장음표시 사용
731쪽
spiat Trimum. suarum rerum fit, ct cuivi anima parti
E Memoria autem & ipso meminisse dicendum quid est, & propter quam causam fit, & cui animae partium haec accidit passio, di ipsum
reminisci. Non enim iidem sunt memoratiui dc remini institiui, sed frequenter margis memoratiui quidem, qui tardi: mygis remi--nisciti ui autem, qui veloces & dociles. Primum
igitur accipiendum est qhalia sunt memorabi- Ω qtia. 'pe enim decipit hoc. Neque enim futurum contingit meminisse,sed est opinabile & spera m φρ 'bile. erit autem utique & scientia quaedam sperativa, quemadmodum quidam Diuinatiuam Diuinatis. dicunt. Neque praesentis est,sed sensus. hoc enim neque suturum, neque factum cognoscimus, sed tantum praesens. Memoria autem facti est. Praesens autem cum adest, ut hoc album cum ali-
732쪽
quis videt , nullus utiq, dicet meminisse. neque quod con*deratur, cum est consederans de intelligens,sed illud quidem sentire dicit, hoc autem Ici ret solum. cuia vero sine actibus scientiam 8c sensum habet, sic meminit eos, qui trianguli quba duobus re, is aeqaales. hoc quidem quod didicit, aut speculatus fuit, illud vero quod audiuit, aut vidit, aut aliquid tale. semper enim, cum secundum ipsum me mi ni illi agit, sic in anima dicit, quod hoc prius audiuit, Aut sen-aus intellexit. Est isitur memoria, neque sensus, neque existimatio, sed horum alicuius . aut habitus, aut passio, cu factum fuerit tempus. Tres m ipsiuι autem nune in ipso nunc non est memo-
δευμ . si ita , sicut est. est enim praesentis quidem πιος sensus , sututi vero spes, facti autem memoria.
ηο σφε unde post tempus memoria omnis. Quare quaecunque tempus sentiunt, haec sola animalia meminerunt, dc isto, quo sentiunt. Quoniam
autem de imaginatione prius in iis, quae sunt de Tretis de Anima, dictum est, ec quod intelligere nQn est nimi te. sne phantasmate saccidit enim eadem passio in D. intelligendo,quκ quidem dc in describendo lini
enim nulla vientes quantitate itianguli de te
minata , tamen finitum secundum quantitatem de scribimus.&fintelligens similiter:etsi non intelligit quantum . ponit tamen ante oculos quantum, intelligit autem non secundum qubdquantum . si autem natura sit quantorum , infinitorum autem , ponit quidem quantum determinatum . intelligit autem secundu quod quantum solum. Propter quam igitur causam non contingit intelligere aliquid sine cotinuo, neq; sine tempore, quae non in tempore sunt, alia raritio. Magnitudinem avte dc motum cognoscere necese
733쪽
necesse est, quo & tempus , & phantasma communis sensus passio est. Quarei manifestum est quod primo sensitivo horum cognitio est. memoria aulcm ea,quae est intelligi billum, no sine phantasmate est quare intellectivi secundum accidens utique erit, per se autem primi sensi- , tiui. Vnde& aliis quibusdam inest animalium, di non solum hominibus,& habentibus opinio- nem, aut prudentiam. Si autem intellectivarum , part/um esser,non utique ine siet multis aliorum c Ο 'animalium, sorte autem nulli mortalium. Quois VII
niam neque nunc omnibus,propterea quod non omnia temporis sensum habeat. semper enim, , .cum agit memoria, sicut & prius diximus , qudd T vidit hoc, aut audiuit, aut didicit, simul sentit '. q. quia prius. prius autem, & posterius in tempore
sunt. cuius igitur eorum,quae animae, memoria
sit, manifestum est,qubd cuius & imaginatio est.' Et sunt memorabilia per se quidem, quorum est
imaginatio, secundum accidens autem, quae cunque non sine imaginatione. caput Secundum. Dubitari u solutio, quomodo rei absentu at memoria. aeui immemora3 esse ricantureae ipsilia memoria desinitiψ.DVbitabit autem utique aliquis, quomodo Dubitatis.
passione qui dem prae sente ,re vero absente, meminit quod non praesens. Manifestum enim ex quod oportet intelligere talem aliquam saetam per sensum in anima, dc in parte corporis habente ipsam, velut picturam quandam, passionem, cuius dicimus habitu esse memoriam. ' τυπον. factus enim motus imprimit velut figura quan- ing ς-dam et sensilia, ficut sigillantes auaulis. Vnde δέ taliis
734쪽
οἱ mali aliis quidem, qui in motu multo, aut propter
memoran . passionem, aut propter aetatem sunt, non fit mereri moria tanquam utiq, in aquam fluentem incidete motu dc sigillo, aliis autem, propterea quod stigida sunt, sicut antiqua aedificiorii, dc propter duritiem accipientis passionem, non ingignitur Mnes ct figura. Quapropter de valde iuuenes, dc senes pueri male immemores sunt. fluunt enim, illi quidem pro-
memoran- pter augmetum , hi vero propter decrementum. cur. Similiter autem dc multum veloces , dc multum tardi ,neutri videntur memores. illi enim humi fecisus. diores sunt quam opportunum sit, hi vero duriores. Illis igitur non manet phantasma in anima , hos vero non tangit. Sed si quidem tale accidens est circa memoriam, utrum hanc meis
minit passione, an illud, a quo facta est 3 Si enim
hanc, absentium nihil utique meminerimus. Si vero illud, quomodo sentientes hanc, meminerimus quod non sentimus, quod absens Z Et,si est simile sicut figura aut pictura in nobis huius ipsius sensus, propter quid utique erit memoria alterius, sed non huius ipsius 3 agens enim momoria speculatur hae passionem , dc sentit hanc. Quomodo igitur non praesens meminit 3 erit . enim utique videre non praesens, dc audire. An Glmio. est ut contingit.& accidit hoc Vt enim in tabula pictum animal, dc animal est dc imago, dc ide& unum ipsiim est ambo, esse tamen non idem amborum , dc est con*derare dc ut animal de vi imaginem, sic dc quod in nobis phalasma oportet suscipere, Zc ipsum aliquid secundum se esse, ec alterius phantasma, inquantum quidem se-
eundum seipsum, speculamentum aut phantasma est, inquantu vero alterius, ut imago Zc memoriale. Quare dc cum asit motus ipsius, si quidem
735쪽
dem inquantum secudum se est, sic sentit anima ipsum,Vt intellectum aliquod aut phalasma videtur adesse, si aute inquantum alterius, & sicut in pictura, ut imagine speculatur,& qui no vidit Coriscum ut Coriscum, hic alia passio huius Ipeculationis, & quando sicut animal pictum consederat in anima, hoc quidem fit sicut intellectum solum, hoc autem ut ibi quia imago, memoriale. Et ob hoc aliquando nescimus, sactis nobis in anima huiusmodi motibus ab eo, qu prius sensimus, si secundum sensationem accissit: & si est memoria, an non, dubitamus quandoque. Aliquando autem accidit intelligere, ocreminisci quod aliquid audiuimus prius,
aut vidimus. Huc autem contingit cum specu-Ians tanquam ipsum , permutatur Z consederat tanquam alterius. Fit autem aliquando & contrarium, ut accidit Antiphetonti Oritae, & aliis, qui τ ecstasin patiebantur. phantasmata enim . .
dicebant, ut faeta,&ut qui meminissent. Hoc autem fit, cum aliquis non imaginem tanquam ' ' amaginem confuderat. Meditatione, autem ' ' μ qmemoriam conseruant reminiscendo. Hoc autem nihil aliud est quam speculari stepe ut imagiΠζm non ut secundum se. Quid isti tui .st ' memoria, 5 meminisse dictum est. qubd phan-
tauriatis ut imag:nis, cuius phantasma est habitias, & cuius particulae eatu quae in nobis, quδd prima sensiti ut,& quo tempus senti musia Caput Tertium. Ruidsit ipsum reminisci , ec
esse memorari,aut de nouo adrisiere. momo
736쪽
riis rationibus vera sunt, oportet ponere ut existentia. Non enim est memoriae resumptio remini laentia,neque acceptio. Cu enim primum addiscit, aut patitui, non resiimit memoriam
ullam nulla enim ante facta estὶ neque a principio accipit. cum enim factus fuerit habitus , aut
passim, tunc memoria est, quare una cum passione,quae fit,non ingignitur. Adhuc autem,cum
ptimum facta est in indiuiduo & vltimo, passio quidem inest iam patienti dc scientia. si oportet
vocare scientiam habitum aut passionem. Nihil autem prohibet secundum accidens meminisse
quorundam, quae scimus. Meminisse autem seis eundum se non est ante factum tempus. meminit enim nunc quod vidit, aut passus fuit prius, non quod nuc patitur, meminit nunc. Amplius autem manifestum est quod meminisse est non nunc reminiscentem a principio lenitentem aut patientem , sed cum resumat quam prius habuit scientiam, aut sensum. aut cuius habitsi memoriam dicebamus, hoc est & tunc reminisci e tum, duae dicta sunt, aliquid , ipsum autem meminisse accidit & memoriam sequi. Neq; itaque haec simpliciter, si ante extiterint, iterum fiunt. sed est ut, est autem ut non. bis enim discere, &inuenire contingit eundem idem. Oportet igi- tui disserre reminisci ab his, & in existente pluri principio, quam ex quo addiscunt reminisci.
Contingunt autem reminiscentiae, quonia aptus natura est hic motus fieri post hunc. si enim ex necessitate , manifestύ est quod cum motus suerit illo hoc mouebitur: si autem non ex necessitate, sed consuetudine, ut plurimum mouebitur. Accidit autem quosdam semel consueuisse magis , quam alios saepe motos. unde quaedam se-
737쪽
m et videntes magis meminimus , quam alia
saepe. Cum igitur reminiscimur , movemur secundum quedam primorum motuum , quousq; vitque moueamur, post quem ille consueuit. unde N. quod consequenter est venamur. medi-, tantes ab ipso nunc ,aut alio aliquo, di a simili, aut contrario,aut propinquo. Piopter hoc fit remini lcentia. motus enim horum , aliorum qui-clem sunt iidem, aliorum autem simul, aliorum autem partem habent. quare reliquum s aruum
est , quod motum est post illum. Quaerunt igitur
sic. Et non quaerentes autem sic reminiscuntur, cum post alterum motum ille fit, ut plurimum autem alteris factis motibus , quales diximus, fiebat ille. Nihil autem Oportet con syderare quae procul sunt quando meminimus , sed quae prope. Manifestum enim quod idem modus, quomodo dicit, quod consequenter non praeinquirens, neque reminiscens .consuetudine enim consequuntur motus, hic rost hunc. Et cum igitur reminisci voluerit, hoc faciet, quaeret accipere principium motus, post quem ille erit. vnde citissime,& optime fiunt a principio reminiscentiae . sicut enim se habent res ad inuicem in eo quod consequenter, sic dc motus. Et sunt facile ordinatione reminiscibilia, quaecumrue ordinationem ha-aluiuam habent aliquam,sicut m Matnemata, quae aute pra- ιersunt maue & dissiculter. Et in hoc reminisci differt ab gis remmis iterum addiscere , quia poterit quodamodo per scibilia. seipium moueri in id quod est post principium i t Math
cum veto non, sed per alium,non adhuc me mi. manca. nit. Saepe autem iam quidem non potest remi- Dufcrentiani lci , quaerens autem potest,& inuenit. Hoc au- murremitem fit multa mouenti, quousque moueat hiaturiusmodi motu,quem cosequitur res. Meminisse addas cte. enim
738쪽
enim est inesse potetiam mouentem ,hoc autem ita ut ex ipso , & quibus habet motibus moueatur, sicut dictum est. OportetIautem acceptum esse principium. Quapropter a locis videtur te- minisci aliquando. Causa autem est, quia velociter ab alio in aliud veniunt,ut a lacte in albu, ab albo aute in Mrem , & ab hoc in humidum, a quo meminit autumni,hoc quaerens anni tempus. Videtur autem uniuersaliter & medi a principium omnium. Si enim non prius,cum in hoc
venerit,reminiscetur, aut non i am, neque aliunde , ut si quis intellexerit, in quibus ABCD EF G H. Si enim non in Ε reminiscitur, in Hmemoratus est , hinc enim ad ambo motum, e sie contingit, & ita. D.& in F. si vero non horum aliquod quaerit, in C veniens reminiscetur, si D aut C inquirit , quemadmodum in G veniens reminiscetur, si G aut F inqui-xit:si autem non,in A.& sic semper. Eius autem, quod est ab eodem aliquando quidem memini sse. aliquando autem non, causa est, quia contingit ad plura motum esse ab eodem principio, ut ab ipso E in F. aut in D A B C D E F G HSi igitur non per antiquum mouetur, inconon uereri suetius mouetur. tanqua enim natura iam con-i'uam suetudo est. Unde quae saepe intelligimus . citon rura. Ide teminiscimur. ficut enim natura hoc post hoc π.-ni . est, sic & operatione , ipsum autem saepe naturam facit. Quoniam autem sicut fiunt in iis, quae sunt natura, & extra naturam,& a fortuna, adhuc magis Yn iis, quae per cosuetudinem sunt quibus natura non similiter inest . quare mouetur aliquado ec ,lluc Sc aliter, praesertim. & cum
retrahitur illinc istuc aliquo. Et ero plex hoc,
739쪽
eum opus est nomen meminisse,assimile quide. in illud autem soloecizamus. Reminisci igitur
hoc accidit modo. Maxime autem oportet cognoscere tempus , aut mensura, aut infinite. Est autem aliquid, quo iudicat maius dc minus, rationabile autem, sicut dc magnitudines. Intelligit autem magnas & procul, non extendendo
illuc cogitationem,sicut visum dicunt quidam. etenim cum non sint,similiter intelliget, sed ratione quadam mouebit. sunt enim in ipsa similes figurae x motus. Quo igitur disseret , cum maiores intelligit' An,quia illas intelligit,quae
minores omnia enim , quae intus sunt, minora,
dc proportionali ter ' dc quae extra. Est aute sor- ' a. l istassis sicut &sormis proportionale accipere,sed in ipso, sic & distantiis. Sicut igitur, si ipsam AB, BE mouetur, facit ipsam AD: proportionale enim est ipsa AC &ipsa C D. Quid ergo magis C D, quam F G facit An sicut A C ad AB se habet, ue&Had M se habet per has igi- tui simul mouetur. si vero F G velit intelligere, B E similiter intelligit, sed pro Κ M, Κ L intelliget. hae enim se habent, sicut F A ad B A. Cum igitui simul rei fit motus & temporiς,
tunc memoria agit: si autem putet, non iaciens putat meminisse . nihil enim prohibet salii aliquem ,& videri', non memorantem, agentem '- a. adduautem memoria no putare, sed latere dum me- mιmisi Ge. minit,non est. hoc enim erat ipsum meminisse. sed, si is, qui rei, fiat sine eo, qui temporis, aut hic sine illo non meminit.Qui vero est tempo-xis . duplex est. Aliquando enim mensura non meminit ipsum, ut quis d tertia die,quod tamen aliquando secit, aliquando autem & mensura.
sed meminit, quanuis non mensura. consueue-
740쪽
runt enim dicere quod meminerunt m eis quando tamen,nesciunticum hoc ipsum quado non cognoscunt quanta mensura. Quod igitur non iidem sunt memoratiui & reminiscitiui,inptioribus dictum est. spuit Suartum vi ri ct am de ea a ipsum
memorari ab ipse reminisci : Reminis entirinque passionem σὲ corpoream. Item qui magis . inu e
ITert autem ipsum memorari ab ipso re- minisci non solum secudum tempus, sed quod ipso quidem meminisse dc aliorum animalium participant multa, ipso autem reminisci nullum, ut ita dicam, quae cognoscutus,ani-N- malium, nisi homo. Causa autem , quia ipsum ' i reminisci est ut syllogismus quidam .quod enim in Ut r prius aut vidit aut audiuit, aut aliquid huius si , ' molli passus suit, - syllogizat reminisceris Et est T r ς ' ut inquisitio quaedam. hoc aute quibus re ipsum
' cosultatiuum inest, natura solu accidit. etenim ipsum cosultare syllogismus quidam est. Quod autem corporeum quiddam ipsa passio; & reminiscentia inquisitio in tali phantasmate , signuest turbati quosdam, cum non possunt reminisci ,& valde cohibentes cogitationem , & non amplius conantes reministi,nihil minus:& maxime melancholicos . hos enim phantasmata mouent maxime, Causa autem eius,quod no in ipsis est reminisci , quia sicut iaculantibus non amplius in ipsis sistere est sic reminiscens,lc in uestigas corporeum aliquid mouet, in quo passo est. Maxime autem turbantur , quibus humi inditas fuerit existens circa locum sensitivss. non