장음표시 사용
491쪽
ium Ne malum demonstravimus. Hoc autem loco determinat aetatem uuOP in praecedentibus non secit, sorsan quia detexerat in Senioribus ' ἔς iri istiua superveniat, & postea detexit hoc OmnI matὲ com
remuotis scripti uti observationes serie temporis fuere factae collectiouem temp*ri )ςyyp Auctos in summa senectute ex iis, quae multo An te re observata, quare forsan posterior Aphorismus multo prius suit intea tuere oo ς V silummodo addere possumus, omnς
Iunioribus, & omnium minime periculosas in Insantibus, α Pueris.
L I B. VII. APH. XLII. SI febris, qua non est a bile, detineat , aqua multa, oe calida in caput lusa, febris solutio fit.
Nier omnes morbos Febrim, propter apparitionum , &causarum muli titudinem, omnium dissicillime definiri posse, superius h. III., I )demonstravimus . Inter istas omnes debet esse una species, quae ex Bileg neratur.& itidem altera , quae non generatur ex Bile . Ut igitur cognoscamu , lim molta oua calida in caput sit affundenda ad curationem , scire oportet, Febris las' ue ex Bi , ut in ea hanc medendi methodum evItemus. Multo certior , & evidentior fuisset curatio , si non per denegationem , prvositionem cauta proposuisset speciem febris e nam fieri potuisset, quod esset :t Lm alia' bris specie: non ex Bile nata quae quoque hoc auxilium non id mitteret . quod demonstrare conabor in sequentibus. Omnes febr , qhumore acrI tenui, & calefaciente in corpore nato generantur, dicuntur apud Veteres a Bile oriri, inter quas febris tertiana Intermittens primas partes te net: au vero febris ardens, putrida, hectica, & symptomatica ex Bi nati: non consentiunt. Igitur incertus sum , num in memoratis vribus, Ri uue in quotidiana , & quartana, quae dicuntur oririi ex pituita, . x eaput perfundendum sit multa aqua calida ad curationem. Proinde meeria hic loco proponitur curatio . Credo igitur, Auctorem observasse quan dam speciem fibris egregie sotri hac aqua calida perfusa, phsti . in Febribus Biliosis nocuisse v, L i, privII. Quaecumque pars nostri corporis multa aqua calida fovetur, &-, ab actuali illo calore paulo magis eo tempore incalescit, atque liberatur a sorditatibus cuti adhaerentibus, simulque laxatur, & humectatur. sidnat ille calor actualis, relinquitur pars frigidior, & laxior , quam erat laturam, vel asscisionem eam . Si vero illa pars ultra modum Incalescat,
492쪽
seca sit ante hane affusionem, ut experimur in partibus inflammatis, ab anfusione hae lenietur urens calor, humectabitur pars , & tensio laxabitur . F cile ergo erit ex his conjicere, quanam in specie febris haec methodus valeat: nempe si ex insolatione caput incalescit, & siccatum fuit, siccita enim ,&humor tenuis acer ex insolatione natus humectabitur . atque concedetur ii
bee exitus humori illo, & qui restitabat in poris, simul auferetur . Aut siquis ex laboribus durioribus propter expulsionem humoris tenuioris, & compactum sanguinis febricitet, hac capitis ablutione calida eius humores compacti resolventur , suppeditabitur mitis, & tenuis humor aquosus, & solida constricta sicca humectabuntur , & laxabuntur. Denique quibus ob aeris frigiditatem , vel ventum prohibita suit perspiratio, & materia illa retenta se-briculam concitat, his per aquam anusam calidam liberior conceditur perspiratio, qua id, quod sebrem excitat, eliminatur e corpore. His ergo in febribus conducit aqua multa calida in caput affusa : sed si materia sit bili si, uti experimur in morbis erysipelatofis, per affusionem calidam his augebitur bilis eorruptio.
I. R a Iror sane rem nullius momenti in arte medi ea, & quae quotidiana1 1 observatione comprobari, & refutari potest, tot verbis, & auctorio talibus agitatam fuisse ab Auctoribus, quod fieri possit, vel non, & an severa, vel falsa . In re omnibus obvia non est opus uti auctoritate , sue enim Veteres hoc dixerint sive negaverint, perinde habetur; quotidiana obser Milo comprobat, multas mulieres uti etiam viros utrisque manibus sua opera absolvere posse, & tot invenimus mulieres sinistra manu promtiores, quam viros; ideoque dubitare possum, an ab Auctore nostro, qui res magni m menti posteritati relinquere voluit, hie aphorismus sit relictus.
L I B. VII. A P H. XLIV. 3ερ. Ut suppurati uruntur, aut secantur , si quidem purum effluat pus, σ
album , marint. Si vero subcruentum, oe eanosum , ac graveolens , d
I. Uid sit pus, ex iis quae antea exposuimus h. ar . II. & 233. I.
I satis colligi potest. Constat ex iis, esse certum specialem humorem naer in morbosum, sed ex omnibus mitissimum , qui suo sotu , & blanda indole Promovet consolidationem, quippe sanguini mistus iae illime vel eum urina emictitur, vel per sputum redditur: inde omnia vulnera , ulcera , & aliae laesiones non consolidantur, nisi bonum pus sit praesens . Hoc doco duntaxat duae notiones boni Puris proseruntur, nempe purum , & Album , reliquas dedimus. h. 28s. I. Purum, id est sincerum, merum, nullis aliis humoribus mistum , tune enim notat, tali in abscessu, vel cavitate corporis omne alienum in Pus suisse conversum, non assuere ulterius humores in Pus
493쪽
eommutandos, neque Pus ibidem tam diu suisse collectum , ut abiisset in te ho-
rem nam sive sit immaturum, sive aliis humoribus mistum , sive in putri laginem fuerit conversum , exiens Pus non erat purum. Alterum est , ut sit AI-htim, quibus addi potest ut sit Inodorum, quod alibi notavit Hippocrates,& nos quoque per praxin experti sumus. Uti cuivis humori suus naturalis est color, ita quoque Puri, quod nisi sit Album, nunquam est bonum p ita sanguis debet esse ruber, bilis flava, qui colores sunt inter notiones bonitatis. Unde autem ille color dependeat, non litigo, in posterum forsan opportunior dabitur disputandi locus. Hoc autem asserere audeo contra multos, albedinem eam non pendere ab acido oleo sis misso. Inodorum necessario debet esse , quia laetoris praesentia declarat corruptionem. Contraria vero numerantur tria fgna , licet plura sint quae Puris malignitatem declarant. Subcruenis tum , υφααον non est valde malum signum in Pure , si appareat in sputo tu si fiendo e inisso, aut in effluente pure ex aliquo abscessu , fgnum enim est, vastulum aliquod exiguum adhuc esse apertum sanguinem landens: sed si pus collectum fuit in cavo pectoris, malum est signum, quia defignat pus tune corrodendo laesionem vasorum intulisse, quia hic haeret in naturali, non vero in cavitate vi morbi iacta , ubi naturale est , ut quaedam vascula sint ape
ta . Coenosum , βο ρῶδες, tunc dicitur, si loco puris albi, aequalis, & puri ,
reddatur materia purulenta sordida, lutosa, limosa, quae partim est crassa, partim tenuis, coloris alienis talis nascitur quando sanguis reliquique humo- . tres Puri admisti non per vim vitae convertuntur in materiem purulentam, sed per corruptelam convertuntur in talem materiem partim spissam , & par-ri in tenuem: fgnum ergo est, spontaneam corruptelam praevalere , quae nunquam aliquid boni portendere potest. Graveolens , δυσῶδες Pus, licet omnes reliquas boni Puris notiones habeat, semper censetur m a Ium, quoniam indicium est, vel ipsum Pus esse putrefactum , vel ei putrefactos humores essem istos; quo vero serior est fravior, minusque tolerabilis, eo pejus est indi-eium , quia significat eo maiorem puris corruptionem.
. m. H. Sive Suppurati ἔμιπιοι sint homines pus continentes in cavo pectoris, o ι inis qualis est communis fignificatio, sive in quavis alia naturali corporis cavitate, . vel in cavitate vi morbi facta, quando Abscessus appellari solet, si Pus spon- , - te , solutis integumentis, vel facta sectione aut ustione, evacuetur, ex eius elu . qualitate iudicare possumus, num sanitas, vel mors sit exspectanda . Ex descriptione Auctoris patet, istis temporibus secando, & urendo fieri aperturam, hodie autem, si sponte non aperiatur abscessus, vel erumpat ex cavitate naturali Pus, nunquam serro ignito aperturam faciunt, sed secando , vel applicatione corrodentis viam parant exitui Puris. His autem omnibus m
dis, & sponte si exiens Pus fit malum, ipsa evacuatio tandem mortem insere. Supra h. 292. notaverat in similibus casibus mortem instare a pure acervatim e fcluente, hoc nunc loco prognosci petit ex Puris qualitate, &. detexit, si Pus bonum exeat, sanitatem exspectari , sed si Pus malum conspicitur, instare mortem. Pus enim exiens nobis non solum praebet in dieium Puris remanentis, verum etiam partium circumiacentium , quae pus sustentant. Quod si Pus bonuin exeat, signum est ex puris qualitate aliena nihil erendum esse, partes ambientes ab attactu huius puris facile consolidari posiis, ergo in tali casu nihil est verendum ex pure, nisi quod possit nimis magna quantitate evacuari, quod evitari debet, & potest, vel quod ejus evacuatio intercipiatur, quando stagnati do corrumpetur, quare sedulo cavendum, ne boni Puris exitus intercipiatur, eius enim est natura . Aph 3 I. I. ut nunquam assimiletur honis humoribus , vel invisibiliter evanescat. Sed si ex . iens
494쪽
iens sit Malum , residuum intercipiet consolidationem , infieter bonos circulantes humores, & corrumpet partes firmas cingentes: postquam satis diu fatigavit hominem febre hectica, A consenuione humorum, homo eorruptis tandem omnibus humoribus , & privatus viribus peribit.
a c. in ad hepar suppuratum uruntur, aut secantur, si quidem purum ef- . cifluat pus , album , supersites evadunt : ipsis enim pus es in tu uica . Si sero effluat velut amurca, pereunt. I. T T Eoae duplicem exereet sunctionem, habet enim arteriam hepaticam Ex II ais II motu vitali donatam, ut omnes corporis partes; atque exercet mo tum particularem ad Bilis consectionem, & secretionem. Observamus regulariter ab actione vitali generari inflammationem . & produci purulentiam ' ν, ubique in corpore, sed an quaevis organorum specialis actio etiam conficiat tendit. pus; non satis per praxim confirmatum est; invenimus quidem organa speciali motu donata suppurari, sed invenimus etiam frequentius abire in putrilaginem , si afficiantur, quam partes reliquar, in quibus peculiaris non detegitur motus. Si ergo in parte externa hepatis, ubi praeprimis ludunt rami arteriae hepaticae, abscessus generatur, is saccum formare potest inter communem a peritonaeo tunicam, & propriam hepatis , quod etiam observavit - - . Auctor ; ipsis enim , inquit , pus est in tunica. Si pus ex sacco eo per e teriora corporis integumenta iandatur, quod etiam sponte, ut ego etiam o servavi, vel incisione , aut ustione fieri potest, exiens pus est obtervandum , nam si sit bonum, h. 369. I. aeger aeque quam ex abscessibus aliorum locorum servari potest. II. Sed si Abscessus altius penetrat in Hepatis substantia, ut portio ipsius Pus verus organi destruatur, sciematur materia partim ex Pure , partim ex partibus fi mis organi chole potetici , & sanguine venae portarum atque bile. Inde ma- . teria illa ita milia, quia resert recrementum olivae, vocatur Amurca . Quo-
tiet ergo Pus velut Amurca exit, fignum est, ipsam Hepatis substantiain consumi; &, quoniam Hepaer parvo motu vitali donatum est , se non facile potest liberare, atque humor alienus Puri mistus consolidationem impedit: quare lenta tabe cum flavo, vel subluteo colore aegri consumti tandem pereunt. Talem antem abscessum in dextro hypochondrio perruptum vidi sanatum in quadam Matrona ; sed haec exempla tam rara sunt , ut, si observamus talem Abscessum, pronunciare possimus, si non si lethale, tamen esse perieulosissimum.
495쪽
V serunt, sed tamen sensus est diversus, quia in praecedente varia genera auxiliorum tentanda proposuit, in hoc autem auxiliorum ordinem proponit. Quibusnam in causis ad oculorum Dolores varia illa auxilia sunt adhibenda , dicto Ioeo exposuimus, sed si deberem certam aliquam causam dolorem oculorum inserentem proferre , eandem darem cum Galeno re sponsionem . Si quis nos doeere possit affectionem , cui tria haec remedia sint opus , ei prosecto gratiam habituri sumus. Quamdiu autem Aphorismum ut gemmanum , & legitimum recipient , & explicabunt , nec quaenam ea sit affectio docebunt, non facile eorum expositionibus fidem adhibebimus.
3ν,. H raroteum se iussa habeat, desperatus est .
I. inum hune Aphorismum , & ejus explicationem invenies , 3. L 3oo. ut non sit opus repetere.
L I B. VII. APH. XLVIII. 3 3. T T Rina stillisidiam, oe urina disieultatem iani potus , re vena sectis
seisit. Secanda vero interna vena .
νε--em I. Tranguriam venae sectione solvi, & secandas esse internas venas , siseris. pra h. 3o I. exposuimus . Restat ergo hoc loco videre, quomo- . . . ... V m Potione , δωρου , curari potest Stranguria, & Dysuria. Stranguriae ν,νω. h. i Io. IV. definitionem dedimus, & ab ea non multum distat Dys Tia, quando cum difficultate, vel dolore urina reddi debet . Ex his colligi potest, utrumque morbum generari posse ex variis causis, & propterea curari non posse eodem genere auxilii. Hoc etiam expertus est A uctor, quia duci diversa auxilia tradit, quae observavit levamen attulisse , nempe Venae sectionem , quae minuit motum, & Uini potionem , quae auget corporis e lorem . Si ergo iunior medicus utroque genere auxiliorum uti vellet , ta tum noceret, quantum prodesset: ne igitur in posterum faciamus periculum , Videndum est, num ex motu languidiore generetur Stranguria , & Dylaria, tunc
largior Vini potatio est concedenda ; sed si experimur adesse ardorem, figna febris, vel inflammationis, a Vini potu abstinendum , sed Uena secanda est . LIB.
496쪽
A . 374 HIPP. LIB. VII. APH. XLIX. re L.
L I B. VII. APH. XLIX. 3 4. R B angἰna detento tumor , re rubor in pectore superveniens , bonum o . 2 aure foras enim vertitur morbur .
Ensus huius sententiae expositus est. h. 3oa. L I B. VII. APH. L. 37s. Uibus eerebrum sphareis fuerit assectum, in truus diebus pereant f s sta viro tis effugerint, fani fuat.
I. D Riusquam prognosin sermare possumus, constare debet, quid per Spha- sphadesisI eelum fit intelligendum, perspiciens autem auctores, & ipsum Galein quidFr. num optimum Hippocratis interpretem, tot invenio tricas, & ambiguas significationes, ut vix constet, qualis morbus per Sphacetum sit intelligendus. Foesius multa loca collesit, ex quibus patet Sphaeelum indicare ossis fiderationem p omnium partium corruptionem seu fiderationem ἔ vitiatam carnem in ulcere ; partis internecionem inchoatam , sed non firmatam ; Inflammati nem tendentem in corruptionem ς immoderatum , & vehementem dolorem ;convulsionem ex nervorum inflammatione, sortem tensionem ; putredinem,& multa alia mala. Dolendum utique est, tot res diversas eodem vocabulo indicari, quia tune semper dubii haeremus, qualis morbus sit intelligendus. Nos autem ad omnem ambiguitatem evitandam , in Chirurgia Repurgata 6a3. per Sphaeelum intelleximus universalem mortificationem alicuius partis, &distinesionem fecimus inter Sphacetum, Gangraenam , & Escharam , quam s-gnifieationem ubique teneo, ut semper constet, qualem morbum intelligo pee S acetum . Nostra autem significatio hoe loco admitti nequit, quum dieat Auctoe, si triduum effugerint sani fiunt, dum pars Sephacelata nunquam in viis tam redeat, & si Cerebrum tali Sphacelo esset correptum, nullus servaretur. Igitur plane alium morbum Hippocrates hoc loco intellexit, quem potuit aeger superare , ut redeat in sanitatem . II. Observavit Hippocrates. H. a. 344. Si aso sicea existat , oe bore Ex uiis, seqtiens vero autumnus pluviosus , ct australis , eapitis dolores ad Demem expectare conmnit, o cerebri corruptiones , ampliusque raucedines , gravedines, , o tuses, aliquibus etiam tabes . Ex tali tempestatum vicissitudine generari s humorem crudum, & acrem , demonstravimus, h. 9a. qui hoc loco en- ut FHephali sphaeelum inducit In Coacis H. a. 338. Cerebro eorruto alii in tri- pqυ r us diebus, alii In septem moriuntur . Has vero si essugerint , se antur . Has Auctor deduxit generales regulas ex Libro de Morbis; nam H. b. 3ρ. S. cerebrum, inquit, eorruptum fuerit, dolor ex capite spinam oecupat , er ad eoranimi deliquium procedit, sudor es, m somni expers est, se ex naribus famguis fuit. Saepe etiam fanguinem vomit . Infra addit. Hie tertia aut quinta die pleramque perit. Atque H. b. 3I. Si Cerebrum corruptum fuerit, dolor ex re
viris neris ad spinam tendiι , σ ad cor frigus descendit , , derepente novus sudor Diuitiaco by Corale
497쪽
8s MEDICINA HI P POCRATICA Aph.
sudor ades , o per nares frnquis 'uit. Vomunt quoque mult. . His triduo m ritur . Si υero septem dies transgrediatur, &c. Pauci hujusmodi morbum essu-giunt . Dein H. b. 98. Si cerebνum corruptum De it , dolor caput tenet , m per collam procedit ad thinam, o aeger non audit, ct frigur ad caput de Den t, oetotus intumescit, o derepente priυatur voce , σ ex naribus sanguis fluit, Ii-
sidus uet . Quod s morbus leviteν orripiat, ubi frequis distegit, melius habet .
Si vero vehementer correptus fuerit , cito perit. Huis flemutariones per odorata inducito , ct alvum pkrgato G. Praerer hos morbos internos ollis corruptionem indicat εγκεφάλου . naira si corrVtio , inquit H. b. 33. Cerebrum iuvaserit, dolor tenet maxi ne anteriorem evitis partem , ρ-Myἰm etiam iuruineseit ,
o liuida fit febris, m rigor apprehendit. Quum ita habuerit , secare oportet qua parte intumuit, perpurgato osse , ipsum radere . donec ad secundam Iaminam perveniat: deinde delat fracturam curare. Ex istis locis allegatis posifumus deducere Causam , Phaenomena, Moriendi, & Sanitatis tempus atque Curationem . Nam per Autumnum pluviosum , & australem , materia , prae- τε cedente aestate sicca compacta, retenta sensim hyemeisit facta acrior atque ita induxit morbo ς cata rrhosos acres, quae materia ad pulmones magis deposita inducebat Tullim; ad membranam pituitariam delata Gravedines; sed ad interiora encephali deposita Combri corruptionem .' nempe ab hac materia paristes in Encephalo compresse, & corrosae mortem intu Ierunt sed etiam su perari , & expelli potuit non tamen sine periculo materia ea , quia nonnulli ita
affecti superstites manserunt, uti ex hoc Aphorismo, & locis allegatis constat. Unde legitime concludere possumus, perseistam non semper intelligi ab Auctore mortificationem alicuius partiς , uti hodie per spaevium intelligi in mus , sed aliquam dispositionem , quae in mortificationem abire poscit. Phar- nomena huius materiae delatae ad Encephalon sunt Capitis dotar ad spinatis descendens, vigiliae, Cordis frigus, & Animi deliquium , Sudor derepente obortus, Auditus, & Uocis privatio, Capitis frigus, & intumescentia , sariguis fluit ex naribuς, sanguinem vomunt, ex quo videntur levari, qui vehementia haec habent symptomata, cito pereunt, sed leviter affecti diutius vi-πuur, & servantur. In una specie Auctor laudat irrinantia , in altera autem refrigerantia. Ex quibus collectis iudicare pollamuς, materiem illam acrem crudam retentam ad interiora capitit delatam magis minusque elle calefacientem , es aerem corrodentem. Constat ergo Cerebri Corruptionem his locis vocari ab Hippocrate, si materia acriς, quae occupare Poreti internam laryrigis membranam, vel pituitariam narium , occupet Duram matrem . & eiuς Prolongationem per medullam spinalem, non vero huius partis mortificationem . HOC probant etiam omnia phaenomena : nam si materia illa feratur ad nares, sternutamentum facit cum refrigeratione totius corporis, & quadam sebricula, atque emuit in principio humor copiosus tenuis, irritans nares,& labia; interdum etiam haemorrhagiam patiuntur. Si vero ad interiora la-ongis seratur, fit etiam ex irritatione Tussis, qua multum muc I eiicitur, atque tumente ex membrana fit difficilior respiratio ς per totum reliquum CO Pus refrigeratio, horripulatio, febricula. Eadem nunα materia ad Duram matrem delata, si Dura mater e indem exercet actionem, uti partes recensitae, eadem quoque fierent phaenomena, sed ex eius loco, & usu diverso alia omnino symptomata conspiciuntur. Nam tumente, & irritata illa membrana homines vigilant, vel compresso aliquo modo nervo ac vilico aeger non audit,& quia illa materia partibus membranosis applicata sensum frigoris induet τω hinc frigus ad caput devenit , atque dolet i continuata illa membraua Permedullam isanalem , huic parti etiam inseri dolorem, & refrigerationem . Si
498쪽
etiam ad posteriora Eneephali veniat, ubi locatum est cerebellum , id aliquomodo a tumente membrana compressum facit, ut cor se minus moveat, id est languidiore motu restigeretur , & denique per tempus subsistat, qualis moebus vocatur Animi deliquium. Quomodo autem sanguinis fluxus fiat per Naxes facile intelligitur, quia in Coryza hoc quoque obiervatur, sed sanguinem vomere maioris videtur difficultatis: verum quia saepe fit, si in faucibus sanguis fluat, quod talis homo degluti tum sanguinem rejiciat, credibile mihi videtur, hoc etiam fieri in nominato morbo. Quemadmodum in reliquis catar-rborum speciebus levamen fit, non vero curatio per ha morrhagiam , hoc etiam fieri observavit Auctor in Cerebri Spacelo : propterea non monet vena inesse secandam, sed potius esse cohibe udum sanguinis fluxum . Si vero, inquit, plus juso sanguinem υomere tibi videatur , aut ex naribus ipsi fuat , a vomitu quidem bibat farinam trim6bis tritici in aqua inspersam e si vero ex naribus fluat, υenas γ in brachio , ct in temporibus spleniis suppositis deligato . At si neutrum 1 rum ipsi adfuerit, doleat autem remicis ne um , ct collum , σίpinam , o Irigus ad cor processerit, cum ei υo pecIora , o dorsum , oe cerυicis neroum, o collum calefacito. Nam his saetis maximam utilitatem capere poterit. Il. b. 3 i. Quibus patet cohibere velle sanguinem fluentem, & calefacie tibus absorbentibus conari ablationem humoris istius crudi , & acris. Ergo certe constat haec symptomata in Cerebri corruptione non oriri ab inflammatione tendente in sphacetum verum, sed provenire ab acri crudo irritante meninges, cujus acrimonia si sit valida, & copia magna cerebrum ita o primitur, ut aeger moriatur vel post tres , quinque , vel septem dies. Sed si ille humor reddi incipit per nares, vel sputum, vel urinam , aegri libe-
376. Q Ternutatis fit ex capἰte , percalefacto cerebro , aut perhumectato , quod es in capite , vacuo . Aer enim , qui ntus es supra modum i. e. vi. foras edunditur. Strepio autem , quia per ungusum ipsi es transius .
I. T N nobis viventibus ex irritatione facta in cavis narium fit quidam mo- δεμυμ I tus in voluntarius validus convulsivus, quo aer pulmonibus receptus ν---- vi truditur in superiora saucium, palatum mobile, Sc cava narium, exiens μ' Partim per os, partim per nares cum sibilo. Ut illa actio majore robore fiat, atque maiorem aeris copiam trajiciat, antequam inchoatur, pectus, quantum fieri potes , dilatatur, & ore aperto magnam aeris copiam recipit ; dem facta violenta constrictione omnium musculorum, tam abdominalium , quam aliorum , qui angustare possunt peEtoris cavitatem receptus ille aer magnavi extruditur per Iaryngem ampliatam . ita ruit in fauces, tonsillas, palatum mobile, basin cranii, posteriora narium soramina, exitum sanuum, qui obteguntum membrana pituitaria, & cava narium, ut ita cum sibilo exeat. Hac agris concussione, & valido transitu omnes hae partes quatiuntur, &mucus, qui in earum lacunis haeret, excutitur, aut si externe aliquid adhaereat, abri pitur, & una cum aere exeunte saepe extruditur , ut id irritans, vel in lacunis h erens auferatur, quemadmodum tussiendo excluditur alienum in trachea haerens. Haec actio involuntaria tussiendi mechanice concitari potest quavis
499쪽
iYritatione facta ad membranam interna narium vestientem per plumeiam , pilum, evulsionem vibrissarum , attractionem pulverum , vel vaporum stimulantium cum aere e sine manifesta causa tamen simili modo generatur ab humore acri hic stagnante, vel huc confluente ex sinubus se hoc loco exo nerantibus . Ergo Causa sternutationis est irritans hanc membranam , si vesit externa sve interna.d muta- II. Facile intelligitur, Hippoeratem hoc loco tradere velle eausas Sternu- ,, tamenti ex causa interna, fine ulla cognita causa externa , ut possent mediet ex Sternutamento in morbis veniente praesagire . quid fit sentiendum ex ob. cta eri orto hoc phaenomeno, & quid esset agendum. Primam causam dicit esseCe-- , Myrebrum percalefactum, id est, si motus vitalis in encephali partibus validioenimium calorem concitavit, arteriae in membrana pituitaria magis agitatae,.st ia is sua actione stimulantes faciunt tale. irritamentum in hac membrana . uti fit pite, va- a calefacientibus pulveribus, vel vaporibus naribus attrastis, qua commota ε membrana naturali Iese concitatur sternutamentum. Inde in impetu majore sanguinis ad caput toties generatur sternutamentum , quod iterata concussione tandem sanguinem extrudit, aut illa vascula disrumpit, atque facit haemo rhagiam narium, qua illa vasa deplentur, & minuitur impetus, in quo casu sternutamentum est praesagium bonae harmorrhagiae. Sed si ab inflammatis meningibus per consensum pituitaria membrana agitetur, vel si ipsa membrana inflammetur, molesta , fatigans, & iterata fit sternutatio, sine haemorragia subsequente, qua agitatione pars inflammata magis exasperatur. Inde intelligitur , cur in quibusdam morbis acutis atque epidemicis interdum salutaris, aut interdum lethalis observatur sternutatio. Altera causa erat perhumectatum , quod est in capite, vacuum. Veteres, in Anatomicis non satis periti, exiitimarunt humores in capitis vacuo spatio, id est, in cerebri ueritriculis collectos expurgari per nares , quae sententia diu fuit firmata ', sed postquam Anatomici demonstrarunt, nullam ex ventriculis cerebri ad nares esse viam, haec sententia omnino fuit repudiata. Observatio autem practicaeam viain adstruere videtur, quum cerebrum humiditate, uti videtur, opinpressum liberetur copiosiore evacuatione muci per nares, & gravitas cerebri Ievetur sternutamento, quo multum muci elicitur: verum si membrana ei tuitaria multo muco sit oppleta , aggavatur etiam caput, & ille potest facile Per nares expurgari. Quamvis autem demonstrari polsit per aliam viam fieri
Posse talem evacuationem, hoc tamen non demonstrat, fieri non posse eva-cnationem ex encephalo. Qui contendunt duram matrem accurate obtegereos Ethinoidem, ut nihil humidi perfluere possit ex encephalo ad nares, illi non concipiunt, nervos ollictorios ire per hoc os ad cava narium, in qao transitu negari nequit, aliquid etiam humidi permeare posse . Sive ergo cori-eipiatur, in sinubus frontalibus, vel ephippii haerere mucum, qui incavum narium destillat, sive eone ipiatur humiditatem encephali secundum olfactoriorum cursum in nares descendere, in utroque east homo sentiet cerebrum seu caput aggravatum , quae gravitas minuetur humidi evacuatione per nares. Si hic mucus, vel humor tenuior fit mitis, non concitabit Sternutamentum , sed si quaedam acrimonia adsit , illa vellicans internam narium membranam sternutamentum concitat, quo elieitur ex hae membrana, quae di interne vestit sinus recensitos, muci abundantia , euius evacuatione tollitur ille humor aggraVans.
. .... . iii, Rarionem reddere satagens Auctor, quomodo cerebro calefacto, ex spa-. μ.M. tio vacuo tanta vi extrudatur in sternutantibus aer, putat humidum in veri-ων. triculis cercbrI contentum a cerebri caliditate commutari in vaporem , uti qua
500쪽
qua in lebete, vel vase clauso ab igne substrato, si tunc alicubi sermatur ais pertura , exibit aer cum impe . Experimentum utique est verum, sed salasa est facta analogia , nunquam enim cerebrum ita incalescit, ut est ignis gradus , qui aquam ebullire facit, & in Vaporem convertere , neque via tam patu-la , per quam potuisset ille Vapor per nares emitti . Atque ille aer qui in sternutantibus exit, non venit ex encephalo , sed ex pulmonibus. IV. Uera est observatio , Aerem vi per angustum actum edere strepi- Ais 3 tum, nam aer ex pulmonisus Pulsus magno conamine in nares angustiores pis strepitum edit : sed concipere illum strepitum fieri ab aere in ventriculis per συμ cerebri haerente , & expansio , omnino anatomicis observationibus repugnat Hoc autem existimarunt veteres, quoniam videbant tantam simul humidi 2, '' tatem eiici, sed non conceperunt , illam humiditatem ibi prius collectam fuisse , & nune eum aere ex pulmonibus veniente protrudi.
. r Uibus hepar circumcirca dolet , his febris superveniens dolorem e ,
I Ie Aphorismus verbis multum videtur distare a praecedente h. II 3oue. sed sensu tam parum differunt, ut praecedens illa explicatio etiam ad hunc applicari possit, modo hepar circumcirca dolens , & hypo- Dν μυ ehondriorum dolor idem denotet, uti revera haec sunt accipienda ; nam si mr fumhepar circumcirca doleat, ille dolor in hypoeondriis, ubi hepar haeret, sen- I titur , ti atque per hymeondrii dextri dolorem internum intelligimus He-patis dolorem , ac si verbis ipsis exprimeretur . In praecedente Aphorismo hi dobores dicuntur fieri sine inflammatione, antequam febris supervenit et sed & hoc loco idem intelligitur, aliter non addidisset Auctor, si febris su- Perveniat. Quare totus sensus ex allegato Aphorismo desumi potest. L I B. VII. APH. LIII. 3 3. m Uibus sanguinem de venis auferre conducit , his vere venam secara so