De vita Hieronymi ÿmiliani Congregationis Somaschæ fundatoris libri 4. Augustino Turtura eiusdem Congregationis clerico regulari auctore

91쪽

tis, annom eunte vigesimo octavo, domicilium' posuerunt; ubi fuit Carassa ad annum ferὰ tri- gelamum sextum, quo a Paulo III. sui item Potistificatus anno tertio, Cardinalis honore ina guratus est. Vt primum doctrinae di pietatis nouorum Religiosorum fama latius per V hem manare clpit multorum ad eos factus est concursus, multis religiosi instituti probata estinisciplina, ardenter etiam expetita S suscepta: plurimorum ciuium Patrum opera &studio castigatus vitae luxus & morum licentia; nec sero ista ad Hieronymi aures deferuntur, qui ut erat proborum studiosissimus , facile ad eos se con ieri , Caraitaque consuetudine maxime delectatus coepit religiosas aedes frequentare ; nec molestus erat Ioanni Petro creber Hieronymi accessus,nec inutilis Hieronymo; ille enim hominis nobilitatem tanto cum pietatis ardore coniunctam suspiciebat & admirabatur: Hieronymus vicissim in Caralla uniuersa humanae diti inaeque sapientiae ornamenta cum summa vitae integritate, non sine admiratione ubique coismendabat ac praedicabat: multaque in animaedi salutis suae commodum, spiritalisque profectus uberiorem fructum semper e congressu prohatissimi hominis hauriebat. Itaque venit illi in mentem ad sanctiora maioraq; pietatis si dia informandu Ioanni Petro se traderer quippe nihil in spiritalis vitae progressu regendarum animarum moderatore peritissimo antiquius

. habebat; qualis ei Carasta videbatur, e cuius nutibus, veluti certo diuinae voluntatis inter-

92쪽

prete, totus penderet, loque es sua componeree uniuersa; proptereaquod certa lege sibi indixerat iampridem, nihil ut proprio statueret aris Bittio, neue in rerum spiritalium usu , suo fallaci sensu S inexperto uteretur ductore, nὰ hac una via occultis daemonum fraudibus facilis pate rei aditus. Quod pium di prudens animi de-eretum adeo religiose tota vita seruauit, ut ne pietatis quidem opera,inscio di inconsulto con Icientiae moderatore, aggrederetur: siue quod

adeo illi in omnibus proprii sensus esset suspecinia libertas i siue quod sciret, quo mintas de nostro imperata res habet , eo cumulatiori merce de meritum obsequii compensari. Igitur, vel priore magistro destitutus, vel quod utriusque operam perutilem sibi existimaret, e Carata quaesiuit, ut sese rerum sniritalium doctrina inastituendum susciperet, de se, di de rebus suis, ex Dei gloria animaeque salute, libere statuere

uelleti id sibi per gratum fore. Non grauata prouinciam suscepit Carassa, ex eo fertili solo uberem frugum copiam se breui collecturum quod postea rei eventus comprobauit conil eiens; quod liberaliter spoponderat. pari postea fide ac religione persoluit ι Saepius acta est inter eos de diuinis rebus, de proximorum

salute procuranda, de corruptis eius aetatis moribus sanandis, de nouo certoque vitae genere

deligendo ; quibus frequentissimis colloquiis ad strehue in vinea Domini laborandu, quoti, die magis inflammabatur Hieronymus; nec crutemnendos in rerum spiritalium exercitatione zi ui ' E 3 pro-

93쪽

progressus ostendebat, quibus in dies eius spi ritus pietasque Carassae amplius probabatur rnunquam tamen illum suo nouo ordini adiu gendum curauit ;forte, quia, comunicato cum

eo animi sui consilio, intelligeret hominem ad alia omnino, sed tamen Christianae Reipublicae proximorumque saluti perutilia, a Deo vocari,

ac proinde , cum eum maximi faceret, quotidieque ad pietatis progressum urgeret; interi ri tamen religione prohibebatur, ne ad ingressum recentis religionis illum soli citaret. Quinetiam Carata auspiciis & consilijs, Hieronyma ad pauperum derelictorum curam animum apinplicuisse adeo certa & constans eorum opinio fuit, qui ab eodem Hieronymo in partem labo' ris socij lecti fuerant; ut anno ab eius obitu de cimo, a Ioanne Petro Carasa tum Cardinali hoc uno maxime nomine, cum suo ordine Congregationis unionem postularint, quod scilicet eius auspicijs illorum operum essent fundamenta iacta, & quod ad eos Hieronymum ipse destinasset; sed te aliter se habuisse ide ipse Carasta datis ad Caietanum Thienensem literis assiemat , qui totum hoc Hieronymi consilio

charitati ingenue tribuit. Miritice autem temporum progressu tanta illa Ioannis Petri, & Hieronymi animorum consensio voluntatumq; c spiratio apud utriusque ordinis alumnos proincessit velut a radice mutuae charitatis vigor ad ramos transmissus; ut non minoribus beneu lentiae vinculis hae duae familiae modo vincianis

tur, quam ipta ambarum Religionum capita

94쪽

fuerint amoris di charitatis necessitudine copulata i Qui vero primus Patrum Theatinorum locus a Hieronymo Venetijs est frequentatus,

is postea nostris usui & commodo maximὸ fuit, Nam ad eius Seminari j administrationem ,

quod Ioannes Triui sanus Patriarcha, magno in sane Venetae Ecclesiae non solum ornamento, sed fructu excitauerat, Patribus nobis ab e dem Veneto Patriarcha vocatis, ad idque a minpl issimis qdibus apud Sancti Hieremi e conduc tis , ubi annos ferme viginti eoque amplius Seis minarium substitit, nullum interim nostris erat publicae Ecclesiae, nullum religiosae sepulturae ius, sed domestico sacello ad quotidiana S priuata sacrificia utebamur. Itaque e Patribus per id tempus, qui decessissent ad Sancti Nicolai Patrum Theatinorum religioso funere efferebantur; ubi, longo linteatorum Patrum O dine cantu, & funalibus occurrente, perhono rifice excepti , sacrisque Ecclesiae precibus decet remoniis expiati, intra domesticum c meterium, eodem sacro vestium& luminum apparatu cantuque comitante, condebantur. Vt quasi iam tum videretur Hieronymus filijs dei ceps in societate procreandis,sepulturae locum indicare , & viam aperire commodissimum sane locum; ut ijdem vita defuncti apud eos conquiescerent, quibuscum animorum summa coniunctione concordissime vixerant. Sed de

Carata non semel mentio redibit.

95쪽

De vita meronymi Aemiliavi E graui modo desperata salute

conualescit.

p. XVIII.

NEquὰ solum effusa bonorum largitione,sed

grauissimi etiam morbi molestiis , Ssupremo vitae discrimine explorata est Hieronymi virtus & constantia; siquidem diram famis calamitatem popularis quaedam lues est consecuta. Morbi genus id erat, quod, febri non intermittente, di accessionibus per interualla increbescente , per aliquot dies , aegri corpore pertentato, mox illud varijs colorum maculis amethystinis, rubris & murinis, haud dubio vicinae mortis argumento, conspergebat huiusmodi maculae ab antiquioribus medicis papulae nuncupantur, seu morbilli Cum vero mali co-tagio latius serperet, & nihilo vero segnius pi

tatis opera exequeretur Hieronymus et eadem

infirmitate correptus, lecto decumbere est coactus. Morbi vim ut sensit, ad animae curatione se primo conuertit,& expiatis peccatorum maculis , sacro pane refici voluit ι tum Deo rite coopositus, seque ipsum impense illi commendans, de corporis infirmitate perinde solicitus fuit, ac si ad eum nulla ratione pertineret; ita Deo haerenti coelestia pret terrenis erant tu votis. Te nuit hominem aliquot dies morbus, cumque se febris perpetuo intenderet; ita inualuit, ut iam maculat illae supremi discriminis indices toto

96쪽

tori nigredine, inficiebantur, ut eius saluti de curationi medici plane diffideret. Grauior ta men quaedam animi, quam corporis molestiae Hieronymum torquebat, hinc spe, metu illinc languentis animum ancipiti cura distrahente , subindὰ laetior, tristis interdum, ac moerenSCernebatur; nam, coelestium bonorum spe iahominis animo nonnunquam largius sese estu

dente, secum ipse magna cum voluptate reputabat, num compendiaria ista via sese Deus velis let ad amaena Paradisi his emissum vinculis euocare ; eaque aeternae beatitudinis expectatione , tantis voluptatibus perfundebatur, ut e vulta ipso, licet vicinae mortis appulsu, & morbi tabe confecto, manifesta tamen emicarent intimae delectationis & laetitiae argumenta. Sed mox inanem gestientis & exultantis animi sensum sanior illa corrigebat, penitusque comprimem bat plena timoris cogitatio; quae nondum Cc lo maturum hominem monebat, qui adeo io go tempore seleribus foedatus, & toties infe

num ignem commeritus, nondum tamen longo aliquo, & asperiore poenitentiae exercitio, de charitatis offitijs expiatus, superiora crimina redemisset; abhorrere hoc a diuina lege, esse admodum i suis eulpis alienum, Itaqu), talibus curis in diuersa trahentibus,anceps, ac dubius

nutabat animus, ec extremo corporis langore conflictatus, acerbiore etiam aeternae salutis metu discruciabatur,veritus,ne. poenitentiae spatio intempesta morte praerepto, vel de rerum sum.

97쪽

ει acerbiora illum manerent post obitum se plicia perserenda. Inter haec sacramentorum usu conscientiam repurgat, animum praepa rat , riteque ad extremum illud certamen in unis

ctus supremam iam expectat horam . Cum tandem gaudio S timore paulum abire iussis, se totum diuinae voluntati permittit, & in proces effusus, Deum enixe rogat, ut, si d sua salute diuinique numinis honore foret, siue praesens vitae interitus ad suorum scelerum vindictam, siuo longior lucis usura ad asperiora poenitentiae studia , S ea executioni mandanda, quae in proximorum salute tanditi,non sine illius instinctu, animo agitaret; supremus ipse,& aequissimus vitae arbiter pro sua clementia ancipitem futuri

casus euentum moderetur; se omnino diuinae voluntati libentissime cessurum, &, quocunq; v earet, secuturum . Gratissimae Deo fuere preces , cum poenitentiae ardore, tum diuinae voluntati obsequendi studio. Exinde enim melius faetiim est laboranti; ut releuatus morbo.& lec- to surgere, & suis niti pedibus iam posset; citi iasimeque ex ea infirmitate medicis admirantibus emersit, di idoneis auctus viribus, inligerrestitutus est suis: ut miraculo par visum sit ii minem medicorum iudicio depositum conua Iuisse tam cito. At vero licet ari e rnae quietis gaudia peioptaret eam tamen.dilationem tulit non inuitus; maxirnoque in lucro posuit, quod diceret, sacrificium suae vitae, poenitentiae sibi lachrymis, S asperitatum incommodis per aliquot etiam asinos expiandum , di proximorum . saluti

98쪽

saluti contulendum . Quippe tam insigni vitae diuinitus prorogatae beneficio haec sibi diuino nutu imponi plane intellexit. Quare illud fimmum certumque statuit eam totam, quam unius Dei praesenti ope ac miraculo haberet, vitam , diuinae gloriae, poenitentiae stud ijs, proximo. γ rumque saluti consecrare, idque multo etiam Praestitit, copiosius , quam promisit.

Finis Libri Primi.

100쪽

HIERONYMI

AEMILIANI

Congregationis Somalcha fundatoris.

LIBER SECUNDVS meronymi deliberatio de noua ilia ratione instituenda. ALETUDINE iam eonfismata, ad pristina pietatis officia, poenitentiaeque labores se confert; eoq; ardentius in huiusmodi curas incumbit; quis recenti & proprio exemplo exineremam aegrorum indigentiam didicerat,& diis uinam clementiam ac bonitatem in se ipsum fuerat expertus. Velum, multis diebus hisce muneribus absumptis, meliorum ille aemulator

charismatum, haud sibi satisfaciebat ; quippe pror