De vita Hieronymi ÿmiliani Congregationis Somaschæ fundatoris libri 4. Augustino Turtura eiusdem Congregationis clerico regulari auctore

81쪽

s r De vita meren mi Aemiliam

tales proeliuitatesq; vitiorum pugnandum via sum est: vi non cum uniuersis, sed cum singulis

ijsque infestioribus, & principibus certamen ineatur; quo leuioribus quasi pugnis, uniuersa facilius animo depellantur: Minutis enim pret-lijs quotidie debilitatum hostem, ad summam etiam belli totius, mox inualidum habebimus . Dignus pland Cassiani locus, qui totus hic integer adscribatur. Sic autem habet. suam brem ita nobis aduersas hac arripienda sunt pratia , ut unussusque vitium, quo maximὸ infestatur , e plorans , aduersils illud arripiat principale certamen, Omnem curam mentis, acolicitudinem egi illius impugnationem obseruatisuemqaefigens, aduersus illud quotidiana ieiuniorum dirigens spicula, eontia illud cunctis momentis cordis suspiria, erebraquἐ gemituum tela contorquens; aduersus illud vigiliarum labores, ae meditationem sui eordis impendens, in mentes quoque orationum ad Deum fletus fundens, O impugnationis sua extinctionem ab illo sncialiter ae iugiter poscens. Impossbile namque est de qualibet passone triumphum quempiam promereri, priusiquam intellexerit industria, vel labore proprio victoriam certaminis semet obtinere non posse; cum tamen, vi M'leat emundari, necesse sit eum die noctuquὸ in omni mora Osolicitudine permanere. Cumque se ab ea se ferit absolutum, rursum latebras fui cordis simili intentione perlustret, O excipiat sibi, quam inter rem liquas prospexerit duriorem, atque aduersas eam 'Dritualius omnia si ritus arma commoueat; O ita semper validioribus superatis, celerem de residuis habebis,

facilemque rictoriam; quia . mens irrumpborum

82쪽

processu reuitur fortior, in ιnfirmorum pugna suc cedens, promptiorem eiprouentum faciet praliorum ἔτι feri solet ab his, qui coram regιbus mλndi huius omnigenis congredi υωθι prausiorum contemρlaιione consueuerunt. quos Ipectaculi genus Pulgo Pauca' pium nuncupatur. Hi, inquam, fero quascunque fortiores robore, vel feritatis rabre conspexerint mimo es , aduer. us eas ρηιma congressionis certamen

arri unt; quibus exuuctis, reliquas . qua minus ter ribiles , minitique νGementes lunt, exitu faciliore Prosernunt . Ita oe vitiis semper robustioribus bup ratu, atque infirmioribus succedent bus, parabitur nobis absque νllo discrimine perfecta victoria. Sed praeter Cassianum Diuum etiam Basilium , eius rei auctorem placet referre, cuius verba in eandem sententiam ad Chilonem Monachum sunt: Traestat enim paulatim proficere per gradus quo dammodo exercitationis ad altiora tendere. Ne subiato νιta voluptates omneis abscinde , nὸ ab extremo ad extremum satim commutatio fiat. Quia ,si cumula tim omnes illico abs te illecebro absterrere velis. te talionum turbam bi magnam creaueris . At si una fortὸ coeperis per uim superare, ad aliam uincendum , iam te quodammodo praρara, ut sic omnes posteastau latim extinguo. Caeteriim haec aliaque huiusmodi non Cassian si aut Basilij, alteriusve scriptis, quae manu terere nodum didicerat, sed Spiritus sancti institutioni accepta referenda sunt.In se a suum aute Oium, in linguae praesertim,& oculo racustodia,totiusq; corporis & habitus copositio-ν ne adeo multus & emed.1tus; ut ipsa externa pioetatis specieiomatu cium ora oculosq; in se una

defixos -

83쪽

so Demita Vieronymi Aemiliani

defixos teneret ; tatam morum emendationem

ει correctionem vitae , vix ijs ipsis credentibus , qui eam oculis quotidiὰ cernerent. Caeterum non fucatam & adulterinam Hieronymi viri tem, sed veram & solidam fuisse extrema illa communi & peracerba sequentis anni calamiritate, quasi aurum colicula,comprobatum est . .

Miseris in magna annonae caritate

plura collata subsidia . p. XVI.

is r3. A Nnus appetebat eius laeuli vigesimus o

tauus, calamitatibus atque hominum funeribus seecundissimus & memorabilis, si quis alius. Hic satis amplam charitatis & patientiat palaestram, Optatam di copiosam aerumnarum segetem, & uberriorem, quam antea,bene merendi de hominibus materiam Hieronymo ob tulit . Laboratum enim eo anno tota fere Gallia Cisalpina adeo grauiter annonae caritate, ut nullus tantam aliquando se vidisse, aut audisse rei frumentariae caeterarumque frugum difficulistatem testaretur: quod malum ita breui auctu est, qua soli sterilitate, qua bellorum difficulatate, in agro praesertim Mediolanensi ipsaque Insubrum principe Ciuitate; ut, euincente dira fame naturae fallidium cum nausea sordidos insolentesque cibos reijcientis, consumptis cibariis , tumuntorum strages passim homines ediderint; feles, canes, mures deuorarint, aliaquC

multa in iucudissimas epulas habuerint,quae humanas

84쪽

manus stomachus perhorrescere consueuit. Efertilissimo totius Insubriae agro de reliquis facilis est coniectura; ut non leuiter dubitaretura multis, ne fame Ciuitates illae ciue exhaustae,

delerentur. Multo melius cum Venetis, Prinfectorum annonae diligentia , agebatur , qui Communem egestatem certis indiciis praesagientes, ingentem undique rei frumentariae, caete rarumque frugum copiam per annotinas naues mature coportandam curarant. Sed eius abundantiae fama per Insubrum Ciuitates euulgata , adeo breui omnium ordinum undique multitudinem accivit, ut ibi etiam durior in dies annona fieri, grauique fame Ciuitas urgeri coe perit, eiusq; non multo post commutata facies, misera species, flebilis aspectus extiterip. Oberrabant siquidem ante omnium oculos miser rum greges, omnia mendicis, atque aegris laxa compita obsessa laborabant adulta lan hys me, di ingrauescente in dies egestate, algore ει fame enectis rora pallentia, corpora, quasi horri-hili tabe consumpta, color exhausius, fractae vires ad vocem & eiulatum, nedum ad inces.sum imbecilla: vultus animosque bonorum Om. nium tristitia, & moerore defixos tenebant; &vrgens extremi tot miserorum casus expectatio omnium mentes solicitabat. Indoluit praecaeteris Hieronymus dirae calamitatis acerbitatem , di innumerabilium pene egenorum fune stas clades intimo animi sensu ingemuit, haesitq; aliquandiu peracerbo dolore vehementer coninsternatus . sed magnanima illa sua in proximos

85쪽

charitate paulo post erectus , omnium egestate animo complexus, de omnibus subleuandis,

etiamsi domesticas omnes in eam rem opes exhauriri oporteret, cogitauit , reque Ipsa cogitata perfecit: nam omnium calamitolorum cura

magno animi ardore suscepta , eos domum adductos , omni charitatis officio recreatos, stiispe auctos, veste etiam, si opus esset, ornatos diviniebat; in compitis ac vijs iacentibus largἀει copiose sua pecunia subueniebat; quocunqἔiret, nemo inops occurrebat, in quem ille non isse de sua misericordia derivaret. Familias, quarum inopiam nobilis pudor aggravabat, clam alendas sibi assumebat. Cumque de tanta in pauperes benignitate admodum frequentes , di secundi manaret tota Ciuitate rumores; egenorum turba ad Hieronymi ardes alimenta

Petatura, velut examen apum, undecunque convolabat equos ille profusa di benefica in paupe-ves natura, exceptos , cibo reficiebat, veste tegebat, nummis etiam instruebat. Quae indefessae pietatis officia, quotidiana nec interrupta benignitate, eo breui processerunt, ut deficiente censu, & excussa in pauperes crumena ne unus quidem illi superesset ad se ipsum alendum nedum ad inopes subleuandos, nummus. Sed tum maxime cum nihil esset pietati rolictum, intellectum est, quo pietatis ardore ferueret, E quo charitatis studio pauperum inopiae subi Daridae flagraret. Multa enim secum animo votinens, id tandem consilij ccepit, ut ornamenta

mus , pretiosamque suppellectilem distrahere

86쪽

ret, di quae antea parietibus domoque exornandis inseruierant, tum feliciori consilio ad animae ornamentum, pauperumque subsidium traduceret ; quo diutius christianae pietatis fons largissime siueret. Magna itaque bonorum diis stractione facta,nec vilioris substantiae,quin vestium & indumentorum, pretiosiorisque rei d mesticae, & ingenti collecta pecunia, largius est multorum necessitatibus prospectum p soleminneq; illi exinde fuit nihil domi proprium, qua-uis eximium aut necessarium , sed cuncta pauperibus possidere ; eaque promiscue, solius se

ternae necessitatis habita ratione, evulgare .

Itaque breui domum suam nobili ante peristr mate, & delicata supellectili fulgentem, uniuerso ornamentorum apparatu denudatam, &vacuam, in Xenodochium propemodum conuertit; vulgo enim a miseris nullo discrimine eius atria, porticus , interiora domus frequent hantur ; si qui etiam tecto carerent, hospitio e cipiebantur; Vt non minus in Hieronymum cadere , quod de se Sanctus Iob affirmabat, mihi videatur: Si negaui, quod uolebant, pauperibus. ω'3 oculos Vidua expectare feci; Si comedi bucellam mea filus, O non comedit pupillus ex ea : uia ab infantia mea erevit mecum miseratis, O de utero matris

mea egressa est mecum. Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum,stabsique operimen to pauperem. Si non benedixerunt mihi latera erus, uelleribus ovium mearum calefactus est. Hic inquam usurpare poterat, & misericordiae lactest autritum gloriari; qui adeo referta pietatis

viscera

87쪽

vi icera gerebat, nihil ut sibi reliquum faceret

quo humana quaeque in egentes derivaret subinsidia, cumque pecunia,vel cibus ad manum noessent, diuendita re familiari, eo tum inopiam subleuaret. Hac tanta Hieronymi charitate i ta urbe enitente, prouocata est multorum in

Pauperes misericordia, plurimis iniectus subu Diendi ardor, teque ipsa maior deinceps fuit in

m seros ciuium charitas, largior in egenos eroispata benignitas: excita haud dubie tam illustri Hieronymi exemplo. Sed his non contenta finibus ad de eumbentes, di occumbentes etiam progressa est Hieronymi curae iis enim crebro assi aere , sedulo ministrare, solatio pariter auxilio esse studebat; quos in lecto vis morbisxtingueret , hos supremam illam summae rei

clausulam consummantes adhortationibus f Iutaribus & monitis adiuvabat , ardentissimis verbis confirmabat: nihilque, quod in extremo illo certamine praesidio futuru esset, omittebat. Verum ne cum suprema quidem occumbentis vitae clausula til spectatae pietatis periodus cla debatur i ipsa etiam defunctorum cadauera omnis vitae sit sensus expertia, coplexa. Cum enim res eo loel deuenisset, ut passim iacentes in coopitis pauperes miserandum in modum expir Tent; & non raro per medias vias atque fora tristi sane & luctuoso spectaculo prostrata eorum corpora, quos vel dira fames extinxisset, vel frutore R gelu saeua neeasset hyems, sepulturae benefieio destituta iacerent; hoc etiam ad suam pertinere charitatem Hieronymus arbitratus . . diebus

88쪽

diebus in vivorum minii terium assumptis, in se. peliendis mortuorum corporibus noctes in suis

dabat. Erat enim hoc illi frequentissimum per media intempestae noctis silentia vicos Ciuitatis obire, ut si quem extremo languore oppres.sum , & iam vita destitutum inuenisset, consue- tae charitatis officio, vel funus ei curaret, vel in humeros sublatum, quod saepissime faciebat, ad sacra coemeteria ipse deferret. Et quamuis tam insigne pietatis officium clam illecuperet esse; haud tamen diu celari potuit,fuitque tam egregium facinus etiam ab illius aetatis orat. Earibus celebratum ; quod suo loco dicemus . 'His ille misericordiet operibus annum ferme t tum transegit, magnamque pauperum turbam, quoad nouis frugibus ditior annus copiam se menti uberiorem supped ita re coepit, aluit: ut hac tam benigna, di prolixa in pauperes natura fontes sibi diuinae aperuisse clementiar,tutamq; muniuisse ad salutem viam plane videri possit.

Ioanne Petro Carasa familiariter

utitur.

' Cap. XVII.

AVctus est Hieronymus per id tempus alio

non ignobili spiritalis vitae magistro: is fuit Ioannes Petrus Caralla , vir & doctrinarum omnium insigni laude florens,& magnae . integritatis, pietatisque fama illustris, qui postea in Cardinalium Collegium a Paulo Tertio

lectus, eiusque ordinis princeps, Marcelli Seis E cundi

89쪽

cundi Pontificatum excipies Paulus IV. muta eo de more nomine appellari voluit: huius opera di consilio utebatur assidue Hieronymus,eiq; tantum deferebat, nihil vi, eo inconsulto, m

Iiretur; ut ideo multa deinceps a Hieronymo sua sponte gesta Caras ae consiliis ascriberentur, quod suis infra locis dicetur . Interim quis eo , tempore Carasta,&quae illi occasio, Venetiis commorandi, & consuetudinis cum Hieronymo paulo altius repetita rei narratione , sed fine fastidio ac molestia in aperiendum. Datus fuerat Ioannes Petrus ab Iulio II. sub initium Pontificatus Theatinae Ecclesiae in Marsis Pon tifex et & ad Archiepiscopatum Brundusinum Theatinensi longe opulentiorem apud Clementem VII. a Carolo Caesare postulabatur. Sed multo maiora in Dei gloriam, S animarum lucra animo moliens Caralla, etiam Theatinensi Episcopatu se sponte exuit, Summique Pontificis arbitrio libere conferendum permisit: tum ilectis notae probitatis , & nobilitatis aliquot so- cijs, ipso Clemente approbante, anno sui Pontificatus primo, eiusque saeculi vigesimo quarto, solemnioribus Religionis votis Romae nuncupatis , Clericorum Regularium primus auctor extitit et quibuscum , exiguis adibus ad Moneem Pincium conductis, religiosam vitam duincebat . Sed mox annus irruptione turbulentissimus externa vigesimus septimus est subsecutus e cum Borbonij arma Romanae Ciuitati

superfusa, foeda populatione ac direptione simul urbi, simul Religioni vastitatem intulere,

90쪽

ut, inter Romanae Urbis & sacrorum clades, nulla forte maior, aut turpior numeretur. Erat exercitus pene totus ex catholicae fidei desert

ribus,& Pontificiae sedis hostibus infensissimis conflatus, quibus studium desaeuire per lasciuia in sacra, & ex Clericorum iniurijs, ac dehon flamentis voluptas ;Vnde sacri homines statim saeuo victori ludibrium, S praecipua materies infestissimae crudelitatis: Roma in primis mi strante cum lachrymis,Ecclesiet Catholicae pontificem eiectum , ct sua pulsam sede vicariam

illam vera numinis maiestatem: Aedes vero saricrae , religiosorumque coenobia militares in casas f do spectaculo concesscre; Ibi manipul res nulla reuerentia sacri soli, tanquam in ganeo , S sor dice, alea, ventre, S omni reliqua fiditate lasciuiebant; atq; adeo uniuersa,cruento rapacissimoq; milite summa cum sacrorum iniuria , iurente , di funestissime populante. hdata direpta. At ne intra vilia quide & exigua tecta pauperes novique religiosi,de quibus agi mus , fuere tuti; ad erogandam siquidem pec niam adireptorem ilice, compelluntur; idque domestica egestate prohibente indignis , pr hris ac verberibus male accipiuntur, tenui ecvili supellectili expoliantur. Quare in tam miserabili & extrema Vrbis clade, & rerum omisnium direptione, sibi diutius Roma subsistendum non putarunt. Igitur Veneti oratoris ab Urbe discedentis benignitatem nacti, anni sub

exitum, cum eo VenetiaS commigrarunt, conductisque aedibus ad Sancti Nicolai Tolentin E a iis,