Tractatus de iure, et priuilegijs honestatis in duodeuiginti articulos distributus, quibus vniuersim honesti ius, ac quod ad singulos personarum status pertinet explicatur. Opus V.I. studioso lectori, ac tam in scholis, quàm in foro versantibus haud

201쪽

dae causa interficit, reus est homicidi j; iri

animae iudicio , Ut fatentur etiam ii qui partem negativam ala plectuntur in quae- stione proposita,certe, sirem magis,quam verba spectamus, non multum ijdissident. a communi priore sententia opposituri affirmante; raro enim casus eueniet , si quando eueniat sicut rara avis in terra, in quo contrariae locus sit.

diue Sed absolute & in casti illo rano,etiam communem sententiam probabiliorem lcenseo ; cuius inter alia quae pro ea addu- . Cuntur a Couar.&Sanc.Vbi sup . primum& principale fundamentum inteX. Inter haec 33.quis. 2.Vbi glos .communiter approbata secundum Fortun. d. int. Ir. num. I29. hanc sententiam indistincte probat, quanuis qui contrariam sequuntur, eam sub distinctione deqtia sup- a Cipiant; ait ero rex ibi, qui est Nicolai Papae,quod,& si marito liceat sectinium mundanam legem Uxorem adulteram interficere , sancta tamen Dei Ecclesia mundanis legibus non consti ingitur , quae gladium rhon habet, nisi spiritualem, se quo no occidit, sed vivificat;tex. optimuS lD. Augiis ii,m. c.siquod verius, ea .cat L is quaea. Nec vero contrariam sei ten- i

202쪽

ET PRIV ΙLEG. HONESTAT. Iς tiam excusat ratio illa , quam Vt pro illa urgentiorem assertores eius com- mi niscuntur , nempe , maritum in

Casu proposito , ut legis ministrum conssiderari, quia potuit lex criminis executionem per ministrum ad id deputatum alias faciendam , subdito suo

publicae utilitatis causa demandare, Ut ex Paul. m l. accusetionis i adsin. C. de his quae vi, 'caus runt a rahit Barbos. d. ab ho inbus β. l. mer. 3.- .Pro com cordia,&adbanniti occisorem conssid rat Felin. d.c.quae in ecclesiarum, inmer. IZ.

Quae quidem ratio ad casum nosti limcommentitia est , & inanis, siquidem& & publicus minister, si odio ac malevolo in delinquentem animo cum occidat exequendo iudicis sententiam, peccabit, c.de occidendis, iuncti glossa. ibi in expositione 2.ct e.cim minister 23. porro, quaerere maritum,qui Vxorem, & adest rum cum ea, in crimine deprehensos,

non odio ac propriae ulciscendae iniuriae causta sed publicae vindictae Zelo, Ο cidat , est nodum in scirpo quaere-Deinde etsi gelum hunc in marito occidente considerare velimus, ut publicum

203쪽

tamen legis ministrum & executorem lconsiderare, non possumus, si iustam le- lgem diccre debemus ; etenim iniustuna valde est, quemquam damnare , & ministro tradere ad occidendum illo inaudito. Quod, si dicas, in crimine deprehensium, xt notorie delinquentem eo inaudito Occidi posse legis potestate, quia notorictaS

sententiae aequiparatur , Ut communiter notatur per text. m temptorem de action.

empl. quid respondebis ad legem permittentem marito,Occidere Uxorem adulteram quandocrinque etiam in turpitudine non inuentam , qualem nos habemusῖSed nec in adulterio deprehensa, notorie rea est mortis quod ad maritum attinet, quem similis adulterij cxceptione ab accusando,& occidendi facultate repellere poterat, Visup.tradidimus. Denique, in populo Christiano nec de grauissimo crimine conuictos reos, ac iudicis sententia condemnatos fas est,occidere per publicos ministros abnegata sacramentorum copia, altem confessionis, nam & facrae lEucharistic viaticu fidelibus vltimo supplicio condemnatis pridie citis dici quo sententia executioni mandanda est praestari debere,pie fatis ac saluberrime prO-ν uis hun

204쪽

. ET PR Ir1L EG. HONESTAT. Iouisum fuit lege nostra in noua collecti ne ord.tib. .u .I38.β. 2. & ibi etiam traditur , quod religiosi viri ita condemnatis assistant ad solatium eorum , ac piam imminentis mortis instructionem, simulque sanctae misericordiae confratribus executio facienda denuntietur, quo condemnatum ad supplicij usque locum comitentur, quod illi munus sedulo ac pie - equuntur sacra crucifixi Domini im gine anto reum eleuata,cuius aspectu, &praesentis mortis supplicium equo animo

suscipiant, dc salutarem futurae vitae spem pia mente concipiant. Si ergo lex ita pie& religiose se habuit in executioiae facienda per publicum thinistrum parte

audita,&sententia condemnatoria, rite lata,dicendum non est, marito occidem

di adulteros facultatem commisisse illis praetermissis , quasi eiusdem legis ministro,quo sic ille a pecciso excusetur. Et haec quidem ratio non solum mari- 26 tum ipsum legis potestate Utentem onerat, sed legem ipsam in turpitudine deprehensos Occidere permittentem grauiter assicit,quam ex hoc ut iniustam , & a pietate Christiani longe alienam tam

205쪽

rem,& patrem filiam adulteram, lethaliter semper peccare, existimo, & quidem grauissime; nec unquam in foro animae legis potestate excusabuntur ; legena Vero ipsam,quam sub Christianis ac catholicis Principibus latam, & a viris prudentibus

approbatam,ac Vsu receptam VidemuS,Vt iniustam damnare , non ausim, quam

potius sustinendo, permissiuam mali dicerem, ad mala alia grauissima euitanda,cuiusmodi est adulterium, quod quidem grauissiimum & detestabile omni iu-ie diuino & humano crimen est, de cuius grauitate,& poenis,antiquo,& recentiori iure inductis ex sacris, Sc humanis literis,

quentib. Non, itaq;, legem deflendo, qtiali mariti ministerio ad publicam criminis vindictam utentem; iuxta hunc enim sensum, iniqua appareret,& a Christiana pi tate aliena Valde, ut ex praedictis constat.

- . Nec

206쪽

-Nec eam item probo , quasi i histo dolorit mariti in crimine deprehensos occidentis parcere Voluisset;nam iustus hic dolor, quem temperare,dissicilimum est,penam temperat excludens ordinariam,non mitiorem at i am. adulterium bum Duelausi.Imperatore .dd. adulter . si quis ingraui

si a natusconsult.Silian. l.Gracch.in . C.de adult sed quassi mali permissiua sustinenda est; quod ipsam quidem legem no .esticit iniquam& inualidam,quando malum Vnum permittit ad alia euitanda, quanta is,qui hac legis permissione Utitur, inique agat, Ut in permissiuis alijs videre est,Videlicet, in lupanarium permissione,& laesionis citra dimidiam. Caeterum,s1,quid sentio, s est dicere, areissi legem de adulteris occidendis, sensti praedicto validam dicamus procul tamen a finibus Christianis fore relegandam, &exterminandam illa maxime ratio suadet, quae Christianam respicit pieta, tem ac religionem,cui sane nequaquam conuenit , sed ab ea longe abhorret, Vt ijs praetermissis quae ad salutem anime conducunt , delinquentes ultimo. supplicio assiciantur , etiam auditi ,

207쪽

I 2 TRACTAT. DE IURE Jac de crimine rite conuicti; multo minus ligitur permitti debet , Vt non contiisti lnec auditi interficiantur; &, quod fideliu limentes, ac humana etiam Viscera maxi-

me exulcerat, Vt in peccato ipso occidaim itur,quo,non corpus tantum, sed &ani- lmam perire,probabile est; nam etsi inter lmortis angustias,dc anxietatem , de pec- cre doleat imminentis poenae metu, a tritici haec est,quae absque sacrari ento ad Vitam pon proficit, contritionem Vero

eo statu habere, specialissimum diuinae largi ruti beneficium est. Nec in illo so-

Itina fas noris statu, sed utcunque eueniat fili js huius saeculi insperata mors, aeternae vitai periculo magno est, & nocumento; unde sancta Ecclesia inter alias Litaniarum supplicationes,Deum precatur, Via subitanea dc improuisa morte liberet nos; quae quidem pia & communis ad Deum supplicatio contraria est legi subitaneam & improuisam mortem in subditos permittenti. Ex quo, multo magis

Catholici Principes, Ecclesiae ipsius fili j,

de suarum legum catalogo auferre deberent legem tanti mali permissiuam; praesertim quod ratio illa permissionis, Vt, nempe,adulteria evitentur, sterilis nimis est,

208쪽

HONESTAT 1 3 est,ut pro r eam lex tanti mali, aut Gliani tantorum malorum permissiua e uulgetii adiitterium, namque ue non raro committitur,& coniux pudica, pudiuitiae ipsius,mariti,ac Virtutis amore illud abominatur ; quae Vero impudica est, legis metu ab illo non cohibetur, certam semia per,aut Ut certius loquar, caecam occulti criminis,instigante Diabolo , spem sibi proponens.. Additur,ciuilibus legibus antiqui , & agnouis,quibus adulteria puniuntiu , numquam . marito in coniugem adulteram eiuscemodi potestatem esse tributamictamen patri in filiam sub sua potestate constitutam in adulterio deprehensam tribi illiu ,& marito in adulterum quando vilis conditionis est, eius, inquam, quae describitiv m l.maritogis adulter. Et cer-

α quod patri potius quam marito occi

clendi tribueretur facultas, ratio in promptu est,quae scribitur a Papinian. in L nee in ea Mis .de adulter. deo autem,m- CFit atri,non marito mulierem, o omnem

adulterum permissum es occidere, quia H An pietas paterni nominis consulum Rotiberis capi caterum. ariti se calor or-:

209쪽

1 4 TRACTAT. DEI PREratio Clare innuit,occisionem adulterorum propria authoritate legi inimi, Cameste, quam idcirco in marito cohibuit,patri Vero p ermisiit, paterno amori, & optimo illius pro liberis consilio confidenS. Maior vero difficultas est in inuesti ganda ratione differentiae quod ad m, ritum attinet, inter adulterum, quem aliquando occidere, marito licuit, &VXO- rem adulteram, quae itire communi huic

nunquam potestati subiecta est ; cum, si

illatam adulterio iniuriam attendamuS, maiorem patiati tu maritus ab uxore a quamlitor exigitur fides,& coniugalis amor, quam ab adultero, iuxta illud Psalm. 3 . quoniamsi inimicin meus maledixi sit mi

hi, sustinuissem utique. Et, sis qui oderat

me,super me magna locutus fuisset, ab On-

dissem mesostanab eo. vero,homo unanimis, dux mem , notus meus,qui mulmecum dulces capiebas cibos ; in domo Dei ambulauimus cum consensis. Veniat mors

super istos,sc. Atque ita, quia Uxor, socia rei humanae,atque diuinae domus suscipi

210쪽

quit quam qui eam adulte- . a at; Pqho Videbatur,quod fac marito compeltas occidendi adulterum in bus a iure permissis, in VXOron com- pietexe etiam;& fortiori deberet,ianqira maioris vindi ream; cuius tamen conmtrarium legimus in d. marito,is agis s. 1 ab in , --. omnem in d. l. nec in ea, merse Ideo autem I adulterium sum ince-su, geratores, eod.titia. Cuius discrimi0i ratio,p uia quidem non est in tam ea consistit, ut puto quia secundum

ius antiquum non licebatmarito adulte rum uxoris suae in adulterio ubicunq; deprehensum occidere, etsi vilis conditionis esset,sed tunc demum, cum in donio mariti ipsius deprehendebatur, Ut probat rex. dI.marito, quod hodierno iure i lius extenditurpnecedente trina illa conntestation. de qua in uth. ut lic. matris auia .his quo collat.8. ut quis ei Ctae adulter ideo, etsi rior adul-. terio ipso grauius delinquat, maiorem irroget marito 'initu ia, quam adulter iLi ius, seuerius tanae in illum animaduerti debuit, qui, ex parte illius duplex comi

mariti