora, atq. satagitia sua ipsi quoq. in supplicium veri erant. Non tacet exsententia philosopbi prasiantissimi: si recludantur tyrannorum mentes posse aspici laniatus , di ictus.

non omnia transerιbo. qua prole cito Stoicorum robur , Λ toneam claritatem aduersus malos Principes , perditissimo . Proceres praeferunt, qui propterea Duem rogauerit Persius, ne alia ratione puniat Drannos, quam efficiendo, Ῥι , Virtutem videant, intabescantq. relicta. Idem Tacιtus tIatim in principio eiusdem VI Anu. nam rat, cur saxa o folitudinem maris repeteret Tiborius pudore scelerum,& libidinum . quam bene Seruator noster: qui male agit odit lucem, ne detegamur opera

ra primo Hictoriar. Galba ait Pisonem imperaturum timinibus , qui nec totam seruitutem, nec totam libertatem pati possimi. quibus verbis, ἐν damnat absolistam in Prιπιιpe pote natem, nec approbat Ufraenem plebis populi licentiam. Ostendit optimum Reipublicae genus esse ιd quod m ficetur ex Monarchia, Arιβocratia, Er Democratia . quam mixturam alibi quoq. Tacitus non obscure cuiuis regimini praefert,secutus eraui simum scriptorem Pol bium At notira tempestatescriptores it adulentur Regibus abs lutam potentιam evehunt , commendant . quod tamen nee Regibus ipsis, nec subiems populis conducibile esse res ipse semper ciamauit. Nonne qui male imperarunt apud Rom nos , abfilutam pote Atatem conculcatis legibus arripuerunt, ut prolubitu iuberent quod visiam' fiet' lege vitam Tib

rij, si, caligulae, Neronis, ἐν perpende quem eti/ms

260쪽

ε . Liber paganini caudentis 16s

ne Ortitisuerint, saltem Caligula ,s7 Nero. Boni autem Principes non indigent absoluta potestate , nam legum obseruantismi nullos experiuntuν sibι repugnantes , cum

. imperent anιmis amati , non terribiles. vide qualis fuerit - - , qualis Nerua , Traianus, Antonιnus Pius, Mamebus philosophus, quam familiariter se regerant erga alios,

nec tamen cox tempti sunt. Nonne Traianus cum traderra gladium praefecto Praetorio dixit r mere pro me si meruero , aut etιam contra me, si itidem meruero. Norat opis mus Princeps se non recessurum a tramite Romani moras. .

Sub finem vitae Iulθ Agricolae sic loquitur bis oricus: Si quis piorum manibus locus placidE quiescas, nosq.

domum tuam ad contemplationem virtutum tuarum: voceS. particula si non idetur ambigere ined Ummare. putauit gitur Tacitus superese animas postquam flutae suarim a corporibus. putauιι par esse, mi contemplemur miris tutes eorum, qui cum miserent praeclares gesserunt. XL Auuat. Lepid uaduat filiae Messalinae, ne opperiaretur interfectorem, turpe namq. tune censebatur opperiri eum a quo quis iusse Principii occideretur, suadeba i quam Gqωιdem vita rransiisset, morti decus quaerere , fe r ara fuere verba , quia animo per libidines corrupto nihil honestum inerat. excluditur omne decus, omnis hone fias a pectore eius, qui se aedis obnoxium reddidit ἁ-bidinibus . ipse enim sic emolliunt, sic deuinciunt animum, mi avelli non possit a corpore, ne voluptate desinat frui,sed stiai dur am, generosamq. sectantu- virtutem, ipsi etiam posione discedere ὰ vita non ab . decore, quod videre ectio