De vita Hieronymi ÿmiliani Congregationis Somaschæ fundatoris libri 4. Augustino Turtura eiusdem Congregationis clerico regulari auctore

241쪽

bit, quae ipse oculis usurpavera ait enim. Labois rauit etiam in hac Vinea Dominus Hierony mus Mianus Patricius Venetus, & verus Christi, seruus,quando anno Domini M. D. XXXII. Beris somum venit, &suis christianissimis exemplis, ct exhortationibus, &assidua solicitudine, &Cnra congregauit multas a Diaboli compedibus solutas mulieres,ut simul iuste ac caste vive rent: vagatium quoq; puerorum Orphanorumq; multitudinem Sanctae Mariae Magdalenae hospitali gubernandam tradidit. Haec ex oculata iiis de . Rursus id e Bartholomaeus capite CXVIIL de Dominico Tassis, cuius opera maxime utebatur Hieronymus,ut diximus, haec addit. In supel' idem Magnificus Dominus Dominicus in ipso

Coenobio cisternam cum aqua fluuiali ex vicino amne construi fecit: Et Domino Hieronymo Miano Patritio Veneto auxilio fuit,ad colligendas, S uniendas meretrices, i peccato ad Christi normam conuersas et tum di pueros & puellas nostra in Urbe mendicantes. Haec ille. Nequa vero Reuerendi Fratris Hieronymi Malisitae Concio natoris sui temporis celeberrimi e sacro Capuccinorum ordine Epistolam prieteribo , quam ille opusculo de Diuino amore, a Reuerendo Patre Fratre Bartholomaeo eiusdem Ορον dinis composito, praefixit, cum primum librum illum typis excudendum curauit, Patribusque S Fratribus seruis pauperum, ac eorum pueris

orphanis in operibus Insubriae inscripsiti qua in epistola multa de Hieronymo eiusque operibus

ex Oculata fide refert, quae pium lectorem stiro. F operae

242쪽

operae pretium est. Bonam igitur Epistolae partem syncere latineque redditam sub ijciam . Cuigitur, inquit, hae mihi rationes omnino persuasissent,ut libellum in vulgus ederem, coepissem que tacitus cogitare,cui tam pium mu uusculum destinarem, vestrae charitatis, opinor, non sine diuino afflatu,recordatio succuyrK, cui maximo, conuenire id genus argumenti putarem; vos. enim tanquam lucernae ardentes amoris diuines radios,virtutum officijs consentientibus, e

funditis i nimirum ad omnia pietatis opera in structi, ac incitati exemplis,praeceptisque illius beat et animae Hieronymi Aemiliani Patri iij Veneti , qui summo studio contendit, ut oinnys omnium ordinum homines ad Deum incitare eatque pertrahereti quod eo maxime temporegnis apertissimis declarauit, cum diuinae charitatis & Euangelii Zelo vehementet inflammatus, ut regnum Dei,quantum in eo esset, ampliuficaret, lautissimo patrimonio, nobilissimo genere, illustrissima patria contemptat se totum

dilecto suo nudo & cruci affixo Iesu Christo tradidit; cumq; breui peregrinatione suscepta, Belago mi primum, deinde alijs in Ciuitatibus pluriam is, omnia pietatis opera erga vos coepit exercere;quos sordidatos inedia, frigore, nuditate. Hictos complexus est&fouit humanissime tsumque in publica fame, miserandae calami riatis quaerimoniae passim exaudirentur, ille vos tam benigne collegit, sic amauit ita vestris commodis studuit, ut exemplis suis& admonitionibus sancti. Misianimarum morbis mederetur,

243쪽

ει corporum necessitatibus idem ipse inseru-ret,aegris assideret, victum ostiatim pedes quaeqritans mendicaret. Quae res & virtutum illius odorem suauissimum diuinis naribus afflarunt. ει egregium lumen atq; exemplar sustulerunt Insubriae uni nersae, non in speciem quandam sanctimoniae, sed intime di ex animo Deum colen di r quandoquidem illius opera, in multis eius de Prouinciet urbibus celeberrimis, Xenodochiadi Orphanotrophia erecta sunt, in quibus vestra

eadem vox, quae Olim temporum calamitates deplorabat, nunc diurnis ac nocturnis horis Iaudes summo Numini persoluit. Neque tamen hisce rebus gestis contentus fuit ; sed, cum magnu egentium numerum collegisset, tecto, victu, reis husque aliis ad vitam necessari)s iuvisset, multis praeterea clericalis &laicalis ordinis persuasit, a implissimis patrimoni js abdicare se, atque in societ retem tam piorum laborum communionemque venire. Sed quid ego dicam de illius 3

eharitatὸ iis Deum, multis in locis plurimis e perimentis atque rebus gestis aperte declara eam ἐ Nonne illud certissimum fuit amoris argumentum,quod, cum ipse graui morbo correptus vobiscum iaceret in paleis apud Ecclesiam Sancti Sepulchri Mediolani , vestri tamen curam nunquam deposuit : quin etiam cum i plerisque honestis viris Mediolanensibus inuitaretur in aedes amplissimas solus curandi sui gratia, negauit pastor bonus se ab suis ovibus ullo modo

posse diuelli e quam singularem pastoris in podilum gregem charitatem sic Deus amauit, ut breui

244쪽

breui tempore ampla domo ditari voluerit, de pristinam valetudinem reuocatum confirmauerit. Quid Papiae ρ Nonne, cum Xenodochii curatores, cui a Misericordia nomen fuit, quotidam in eo degetes alio migrare iussissent, ut venienti Aemiliano &Orphanis eum locum hahendum concederent, maluit sub deserto illo , ventis, ct pluuiae undequaque pervio tecto de gere,quod apud Arcem in minori Ciuitate visi tur, quam ut cuiquam aduentu suo incomm daret λ Multa id genus sciens praetereo, de qui bus, qui modo illum vel de facie norunt , affirmare vere & liquido possunt. Quale dixeris, illatas iniurias patienter tulisse , peccantium ex gnimo semper misertum fuisse, noxam, errata, molestias non eorum modo, quibuscum vive. ret, sed omnium prorsus hominum aequo animo tolerasse. Vt igitur illius studium, opera mea aliqua ex parte iuvem, qui vos ad Deum allicem y re, eique vinculis amoris coniungere vehemen ter elaborauit, vobis, dilectissimi, libellum huc dicatum esse cupio ; atque Deum oro, ut tantas amoris sui flammas in cordibus vestris acce

dat, quantas ego,ad illius honorem & ad chri itianae religionis amplitudinem exposco; ut vos quoque ijsdem operibus misericordiae &diuinae charitatis insistere velitis; & alij exemploxiusdem Hieronymi Aemiliani quem ego mo tuum singulari veneratione prosequo' di colo ad eadem pietatis opera praestandi vehemens rer excitentur; atque hinς illa tandem existae

245쪽

monia, quam ille sitivit auidissime; &cum impetrandae gratia statas quasdam preces ex certa formula recitandas, coscripsit, quas subinde post Missarum solemnia in communibus vestris orationibus canere soletis. Hactenus Frater Hieronymus, qui admodum graphicd, ni fallor, & suis, ut aiunt, coloribus Hieronymum depinxit, vir& ob religiosi ordinis commendationem,&,quod caput est ob oculatam fidem eorum, quae scribit, omnino dignus, cui certa adhibeatur fides . Sed & in praetermissis non relinquam perhonorificum Pij U. testimonium, quo hominem decorauit, cum in diplomate Pontificio hisce planῆ verbis eu appellat. Hieronymus Aemilianus olim Patritius Venetus, vir eximiae pietatis insignis, Spiritu Sancto, vepie creditur,afflatus, omnibus laculi curis posthabitis&e. Quod illustre testimonium eo pluris faciendum est , quo a Summo Pontifice Pio V. vere Sancto, qui Hieronymum probe antea 'nosset, proficiscitur. Huc etiam faciunt tam multiplicia illorum vota, qui vel magnis itineribus ad eius sepulchrum, religionis causa, accedunt ; vel beato viro precibus se commendant, quorum permulti non exiguis gratiarum donis , tum ad animae, tum ad corporis commoda spectantibus , se in dies augeri testantur, &, votivis tabellis oblatis, accensis funalibus, alijsque reis

ligionis significationibus ad sepulchrum adhibitis, beneficij accepti gratos se profitentur;

nequicquam Redituo prohibente, & reclamanvitibus Patribus; graui quippe Supeliotu nostr

246쪽

rum edicto cautum est, ne quod omnino eius

honoris genus vel admittatur, etiam profecta ab externis, vel deferatur a nostris Hieronymo, quod sanctis viris, ni fi supremae sedis accedente iudicio & cosensu, deferri nequit. Sed quantumlibet obluctantibus superioribus, aegre admodum multis in locis piorum studia coerceri, de filiorum praesertim in Parentem optimum, &Congregationis auctorem pietatis ardor, & deuotionis obsequium non paucorum annorum cursu iam confirmatum, cohiberi potest. Veis rum de his sequenti & altero capite , nonnulla

dicemus.

dmiranda quaedam de Hieronymo . CV. II.

EN, quae toto vitae cursu in Dei gloriam proinximorumq; salutem peregit Hieronymus, quaeque illi diuinitus saepe contigere, mortalium profecto omnium commendatione sunt & adis miratione dignissima; quaedam tamen adeo ex

tra communem rerum ordinem de eodem re

censentur, ut illis admirabilium nomen peculiari quodam iure proprium factum esse videatur. Quorum paucis exponendis , uno aut altero capite,immorabimur,quo splendidius diuitia munera homini collata eniteant,& celellis benignitas ab omnibus laudetur impensius. Atq; illud in primis admirabile, & rarum omnino diuinae prouidentiae & bonitatis argumentum in Hieronymo mihi videtur, quod unus ille tam multa opera

247쪽

ΨΣs Demita Vieronymi Aemiliani

opera aggressus,tam breui tempore, adeo secutΙdo scelicique euentu ad exitum perduxerit. Ex quo enim primo Venet ijs discesset,ad eius usque obitum anni non amplius, quam sex interces

re, quibus ille duodecim ferme pia loca erexitti legibus instruxit , adeoque cella & stabili via

vendi ratione muniuit, ut adhuc etiam multum aucta perseuerent Sociorum non exiguum collegit numerum, eosque non infimae notae, sed literis nobilitatos, & fortunis omnino praestantes de eximios. Supra trecenta capita Hieronymi nutu, & auctoritate regebantur, quorum permulti

quam sublimi honorum & diuitiarum gradu sint ad humile & abiectum vitae genus traductiynius Heronymi exemplo & cohortatione iam inis antea dictum. Quod certe Aon tam in hominis indust iij atque nauissimi studium, & diligentia, quam in diuinam Prouidentiam reiiciendum censeo; nam vix primum seruo Dei Ciuitatem aliquam ingresso, licet ignoto homini & exter

tro,abiectissimorum pauperum causam gerenti, omnia ex animi voto succedebant; ut ipsemet, eum tam effusam in pauperes & egenos diuini Numinis benignitatem animo perpenderet, vel alijs enarraret erubesceret omnino, ac pudore suffunderetur,tum,eductis ex imo pectore suspitiis, sermonem clauderet illis verbiis: Quis sicut PDI i Ia. Dominus Deus noster, qui in altis habitat, O humialia respicis p Nihil scilicet sibi arrogans, sed Deo, quidquid bene gestum esset, ac captum referri

υolensmeque immerito sane , quando quocunq; animum verteret, vel manum admoueret Hier

248쪽

. nymus singulari quadam di admirabili ratione diuinam opem praesentem experiretur, quae sed lici expeditoque cursu suis coeptis obsecund'ret. Quod cum in omnibus eius gestis fere animaduertere liceat; tum vero, si ad singula desce damus quae egit aut dixit, quaeque precibus a Domino impetrauit, multo clarius admirabilia operum successibus elucescet, inter quos ille mihi Principem locum videtur obtinere , quem subiicio. Cum domi aliquando Somaschae,in A ce scilicet , ad numerosam familiam alendam,

panis deesset , S Cetti hyemisq; foeda tempest

te, quae solito asperior inhorruerat, omnia pen. horrerent , viarumque aditus omnes nivium inrisolentia intercluderer, unde nec ab illis conquiari,nec suppeditari ab alijs diaria possent:Hieronymo de nunciat triclini j, cellaeque panariqminister una cum alijs, domi vix tantum esse panis,quo eo die tres quatuorve parcὰ admodum ali possint; numerabantur autem supra quadraginta capita in ea familia. Tum ille nil commotus eos etiam vetuit esse solicitos, in Deum tantum spem coniicerent, admonuit, cuius breui largam benignitatem essent experturi. Num qui .olim, inquiens, tot Hebraeorum millia , aluit in Matrii deserto, & ingentem hominum multitudinem paucis admodum panibus ad satietatem pauit, qui implet omne animal benedictione, & pullis Corvorum cibum praeparat, idem nostri curam gerens,rebus necessarijs destituetὸsicque animis ad salutarem confidentiam excitatis, ad Orationem ipse secedens , Deo sidenter supplicῆ ,

249쪽

vi extremae suorum inopi et subueniat. Neque irritae vel inauditae preces; ijs enim persolutis, v gente iam hora prandij, totum , quidquid erat

panis,ad se deferri iussit, tres autem, quatuorve ad summum erant; quos in frustra comminutos,

in gremium suum quasi diuinae confidentia agro seminis mandatis , uberem inde messem collecturus iniecit; tum manu ducta in formam Crucis , signat, tacitis secum precibus diuinae

clementiae rem totam commendan S: mox paucissimos panes illos intra gremium suum cilesti benedictione usque adeo auctos sensit, ut largὰ omnibus cilestem gratiam dispertiens,non modo ad satietatem sufficerent, sed abunde etiam superfuerint.Facti fidem astruunt,qui praesentes

di oculis S gustu rei veritatem explorarunt.M gnitudinem vero miraculi, nescio, an auxerit,uel

confirmarit, quod de eodem pane postea traditum accepimus; nempe post multos etiam annos asseruatum, ad aegritudines depelle das, vim habuisse. Res est sepius experimento comprobata a Martino Martellino, qui tum ex illis unus erat, qui Somaschae ab Hieronymo alebantur;hic frustum panis, quem diuinitus auctum non ignor bar.magna religione di u asseruauit, cumque Bespectatae probitatis Sacerdos, & animarum Curator Gardae Uallis Camonicae Dioecesis Bri-xiensis euasisset. saepius aegros inuisens, trito in aqua vel iure pane, eos morbo leuabat. Idque tum alias, tum praecipue nominatim postremis Matiellini diebus hunc in modum accidisse fervat. Nicolaus Ruggerius in vico Fossae prope Gardam

250쪽

Gardam quinto iam mense febri misere conflictabatur, nec arde medicorum leuari poterat; accedit ad eum Martellinus Gardae Parochus, allatique panis, quem in aegrorum usum asserua hat, paulli in aqua terit,ium ex eo aegro portione porrigiti magna fide haustum panem sanitas co γ sequi ur, di Hieronymi meritis accepta refer tur.Qui praesentes interfuere, factum testantur, saepiusque Martellinus ad varia morborum ge nera,certo reparatae valetudinis fructu, eundem panem adhibuit. Auctum vero non semel in e

trema suorum inopia Hieronymi precibus panem videntur testes indicare, Somaschae scilicet,& Bergo mi. Quam multis aegris, non tam medicamentis,quam precibas vel signo Crucis. ut alij testantur,mederetur,supra indicauimus; fuitque multorum sententia illum,cum medicamenta quibusdam aegris adhiberet, tegumenta curationum illis remedijs de industria quaerere, et valetudini quam precibus erat impetraturus

velamentum obducere, ut scilicet remediorum adiumentis, non suis precibus aeger conualuiuis crederetur . Quae res non valde quidem averitate abhorret; nam permulti ulceribus grauissime affecti,quet insanabilia apparerent adeo leui curatione,breuique spatio conualuerunt, ut merito in admirationem, maiorisque virtutis , q iam sit naturalis,opinionem eorum curatio veἀniret. Nec minorem habet admirationem,quod paulo ante, quam extrema infirmitate decumberet Hieronymus, uniuersis pene spectantibus di audientibus, qui domi erant,euenit. E colle