M. Antonii Mureti ... Orationes. Eiusdem interpretatio quinti libri Ethicorum Aristotelis ad Nicomachum. Item Caroli Sigonii orationes

171쪽

ORATIO VIII. Ieos modo libros attingerem , qui aut ad eloquentiam aut ad philosophiam

Pertinerent, nintata subito voluntate,

ad tractationem iuris ciuilis tam longo interuallo redire in quo me pleri'; iampridem animum omnino auocasse&ad mitiora studia, tanquam ad Sirenum scopulos, adhaesisse , aut quasi loti cuiusdam Homericat, ita illorum O , dulcedine,ac suauitate captum , huius iamne per somnum quidem meminisse arbitrarentur. aibus ut satis facia,simulque ob 1 omni lius huius consilij

atque instituta mei iacionem Ieddam:

et si non libenter facio,vi de me loquar, tamen antequam progrediar longius, pauca quaedam de toto studioru meoru cursu breuiter commemorare costitui:quae si audire ac cognoscere graue non erit, spero fore,ut lauissimi quide eruditissimi homines,quos hic adesse video, factum meum non improbet: Vos autem optimi ludiosissimi adolescentes etiam fructu aliquem ex haenarratione capiatis. Cum enim , quae praecipue res progressus meos retardauerat,meque decurso iam spatio a calce ad carceres,ut dicitur, reuocauerit, cognos

172쪽

cognoscetis , orsitan exemplo meo edocti, melius ipsi vestris rationi licis consuletis. Ego igitur,ut primum pri ex Grammaticoram C Rhetorum prae, ceptis visus sum utcunque imbutas sμ est e, leti te gustatis dialecticae priri Ci- - γ piis,ca telis autem philosoplii

bus,ne a limine quidem salutatis, ncilla Graecae linguae intelli gentia , ta florerum usu, nulla antiquitatis cognitione instructus, animum ad ius ciuile appuli, iis docte oribus, qui tum cis optimi putabantur quot os Pan dedi. Iamque e processeram, ut , quae tum praeci suae tata a shabebant i i ,&in ari isti, tantio

se in E iio: niue circumspicieba

173쪽

qtae pulchrum,ac beatins putaba, tum Vno Ie Omnes, ut ait Comicus , Omnia bona dicere laudare fortunas

ut in si putabant, sapientiae, ut res aps, docuit, stultitia: inanium opinionum supellectilem compararem. Iam Omnes me me fores cies, se tali is ξci . . labant magnala': l, in spem Veri f.:nt, abulam me aliquam non in postremis fore, confidentem , acrem, contentiosum p i ira l . tuta essem firmis lateribus, e Voc ma

se lue in eis multa veneri rem dissem

174쪽

dissem, multis sententias , quas illi meratas ac firmas esse docuissent,grauissimis argumentis conuulsas ac labefactatas , multa ex Graecis scriptoribus deprompta, multa ex antiquitate repetita, quibus in omnibus mihi tenebraeessent, nolite quaerere, quid mihi ani I uisus mi fuerit Visus mihi suin de coelo de cidisse,aut in alium quendam orbem

delatus elle, neque aliter arrectus 1 um,

qui in egunt, inopes homines interdum solent qui cum totam a Cinem somniarunt te diuites repente factos esse, ubi diu gemmas,aurum , purpuram dormientes contrectarunt,e X perrecti, omnia domi suae obtentu telis aranearum vident. Quid iacerem ego ille paulo ante tumidus ferox , cum mihi derepente vultus, animus , verba cecidissent, iamque suffusus pudore, verecundarer Hrier cos Versari, qui de G facis ei iste ita magnifice senserant , subduxi latinisu nae clanculum ex illis in quibus diu teri ad merueram, castris in in Graeciam nai. uigaui, id est , ad Graecarum litera- accedenti rum disciplinarum magistros mee pus esse con uli, eademque opera perlustraui etiam vetus illud Latium , id est om-

175쪽

nes ad unu veteres lingua Latin scriptores diligenter accurate peruo lutaui, sedulo undecumque omnia colligens quibus mihi iuris prudentia instructior, de ornatior fieri posse videretur Atque in hac peregrinatione, tum in Lyce ambulationibus, tum in Academiae spatiis saepe me exercui,quaque

aut illius e Gargetto delicati, atq; otio Episu si senis hortos inuisos praeterit, tam rumvenenorum quam salabrium . herba inte egit. rum feraciores, neque delectas veteris illius Poeciles, non tam Polygnoti manu, quam Zenonis ingenio nobilita Portic stae, reliquias neglaxi Et ut magna o luptatem capiunt , qui ad magno-ceb. Eerum ac nobilium fluminum , Euphra Stoicolis puta, aut Nili fontes, ac capita ipsa rum priuVenerunt ita iuuit me incredibiliter, cepi cum apud illos sapietitsimos senes cernerem quibus ex fontibus maciasset-

amplissima illa iuris ciuilis flumina, per quae toto orbe sparsa , atque diffusa, tam multis assiduessumo homines ingeni nauigarent. Interea , Ut pate rsa milias, qui mercatura caussa in longinquas terrarum ias profectus, dulcem eximiaeque animo charam domi

176쪽

uxorem resiquit, saepe de ea cogitans, Sι mibis situbi aut gemmam aliquam, aut sinit 1

do amer tornatum annullum,aut monile baca catore M. tum, segna entatam vestem , aut talias ta orus muncti muliebris ornamenta consipe cum γ' xi studiose omnia comparat acri per ρ' seponit, quibus eam domum reu Cr g μJ sis, , muneretur sic me per omne cri tu r qμ itoriam genus vagantem Ouquam earenti eui alae cogitatio deserebat,ecquid decerpere ac deliba ex eorum uno quo

que possem , quod, cum ad iuris prata

dentiam reuerterer, ad eam expolien dami exornandam accommodat timesset Sciebam enim quam turpe a od si a beretur,&diu manere,&inane redire.

ivbd autem Homerus ait, Vlixem et nillo diuturno errore crebro spectares blitum Ithacam versus citi de Mesoad iurisprudentia dentidem reflectebaoculos: ab ea tandi abesse me, viκ satis aequo animo serebam. Quinetia, ne me amoeniores illae disciplinae sit quodammodo suum facerent, multa penumero faciebam, sucapionis intaterrumpendae gratia:quod mea qua Iiacunque scripta declarat crebris icitatis conlultorum adspersa sententiis, quoti

177쪽

ORATIO VIII. 7 quotidianae disputationes, quibus quoties erat occasio, aliquid ex hac disci plina petitu na intexebatur, non obscu- indicabant. Nunc,cum mihi videar non ea quident nania, quae an moconceperana, persectile , sed usque ςd tamen progrcssus est..ut iis, qui iuris ciuilis cognitionem ex ipsis tontiabus haurire cupiunt, opis aliquid adferre possim putaui tempus a ipsum

postulare, ut prodite, nauata in hoc genere studiorum opera specimen a si quod darem. Cur autem Pande fias 'r Pau- potissimum extra ordinem interpre-e

tati voluerim , caussa haec fuit , Vide . bam eruditissinios in hac scola viros, quibus docendi iuris munus manda-pb deletum est, ita se in eo gerere . ut, ipsa sigζrit. loqui posset iurisprudentia , non certius, aut copiosius, aut maiori cum di .gnitate videatur explicatura se susscios Professo- qua ab illis quotidie explicantur. O m--Jηmnia ea Prum I profluunt , quae haristi M. hac arte , aut cogitari prudenter, aut disputari acute, aut certo definiri ac statui posviat. Itaque cum in omni bus habe in quod ad miter , in nullo habeo quod desiderem. S edalli amen α

178쪽

quid dignitati suae, eique quam mer1-tissimo obtinent, auctoritati consentaneam sit,intelligentes,perpetuis in grauium arduarum quaestionum tractatione versantur exquisitam singularum vocum explicationem,ut humile quiddam, neque satis dignum, in qua

tempus conterant, aut praetermittunt,aud modice attingunt. Planeque si ad ei audiendosii tantum accederent, quos oporteret, id est , qui prius in Grammaticorum , Rhetorum , hi .lo phorum scholis diu multumque exercitati essent nihil amplius, quam quod ipsi cumulatissa me praestant, requireretur.Nunc, quod ego principio fecisse dixi, ut ad ius audiendum aliarum omnium artium rudi accederem, in eo vereor ne etiam hodie a plerisque peccetur. Cogitaui igitur in pro mea virili parte huic incommodo Qui vi mederi studerem,neque inuidiosum id hora tris mihi, neqae inutile aliis fotie. Nam Clant non neque inuidiam habet ullam , quod improba ab aliis neglectum iaceat,id sumere αdoi esse. in exercitu non tantum Imperatorum& tribunorum ac centurionum , sed Scgregario tam militum , S coloniam quo

179쪽

quoque ac lixarum aliquis sus est. Neque si gubernatorum in naui regenda piaecipuum est munus, non j quo que utiles sunt,quoium in sentina e X, haurienda omnis consumitur labor man quam, si id quod res est fateri, si rectain vera speciosis ac lacatis anteponere, si quanti res quaque sit, noquanti uigbiat, sectare olumus: multo plus est in hac pura de simplici

erboru Aphcasione Omenti, qua in

pluraque ortali suspicarentur Nam ' '

cum Verba, Vt ait Aristoteles, liti eo ' um, quae animo cocepimus,notae,fie prς - μ' ri nullo mocio potest, ut, qui vim verborum non peici pu ,eam sententiam,

quae illis verbis expressa est,asi equatuF. Ita ques idem Aristbteles alibi ait,

eos, qui, quid quoquo verbo proprie

indicetur non satis intelligunt in rebus iudicandis saepenumero falli apud Platonem Craiylus ex ciborum intelligentia cognitionem rerum ren de re dicit .Et quis tandem est , qui nesciat, patrum auo Isimque nostiorum memoria , cum peruersa quaedam ac

pestifer opinio inualuisset, nihil cultum orationis , nihil historia veteris

180쪽

notitiam ad eos qui graues ac seria es

disciplinas tractarent, pertinere, Graecas vero literas etiam impedimento es se, quantain quam densa caligo ni

uersum prope terrarum orbem ob re

Vetere Iuxerit quantaque verborum neglectiars' uti rerum ignoratio consecuta sic Sedio expsic quid necesse est huic rei aliunde ar- rom er gumenta petere Illi ipsi , quorum..r ptu libros quotidie terimus , et erecturi Cτim. oc eoi ulti inexplicandis legibus , senacu vivae tusconsultis, edictis praetoria, aut aedilium constitutionibus , decretis , epistolis principum , quam quaeso viam

rationεmque tenuerunt/Nempe in patefacie da ungulavia vocum vi ac pro Iaietate tam multi tamquo assidui stat, i magnam industriae sua partem in eo consumere videantur. Quod prolaticae productis ipsorum locis pro barem , si , tam facile, quam necessa Antistius rium esset. Ancimum Labeonem in tu Tabao. risconsultum nobilissimum cum alicuia

bi valde commendasset Gellius , ad postremum addit Latinarum vocum origines ration Esque percalluerat eaque praecipue scientia ad enodandos iuris laqisos utebatur. O me se