장음표시 사용
281쪽
pter me, inveniet eam . inlinimo ex
speciali privilegio Christi , occisio propter causam Fidei est parvulis
instar Baptismi: unde salvantur, etiamsi in utero materno occidantur eropter Chri itum , utpote proprio 1 anguine baptizati . . . 6 9. Dicitur H. Requiritur ad Mar0' Haereti ' rium ex parte intellestus vera Fides : ci pro- quia,ut dicitur Hebr. c. rr. Sine fide
ν pter se- impossibile est placere Deo. Unde Hae 1 ctam retici, si occidantur propter sc iam
ν D mo sitam haereticam , quam profitentur,x cisi non Martyres non sunt: nam, ut S. Au s ut gustinus in Ps i . ait, Minorem non. Μ U- paena ,sedea afacit paena enim com re1. munis est latroni oe Martyrii , haeretico
in adul. Christi . Siquidem ad Μartyrium in adultis omnino requi-quiritur mors voluntarie acceptetur eius ae Fidei veritatem tuendam :i sicut ad baptilinum fluminis, ita &ad Μartyrium , seu Baptismum ' . sanguinis, requiritur contensus, ii vc4 Praevia acceptatio illius. o. is ς F- Hinc si quis adultus in odium Fidei Christianae dormiens occida- ι tur , mimantea de morte propter Fi- ἡ '. ' dem inferenda nimii omnino Sogitasse ι set , sique eam nullatenus accepta- verit non est proprid censendus Mar-ρ - tym prout notat Lellius lib. 3. dejust. ψςi' ω iure c. r. nu. 2 & Lagman lib. 09. 3. n. q. citans Suaretium. Sectis foret , si quis ob Fidem in vincula conjectus statuisset secum, mori po- , t tu , quam Fidem negare: nam ii talis posteri in odium Fidei dormiens' i nterficiatur, verus Μartyr derit cum
in simili eoiam ille Baptismi Sacamentum suscipiat in somnis, qui illud
antea desideraverat. κlit. ν 66. Quaeres,an milites ,qui in I- pugnam' o defensione verae Fidei contra res eois infideles suscepto pugnantes occi tra fissi duntur,sint Martyresὸ Res p. I. Cer- deletis, tum est, si ejusmodi milites intentio-Hi nem suam non reserant ad causam dilari L Fidei Vel aliud motivum supernatu-
norem, pecuniam, vel bonum dunt xat humanum Reipublicae , eos-cumbendo in tali bello, neutiquam evici Martyres: cum non moriantur propter Christum , aut in testim nium alicujus virtutis sisternaturalis Deo revelatae, sed ob finem merd
7. Res p. II. Sopposita pia inten- sitione defendendi veram Fidem comtra hostes ejusdem, ipsoque statu gra- intentIo. tiae, milites in tali bello pugnantes' e eχercent actum valde meritorium, si se tamen pugnando occidantur: proprie F ι- Martyres non sunt. Ratio posterio- aem. riSpartis est; quia milites actu pugnantes , non voluntate , sed potius necessitate mortem sustinent, qui-nimo hanc hostibus inferrent, nisi ab ipsis vincerentur Insuper ipsi non praeseserunt mansuetudinem Christi, cujus Passio est exemplar veri Μartyrii , quique , cum pateretur , ποπ
16. Lay man,& alii. Accedit praxis, ac sensus Mesesiae , quae decedentes in actuali pugna. nunquam conluevit colere pro Μartyribus. 43. Prior autem pars ex eo pater, quia milites illi, caeteroquin in statu Exemgratiae constituti, re ex tali optima cens a- intention pugnantes, publicum Deo ctum veraeque videi Testimonium per-val bibent, hujusque augmentum atque merito- propagationem totis viribus promo- rium. vere satagunt , atque pro ejusdem de sensione mortem salutem indirecte acceptant, dum periculo ipsius ma- nisello sese exponere non perhorrescunt. Huc faciunt verba illa Gregorii Papae IV. exhortatoria ad milites pro Christianorum desensione pugnantes, & consolatoria morientium in hac piissima intentione, quae rese
cos sanctae Fidei ', ω adversarios ominnium religionum agere viriliter sudete Novit enim Omnipotens, si quilibet etvstrum morietur, quod pro veritate Fidei oes varione pruriae, ac defensione Christianorum xmrtuus es; ει ideo ab eo praemium caesese consequetur. Id i sum
282쪽
ce signatis contra I urcas, insensissimos Christiani Nominis hostes, pr Belgradum fortiter pugnaturos , affectuose proponebat, illis apud ma- dignum ad ann. r 36.)verbis O quam taelices , qui in hac pugna Christi m riuntur : quia flatim ab Angelis eum sanctis Μartyribur , qui 'o Fide mortui sunt coronabuntur . si
D Vue ν. Dicitur IV. Vel pro defensione
dicenda alicujus verae virtutis supernatumiis :in simili nam non solum , qui propter Consese n. I 7- sonem Fadei , sed etiam , qui pro de-Mo ten- sensione aliarum virtutum supernares pro turalium moriuntur, Martyrii palacrem γ mam consequuntur . Generaliter ne cu' enim loquendo omnia virtutum ope-juslibet ta r quatenias reseruntur n Deum , Virtutis sunt diuaedam Fidei protestationes: Iuster quia dum quis potnis vult mori , natura' on1m Deum peccato quopiam Oneniis, βιηt dere, ipsis facto protestatur , Deum
esse summum bonum, ac omnibus Uart. aliis Mnis ereatis praeserendum, quod
est articulus Fidei Christianae. Exem insertur proinde , quod om-olis hu virtutum supernaturalium opera possint esse causa triartyrii. Sic 'enim S. Io. Baptista est Alartyr qui in odium virtutis ac Veritatis, quam Iiberi ae impavidd praedicabat fuit occisus. Similiter multae Sanctae Virgine sunt Martyres, ebouod fuerint 'mortuae pro defensione. Virginitatis. Sic enim S. Thomas Episc. Cantuar tensis est Μartyr, qui pro Catholica clesia, ejusque immunitate defendenda mortuus est: idem dicendum de plurimis aliis.
suid, si s Et notandum : quid si quis oboranus pr*dictas causas occidatur, verὰ sit praetex- Martyr, nicet Tyrannusalios falsos ius fisa praeteκtus fingat Nam ct Iudae, subeat. paetextu violatae Legis Mosaicae , dc
φ quod se Regeni secisset , Christum
Do num veluti malefactorem o Ciderunt, qui tamen Martyr fuit. imo i Dux ,& Princeps Martyrum. militer in primitiva Ecclesia non raro occidebantur Μartyres, verὰ quidem in odium Fidei, sed sub praetextu perversionis Reipubblicae ; quibus si milia postmodum plurimis aliis Sanctis Μartyribus falso imposita fue
rium insuper requiritur, quod mors tyrium inseratur, ita ut vel mors re ipsa se- requir quatur &hoc est persectissimum & tur , ut completum genus Martyrii vel sal- mors istem posita fuerit causa sussiciens , ex feratur qua naturaliter ipsa mors conseque quomoretur, nisi divinitus impediatur . Ita do. communis & sequitur Herinex8 - Boptismo, qr. Sic enim S. Ioan. Evangelilia ab Ecclesia colebratur inter Martyres, eo quod minua suerit in serventis olei dolium : dc eadem ratione tres pueri in fornacem Babylonicam missi, Martyres censentur , quia pro cultu unius veri Dei letha.lem cruciatum seisi postea divinitus. impeditum in fornacis ardentis subire
3 s. insertur proinde l. Quod πω Missi in
priἐ& persectὰ Martyres non sint , carce- qui in vi uia conjecti, vel in exilium rem veIaeti, aut omnibus bonis sitis spoliati exilium multa pro Fide Christi patiuntur, propternis sorte secundum quod ex his mors fidem an
sequitur prout notat D. Thoma a. a. oequauis q. I I. ar . Nam iptia de se non sunt do fiat illativa mortis quin imo consueve- mari runt homines omnia hujusmodi. su ire,&gravissimos etiam corporis dolores instinere, ut etiam conservent.
inod si vero ex praemissis ipsa mors sequatur, martyrium perficitur, ut Iatet exemplo SS. Martyrum : &yontificum Marcelli, Ioannis, Sil- verit, Μartini, & Pontiani, quos in
carcerem , vel exilium missos , atque ibi aerumnis consectos, ecclesia
ι . Insertur II. Qiuia Martyres Mart solo desiderio non sint proprie Μar- res dest-tyres, non obstante, quod amorosni- derio aumo ejusmodi desiderio max mum in fini pr coelis cumulum meritorum conse- prie quantur: ac, etiamsi affectus Marty. mare. rii ad effect umron deducatur, nihilominus ipsa sola eorum voluntas judice coronetur Numquid Cain depcenit. d. st. I. Quia videlicet re ipsa non lustineat moret cm proptes conses t si l l l ν Corali
283쪽
sonem verae Fidei , neque causam proximam illius. Ptilabrae s s. Nec obstat id, quod de S. Mar, sturent..e tino Turonensi Episcopo, canit Ee- circa clesia, O sanctissima anima, quam etsi Maelmix gladius persecutoris non abstulit palmasisse suu- tamen i artyrii non amisit . Quo sa-gri . ciunt plures alis SS. Patrum sentetiς,
ut illa sancti Hieroymi, in Epitaphio Paulae, circa finem : Nosolum eis is Piguinis in cofessione reputatur, sed δε--tς quoque mentis servitus immaculata quotidianum est Martyrium. Accedit D. Augustinus Sernxas .die Travore, i ibi: Christianis quotidiana Maruria
deesse non possisnt. Sicut enim eastitas, , veritas, oejustitia,Cbrisus esse ει illi,qui eis insidiatur,persecutor est.qui. . in aliis defendere, ef in se rus odire
voluerit, Martyr erit. Item S. Bernarisdus in Sentent. Brevior. Parcitas in abertate, largitas in paupertate, casti-S, .ὰ τονι isjuventute.Wrt .sfinesangui-
ρῖ λιων concordant plures similes SS.' Patrum sentetiae. Respondetur enim, hujusmodi aut ritates loqui de mar-wrio, non proprie, sed per cruandam timilitudine; ut explicat D. Thomas
a. 1. q. I 2I.art.'. ad I. Indὰ idem D. Augustinus lib. desanct. Virginitate , ἰυ. Praesert Martyrium perpetuae Virginitati . Μartyrium enim inter omnes actus virtuosos maximὰ demonstrat persectionem Charitatis, juxt1 illud. Salvatoris. Io I s. Maiorem hae dilectionem nemo habet, quam ut animam Dam ponat quis pro amicis suis. Hernier . 36. Insertur III. Quod morientes 3 pia caω in causia pia, V. g. vitam prostituentessu, g μ' ob amorem Dei in servitio pestist-v pe rorum , proprid non sint Martyres, si rem, quod mors eisdem non inseratur ' odio Fidei Christianae , vel alicujus Virtutis supernaturalis. Martyrium enim est testimonium externum , quod Christo, vel ejus doctrinae praebetur diis hoc, quod quis mortem pro ea voluntatid subeat; quod nonni , nisi adsit , qui mortem inserat, ut Christum vel ejus doctrinam nobis auferat . In quo sensu loquitur ille vulgatus , Martyrum patientiam
commeoias versiculus, actio dis h
euit Passio grata fuit: per actionem deis notans crudelitatem Tyrannorum mortem inserentium, per passionem vero patientiam S S. Μartyrum .s 7. Fatendum tamen, quod olim eos qui,cumpesis stetissimagrassaretur Alexandriae, morbo laborantibus mini-srantes libentissimemortem onetiere , ve ut Martyres religiosa fidelium fides venerari consuevit, ut legitur in Martyrologio Romano, ad diem a 3 . Fe-Quod quidem factu fuit pro pter excellentiam operis adeo heroiciatque eximiae Charitatis, Christo in suis membris Fidelibus nimirum exhibitae . Ouamvis simul notanter ibidem addatur ly, velut mrtyres ad insinuandum, quod proprio loquendo, & in toto rigore, tales non sint
quid piam prosit ad salutem ; requiri- υνitim reo tur insuper status gratiae, Vel saltem quiritur , legitima dispositio ad gratiam, juxta τε Istatua illud Apostoli I. Corinth.s 3 Etsitra- gratiin adidero corpus meum, ita ut ardeam , vel dispo- Charitatem autem non habuero, nihil οβ mihi prodes.Quibus verbis excludun- stur illi,qui nec charitatem habent,nec ad eam sunt dispositi: ut sunt Schiis matici,Hςretici,aut alii peccati mortiferis assectu inhaerentes; prout inter
alios obser vat Herinex diis. 8. de Ba
tyrium in peccatoribus , non solum est contritio perfecta, sed etiam attritio,ut innuit D.ThomaSp. 2.qu. 78M. I .dicens. Passio pro Christo Iuscepta obtinet vim Baptismi r ad hujus enim, fructum consequendum sufficit in peccatoribus attritio . Concordat Scotus . dist. I . q. rex his, ac se quuntur Lessius,instrius, Herinex, α alii. so. Atque de hujusmodi inrty- , υνianribus verificatur illud D. Augustini , Deir M. s. m. g. de Verbis & refertur ρονἐ , Cum Matthς. u.Tertio loco de oraν prlebr. Μissar. Injuriam facit mrbri , Nar γ' qui orat pro virtyre. Quod intellige, dunimodo de ejusmodi Martyrio pro
pter Christa perpeta legitime c5stet.
284쪽
tur debitum legale, servatur Iustitia proprid dicti , ad quam inter alia re uiritur aequalitas dati & accepti, ita scilicet,ut si debeam centum, vel quid aequi valens, & non posset fieri talis aequalitas, hoc ipso jam, non posset
esse leκ de debito illo totaliter reddendo, ut potd cui nunquam pollet satisfieri, sicque' non interveniret debitum legale. Debitum morale econtra dicitur illud, ad quod alteri reddendum obligatur quis solum moraliter , ac ex honestate virtutis, id est, quod vel eli altioris ordinis,& ita magnum ut non possit ei reddi adaequalitatem, ac proinde solum obligat ad satisfaciendum ipsi pro viribus, seu quantum eIt moraliter possibile; vel ita Parvum, ut non inducat obligati ne legalem,& strictam , sed moralem duntaxat, quae ex quadam honestate virtutis procedit, prout fit in Virtutibus Iustitiae annexis . de quibus st6. CONCL. II. Virtutes Iustitiae anneXae , ac veluti partes eius pintentiales, dicuntur omnes illae , in quibus intervenit quidem aliquod debitum ad alterum, illud tamen non legale, sed duntaxat morale: eo quod
si uti proxim8 explicatum ) adeo
magnum , ut non possit illis satisfieri ad aequalitatem, aut ita parvum , ut non inducat veram obligationem legalem & strictam , sed duntaxat ex quadam honestate virtus f procedentem. Prioris generis sunt Religio , Pietas , Observantia, & obedientia, quae est pars observantiae. Posterioris generis est Gratitudo, Veritas , Amicitia, -Αffabilitas, & s quae sunt aliae huiusmodi Virtutes , in quibus est itum debitum morale ad alterum. Ita communis post D. Th. E. 2. quaest. 8o. Nam sola ista virtus, quae respicit debitum legale, ac us proprie dictum alteri reddendum , cui. Ietur Iustitia proprie dicta ; caeterae v ro, quae respiciunt quidem debitum alteri reddendum, sed duntaxat morale, hoe ipso deviant 1 ratione persectae Iustitiae: tamen, quia respiciunt aliquod debitum erga proximum , Mnsentur Virtutes justitiae annexae ,
ae veluti partes illius potentiales: uri ilTtae. sunt enumeratae. Et quidem s. dist. 3.gione jam dictum est suo loco, sa) per. lol. 7. quandoque sumitur pro studio internae devotionis, &sinceri affectus erga Deum & proximum, in 'quo sensu r. Timot. . dicitur. Exerince te turm ad pietate. Et i n fra Pietas ad omnia utilis est promissionem habens vitae,quae nunc est,erfuturae, dc alibi. Ouandoque Pietas accipitur pro misericordia, seu benigno affectu erga alios, praesertim filios nostra ope indigenteS : qua ratione Pietas passiim in S. Scriptura Deo attribuitur ut Ecclesiastici a. suoniam pius , Smiser cors est Deur, ct alibi, in proposito tamen Pietas sumitur prospeciali virtute, qua debitum cultum exhibemus parentibus, tanquam vitae & educationis nostrae post Deum authoribus. 8. Observant a est virtus qua debitus cultus defertur Superioribus tanquam Rubernationis nostrae aut hori. 'Ubus . sicuti enim pietas colit parentes, eo quod sint nobis post Deum auctores vitae , atque educationis no strae; ita observantia defert cultum Superioribus: quia sunt authores nostrae gubernationis. Ad hanc reduc, tui obedientia, quae, atenus est specialis virtus, ideo aliquid facit, quia praeceptum est .lEt praedictae tres virtutes, nempe Religio, Pietas, & O, servantia respiciunt debitum adeo magnum ad alterum, ut non possit eidem satisfieri adaequalitatem: um de versiculi illi. Dignas Caelitibus, Genitoribus,at que Μagistris. Pro merito grates reddere nemo potes. s. Sed occasione dictorum , quae- Iosis lares incidentaliter, an inter patrem & propνιὸ d. filium, dominum &servum id est: cta , an mancipium in possit Intercedere justi- δερον ἐntia proprid dictas' Resp. negat iud, lo- tre stat Fquendo de is lislspectatis quoad jura e silium'& debita, quae sunt inter eos qua ta- miles. Ita Aristoteles s. Et hic caρ. 6. a Scotus tit. dist. 6. q. I. dc alii. Ratio
est: quia ad justitiam proprie dictam requiritur jurium alteritas, id est,
285쪽
sum. Iulium Distinctior atqui haec non habetur inter patrem & filium, inter dominum & servum qua talis: cum filius, & servus, non sint sui juris re- foectu partis, ac domini; ergo. Ad-41itur tamen, de ipsis spe tu quoadjura Aebua , quae sunt inter eos qua tales. inod enim filius ut filius debet patri,debet ei lege Pietatis, non iustitiae. Si vero ipsit spectentur , ut sunt distincti homines, atque in multis rebus sui juris, ac diversia jura habentes, sic inter eos potest esse justitia.& injuria: ut si filius sit emancipatus, vel habeat bona castrensia , aut quasi castrensia, & haec ipsi ii patre
contra fas austrantur: item si domi-Nus servum occidat, vel mutilet ;nam in vita, membrisque conservandis, servus non subest domino , sed est sui juris. Io. Quant ei mattinet ad Virtutes posterioris generis , itidem Iustitiae
anneXas, Gratitudo est virtus,qua iis, qui de nobis bene meriti sunt, non stilum gratiam agimus, sed etiam climpossumus , reserimus : Ejus officia sunt quinque, videlicet beneficii accepti pstimatio,ejus benigna acceptatio, gratiarum actio, grata comme moratio , ct tandem repensio. II. Veritas , sive Veracitas est virtus, qua nos proximis tales dictis§is exhibemus, quales re ipsa s mus Huic opponitur Mendacium; estque locutio contra mentem; cum sci- Iicet aliud Ioquimur exterius, aliud interius sentimus. Et dividitur communiter ratione finis., 'dc affectus in jocosum, officiosum, & perniciosium. Mendaeivmo um est, quod fit causa voluptatis absque alterius nocumem . o Diosum, quod fit causa utilit iis , smulque nemini nocet:& horum utrumque est peccatum ex genere veniale . Perniciosum est, quo alicui imjuste nocetur, sive alteri prosit, sive non. Et hoc ex genere suo est pece tum mortale, atque gravissi md pas-sm in S. Scriptura perstringitur ;quamvis per accidens, atque ob Imitatem materiae, seu nocumenti illati, possiesie veniale I a. est virtus, qua aliqui mutuam apertamque inter se benevo- ω lentiam gerunt , seque invicem bonis biiatis, , assici volunt honestatis gratia, & non quid. solum iucunditatis. Astabilitas est viristus, quae procurat, ut conversatio nostra in communi hominum consuet
dine sit grata, & talis, qualem esse decet spectata conditione nostra cte eorum, quibuscum agimus, aliisque circumstantiis. Differt ab Amicitia quod haec inter notos duntaxat, A fabilitas vero inter quosvis, etiam ignotos, locum habeat: item, quod ' Affabilitas in sermone, & vitae coninsuetudine versetur; Amicitia mi issimum in affectu . Contra Affabilitatem delinquitur tum per excessum , seu nimio placendi studio, dum quis in omnibus se accomodat aliis, omnia probat, omnia laudat , &hoc, si fiat propriae utilitatis causa , erit Adulatio; si solum, ut quis placeat, is Blandus appellatur Tum per defectum, estque Morositar, qua squis proximo in congressibus nonnullam molestiam ac taedium affert,dum parum curat sese accomodare, sed asper est, ct pronus ad contradice
De dioisione Iustitiae in Comin
13. EIebris est haec divisio iusti tritia bu tiae in commutativam , dc dixi..1αν distributivam , ab Aristotile s. Ethie. in Com.
pta. Earum utraque est jussitia pro--ΘHie dicta, observans debitum lega te , dc reddens alteri, quod suum est ad aequalitatem , sed cum discrimine, nam una servat aequaliatatem Arithmeticam; altera tantam Geometricam, prout amplius deci
tativa dicitur illa, quae versatur in commutationibus rerum , pactis, di contractibus faciendis. Et naec tum
286쪽
. . : . ervatur . quando fit commutatio aut in majore dignitate eonstitutis,& retum secundum aequalitatem dati &iminora aliis juxta cujusq; meritum, accepti. idest,considerando solam va- stat viri conditionem; idemstio nis 'lorem rera sime ullo respectu ad per- Positione communium onerum: nam sinas; ut videlicet tanti valeat, mora- plura Caeteris paribus in debet contri- i4iter laltem, res reddenda, quanti va- buere ad comunesReipublices neces- Iet aecepta, qualescunque t1dem sint sitates, qui mah in habet bona seu mersonae, sive nobiles, fi We ignobiles. praediat, minus vero, qui minora b diic fit, quando quisdebet alteri cen- na seu praedia pollidet.
tum.& ipsit reddit centum,vel aliquid I . CONCL. III. Iustitia eom N- I 'iluis emitum aeqni valens. Idem accise mutativa dc distributiva varie disse '. 'dit in rerum venditionibus,si tanti res runt, praecipue vero in hiae , quod j tuendatur, quanti moistiter saltem,& stitia diiti ibutiva servet proportio- , T iuxta communem hominum aettim inem sive riualitatem Geometricam, uti hia dtionem hic de nunc valet, commutativa Arithmeticam . Ita amisitam.
additur, finem. Scotus φ. dist. qu 2. dicens: quod in
.. Nam dicta aequalitas non semper de- distributiva requiratur aequalitas μ ε lit, bet esse omnino exacta dc metaphysi- ροαiοπMinoiquantuatis, inconinis ta- ωα. ea, sed sufficit moralis, quae habetur ιiva secussi aliquos inquamas quam juxta prudentem hominum aestima-ilitatis, non tamenρνσονι -υs:Μanrititionem, prout inter alios notat Μa-jus disp. 3.TheaLMmr.ux .dc alii. Ratio
strius 3.Sent. Mis. 3. u. Iso. Patet hoc est:quia finia intrinsecus Iustitiae c6- manifestd in rerum emptionibus &mmutati ψae est, constituere aequalitatε venditionibus , in quibus exacta dc inter datum Macceptum, v.g centum meta 11hysica illa aequalitas attingi reddendo pro centum: Iustitiae vero
semper non potest, sed solum mora- distributivae finis intrini xus est, eoatis, sic enim equus, aut quodcunque stituere aequalitatem inter proportio. Miud animal vivens, aestimato pr inem dc Portionem, ut nimirum ea tio justd venditur de emitur, non ob- Iis fit proportio inter res , di onera , stante,quod aurum totius Mundi non quae distribuuntur, qualis est prop-- aequi valeat entitati unius equi, cum lio inter Conditiones pers arum , omne vivens simpliciter nobilius sit quibus fit distributio. non viventer quia in tali venditione, 18. Porro per aequalitatem , sea i. dc emptione salte intervenit ςquali-sproportimum arithmeticam , intelli- a δε- tas moralis, taxanda juxta prudenteigitur vera aequalitaa rei ad rem, ut. μ ε Θaestimationem hominum,atq; exigen-ipula centum ad centum, aut alietiam de utilitatem humani convictus rius justi pretii ad rem emptam, sine spropter quem haec utiliora, ac pruin fullo habito rei pectu ad personas . Per e dd magis eam, illa vero minus utilis,lrpresionem Geometricam vero im 1 sicque minus rara esse censentur. 1igitur ea, qua singulis tribuitur id ,
tis se contra illa est, quae commoda late tamen, juxta scilicet Inaequat, dc onera communia, utputii ossicia, talem ipsariun personarum , dc beneficia , communes exactiones , cum proPortione ad statum atque tributa &c. distribuit inter partes conditionem singulorum. Unde s Communitatis eu porportione Geo-iquitur Zcalia dinerentia ; nam in Iu- metrica ad singulora merita,vel sta. Ritia distributiva, atque porportio
rus conditionem. Ita in re communis. Geometrica habetur respectus ad Talis Iustitia distributiva debet ob- personas, earumque qualitates: pr servari, quando honores vel praemia ut patet in exemplis uvin. I s. adduis
distribusitur juxta euiuslibet meri id ictis, secus fit in Iustitia commutatia et proportionem status dando scilicet va, dc sorportione Arithmetica ; ubi majora masis de Republica meritis,isine ullo perso Ilun respectu res ty
287쪽
sae sid est, data, & recepta inter se
Is . CONCL. IV. Utraque haec Iullitia, scilicet tam commutativa , quam dimibutiva, dividitur ulteri eis praemiativam , quae pro meritis
reddit praemia, ct in punitivam, seu vindicativam, quae pro delictis reddia supplicia. Ita Dociores communiter, & probatur inductione. Quia in primis Iustitia distributiva tunc est Praemiativa, quando honores, ossicia di hujusmodi, in praemium praesit. rum beneficiorum distribuit, inaequaliter tamen juxta inaeuualitatem ae proportionem status Oe eonditionis sngulorum,dando scilicet plus pers nis in majori dignitate confututis, &minus in minore dignitate constitutis; prout cmuniter fieri solet. Tunc vero Iustitia distributiva est mniti- a, quando nocentes, ut par eri, supplicis assicit,habita tamen ratione dignitatis, seu status personarum : sic adulteria v.g. in privatis personis all- cubi pro prima vice punitur, statuendo ipsas eum publico despinu ante stres Ecclesiae, in perlanis autem dignioribus mulcta pecuniaria.Et simiole quid in multis aliis poenis infligem dis observari solet. Deindd, quod divis conveniat Iustitiae remutativae patet ex eor quia baee tunc censetur esse praemiativa, quando distribuun. tur aequaliter prsmia juxta aequalit tem meritorum, nulla habita ratione conditionis, dignitatis & status per sonarum, quibus sit illa distributio . Est etiam punitiva quando aequalia pro delictis supplicia inserentur , se enim commutando, mo meritis redduntur prςmia aequalia, pro delictis vero supplicia. Μastrius is 3.HO.7. r. 167. post Scotum 4. an.F. hic primo, & alios.
O. Quaeres, quodnam sit obiectum Iullitiae protriedictae R Re . cum communi, objectum eius esse ius prinprie dictum, sim jus alteri obstrictum. Ratio est: quia illud est objectum so male virtutis,ad quod virtutes principaliter ordinantur: atqui Iustitia pro
prie dicta principaliter ordinatur ad
hoe jus constituendum,alter ue redis dendum , ut patet ex ejus definitione
bin ergo. Rellat proinde de hoc Iure
D vertendum, quod jus Va- εινῆι --
a I. Auri rias habeat acceptiones Quandoc, enim jus accipitur pro fa. state aliquid agendi legitimδ:& in. culpate quomodo dici solet, aliquem uti jure suo, dum id agit, quod lici id
agere potest . Interdum pro sententia Iudicis,ute. ult.deCons.w6. ibi. Extra territorium jus dicentι impune nonparetur. Aliquando pro ipsa juris, seu Legum scientia: quomodo Studiosi, qui jus civile,aut Canonica audiunt, dicuntur juri operam dare. Sumitur Ceterea nomen juris, ut idem est aex:quo pacto illud dividi solet in ius naturale & positivum, in jus Diu num & humanum, di erursum in ruscanonicum& Civile . se Tandem & quantum ad propositum, ius accipitur prout est objectum Iustitim, de quo loquendo, sita a. CONCLI. Iur est saeuitas seu potestas legitima, am quis habet ad
aliquam rem obtinenda, vel retinemdam aut ad aliquid faciendum e ita ut ab illius rei obtentione, seu retenti ne, vel ab illa actione facienda licite impediri non possit Ita Μastr.-I. Neα-νa n. a. Sive, ut alii brevius loquuntur ,Jur ast facultas utendi re pro libitu citra injuriam alterius. a 3. CONCL. I. Ius taliter aec pium prςcipue dividi tur in jus ad rem& ius in re. Ita eommunis, & habeture.vh.de eomess. Praeb.in 6.ibi: In quibus Beneficiis just esset tsi in re luet ad rem.P reo Ius carem dicitur, quo ipsa res n5dum est assima sep obligata, sed habetur tanteim ius in ordine ad acquirendam possessionε& dominium illius rei, antequam haec actu possideatur. Si ve, ut alii loquuntur,
jus ad rem quod etia jurpersonale vin
288쪽
eatur illud est quod non tribuit actio- omnis autem res transit cum suo one. nem in rem ipsa sed tantum in per-jre,quo est affecta. Caetera jus ad rem sonam, se ab illius rei consecutione non tribuit hujusmodi facultatem in impedientem. Et tale jus est, Quod rem ipsam, sed titulum duntaxat ju- alicul competit per donationem, emolitum & jus aliquod inchoatum ad Itionem,aliosque hujusmodi contra- acquirendum illius rei dominium. Ex us erga rem sibi donatam,venditam Quo fit,quod si quis impediatur 1 con&c. antequam illius rei traditio sibi incutione talisrei, respectu cujus sibi fiat si enim res illa alteri vendatur,ae,competit, jus ad rem,non possit rem re ipsa tradatur,ninuebit ipsi. , nec po- ipsamvendicare, atque in judicio reteris tu eam vendicare, aut in judicio serere, sed duntaxat actionem pers repetere, quia res illa nondum eratinalem instituere adversei seum, qui tua facta ante actualem traditionem, ipsum injustd impedit,ia vel impedivit sed tantum habes actionem personale ab illius rei consecutione.Hoc ut me-
in eum, qui te fraudavitia Tale etiam litis intelligatur ius ad rem est illud, quod quis conse- - as. Q res quid sit Achio genera' actis,quitur per electionem, dc stulatio-itim,simulque Actio realis, &persi
nem, aut praesentationem ad Benefi-inalis λResp. I. actio generatim aliud cium Eeclesiasticum; item per insti- non est,quam Ius eque his in juvitutionem in haeredem ante traditi incis, quo bi debetur. Irai hahetur g. r. nem haereditatis, & hujusmodi Inmt.de Actionib. estque communis.
Ias ἐκ a . Iur in redemtra dici; illud, Dicitur,ta justi.M. Quia nemo sibi ipsi λ quod rem ipsiam si bi de vinctam & ob- I us dicere potest,neve quod si bi deligatam habet: si ve ἔ quod habeturinitietur, privata occupar: authoritate, re aliqua, cujus possest o dc dominia cum idcirco constituti sint Magistra- actu jam cuipiam est eomparatum , tus : dummodo excipiatur canis , in Aut magis juridi ed loquendo, Jusis quo Iocus est occultae compensatiore, dicitur illud quod tribuitinione ni id in aue quando est periculum in in rem ipsam, seu actionem realem, mora , prout a fure in furto depre- qua dicitur Rrit indieatio, sive ut altithenis quilibet repetere eotest rem
loquuntur Rei vindiearitide quan OX furtiva M. D.
plura, Et tale jus in re est illud, quodes, a . Resp. IL Actio ut fiς rected ij shabetur per emptionem, & alios con- viditur in Actionem realem,&per uactus, seeuta rei traditione . Rem,nalem. Ita communis, dc habetur clari s n..hir Quod acquiritur in Beneficio Eccle r4ύ.Omnium Insit. d Action. ibi Om-iis. Mastico per actualemcjus collatione, mum autem actisom summa div ο in sive investituram, ac hujusmodi. duounera deducitur ἔ aut enim in rem ... D, - . Est autem notabile discrimen sunt, aut inpersonam. Nam uisunuse inter jus in re, dc jus adi rem . Siqui- quisque aut cum eo, qui es obligatus est ει ν,m , in re, & jus ad rem proPriamivel ex contractu, vel ex maleficio, quo uri, bis illius, qui habet tale jus respectu ip- ω1uproditaesunt actio es inpersonam, is p. tes nam suaret,ut in quocunque loco haec sit,iper quas intendit adversarium ei dare, naum. dc ad cujuscunque manus deveniat, is aut fuere σαrtere , ω aliis quibus habeat facultatem , ubicunq; eam re- dam modis . Aut cum eo agit; qui Iuperexit, recipiendi, dc a quoa que jure ei obligatus es, moet tamen ei de repetendi,&quisquis eam receperit, Hiqua recontrovcsam,quo easu prod ex justitia teneatur ipsam restituere .itae actioses inνem sunt; veluti si rem Si 4 v. g. si equus Petri suit furto abi icorporalem psydeat quit, quam Ti rustus,Poterit tum Petrus repetere, ubi- suam esse a met,pὐessor autem Δω cunque invenerit non obstante i quia num ejusse esse dicat ; nam si Titius alius equum bona fide emerit : quia suam ese imendat,in rem a Sio est. Hςetalis equus est Petro obstrictus, dc ip. ibi. Et sciendum, quod actiones in lares tu hujua equi habet jua in re. rem, alio nomine in jure appellentur
289쪽
ro arseres , & Actiones in pers nam dieant ur Condictis- , ut habe- Ameliamus. Insu.de Actionibus. - 28. Reip III. actio realis t quae im=-is appellatur ea est,quae adin I 'haeret rei, ipsamque insequitur; adeo ut in iustumque possessione res nobis obi i ta devenerit, ab eodem re
verimos, rem esse nostiam, etiam in judicio necesse habeat possessior, eam nobis restituerer Ita habetur tum ommum Inst.de Action eum Liscium. F. ere1 vemsee.estque communis. Poraro, ut dictum, nujusmodi Uio in
rem appellatur etiam Rei tindistis tnam Uendiore rem sive ut inderni
passim loquuntur idem est, ac rem sibi appropriare, de dicere esse suam, fle per hoc intendere, sententia' judiciali res illa declaretur esse sua, ejusque dominium sibi adipi laetur. 23. Actio perso tu seu inpem senam, est illa, quae proxim/ tendit in P νθη personam nobis obligatam ex eontra- s sq.ctu aliquo, vel delicto. Et diei turpem se ins r ia,quamvis haec actio sit in ordine ad aliquid recuperandsi ab ac versario, tibi fieri vel dati ab eo petis; nihilomines actua illa ita cohς- ree persoriae, ut Iosa contra aliam, qui rem illam foridaetinet, institui non possit. Sic.v.gr.si mutuo dedisti injo centum florenos, quos ille Titio donavit,&tradidit in hoc eas actio dsi taxat personalis eontra Caium, nulli vero contra Titium tibi competie
Hi is 1. Uris In re variae sunt speetes ,1 Ο I quarum aliquae rem ipsam, aliae ενυλ usum rei respiciunt. Et quita prioris feneris est Dominium . quo quis derea a potest sacere quod vult, dando , ura dendo. commutando&e.& si linpeditur , potest in judicio experiri , prout ... declarabitur. Recessit se
cifica Dominio addit, quod in . tali jure non impediatur. Et tandem Pr pristas, quae insuper dicit, quod quis in talisure parem non habeat. Pos rioris generis sive juris in usu rei,duae sint species, videlicet Usu ructus, &Usus juris: de quibus in progressu breviter. Incipiendo igitur a Vominio, eiusque di visionibus, sit . mis. CONCL. I. Dominium commm lavi Dissime sumptum aliud non est,quam. facultas distonendi de re laquam sibi subjecta. sic quipp/jincto Coroni
nem apprehensionem Dominium hahere censetur, qui aliquid habet, de ruo jure proprio.seu citra alterius o inationem, dis nere pro nutu pos sit, quod idcircue dicitur esse fusi. Αtque in hac tam generali acceptione , illud cum primis subdividitur in D Do maminium Divinsun quale competitino lper essentiam in omnes creaturas, de in tam in Dominium humanum, quod conve
nil homini per participationem, seu potestatem sibi a Deo collatam in alias creaturas ; juxta illud Gen. r. Crescite, O macri Damin , et replate terram, oes ιUrite eam, er dominamsen piscibus maris, ervolatilibus caeis , er universis animantibus, quae move
tur super terram. Et de me Dominio humano, quod & Paluteum appella tur , agitur in proposito.
3. αγNCL. II Dominium humanum, seu politi eum, aliud est D minium jurisdictionis, & aliud D
minium proprietatis ; quorum quo libet denuo subdividitur. Ita com-
nimis, x patet inductione. Eiquidem
290쪽
I. Quid, es quotoplex sit Do nium t et st
mmInium Iurisdictionis , est potestas mentis seu fructibus,vel ἡ contra emo- gubernandi suos subditos, id est, illis lumentum absq; proprietate: & iuxi, aliquid prςcipiendi, vel prohibendi , hoc iubdividitur in directum, ac utile. ac illas judicandi, puniendi, vel prae- Dominium directum continet solam rei miandi: hi quinque enim sunt actus proprietatem; unde habens hujusmo- me stibis. gubernandi. Porro Dominium juriDidi Dominium dici solet Proprietarius, .s, ni itindictionis subdividitur in saeculare ;sid est, habens talis rei proprietatem in Domiai Male est in Imperatoribus, Regibus,sEt tale Dominium direcium habet nitim diis 1 Ducibus, &c. respectu populorum Princeps in Feudis, Dominus In prae- rectum bi sibi subditorum in negotiis saeculari- dio ad Emphyleusim dato, dc omnis bus r&in Ecclesiasticum, quale est in ille, qui dicitur Dominus cujuspiam Summo Pontifice, Episcopis, aliisque rei, cujus Us fructus alteri eo es-Praelatis Ecclesiasticis , qui habentisus est. Dominium utile duntaxat co subditos in spiritualibus, Dominium tinet solam rei utilitatem , seu emolu- proprietatis ὀ contra est jus disponendi mentum, dc tale est, quo habet Feu, ιι. . . de re sua pro libitu, nisi lege prohibea- datarius, Emphyleuta , ususenti uatur: de quomtissimum loquendo, sit rius&c. respectia illius rei, quam ab DominiI . CONCL. III. Dominium pro- alio accepit in 'udum, Emphyteu-prietatis aliud est perfectum , aliud sin, vel cujus habet Usum fructum . ars perso- imperfectum. Ita rursum communis. 6. Caeterum de Dominio hactenus Hum , o Dominium proprietatis perfectum explicato, & quibus competat , qui. quod&plentina dicitur communiter ibusq; modis acquiratur, plures occur-1blet definiri, dicendor Dominium sirunt dissicultates ; de quibus in se- . iusterfectὸ dis nendi de re corporali, quentibus Distinctionibus dicetur, nisi lege probibeatur: Dicitur, ias: quς postquam in praesenti caeterarum sp particula stat loco generis . Dicitur, eietum Iuris natura fiterit explicata. perfectὸ disponendi de res, quae particu
tat, hie definiri Dominium persectum seu plenum, virtute cujus potest quis astutae sit VIusfructus. persem disponere de re sua, eam uti pro suo arbitratu, ipsam νel servam 7. ONCL. I. Usuffractas rect8 dodo, vel vendendo, donando , comm a definitur,dicendo: tisfructus Dominio tando, vel etiam destruendo, no lege est ius alienis rebus utensifruedij alta remi ιὸ. probibeatur. Et hoc ultimum idcirco rerum subsantia. Ita habetur I t .st. de' additur, quia licdt Dominium ex na- ρον tr. estq, communis. tura sua tale sit, ut tribuat potesta- Et quidem in hae definitione ly, ius,' tem disponendi de re sua pro libitu ,istat loco generis; reliqua ponuntur i tamen int dum lege prohibente fit, codifferentiae. Dicitur deind8, utend ut haec potestas non possit exire ini& mox additur ly fruendi, id est,peractum. Sic pupillus prohibetur alie- cipiendi fructus rei: tum ut indicetur nare rem suam, cum tamen sit verus en ectus illius juris. quod tribuitur cuse dominus ; similiter quandoque Iege piam per usumfructu, qui est legitima
prohibente non licet vendere res potestas utendi ,& fruendi re aliena suas externis Nationibus , eo quod sit salva tamen ejus substantia. Tum quia Fur ω- prohibita tabum mercium extractio ius utendi dc ius fruendi re aliena , tend/, ω
de Provincia; quibus similia contin- valde differunt; nam is, qui habet so- seu gunt passim in aliis rasibus. Idm ius utendi re aliqua, gaudet nudo Ο prope erati imprefctum duntaxat usu illius , ita ut quamvis: ' ' pariter convenit proximd dataspossit re illa uti pro suis necessitati-
Dominii definitio. dummodo in eam bus, eae ea tamen fructus non perci.