장음표시 사용
461쪽
416 MEDICINA HIPPOCR AETICA Aph. 318.
ut signum, & ut causi malum infert . Quippe singultus sit trionem inducit sine levamine mali; & signuin est, vel nimiam fuit se iactam evacuationem , ut monuimus etiam in Purgatione b. 197. fari ' armis fluxu h. i 96. vel vomitorium intulisse laesionem , ut notavinia, in Hul toro h. i 9 . vel ipsum ventriculum suilla Haria inmatum , vel er a elate ientatum, quae omnias Singultum poli vomitum inserant, augmentum mali aeclarant. Oculi rubiacundi sere semper fiunt in valide vomentibus, sed debet rubedo illa brevi postea cessare : si autem rubicundi manent oculi, iniicantes sanguinem urgeri in t nicam adnatam oculi per motum aurium in encephalo , facile fieri potuit, ut ex cerebro laeso ille Vomitus tuerit concita tus h. 3is. s. ) quod pelli inum estsgnum , quum vomitus ratis nunquam a iterat levamen , sed magis urgeat sanguinem ad caput, & cerebrum n gis Opprimat.
ji V. A Sudore horror , non bonum .
I. ΝIUna frequentiore evacuatione eliminatur morbi materia, quam sub
forma Sudoris: est enim evacuatio totius corporis, quae per totum corporis ambitum eliminat humorem. Sed ut sudor sit bonus , debet quantitate conveniens esse, ut ita eliminet omnem in orbi materiem, & tamen non tanta copia , ut pariat bonorum humorum desectum p fieri debet a praevalentibus viribus vitae, nam si fiat vi morbi , non eliminabitur materia inorbi, sed potius humor satius ; si fiat ex colli quatione , honus, & malus humor sine praegressa separatione evacuatur, Scita liberare non potest compus a materia morbi. Quod si fiat Sudor criticus au serens morbi materiem , Ac non nimis magna quantitate, corpus tale se levatum sentiet alieno h more liberatum . Si vero omnis materia non fuit evacuata , aut si Sudorsi colli quativus, vel vi morbi expulsus , materia remanens Horrorem inducit, quum omne alienum nervis applicatum Horrorem inserat . Ergo spost sudore in nascatur Horror, unum ex his antecedentibus significat in compore. Uerum periculum non est idem in omnibus his designatis causis ; id autem commune est omnibus, nihil ex his bonum esse ; nam si omnis materia non sit eliminata, subsequente sudore eliminari potest, ergo non valde magnum malum : sed si ex Colli quatione Sudor fiat , Horror subsequens absolute malus esset dicendus. Quare Auctor non potuit secundum experientiam dicere, Malum, sed dicere debuit, Non bonum, quum pro diversitate causarum talis Horror post Sudorem majus, δι minus malum praesagiat ι
462쪽
3 o. ' B Infania Osenter is , aut hydrops , aut mentis emotIo , m
quentem cum ventris torminibus h. I 35. I. supra observavrinus . Ex qui- ν--μ μ bus colligere possumus, utrumque morbum generari posse ab humore acri, qui in encephalo inaequalem cerebri motum facit, Sc ita mania fit inducit, sed in intestinis, dolorem, & elemonem copiosam . Si ergo praecedat Dysenteria dc dein mania , fgnificare potest , materiem illam acrem se rei ex intesimis ad caput, quod pellimum siqnum ; sed si seratur a cerebro ad intestina , inter quas
partes maximus est consensus , valde bonum est , quia sertur materia acris a parte magis principe , & ex qua non potuit evacuari ad partem minus principem , & ubi fatis commo)e evacuari pote it . Ex h te observatione actionis naturae monemur , nos debere in mania , si nascatur ex humore acri sollicitare alvum medicamentis purgantibus, ut eo derivetur humor , & evacuetur. II. Observavit etiam Auctor, Hydropem supervenientem sustulisse maniam . Ex inania
Non videtur ille morbus Ayh. 273. I. ullam convenientiam habere eum ma- ' nia . Hydrops enim est morbus ex abun)antia lymphae, cum motu partium firmarum languidiore , laxitate solidorum , doni vero in mania habetur humor acris stimulans, vires corporis ingentes , morus circulatorius maior . Si tamen nascatur Hydrops, ille morbus significare nequit humoris acris translationem , quam in Dysenteria otiservavimus , & propterea bonum praesagium dedimus. Sciendum autem est in praxi , omnem mutationem morbi non neri per materia translationem saepe etiam mutatur materia in sua indole , & quando figna docent bonam fu isse factam mutationem , ea tune quoque signa bona dicuntur ἔita apparentia fgna suppurationis ira morbis inflammatoriis dicuntur bona, quia bonam mutationem materiae morbi indicant. Tali etiam modo Hydrops ex mania bonus dicitur, quia notat acre stimulans Maniam faciens suisse mutatum in vappam , quum Hydrops generari non possit, quamdiu manet id aere stimulans , quod non permitteret tam languidum motum vitalem & lymphae collectionem . Ergo quoties ea fgna , quae ab Hydrope separari nequeunt, apparent , toties quoque ex isti et colligere possumus , id acre subactum esse . Disputant autem practici, num fit ea mutario bona dicenda, quum Hydropq fit modibus non minus periculosuς, de dissicilis quam mania . Fatendum est, quasdam Hydropis species non minus periculosas inveniri, sed qui Hydrops generatur ex sola laxitate fibrarum , & motu languidiore , ut saepe experti sumu' finitis modibis sine relicta obstructione , vel induratione aliqua partis ea Hydropis species saepe sponte evanestit, vel facillime cedit diu reticis , '& roborantibus . Quia vero talis specie et Hydropiet sequitur Maniam . inde recte bonum est dicendum .
III. Tres spe etes in ristasi distinguunt Uetere r) qui nihil loquuntur, A mania
neque movent sua membra , uti sanari ei, quasi alta me)itatione abrepti, Sc at--ν toniti haerentes. Σὶ qui etiam nihil loquuntur, sed tamen inquieti sunt, continuo locutri mutantes , ut ne quidem per momentum in eodem loco quieti
manere pollini, quod melancholicis frequens est . qui furiosi sunt, conti-
463쪽
nuo loquentes , & inquieti, uti in phreniti de . Qualem autem speciem ex his intelligat Auctor, facile conjicere possumus . nam signum debet esse , materiem acrem irritantem mitescere, minusque agitare cerebrum: igitur crederem , in hoc Ioco intelligi speciem primam, quia mania maiorem cerebri agitationem significat, quam observatur in prima illa specie Eestasis. Adeoque ea mutatiosacta in mentis alienatione , quae declarat minorem aerimoniam materiae, b num signum est, quum praebeat spem persectae curationis.
appetitus prostratus, ct meracae dejectiones , m/ . . , Οὐ I. r Eneralis morborum divisio ex duratione est in morbos Acutos suria -- o χή. III. qui ita dicuntur usque ad quadraginta dies, & in Chronicos ,/μ qui ultra terminum istius temporis excurrunt. ΓIολυχρόνι ergo est morbus,
qui istud tempus multum superat. Huiusmodi morbi Chronici sibi similes sunt
a principio usque ad tam longum tempus vel subierunt aliquam mutationem, ut si materia cruda , vel pituitosa transeat in corruptelam , ita ut ex una speciae morbi Chronici fiat altera : vel morbus Acutus interdum transit in morbum Chronicum. Omnibus his in morbis Chronicis habetur corruptio spontanea , nam si vires vitae valent, intra quadraginta dies materia morbi vel est superata , vel expulsa, si autem vitae vires sunt debiliores , vel morbi materia tenacior , vel copiosior, quam ut viribus vitae superari possit, ultra istud tempus protrahitur morbus , & materia illa retenta heu sim in spontaneam corruptelam magis
Vergit, quia vitae vires non valuere bonos servare humores, Deque emendare alienos. His nunc in morbis, qui habent humores spontanea mutatione corruptos, cum virium debilitate , pronunciat Apositiam malum esse . Antequam hoc possumus intelligere , repetenda sunt ea , quae exposuimus in Exercitatione nostra de fame samem nobis datam eisse , ut indicaret num desectus esset alimenti in nostro corpore ; eam fieri posse minorem , abolitam cum sastidio , quales species vocant ἀνορεξίου , ἀποσι ν . & αν , a multis causis p victum te nuem non convenire Chronicis h. II. omnem causam minuentem, & ab lentem malam esse. Igitur Apositia ut signum, & causa malum portendit. Den tat enim , corruptos este humores in corpore , qui in ventriculum confluentes a P- petitum naturalem exstinguunt. & inde , licet ingerantur alimenta , ea corruptis in ista non commutantur in uonum chylum: & quia debita quantitas alimen torum requiritur , ut sustententur vires in tam loripo morbo, illa quantitas su peditari nequit, propter in appetentiam , vel fastidium ; aut si ae uri ingerant, Ingesta non convertuntur in bonum succum . Itaque in Convalescentibus , &morbis Chronicis tuti non sumus, quamdiu appetitus naturalis non redeat,
quia est Caeochyliae senum h. i 27. II. γFe - - II. Nuin duo haec symptomata Apostia , & eiectiones Meraeae sint iungenda I m Chronici , ut malum praenuncient , non consentiunt Commentatores .ia'. vi. Vero puto separatim, Sc conivnstim praesagire malum, sed ex generali
regula malus malum est, si duo mala signa jungantur, quam si unicum h '
464쪽
heatur . Hippocrates passim inculcat , Meracas deiectiones malas esse , sivesnt pituitoiae , biliosae, melancholicae, vel sanguineae, quia recrementa alimentorum laecibus rixasta faciunt, ut nunquam meracae conspiciantur nisi ex morbosa causa. Quod autem in Chronicis cum Apoficia conspiciantur Μωraeae deleti iones , illae notant , tantam esse morbosorum humorum copiam in intestinis , ut ne quidem recrementa alimentorum conspici possint: vel quod ingesta alimenta, antequam deponunt sua recrementa, ita fuere eo rupta , ut exhibeant massam pultaceam corruptam ubique sibi similem . EG o malum est fgnum , sive respiciamus ad multitudinem materiae morbosae, sive ad corruptelam inductam .
I. TItia, & mores sui temporis non parum perstringit multis loeis . Grae-V ei enim excelluerunt potationibus, lucubrationibus, Scut mala ex his nata tollerent , frequens fuit vomitorii , & purgantis usus : his in omnibus annumerat mala, s mulque tradit cautelas. Hoe in loco indicat m Ia , quae observavit provenire ex multa potatione cogitandum est hic intelligi potum vini, vel spiritus inebriantis, ex cujus potionis abusu his etiam temporibus observavimus Rigorem , & Delirium suisse nata , istaque mala perseverasse usque ad mortem, in aliis autem diu perstitisse, qui postea convaluere. Ut strenui illi bibitores intelligant, se non semper impune corpus implere , scire debent , spiritum fermentatum ita interdum obruere cerebrum , istud que perturbire , ut brevi tempore apoplectici pereant, vel convulsione extinguantur h. I98. II. vel per longum tempus stolidi, & paralytici maneant , quod etiam nimis frequenter observavi . Hoc autem loco duntaxat videndum , quomodo Rigor , & Delirium ex nimio
meri potu possit generari , & cur sentiatur malum . Mirantur multi mustum destillatum vappam exhibere , & potum non inducere ebrietatem, sed post sermentationem praebere destillando spiritum ardentem , atque tunc ρο- tum inebriare: qui autem assequitur experimenta Chemica , ille facile hane mutationem concipit , quia oleum vegetabile fermentando redditue volati- Ie , exuit suam non miscibilem naturam in liquorem aquosis mi stibilem ;& tune demum amrimum inducit ebrietatem ; adeo ut oleum vegetabile sermentatione mutatum, tandem hanc specificam virtutem acquirat; atque
non differt, ex quovis succo vegetabili formatur; imo decocta eodem modo sermentata similem spiritum producunt , ut patet in Zytho , & etiam in Hydromele . Igitur oleum vegetabile fermentatione attenuatum istud est , quod potum ebrietatem inducit. Regula ergo est generalis, Rigorem,& Delirium nata a maiore ingestione spiritus sermentati esse malum. Dum
istud spirituosum medioeri copia suit ingestum, suo stimulo calefacit; sed
s maiore eopia ingeritur, vis vitae ab hoc alieno ita obruitur, ut Rigorem c. h. i56. II inierat: quod periculo non caret, fieri enim interdum obse vatur , vim vitae suppressam eluctari non posse . Igitur malum est signum Rigor , quia norat, alienum esse applicatum nervis, & simul vires corporis opprimi . Huic si accedat Delirium , mali indicium augetur, nam tunc non so lum agitatum, &oppressum est organum vitale, & motus animalis, verum etiam ita simul est deturbatum cerebrum , ut mens non amplius constet. Hinc i
465쪽
41. MEDICINA HIPPOCRATIC A Aph. 33 a.
Hinc omnes encephali functiones sunt turbatae , quod non nisi valida fieri potest causa , quam superare interdum actio vitalis non valet .
Ex I UT Umoe seu Tuberculum graecis dicitur φυμα, praeprimis si pus conti--- his I neatur in quodam sacco vi moroi facto : est ergo Abseelsus puru-
rumpitur. lentus quadam in parte corporis , qui lapsu temporis rumpi potest in te ne, vel externe, id est Pus in eo facco membranaceo contentum ruptis repagulis effunditur in loca vicina minus resistentia . Dum enim pus continetur in quadam parte dilatata , ille saccus ab omni ambitu non aequaliter fustentatur , unde contentum pus more omnium humorum ea latera se
quae minus firma sunt, & minus fulta , distendit , unde sensim dehiscentibus fibris eam partem constituentibus, magis magisque secedunt, admittun que puris ingressum in earum interstitia , quod liquescendo, & eorrumpendo tandem quasdam fibras solvit, Ac ita filii viam exitui pandit: quod si ad
loca interiora minor si firmitas huius sacci , vel minor sustentatio , pus ad interiora erumpit funditurque in cava quaedam naturalia , uti in peeroris ventris, ventriculi cavitates. Ita quidem homo liberatur a dolore eo, qui ex tensione producebatur, & ita videtur levari, sed quia pus non emittit seia stagnando magis eorrumpitur, & accedente novo pure , ille locus magisti mpletus nova inducit mala ; hoc ut sciamus , quadam observavit AuctoTA ,-- phaenomena , quae monent, talem abscessum , vel tumorem intus rumpi . iis is, II. Quia Tumor intus )isrumpens saepe externe nul Ia dat signa ruptio-pto Exso-nis, necesse est, ut ex aliis inductis mutationibus cognoscamus, num talis terna ruptio fit factae, ex mu Itis aliis primo numerat hin-ν, quod Ex A., - latio exponitur , resertur in hoc loco ad actiones animales, vitales, quan ea uis do homo hucusque vix quiescere potuit , nunc quasi viribus privatus languidus decumbit cuius pulsuς ex irritamento erat fatis valens , invenituν languidior, dc debilior ritensio enim it Ia in lateribus tumoris, rupto illo, prompte cessat, unde cessante illo irritamento omnia quiescunt, sed infid ii fgno , quae antea agitata se validissime movebant . Alterum fgnum est Vomitus, qui a multis causis concitari potest, ut passim observavimus , omnes autem hae causae nciu agebant immeaiate in ventrieulum ipsum , seclinterdum etiam in remotioribus partibus , modo ex eausiς istis generaretur motus ventriculi inversus tam validus, qui potest musculos abdominales ira consensum trahere, ut ita conspirantibus his hinis actionibus, contenta ventriculi reddantor per os; nam neque se Ius inversus ventriculi motus, neque sola muscia Iorum abbominis constrictio Vomitum facere potest, sed bis
binis cooper .ntibus . Hoc quidem signum interdum provenit ex rupto abscessu ad interiora, sed inconstans est: sepe enini obiervavi ruprionem iri ternam fine Vomitu superveniente et nam qui in empyema incidunx eX PMPta Vomica Pulmonis , vel pleurae, raro a vomitu vexantur : quare si ac cedat . sqnificare potest , tumorem fuisse ruptum circa , vel in ventriculo . Denique sequitur Animi deliqoium, ex intus rupto rumore , 'Mn do Ita mIuuitur sensus , & motus animalis , ut homo vix mente constς ω
466쪽
& totus sere motus vitalis cesset . Hoc quidem fieri potest nimia iacta Nvacuatione , qua vasa cingentia tumorem sustentaculo orbata, tantam in se recipiunt sanguinis copiam , ut in reliquo corpore non remaneat susticiens ad circulationem continuandam . Raro autem iund fit a rupto interito a
seessu purulento, sed si intus fuerit Varix, aut Aneurysma , horum ropri ne , quia ita effunditur sanguinis ingens copia , facile fieri potest Lypothymia, & etiam Syncope.
I. AT Is experientia constaret , homines ex nimio sanguinis fluxu incidere in Delirium , & Convelli, plane videretur negari debere, quum in Delirio, & Convulsione maior videatur esse corporis actio, quam in f nis, qua actio semper debilitatur sanguinis fluxu: atque constans est mos i αDelirantibus multum sanguinis detrahere , ut minuatur ille impetus. o, servatio tamen practica Hippocratis di 'a confirmat, & saepe etiam in praxi observavi , praecipue post lochiorum profluvium in puerperis , quae interdum per longum tempus delirarunt , aut convellebantur . Ouomodo ex nimio sanguinis fluxu generatur Convulsio , superius h. I9o. exposui, quare hoc loco videndum , quali modo generatur Delirium . Ut mens in nobis constet, boni spiritus esse debent in cerebro, & qui moventur aequabili fluxu , nam si spiritus modo inficiantur per quadam astumia , vel morbosam materiem, uti in Melancholicis experimur , generatur Delirium p& solo motu cerebri turbato, quemadmodum in capitis laesionibus, & m ningum inflammatione detegimus , mens quoque delirat. Igitur solus motus turbatus si fieri potest per nimiam sanguinis evacuationem , ille valet Delirium generare . Uerum quoties ita destruitur aequilibrium in viventibus , toties turbatur etiam motus , & inde mirum est, quod non frequentius Delirium generetur post copiolam evacuationem . Hoc boni inde habemus , ut reddamur cautiores in imperanda venae sectione, sed ut inde discamus, nos debere per analeptica , & roborantia restaurare vires , ut ita compescamus Delirium.
I. I TEhementem Intestinorum tenuium dolorem , in quo flatus veluti ab ImV circumvolvuntur, & urgentur sursum , vocari Ileon seu Uolvulum , dupra observavimus h. Ior. XIV. Huius causae multae sunt, sed semper 'validissimae, ut nunquam, vel rarissime aliquid deponatur per anum , sed omnia urgeantur sursum, imo suppostoria, & clysmata injecta . Ergo non est necesse , ut contenta rejieiantur per os, quemadmodum inulti statuunt. Hoc satis ex Textu constat , nam dicit Auctor , fi Volvulo Vomitus su- Perveniat, malum. Si enim Vomitus perpetuo adesset, non esset signum ma tum , neque supervenire posset. Nunc autem Vomitus superveniens propterea
467쪽
sis MEDICINA HIPPOCRAT IC A Aph. ras.
malum signum praebet, quia indicat non solum In testina in motum in verissum eieri , sed & ipsum etiam ventriculum , quare ab ario ad ce phagum m tus peristallicus habetur inversus cum dirissimis doloribus , quod peius est, quam si sola In testina fuissent affecta : atque Vomitus ille intercipit omnem applicationem medicamentorum, quae ad Volvulum curandum ore dantur , nam statim ac ingesta fuere, Uomitu tune rejiciuntur, ut i stis nihil efficere valeamus. Inde Vomitus est malus & ut signum, & quia intercipit curationem necessariam .
II. Singultum fieri ab assem one Oesophagi, quando diaphragma spasinodice inde trahatur deorsum, supra b. 3O . I. notavimus. Si ergo m tus inversus intestinorum non solum propagetur ad ventriculum sed etiam adci: phagum , signum adhuc est peius, quam si solus Vomitus adesset , qui, latius dispersus est morbus , plures partes in consensum trahit, & indueere incipit Convulsionem, ut nobis ex Singultu patet , qui species Convulsionis est. III. Singultus quidem est species Convulsionis, sed qui a leviori causa generatur, 'uam Convulsio totius corporis , & qui ex affectis tenuibu intestinis facilius per consensum potest generari , propter continuitatem membranarum, quam Convulsio totius corporis: propterea si superveniat Convulsio , majus significatur malum , quam praedici potest ex supervenientesngultu .
i finitionem dedimus , ex quibus colligitur , Austorem , si absolute hos morbos ponat, intelligere Pleurit idem , & Peripneumoniam inflamma toriam , vel erysipelatosam . Tribus modis a Pleuriti de fieri potest Peripneumonia . i Si valida sit Pleuritis , quae sensim aucta etiam in consensum trahit Pulmones, ut diximus, singultum , & convulsionem fieri ex Ileo . Tune manent aeque valida , & interdum ualidiora symptomata Pleuritidis , & insuper accedunt signa Peripneumoniae, quod pessimum est, quia tunc aeger la-horat duobus morbis simul, quorum accedens periculosior est pia cedente . a γ Si materia inflammatoria , vel erysipelatosa imperfectam translationem faciat ex Pleura in Pulmonem , levatur tunc quidem aliquo modo a dolore lateris , sed magis aggravatur in respiratione , &.anxietate . Haec mutatio quidem minus est periculosa, sed tamen peior, quam si non accessis et Peripneumonia, quum omnis imperfecta metastasis sit mala; & majus malum est, pulmones esse affectos quam pleuram . 3 Si vero persecta fiat materiae transitatio ex Pleura in pulmones, ut aeger integre liberetur a lateris dolore, sed aggravetur in respiratione, & anxietate . neque illa perfecta metastasis laudabilis est, quia sertur materia a parte magis principe, & minus utili ad partem magis principem , & vitae utilissimam . Galenus dicit quibusdam in exem-Plaribus, malum adjectum inveniri, eo seopo ut solummodo indiearetur u mus morbi in alterum commutatio: sed sive istud malum inveniatur adjectum , sive non, ex data descriptione semper tamen malum est signum, in quocunque Casu accipiatur . Multi autem disputant , fieri non posse ex pleura in Pulmones translationem, quum sint duae partes distinctae , at illi nesciverunt,
arteriam bronchialem plerumque ex intercostalibus oriri, & quia arteriae vat vulis
468쪽
vulis carent, sicile esse, partes utrasque ex eodem trunco arterias habentes communi morbo laborare polis e neque attendunt, omnem sal guinem totius corporis per pulmones serri debere, quare pulmones sicilius , quam quaevi alia pars, eo morbo corripi pollunt.
33ν. A P. Uneumonia phrenitis, malum .
I. Uod statim observavimus de translatione materiae ex Pleura in pulmones, hoc etiam est observandum de tran latione ex Pulmonibus ad Encephalum, ut ibi faciat Phrenitidem . h. io'. VII. Uidetur tamen obstare, Pulmones aeque esse organum vitae necessarium , quam partes in Encephalo: . verum si quaedam suerit morbi materia collecta in Pulmonibus , illa tamen potest reddi per sputum e dum vero ex Encephalo vix datur locus pro exitu . Est etiam inter Metastasis regulas receptum , omnem translationem ex loco , ubi evacuari potuit, ad locum ubi non potest evacuari materies, esse malain ; neque laudanda rranslatio ab inferioribus ad superiora. Neque per Phrenitidem supervenientem constat totam Peripneumois viam fuisse sublaram , quum raro inter has partes perfecta habeatur merastasis. Denique s soli pulmones sint affecti , aeger mente constans , & morigerus permittit, ut omnia auxilia adhiberi possint ; sed si in phrenitide mente sit captus, non solum periculosior morbus ex recensita metastasi, verum etiam aeger respuit omnia auxilia adhibenda, neque concedit quietem corpori, ut morbi materia ad maturitarem deduei possit, atque continua corporis agit tione admodum consumit spiritus . Recte igitur dixisset Auctor, pessimum est signum. Hanc autem translationem adscribere cum Galeno, & eius Asisectis , vaporibus ex pulmonibus elevatis , cerebrum opplentibus , observationibus anatomicis non respondet. Hoc autem istis est Condonansum, quibus circulatio sanguinis per arterias , & communis nervorum & membrainnarum consensus non satis fuit cognitus. Sed materia Inflammatoria , vel Erysipelatosa , quae aggreditur pulmoneε , ea etiam potest per alias arterias serri ad Encephalum , ut partium contentarum motum perturbet; vel ita agitare nervum , ut alter cohaerens , sed ad aliam partem tendens , in eonsensum trahatur, quod passim in his operibus observavimus.
B ardor bus vehementibus convulsio , aut tetrenus , malam . 1. V Item nostram non facimus, num Ardor κώμα , Vel Vulnus τρα eae, I si legendum, quum utraque sententia sit vera. Duntaxat observaturi, quomodo ex Ardore vehementi dicta mala generari possint. Tribus modis vehemens Calor corpori conciliatur, actu calidis, vel potentia calidis applicatis, vel ab interna causa morbosa . Hanc ultimam speciem Auctorem hoc loco intelligere autumo , quum versetur in tradendis regulis , quae inditant mala, si unus morbus alteri superveniat. Videndum ergo erit, quomo
469쪽
,3 MEDICINA HIPPOCRATICA h. 333.
do causa interna possit inducere Ardorem vehementem . Constanti O,serva. tione comperimus, causam circulatiovem iacientem pati passu cum audia
circulatione augere Calorem; Dinnis enim Causa, quae auget Circularionem ι
ea quoque auget Calorem nostri corporis naturalem, & vie illim ex langui diore circulatione generatur corporis frigiditas . Hoc autem loco non est con ei pienda sola velocitas, quum motus circulatorius validius esse possit eum parva velocitate, quando ad extrema arteriarum simul habeatur nuxus im pedimentum . Quare hic accipiendus est impetus , quo urgetur sanguis , ut transeat per vasa, non vero ipsa velocitas, qua pergit. Et quod memorabile, est, eadem causa petens eum posito impedimento ad extremitates, maiorem 3 calorem faciet, quam si libere perfluere pollit. Arteriae enim tunc magis sinaguine turgeutes faciunt, ut earum fibrae motu vitali agitatae . cum majori applicatione ad se invicem com stre ita, Ualidiorem attritum faciant . Igitur ex solo motu vitali validiore, vel ex sola resistentia ad extremitates arteiariarum maiore intenditur corporis calor, sed fit vehement , si utraeque hae causae simul operantur. Si autem tum obstaculum sit eausa, tandem nimis magna copia languinis collem in arteriis opprimuntur vires, quando caloe maior convertitur in frigiditatem . Sed si motus vitalis intenditur sine impedimento ad ex Iremitates arteriarum, is motus sensim maiorem Calorem concitabit, qui tam diu continuabitur, donec consumti sint spiritus, vel fan. guis ita compactus, ut transit ut hi ineptus , quod in febribus Ardentitius saepe experimur. Constat ergo ex his, Ardorem vehementem semper exigere vim vitae instigatam per stimulum quemcunque . Si nunc tandem ex Uehementibus Ardoribus generetur Convulsio, aut Teianus , qui morbi generantur ex motu animali in voluntarie validius agente, signum est, stimulum istum non soluin agitare inorum vitalem , qui facile a stimulo quovis movetur, verum etiam motum animalem, qui non nisi ex valida causa contra voluci. ratem nostram patitur moveri. Ergo ex Convulsione , & Teiano supervemen.
te, quoniam illa actio non tollit ut inulantem causam, & quia designat illam causam admodum eise magnam, atque motum animalem in consensum
trahi, haec symptomata supervenientia malum praesagium praebere debent.
Ptua in caput , stupor , aut delirium , malum . I. L X Anatomi eis constat, in cranio contineri Cerebrum, & Cerebellum
Ua molle. pulposum , multis vasis tenerrimis intertextum , ex quibus Partibus incipiunt omnes canaliculi nervos ad sensum , & motum destinati: inveneruiat accurat illimi hodierni Anatomici, canaliculos nervosos ad motum, destia 4tias duriores, N. tenaciores else, quam qui sensibus interviunt i quare hi canaliculi nervosi, qui ad sensum sunt destinati, facilius destrui, dcturbari pulsunt a causa externa concutiente . quam qui ad motum pertinent . Si ergo crancutiatur Caput, sive sit simplex concussio , sive Contusio , si ve Vulnus, feri facile potest , ut Encephali contenta perturbentur, aut vasculum aliquod disrumpatur, ut contentum sanguinem evomat. Unde ex Capitis plastga multa fiu ut mala, ut etiam leurisima plaga capitis fit periculosior, quam magna contusio, vel vulnus aliarum partium: inter hec mala symptum d tamulta, quae indicaro pos Iunt, contentum Cerebrum esse laesum, citat Stupos
470쪽
rem, re Delirium: non quod plura accedere nequeant signa mala , sed quia δε servavit ex his supervenientibus rarum post plagam per isse . Stuportune dicitur presens, si organa sentientia assecta non faciant, ut mens nostra illam affectionem percipiat. Talis Stupor est universalis per totum eor priet in omnibus sensibus sinui, vel est particularis in quodam organo , quadam corporis parte, quando diversa aeeipit nomina, uri surditas, cecitas, ad ipsa.d lorem non sentire &c. Hoc autem loco intelligi debet privatio omnium sensuum, ut aesri apertis oculis iaceant non videntes, nec audiant strepitum, neque vellieati sentiant, sed tamen moveant, ves movere possint musculos motus a nimalis . Signum ergo est , eam partem cerebri vel esse compressam , vel turbatam , ex qua oriuntur nervi ad tensus destinati. Homo aurem delirat, quando
per nervos sensuum externorum adserantur motiones, quae non fuere concitata
in organo sentiente, sed alibi, & mens tune simul ratioei natur ex his alienis perceptis, quod tunc quoque fit, si illa pars cerebri assiciatur, cui mens nostra consentit. Ideoque tam in stupore generali quam in Delirio tali videtur eadem
cerebri pars affecta, nempe ea, cui Deus voluit ut mens nostra consentiret: sed in Stupore omnis communicatio per eanaliculos medulloses, vel nervoses videtur intercepta ; in Delirio autem eaedem partes inordinate ab interna causa videntur agitatae. Sive ergo hic, vel ille modus sumatur , semper signum est, aliquam Cerebri partem esse assectam , & quia certe seire nota possumus, num causa illa comprimens, vel turbans superari possit, ea figna
supervenientia post plagam capitis periculosissima sunt .
1. Q Anguis ruber ita e reetur in suis vasis cruentis, ut in statu sano neo guttula exeat; si ergo exspuitur sanguis, signum est, vel fines arteriarum aut venarum ita esse dilatatos, ut sanguinem transmittant, vel aliquod vas arteriosum aut venosum fiat sis ruptum . Experimur omnibus in partibus, fi modo excipiamus pulmones, sanguinem emissum per vascula dilatata non relinquere ulcus,nam vasculis constrictis iterum recuperatur persecta sanitas illa in parte. Si autem ex vasculis ruptis exstillet sanguis , istud vulnusculum plerumque purulentiam aliquam producit, cuius auxilio partes illae separatae consolidantur. Quoties ergo post fanguinis emissionem generatur pus, s-gnum est eam evacuationem fuisse iactam per vasorum laesionem , quae vasa tempus consolidandi exigunt, quod semper peius est, quam ex vasis solis dilatatis . In pulmonibus autem, ut diximus, hoc non semper procedit, quia sanguis in pulmonibus effusus sponte emuere nequit, uti ex partibus reliquis; sed quia attollendus est contra naturalem gravitarem , subsistens in bronchiis,& vinculis pulmonum eorrumpitur , qui dein sanguis acris factus , eorr dens adjacentes partes , ulcus sermat, quod pus exhibet; hoc autem non ita Vereridum in aliis partibus, nam si proveniat ex naribus , vel faucibus sine vasorum laesione , ut & in ventriculo, & intestinis, istis in locis non tamdiu stagnabit, ut suscepta corruptela ulcus sermare possit. Si autem in his partibus sanguis manat ex vaseulis ruptis, tune tandem pus sermatur. & ejici potest, quod interdum quoque observavi in sanguinis sputo ex faucibus per laesionem vasorum . Ergo generaliter verum est , a sanguinis sputo puris spu M m m a tum