M. Antonii Mureti ... Orationes. Eiusdem interpretatio quinti libri Ethicorum Aristotelis ad Nicomachum. Item Caroli Sigonii orationes

201쪽

cere debetit: aut denique innumercibi

lia, quae eorum commentarios legeticibus passim occurrunt , non melius S

verius ab ijs artificibus u Siram pro . pria sunt explicatitur. Nam de ordines Zmic quid dicam ingem semper, sapient G- commen ' usquisque plurimi se oris i tantum .Mi tr buerunt quidam ex veteribus philo sophis ut summurn ac supremia huius uniuersitatis parentem atque opitiae mDtum dicerent in orbb condendo nihil aliud praestitisse, tua a quod confir- fac permistas inter se rudis materiae partes discrevisse certoq; ordine suis quamque in sedibus collocasset. Impia opinio,fateor. Omnia enim non ta-Fum dis egit ac disposuit, sed ex nihilo effecit ac procreauit Deus. Sed tamen cx eo intelligi potest rixiae illorum de ordine opinio fuerit,quantamque vim in eo inesse crediderint: cum a quo nillil amplius quim confusas mundi partes in ordinem adductas si dicebant, eum tamen ipsi quoque cum exteris vct istimo nomine parentem e cotidi

torem omnium rerum vocarent. Extat

Cenopbovisaeclara sententia apud Xenophon de ordine tem in Oeconomico nihil esse auc putachri u a,

202쪽

ebrius,aut ad usum eommodius: quam ordinem nihil contrὶ aut aspectu fordius ac deformius,aut quod plura omnibus rebus incommoda adferat,quam confusione ac perturbationem Ati stri isticum dialecticen, aut non didi Vsi ι 'cissent,aut ita didicissent,' non didi it Iliciis praestaret quibus quaeso, modis' br i omnia miscuerunt squalem nobis cu ' nur usque generis praeceptor uici farragi pret tu, ne reliqueruntὶVt si quis rusticus hordeum, triticum , viciam , lcgumina in

Vnu in aceruu conserat, non illius acetuum hortim commentarijs existimem,

perturbatiorem fore. Mihi quidem , cit: in eos inspicio, saepissime Ouidiana illacte Chao in mentem veniunt.

Quaque cratin tellus,illicin pontus,

Non aliter enim apud hos , ubi verbi causa de amnoritate magistratuum situr dicetur etiam aliquid detesta mentis ubi de emptionei venditione idisserit tit,aliquid de poenis,aut de auctoritate tutorum inseretur nihil est denique quod certam sede aut domicilium habeat nihilo uod non alienis-simo aqu) facile ac tuo loco pertr---

203쪽

ctatum reperiatur. Inde illae crebrae ex uno in altu locum reiectiones' crimi , quod hic agendum ac tractandum erat,id iubent ex alio petere,in quo a te quidquam agi, nunquam, nisi admonitus,diuinare potuisses. Prorsus ut si quis paterfamilias vestem non inve stiatio, sed in arca panaria coderet Patane ex puteo hauriret, pisces in nemo re,lepores in piscina inclusos haberet.

Apud Aristotelem primo physicorum

recensetur Opini veteium quorunda,

Homo er in quib fuit innaxagoras , qui quid- in .ria. libet in quolibet inesse dicebant idqueees primebant hemistichio quodam , ut

opinor, Empedoclis , πόν - παν- MIM.-κα ii Hoc an physicis vere dicatur,vi derint, qui illa tractant: in talium certe 7μ i=m interpretu commentari j verissime di-

ii pre 'potest. Atque hoc sunt etiam qui ob curiis de industria fecisse dicant, ut arte 1 m si obscuriorem, ac difficilio rem co-xης ως gniti reddc rent,& ad caeteros labores ei-ίς illustri quoque adderent,quo excarni ebrent discentium ingenia , peruolutandi saepe illas ingentes libroru motales, womnia alieno loco potius quae tendi quam suo. Quod si verum est,

204쪽

Nam ego quidem aliam potius fuisse

causam suspicor, neque ita de eis male sentib, t,cum melius possent, noluisse credam: sed tam eri ita est, non obscuram est, quam eis pro tam sancto atq; honesto proposito gratiam debemtis. Vltimus locus erat de genere dicendi Gὸnusdi. quo dixi eos,qui quid docent, Vt de eendi uiabere nitido, perspicuo, usitato, tali de si I, I,

nique ut sine ullis salebris, siue Vlla as u eus peritate inquat in aures an ii nosque fium. discentium,eisque se no ad scita fucis que ae pigmentis quae sica, sed naturali

pulchritudine ac suauitate commendet. A qnoi quos dico quam longe

omnes ab fuerint, quis non videt a Rationὸssunt tamen qui eos de sendant: Vt nulla quih. buν est tam mala causa quae patrono non barres inueniat: dicantque eloquentiam in eo, inter- qui ius docet, non requiri satis esse si ργὸtia de- artem suam teneat: eius praecepta diam Isenditur. tradat, quibus ea verbis pro nuciet, nihil interesse Citant etiam In eam rem

verba quaedam Ciceronis,quibus ait se in philosopho eloquentiam, si adserat, limbus. non aspernarici si careat, non admodum requirere. Nimium delicatos esse , qui in tanta praeclarissimarum re,.

205쪽

rum copia etiam verborum concinnitatem requirant: perinde facere ac si optimosin saluberrimos cibos fastidirent,nisi in auro aut in gemmis apponerentur. Tum praeterea facilius intelligi ac percpi quae qualibuscunque verbis me delectu efferuntur, quam si quis in eiusdem pura ac latina

Oratione exprimendis elaboraret. Postremo usu hoc iam, experientia compertum esse,quibus verbo rima cura est, eos exsuccos fer l, d aridos biexanguesci S grammaticos potius aut ludi magistros , quam veros dolidos iurisconsultos euadere cum contra, qui magnoin fori animo contempse Iunt seimonis delicias in illud horridum,incomptum, agreste rusticanum dicendi genus adamarunt ij demum iuris ac legum cognitione impleant pectus , in consultationibus , in foris, in subseliijs egnent, in omnium maioris momunt controuersiarum di Dceptatione ac diiudicatione dominentur Quibus ut respondeam iri naum Mefutati dieo, non existimare me eloquentiam, barboro neque ad ius , neque ad Illam omni-rum artem tractandam , necessario requiri:

206쪽

quiri me ad illam quidem ipsam, qua fieri eloquentes putantur. Multos e Optimin m accepimus , cum ipsi eloquentes licenti,n0n essent,optimos tamen alijs ad elo magi Iiriquentiam duces ac magistros qui eloquae qualem in Graeciam Hermogenem , in te no hac urbe Quinctilianum fuisse alunt suerunt. Et Aristoteles, si se ad dicendum contulisset, fortasse multos habuisset superi Bres, quo tamen eloquentiae praecepta nem unquam melius,aut per A torem sectius tradidit. Munditiam quidem termonis sermonis non in artibus modb docen ingenuum dis, sed etiam in congressibus mi ita quem I Remiliari colloquio as omnibus inge decere. nuis &paul liberius institutis hominibus requirendam puto. Non gem

mas,non aurum , non emblemata re

quires fictilibus aequo animo coenare positum: praesertim n epulae. sint ut ais, exquisiti sed illa ipsa fictilia tersa sint

niteant,appetentiam potius quam vomitum concitent. An tu conuiuatorε

feras qui, quamlibet lautos cibos invasis coeno ac luto conspurcatis apponat Nam quod aiunt tacilius intelligi quae ita dicuntur sc o quidem hoc inter ipsos verum osse. Balbi enim bal-

207쪽

bos,ut est in prouerbio, melius intell1gunt. Ingenui quidem adolescentes , ita Ciceronius, Cet saris,Plauti, Terentii similium libris exercitati & Latinae linguae intelligentes, nouos sibi de verborum significatione commentarios conquirant oportet , cum accestari sunt ad illas mi gobarbaras cantiones Neque enim una saltem lingua est,qua loquuntur,sed teterrimus quidam cinnus ex foedissima barbararum peregrinarum , inauditatum vocum colluuione, olens , ut seruus ille Plautitius ait, allium, hircum inaram, suem Aa Vise, o tWm, apram commistam . ut quemad- .is. modum odor qui ex Auerno amaba tur, superuolantes aues necare sis litus

dicitur,ita illud pus,illa sanies, illud virus optima quaeque ingenia exanimet. Ego quide certesmultos noui optimo adolescentes acutissimo ingenio praeditos, qui cum in alijs disciplinis

exercitati, ad artem se iuris accinge restit, talium magistroru incondita vo ce perterrefacti,refugerunt, retulerunt pedem.

Improuisum aspris veluti qui sentiba

anguem.

208쪽

Pressit humi nitens, trepidusque repente refugit. Virgi 2. Quod autem quasi firmamentum de Aeneid. fensionis suae ponunt,n posse quem quam magnum iurisconsultu evadere, cui ulla faciendae ac poliendae orationis cura sit: pro Deum immortatem,etiamne hoc tam et dito seculo, ita hae tanta luce ac splendore disciplinarum omnium cuiquam se per sua suros putant Quemquamne ex illo suo grege inquinate ac contaminatὰ balbutientium potius quam loquentium proferent, quem cum Alciato, cum Duaren, cum Conano compa Recet orare audeant 3 Sed hos omitto ad id, μην quod instituera redeo. Dixi quatuor I lμlti esse,quae qui ius docent, praestare de diserti. beant: ut vera doceat, ut ad rem pertinentia,ut ordine,ut genere dice di apto ad docendum. Id , qui non praestarent, culpavi. Dicet aliquis Quid tu te igitur ea praestaturum esse profiteris 3 Noausim latum de me aut mihi, aut vobis polliceri. Illud quidem non dubitanter adfirmo , neque plan imparatum e se me ab iis,quae ad id essiciendum necessaria sunt, Qui aliquid olim

209쪽

hibiturum. Sed, ut die retempus est, diutius detine di no estis.Die crastin o conabor viam vobis munire ad titulu de Pactis minore negotio intelligendum. Dicam cur de Pactis agatur hoc loco: tum quid sit pactum qum pactorci diuisiones qui qui b. pacisci possint qui-q; sint pactorum effectus. Haec craptinae disputatio is capita futura sunt. In de ad ea iurisconsultor si veterum fragmenta,quae in huc titulum relata sunt, sigillatim interpretanda veniemus.

BITA . ROMAE POSTRIDIE

Constituera hodie, nulla, ut Caius

noster loquitur, praefatione facta, ad tractationem earum exum , quas

hoc anno docere institui,accedet es id que vobis utilius, mihi conuenietius fore arbitrabar,nis me amici quidam, quorumin iudicio, auctoritati plurimum

210쪽

plurimum tribuo,defixa iam statutaq; sententia deductum, sibi potius quam A Vitus mihi, hac in re morem gerere coegis, o proposissem. Neque tamen eis plane adsensus reuocasum: sed, ut Homericus lupiter, paItem eius quod petebant concessi, part En aui. Nam quod a me cotendebant, neatim in ea quae huius artis propria sunt ingredere , sed hoc anni uertar ij laboris quasi vestibulum populari aliqua, d magis ad omnium sensus accomodata disputatione exornarem, in eoaaon grauate ipsorum volsitati acquieui:quhd auistores erat,vi aliquod mihi undecumq; argum ecu sumere, quam in libet remotu alienum ab eo quod ageretur, populari modo,in plausibile, in quo ostentare vim ac copiam dicendi liceret, id ut ipsos a me obtineres nerem, ipse a me non potui obtinere. Vix ista faciebam adolescens cum due adο- omnes vias perueniendi ad aliquam lesentia Eloquetiae famam studiose conquire studia. rem, iis Lartibus exercerer, quas Cui tractant, in eis haec no serti modo, sed requiri solent. Hac vero aetate,&hac qualicumque hominum opinione

de me, hoc suscepto munere , quod ab