장음표시 사용
61쪽
In Lib.I. de Gener. N Corrupti
per mutatione , propterea est probabilis sententia tertia proposita At S. Thom .a. Phy. tex. 23. dicit ad illum locum,quod inquitur in genere de motu & non descendit ex prolesto ad motum particularem. Tortia consulto. Post primum illum gradum,& minimum : non inducitur calor, nec quoad intensionem,nec quoad extensionem, nisi successive continue. Et ratio est: quia iam posteriores gradus adueniunt primo , & minima polleriora suntltimo continua; & sic quam tum cunq; il-orum pars minor prius producatur, non dabitur minu minimo per se extilens, ut alibi declaratum est. Quarta conclusio. Hoc non habet locude partibus latitudinis , dc longitudinis semper quia frequeter alterantia lunt maioris quantitatis,quam sit minimum , etsi magnam partem inoiul alterant . At uetuliab et de partibus profunditatis , in quas posteriores, it interiores polletius alterantur,cum ab agente magis distent. Nec in hoc eit id uniuersaliter verum: sunt enim alterationes, quae secundu su tecti partes simul fiunt, ut patet de coagulatione. congelatione, de quibus multoties diximus. Ad primum argumentum dico, quod sicut motus localis est continuus, ita ut in quocunque inflati mobile sic in alio loco non tam ' ob id conceditur spatium es.se infinitum , quia sunt ins nita initantia iis potentia . Ita similiter in alteratione circa qualitatem. Et profecto mirabile eliquod isti admittunt in motu locali. non autem in alteratione, cum tamen utriusque sit aequa ratio. Ad secundum patet solutio ex secumda conclusione. Ad tertiu dico,quod motus alterationis est in tei mino ad quem : unde dealbatio est albedo fluens, uel potius su-xus quo ipsa diuit, terminus a quo extrinsecus est ob id quamuis non sit continuus, non aufert motus continuitatem . Motus localis excedit in hoc alterationem, quia eius termini possitnt elle eontinui: acob id Aristot. vocavit alterationem illi discontinuam , sed non semper
in primam mateὲ iam. Solennis ea quaestio haee in his libris , Quid sit
3e valde utilis, in qua tria exequemur: prianum est sensum quaestionis appetite: alterum eli sint a Philosophorum cum ipsorum potissimis rationibus proponere. Tertium quid probabilius mihi' videatur ollendere. Circa primum aduerte, quod non quaerimus,an poli rei corruptionem maneat. materia nuda . hoc enim impossibile est. Non enim materia abiq; vlla forma else poteti: quod si haec recedit, illa succedit. Sed sensus est: an eum aliquid corrumpitur , & alterum generatur , nihil corrupti maneat ingenuo , nisi sola materia . V. g. corrumpitur homo,fit cadauer, an in cadauete nihil hominis maneat, nisi sola materia prima. i. maneat aliquid aliud. Et attende,quod est duplex difficultas in hoc. Altera est, an maneat aliqua forma hae l. e substantialis.V.g. corrumpitur homo, ma- mili cul-net ne aliqua sorma iubilantialis, qu Merat primo hominis: Aliqui eni in dicunt substalia quod sic,puta, qui ponunt formam cor- litatinali portetatis subitantialem, ut Avicenna, & N aecide Scot. sed contra hos disputauimus, I. Phy. Alii ponunt sormas elementorum in mix ne aluiuato: sed contra hos dicemus in capite de maneat. mixtione. Modo supponamus non esse nisi sorma una subitatiale i coposito: & petimus de accidentibus,an qn corro pitur aliquid, maneat aliqua ipsius qualitas aut accidens
in genito nihil, nisi sola ipsius materia prima . & per hete patet quaestionis sensus.
Sunt autein circa hoc dus celeberrimae opiniones. Prior est eorum qui asserunt, quod se in perin corruptione fit resolutio usq; in materiam primam ita,ut nullum i stiri se accidens maneat idem numero in genito, ii resolu-
Norant autem,quod in qualibet gene in gnoneratione conueniunt dispositiones dupli- .ces:quaedam antecedentes rem generan ptimam .dani, & introducentes ipsam formam , In gsione
diximus in expositione illius ioci. Hae at iliae corrumpuntur cum sorma, quae
ς-- - recedit a materia per primum non esse r satas adc se in
62쪽
& sequuntur aliae similes dispositionea
cum so ima producta per primum esse, conseruantes ipsam in materia. Verbi gratia, igni, exsiccat, Sc ealefacit aqnam, donec forma aquae expellatur, & inducatur forma ignis. Expulsa autem forma a. quae corrumpitur totus calor, & siccitas, quae in ipsa erant: quia ad subiecti corruptionem eorrumpitur quae is ipso sunt, ct inducitur fornui ignis cum nouo calore, noua siccitate , & aliis dispositioni.
Hae e sententia est S.Tho. de Aegi. 2.ge. se Myti tex. is δε lib. I tex. 24. Sc Capreo. I. Sen.
iet. de ente di essentia. q. II. ct communia Thom istarum. Potissima argumenta huius sententiae sunt illa. Primum est. Accidens et , quod aduenit enti in actu , ergo subiectu ni cui accidens inhaeret, est totum compositum: ergo deliructo composito , ne celsario destruetur accidens, ergo nihil corrupti manebit in genito. Secundum est. Si accidens est in mat ria immediate , dc non in composito , sumo ipsam materiam cum accidenti, S peto,an sit unum per accidens uel per se. Non per se, ut notum est, ergo per accidens. Sed omne per accidens praesupponit per se: ergo ante accidens prius natura ei forma in materia, ratione cuius est unum per se. Tertium est. Accidens unum numero
non potest mi are de subiecto in subiectum, sed si accidens corrupti manet idem in genito, utique esset migratio accidentis, ut notum eli: ergo fieri non potest ut ma
Quarto. Arist. tex. 23. dicit, quod generatio est mutatio totius in totum , nullosissibili manente.Sed si maneret accidens idem, iam maneret aliquod sensibile in utroque toto, ergo non esset generatio . Quinto. Sequeretur, quod esset idem motus continuu, utriusque, fit diuersi subiecti, quod est impossibile. Probatur sequela. Comburatur homo, vel animal viuum, εἰ continuetur calefactio usque ad eineres, tunc si idem est calor in mortuo,qui erat in uiuo, dc talis calor semper intenditur: ergo erit calefactio continua duorum subiectorum.
Sexto. Sequitur etiam, quδd cum animal moritur , ille calor qui manet, est idem eum priore vivi. Sed probatur, quod non possit hoe esse. Calor mortui inducit putrefactionem, calor uiui eon. seruat, ergo non potest eis r ille calo idem . His argumentis innititur haec sententia.
Altera sententia est heseo pici sita. Distinguit enim duplex subiectum acciden.
tium,alterum inhaesionis, alterum praedi cationis S denominationis. Materiam constituit subiectum inhaesioni, eui insunt accidentia, ad compositum est subiectii mpraedicationis, de i pio enim accidentia de- nominative praedicantur. Ex hoc sequitur, quod cum maneat idςm subiectum inhaesionis, non repugnae aliqua acciden tia, manere eadem in genito, quae erant incorrupto.
Haee sententia est Alber. Mag. tract. 2.
ubi dicit eandem esse materiam alterationi , de generationis, Se similiter commen. 24. Sc Alber. Sax. i.6.8t Marsi q7.& Grego. sen. d. I 2. q. 2. art. dc communis Nominalium.
Argumenta huius sententiae potissima
sunt,quae sequuntur. Primum est ex Aristo .hcc text. 24. ubi dicit, accidentia communia genito 6c corrupto manere in generatione. Et libro 2 tex. 2 s. dicit, elementa symbola sicilius transmutari, quia unam qualitatem habent communem, ut aer, Scignis, uterque enim est calidus, humiditas sola contraria est. Secundum argumentum eommunissimum est Nominalium. Frustra sunt perplura, quae pollunt fieri per pauciora, sed ad serniam generandam sui sciunt dispositiones praeedentes, ergo frustra ponuntur aliae, quae sunt similes prorsus. Tettium est. Si non manet eadem qu lita, , sequitur, quod aliquid corrumpitur sine corrumpente, quod est impellibile.
Probatur sequela. Cum aer in ignem conuertitur, si calor aeris non manet, a quo ergo corrumpit ut mon a calore ignis, quia lor non destruit calorem, non a sicci tate, quia non sunt contraria: ergo non habet corrumpens.
Quatio. Sequitur etiam, quod aliquid ε.
seneratur,oc non habet generans. Proba-L 1 Lur:
63쪽
In Lib. I. de Gener . A Corru p.
tur : moriatur animal, manent albedo, sapor, Sc alia accidentdi : si uero non, a quo ergo generantur λ quia non est ulla causaesticiens, nisi gladius corrumpens animal, at tale agens non poteli similes producere effectus.
Praeterea quintα Aliquid generaretura suo contrario. Patet. Demus, quod moriatur an ii fiat ex nimio frigore, tunc per aliquod tempus inuenitur calor in cada. uere: si ergo non est idem , sed de nouo productus, iam fieret a frigiditate contraria, quod eli impossibile. Sexto. Experientia probatur, quia uix credibile apparet, quod in homine murnere disserunt . nunquam enim primo unum in aliud eiusdem speciei corrumpitur, sed alterius, ut homo in cadauer .
ignis in aquam, aer in ignem, & idem in
Vnde accidentia propria speciei corrumpunt ut, nec manent in genito: at, quae generica , & communia sunt allia quo modo , nec contrarium habent ingenito , nihil vetat cadem manere inmutatione immediate εc prima. Is iam sententiam mihi persuadeo multis rationibu .Piima est: Illi debent accidentia inhaerere, de cuius potentia educuntur, tuo non sit eadem cicatrix, eadem figura, . at accidentia Educuntur ex potentia nis-
Concluso ex aeci uti u dria eorum &a prior v.
eadem dimenso, quae erant ante, praesertim quia si de nouo producta sunt: stustra sunt producta , cum talia accidentia non sint necessaria ad formam cadaueris. Hae e est lententia horum, de rationes ip
superet , ut quid mihi probabilius uideatur,aperia uti Sit igitur prima conclusio. Resblutio si usque in materiam priniam mediate , Sc poli inultas corruptiones, Explico. Cum homo corrumpitur in cadauer, de iterum cadauer in aliud, de hoc iterum : profecto iam post tot mutationes non est ullum accidens, quod erat hominis, sed sola materia. Haec conclusio est chria apud omnes, praeter Auertoem, qui quantitatem manere perpetuo cum materia autumat: sed contra istam sententia diximus iam lib. i. I mysic. de qualitaribus uelo, alij l; accidentibus, nulli cli dubia. Secunda conclusio. Aliquando immediate ex prima mutatione fit talis resolutio usque in materιam primam , ut patet in combustione paleae,& in mutatione clementi non symboli. sc aliis huiusmodi. De his duabus coii lusiombus non est magna dissiculta . Tertia conclusio. Non semper fit resolutio immediate v que in materiam primam . Haec conclusio mihi uidetur multo probabilior quam opposta. Explicatur conclusio. Aduerte ergo , accidentia esse in duplici d. iserentia. Quaedam enim sunt communia genito, Sc corrupto: quaedam propria viai. Scias enim, quod genitum, de corruptum semper specie, vel se
teriae: ergo in ea inhaerent. Loquor au. tem de.huiusmodi accidentibus sensibilibus. Maior profecto uidetur certa,
quia vix poteti intelligi quomodo si aliquid ex sola materia extrahatur , non sit in ea . Minor probatur : Sumo calorem in aqua: ille non potest extrahi ex forma, cum sit fornia opposita , de determinata ad stigiditatem : ergo extrahe tur in materia, bc ex potentia communi
ad opposita. Secundum est . Dispositiones in aqua
attinsunt introductionem forniae ignis, Se ipiam producunt: ergo sunt cum ipsa forma: si enim non ellent, quomodo pol sent pio ducere serniam λ Antecedens autem probatur: quia non est aliud. quod proxime attingat productionem formae, nisi talis dispositio: agens enim non producit subitaturam , niti per accidentia , ut
Quod si dicas adhue, quod solus ignis
producit: argumentum non soluitur. Nani pono, quod ignis agens desinat ense per primum non esse cum dispositionibus inductis, tunc nec erit agens, nec virtus eius. Nec oportet casum fingere, hoc enim apparet in virtute seminis, etiam deliructo generante de patre. Si virtus illa non est cum anima incipit de producitur , non potest generari , εc profecto mihi videtur hoc argumentum este admodum sorte.
Tertium est. Si de nouo disposti
nes producantur cum forma uentura , sequitur, quod calor ut octo , D in t ensissima qualitas produceretur in instanti, de
64쪽
eorrumperetur altera in instanti: ut cum ignis producitur, & aqua corrumpitur.
Hoc autem ipsi concedunt, sed prosecto gratis, & absque ratione qua id probene
Et quamuis, hoc de calore dici posset, tamen quomodo dici potest de animali,
cuius dispositiones sunt tot organa , tot temperies particulare, me brorum 8 Quis enim credet, quod deliruutur omnes ad . ueniente anima, & in instanti producutur
aliae λ Sequitur enim,quod scui ira illae precesserunt: sat enim suit animam introdu .cere. Non enim hic potest dici, quod sunt iliae dispositiones priores ad expellendam formam piscedentem, sicut calor in aqua: quia iliae organizationes, & instrumenta nullo modo tendunt contra formam seminis; ergo prosecto manent eadem adueniente anima,ad ipsiusque aduentum per
. Q attum argumentum est, quod ex mixtionibus sumitur, in quibus sermae herbarum, lapidum, & ipsorum simplicium pereunt, tamen uirtutes manent, &qualitates inducentes eosdem effectus, quos ante . Nee ualet dicere , quod iterum de nouo producuntur similes uirtutes : quia non eli agens, quod potest tales producere: Quia enim ratione posset a gens producere ex his herbis, quare non ex aliis rebus,quas de nouo producit 3 non ergo credeodum est, sed quod manent ipset eadem qualitate . s. Quintum cli. Cum corrumpitur ani mal, & de nouo fit ille calor, peto,vel per se producitur a causa quae destruxit ani--j, vel mediate, & consequenter. Non per se: quia si occisum est gladio,non uidetur gladius, nec ulla causa per se productiua illius caloris. Si mediate & consequenter ad formam cadaueris, pio secto e si impostibile: quia cum talis calor non fit pansio, nee effectus, nee dispositio necessaria talis formae, sed alienum ab ea ; non uidetur, quod possit consequi ad ipsius produ
Reἰiei- Nee ualet quicquam solutio Caietani, tur .lu- ideo manet calor ille, quia n. n p - tuit ita corrumpi calor, ut in numero, &specie corruperetur: ob id ille manet non idem numero, sed idem sipecie. Ego miror
Caietaaum, qui potest sibi talem conclu-
sionem persuadere. Nam qui eorrumpit individuum, etiam coriumpit speciem in eo existentem, si ergo ille primus calor desiluctus est, etiam species in eo. inod si dicat, Alius eii productus,
tunc non est ex potentia corrumpentis,
uod ille sit, cum ipse producat calorem
Sextum argumentum est ad homi- ε. nem. Si forma prius natura est in materia introducta, quam ullum accidens, & , dispositio, peto, Vel illa forma est singularis, vel non. Si non: ergo non es producta , est enim productio singularium . Si ergo est singularis : ergo ante quantitatem , & dispositionem indiuiduatur res: non ergo a materia signata prouenit forniae indiuiduatio . Hoc arsumentum magnam habet nim in doctrina eorum qui tenent, non esse accidentia nisi in composito. Dicunt enim alibi, esse indiusduationem formae a materia signata & determinata. His igitur argumentis mihi probabilior apparet proposita conclusio. Nee argumenta in oppositum habet i Mota pro multum roboris. Pro solutione nota, solutione quod non ita ponimus accidentia in ax guxi enmateria, quod in ipsa nuda sint, quam μφ' uis forma separaretur omnis, nullus enim hoe dicit: sed sunt in materia, ita ut habeant aliquam formam, siue hanc, siue
Ad primum igitur resipondeo, quod Adi
accidentia adueniunt enti in actu, & com 'posito, quia non sunt in materia , nisi habeat formam , & non insurgunt, nisi ex materia, quae aliquam habeat se imam, siue hanc , siue illain. Nam quamuis dispositiones unius antecedant iplam , non tamen sunt ante alteram formam, quae
erat in materia . Quod si uelis, quod primo & immediate omnia inhaereant composito ; id nego . sat est, quod adueniant, & in sint materiae, quae est substantia ; licet imperfecta. Accidentia ergo toti adueniunt composito alicui, licet non in sint immediate, nisi ratione mutetiae . Ad secundo, admitto accidens eum ma Ada. teria considerat si unum esse per acciden ,& quod tale praesupponit unum per se: sed dico,hoc esse materia. Quis enim negare ruierit
65쪽
Alierum ilicum, quod accides at quando per te producitur, & tune a sinuli. ali. Ad 3. Ad A. Ad s. Ad ε. 4 Conetudo pro D.
poterit mat riam secundum se sub lamia esse ρ si stibilantia, ergo & una, di non pzr
Ad tertium dico e non est illud migrare de iii biccto in subiectum, linitio manet idem subiectum inhaesionis, puta materia,
quae eadem eii iii genito,& corrupto repugnat autem, quod asci dentia irruleant de materia in materiam.
Ad quartum patet solutio ex textus expolrimne. Nam secundum Philop. peribbiectum tensibile, coimpositi ini actu intelligitur, quod mutatur in corruptione de generatrone, R idein non manet. Ad qui nisi, sicut diximii, lib. s.eundem esse motum continuum cadaueris, & ca nis uiui c turri cadentis, ac media in uia obeuntis: ita etiam putamus eandem calefactionem , si continuo per illud tempus combureretur, quia manet idem mobile secundum partem unam praecipuam ad n otum,& in calefactione manet idem sit. biectum, quamuis non sit idem subiectum deno minationis, ac propterea non uidea
Ad sextum est facilis responsio : non enim calor qui erat naturalis, inducit putrefacitonem in cadauere, sed calor e traneus, qui plurimus erat ante, & praeterea ipse etiam calor naturalis, quia non elim conueniens,ut qui erat naturalis uni sormae, fiat extraneus alteri, ita ergo solui possunt argumenta contra conclusionem hane nostram.
Sit quarta conclusio. Opposita senten-ria, scilicet, quod non sint accidentia ulla eadem in genito , & corrupto , cs ualde probabili, quamuis, ut dixi, mihi uideatur oppositum probabilius, & mag:s tenendo: Sex argumenta quae facta sunt in alteram partem,solui poliunt,si notes duo, quet ipsi
dicunt. Alterum est,quod accidentia commmpi contingit quatuor modis. Piimo a contrario, manente subiecto,ut calor corrumpit aqiis frigiditatem. Secundo ad corruptionem subiecti: quando enim subi cium corrumpitur , etiam omnia ouae in eo sunt, & se dispositiones antecedentes eorrumpi intur non a contrario, sed ad subiecti corruptionem. Tertio,ad corruptiorem termini, ut destructo filio, recedit ra. ternitas. Quarto ad desectum causae,ri lumen ad delectu in lucetuae.
quando per accidens, di uelut consequenur , di iunc a dissimili, & a cunt rario. Et per l, se aliquariter soluunt argumenta. At quae nos Proposuimus, non ita facilem habent solutionem.
Ad duo loca Aristotelis potest etiam responderi. Ad primum respondeo pro ipsis, quod Alii toteles sol si dicit hoc, quod
cum qualitas est communis utrique, id est, genito & coi rupto, non eii necesse, quod illa mutetur in contrariam, ut quia aer, &aqua humiditatem habent, non est opus, cum aer in aquam conuertitur , quod sicut calor aeris mutatur in frigiditatem, ita etiam hi nuditas in siccitatem. Hoc non eli opus, no tamen ex hoc colligitur, quod maneat eadem. Illa eli apparens ibit, euasio. Ad secundum respon. S.Thom. eodem loco,quod ideo lacilior est trastus in symbolis,quia esi minor resilientia : quia non est nisi unu contrarium corrumpcndum, in non lymbolis sunt duo. Contra hoc subtiliter replicat Maisil. quia si in non jmbolis sunt duo corrum. pcnda , ita etiam sunt duo corrumpentia: di sie iudetur eadem propositio unius ad ununi, & duorum ad duo. Dico, quod non ualet inllantia. Et ratio eii : quia humiditas, v. g. in aete, minus resiliit igni, quia est cum calortiqui minus estproportionatu, ei, quam cum eii, cum frigiditate , tunc enim magis resiliit, se propterea iacilius est transmutare lynibo.
lum. Et haec satis de hac quae ilione.
De augmentatione autem reliquum est. T . 23. Ρο ταν γε de generatione,&alte
ratione dixit. nunc augmentationemrgi editur, ac duo tractanda proponit, erum, quo: nam d. iterat a generatio. ne de Ad loca
i in quod iste Iat augmentario non licione.
66쪽
An augmentatio de alter Odifferant
ad que, an I alio liquo. Nota ex philop. da It iu disserentia.
Dubiu r. solutio. rhilop. Dubiu 2. solutio.
ne & alteratione . alterv m quomodo sat augmcntatio, similiter diminutio. Circa priore quae ilionem dubitat, an in solo termino ad quem sit differentia inter has mutationes: an etiam in aliquo alio. s. in modo aliquo. Et respondet,quod in utroq; . In termino quidem ad quem, quia genera: io eli ad substantiam, alteratio secundum qualitates, augmentatio aute in secun dona quantitatem. In modo quidem,quia, quod generatur, dii, generatio non necessario mutat locum, lignum. n. eodem loco manens potest subitantialiter mutati. Similiter, quod alterat urina quiescens in loco pote ii alterari. At, quod augetur, necessario mutat lacum , ob id di ni et i in hoc modo augmentatio a reliquis: haec enim cum mutatione loci, illae non necessario coniunctae sunt. Notat Plutop. st artes tripliciter diffe-iunt. Quae dam in sola materia,ut qui δε-cit statuam ex ligno,& qui facit ex lapide,& qui iacit ex serro. Q edam dii terunt sorina sola, ut qui ex ligno faeit flatuam,& qui ex ligno triremes facit Quaed im in utroq; ut medicina & ais domiti candi, se ars fabrilis. ita se habet hae, augmentatio, generatio, & alteratio; disterunt enim intermino ad quem , qui est vehit materia,& in modo, qui eli uelut forma, ut dictum est: & ita in prima quaestione dubitauit in quo differunt, an in uno horunt, an in u
Dubitabis, Quare, cum tres sint mutationes, dixit, utraque mutatio sit ex potentia in actum ρquia utraque uidetur denotare duo. Respondet Philop. quod duas mutationes. s. augmentationem , & alterationem sub una coniunxit, quia utraque est mutatio accidentis. Dubitabis ulterius, qa 8. Phys. te .s s. dicit,quod alteratio praesupponit motum localem . Dico,st non praesupponit motu locale semper sui, sed uel sui,vel alterius: hie autem dicitur, quod non est opus stipsu nam et alterabile localiter moueatur. dum alteratur, sicut auginentabile.
Alio aulcm modo ab eo, τιod fertur.
Cum dixisset augmentabile. i. quod diminuitur mutare locum, Psicat quυ-
modo mutet locum. Dicitq; pumo, quod de dimi.
non mutat totum locum, sicut, quod sertur, hoc enim unum locum relinquit, alte ςx Q runt acquirit at, quod augetur non relinquit locuna que occupabat, sed ipsum retinet. Dicit secundo, quod non retinet ip- sunt, sicut, quod circulariter mouetur, Pintra eosdem terminos secundum partes mutatur, sed mutat locum, sicut quod extenditur, quia retinens eundem locum ampliorem & latioram acquirit, in minorem autem se contrahit,quod diminuitur, non 'tamen totum deserit.
Quod igitur dissieri non solum in ipso.
Tex. 2 6. Infert eonclusionem, non solum differre augmentationem ab aliis intermino 2 ia quo, sed etiam in modo, quia cum illa Augmen o loci mutatione necessario fit, ut dict sm ratio dis- est i & sie soluitur prior quaellio in princi- s x- :
Secundam autem quaestionem aggredi ne terinitur, quomodo fiat augmen tio, deponit m, demo quaestionem. Supponitq; prius, quod circa : magnitudines fit augmentatio. quo supposito , petitur quomodo fit augeri & minui modo' fit secundum magnitudinem & corpus, quia augmen dupliciter potest intelligi, alit q, augemur magnitudine & corpore,potetia aut actu. Et nota, quo d est quaestio de matella aug- mentationis,& diminutioni, .
Vtrum ex potentia quidem magniti
Quaestionem proponit, an eorpus seu An m magoitudo generetur,uci augeatur ex n6 gnitudo corpore, εἰ 'magnitudine actu , sedaex eor- ge ivxpore potentia, uel no sic. Adhuc, si ex non gnitudi corpore actu, corpore uero potentia, an ne. fiat ex tali cor 're potentia,quae materia
est secundum se separata, uel non, sed in aliquo existenti. Et saeit argumentum,quo probat climn Art Atic seri augmentationem ex materia separa. alii suu ta: tunc.h. uel esset absq; loco, uel esset ut oi 0ς punctus, uel uacusi, uel corpuς insensibile talis materia : sed nihil horum potest esse . ergo non sit augmentatio ex materia
67쪽
In Lib. I. de Generat. 8c Corrup
Metrus ergo es facere omnibus.
Tex. 29. separata,quη sit potentia corpus. Mino rem probat quantum ad duas priore, partes , quod non possit esse non habens locum:quia id, quod generatur, uel augetur, Iocum habet: ergo etiam id ex quo debet esse generatio,& augmentum s debet locum habere , si non per se , saltem per accidens. Probat etiam, quod non sit ut punctus, quia tunc esset in alio,& non separata.
Reliqua duo praetermittit: quod non si vacuum, quia vacuum impugnatum est ' lib. . Physic. Similiter,quod non sit corpus insensibile, quia iam etia in non esset per se, sed in corpore: tum etiam, ut dicit Philop. quiMion potest esse corpus quin sit sensibile: nam si corpus est, locum habet,& tune,vel sursum, vel deorsum, naturaliter, vel uiolente,& omni modo sequitur, quod sit sensibile: aliter non haberet
Npta. Nota, quod hie locus uarie exponitura multis,& a Philop.quia varie legitur. Mihi magis ad mentem Arist. videtur expositio data: debes tamen supplere unam coniunctionem,quae deell, ubi dicitur, veluti punctus: legi debet, Aut veluti punctus: habetur Graece.
Sed si in aliquo inerit. Γ . 28.
Triplo Impugnat alteram partem, quod nontio uiu, i Dc corpus in potentia in aliquo: ita tapartis di men, ut nihil eius sit nec pars, necaccides nuctivae . eius: si enim aliquid esset, tunc non poten L QR tia, ted actu esset. Hoc impugnat triplici :ri obieri ter,dices primo, millia sequi impossibilia. tiaea quo Primo sequitur, quod esset generatio exfi uemc aliquo non corrupto, ut aeris ex aqua nunx-xi corrupta. Patet: iuia fit ex eo, quod est in
i '' aqua, di non eii ipsius quicquam, scd si-
Secundo possent in uno esse infinitae
materiae,cum nihil illius sint,& locum no occupent, cum non sint corpora:& se infinita possent actu generari Tertio sequitur, quod cum ex aliquo ge ratur aliquid , tunc recederet aliquid ab eo, ex quo generatio fit: puta cum fit
ex aqua aer recederet aqua manens,& relinqueret materiam, sicut 'um anen alteri r clinqv:t locum. Haec autem omnia im
Concludit, quod cum materia non sese parata secundum se existente, nec in a- εἰ lio,ita, ut nihil sit illius,debemus fateri ip- rabili, absam esse in eparabile ab omnibus. id est,es une qui se quid in unoquoque, quod non possit ab q ς. ipso manente separari, atq; ita ipsius erit
pars, eratque cum ipsa re unum numero, id eli, unum numero facient ratione,& definitiune dili incta.& ita est: materia enim ignis cum ipso unum cit numero .cum in i plia exiliat,ratione autem dillincta est: sie
Ex quo obiter reiicit eos, qui puncta,& ructa, lineas corporum materia tinbant, C a s I 2 tra hos argumentum ponit: quia puncta ii potu maneae,& alia huiusmodi, corporis di mate- tetia. riae termini sunt,a materia non est terminus . non ergo sunt puncta materia: eii ergo materia illa , cui insunt formae,&ista nec ab his separari poteli, ut probatu est.
Generatur igitur simplicitir alterum.
Tex. 3 o. Concludit, quod id ex quo generatio in t Eone
est,aliquid eit, vel corpus actu, & non po- terminuste tia, licui id a quo res fit actu etiam eii, a quo est uel simile in genete, aut in specie,ut in u-ninoci ,in causis, aut saltem actu, ut in δ' potentia quivocis. Sicut ergo a quo, eit actu,ita etia corpus. ex quo, generat enim ignis actu ex aqua,
uel aliquo in actu sibi simile: similiter stigiis actu, generat durum sibi dissimile ex
aliquo actu, 'uta molli. Hic nota diligenter, ut intelligas Atili. Nota pri- me'tem,quod materia est duplex. Quae- φ, dam est alterationis, quae sui mutati Πς plex, imarem conficit, ut mel, & acetum sui muta- alleionistione iaciunt oximel, ct elementa inixto. aliera coQuaedam eii materia compositionis, quae, non destructa, rem componit: ut lignum arcae est materia in arte compositionis, at in naturalibus est materia prima in com- Nota et
posito per se. reperitur Aduerte etiam , quod in generation O uitaque praeter materiam compositionis: eu etia materia, materia alterationis , puta terminus a
quo,ut aqua materia est ignis: similiter in Ila a uesaugmentat ne est materia alterationi. so modo.
68쪽
augmetationis es corpus a ctu , non esie cor
Pus, sed particulare, dc sin ἀ
Ide est re alter6nisti augn etationis subiectu, Ione di uersum.
cibus extrinsecus sumptus,qui corrumpitur , & in hac materia alterationis conu nit generatio , & augmentatio, &.talis in utraque est corpus compositum: ac ob id
Arili. modo degeneratione, modo de augmen latione loquitur hie, quia commune habent alterationis materiam. Generationis tamen materia compositionis disteti ab ea, quae eli augmen tallo nis et D materia generationis non est corpus,sed prima materia: at in augmentatione est corpus actus: na ut dicemus:cibus, qui est materia alterationis: conuertitur in propriam substaritiam rei umentis, &sie conuersus S factus actu,auget tunc: utraque ergo materia in augmentatione ellcorpus actu, ut late dicet nus poli.
Quoniam aut m est, O substantia.
Tex. 3I,C v M dixisset augmentationis materiam corpus esse,seu materiam, ut est a re inseparab.lis, nunc probat quod non qua lecunque corpus, sed particulare & fingi lare; non enim corpus actu in communi, Ied hoc,& illud,est materia augmentatio. nis:& hoe sie probat. Materia, ut est in corpore, est materia augmentationis: Ied non est corpus quod non sit hoc corpus singulare. ergo corpus singulate est materia augmentationis.
Probat, quod omne eorpus fit corpus singulare: quia nullum est uniuersale corpus separatum. a
E quo fit, ν eorpus est quale, & sensi
bile,& idem eii alterationis & augmenta tionis subiectum , quamuis ratione diste rant, non tam e re, uel loco, idem enim est corpus,quod est quanta, & quod est quale,& eundem occupat locum,nisi quis uelit dicere qualitates esse separatas : quod eii impossibile. Ratio tamen utriusque elidiuersa : secundum enim quantitatem ei augmentationis materia, ut quale uero alterationis. Et hine colligitur ratio: nam materia augmenti corpus actu est, & non potentia corpus, & magnitudo: quia idem est sit biectum, & materia circa quam contingit alterationes elle, ct augmetationes, sed a iterationes sunt cura corpora astu, α
particularia: ergo & augmentationesmon ergo est aliquid commune & separatum, puta materia, ut probatum eli. Alteram etiam rationem iacit ad idem probanda ex dilferentia generationis de augmentationis. Nam generatio cli ex potentia in actum: at augmentatio eli additamen lii prae existentis magnitudinis habenti iam magnitudine: fit ergo augmentatio secundum corpus actu. Et nota, P loquitur iam de materia compositionis.
Dubitatur; Nam cum augmentatio sit motus, videtur, quod sit exilientis in potentia, Sad quantitatem , quia est motus ipse ad quantitatem. Aduerte, quod id quod augetur, partim debet esse actu, partim potentia ad quantitatem. Eli quidem actu Atria debet praecedere sub aliqua quantitate: quod enim tota m acquirit quantitatem de novo, no augetur,sed generatur: augmentatione. n.ad maiorem quantitatem ei ,εc respectu huius debet esse in potentia. Id etiam ex quo augmentatio fit, det actu & potentia quantum esse: actu quide, quatenus corpus aliquod debet esse,& nomateria separata: poteotia uero quatenus debet esse sub quantitate illius rei, quae augetur. Ariit. loqttitur sec si dum id quod est utrumque acto, Se quod augetur, ει ex quo fit augmentum.
Accipiendum itaque magis. Tex. 32.
Mo DuM augmenti scrutaturus,cum materiam esse corpus actu docui siet, iterum
eandem quaestionem proponit, ut iam modum hune explicet: ob id iterum quaestionem a principio particularius dicit proponendam, an id ex quo augmentatio fit, sit corpus actu. Et nota uerba, Dicit enim, Quali existεti augeri id est, cum augmentum si i secundum aliquem modum,huius causas determinare oportet.
Ad explicandum autem hoe , sumit tria prineipia communia in augmenta tione; per haec autem reliqua inquirit: sicut de loco disputaturus prius communia de ipso sumpsit. Primum principium augmentationis, di diminutionia doctrianae et . Quod augetur,eius quaelibet pars ausetur. Alterum, Quod augetur, idcra
69쪽
In Lib I. de Gener . N Corrupti
est in prIncipio & fine augmenti , simili
ter etiam de diminutione , & hoc principium in textu sequenti ponit. Tertium est argumetum ς, fit aliquo ab extrinseco sumpto, quae omnia postea examinanda sunt. Ponit igitur argumentum. Ex quo augmentum hi, vel est corpus,incorporeum . Si incorporeum, erit uacuu, uel aliquid ex hi, quae superius impugnata sunt. Si corpus ab extrinseco sumptum cum id quod augetur secundum omnem sui partem augeatur, uideatur quod fit corporum penetratio,quod est impossibile. Hoe eli argumentum dubitatiuum ad Indagandum modum augmenta
Sed neque siccontingit. Tex. 2I.
Excludit quendam modum , quem aliqui, posset excogitare, puta quod ste sit
augmentum quomodo ex aqua aer , fit enim maior lubilantia ex minori, diminutio uero econtra, ex aere aqua. Hunc modum excludit, dicens, quod est generatio& corruptio non tamen augmentatio, nec aquae , nec aeris nec corporis in communt. Si enim aliquid uideretur augeri, esset corpus commune aquae & aeri, quia illud maneret sub minori & minori quatitate, illorum cntin utrumque non manet, sed unum generatur, alterum corrumpitur.
Sed tale corpus non est actu, quia non est aliud quam aqua, de aer, non enim corpus est in communi separatum. Quod aute aqua,uel aer, non augeatur, probati quia in augmento oportet seruare omnia in principio tria, quς dicta sunt. De est autem unum hie, quia quod augetur , debet manere idein sub utioq; termino, at cum ex aere fit aqua , neutrum manet ante & poli. eli n unum generatum, alterum corruptum. Et in hoo similiatur augmentatio alterationi, in utraque enim idem manet intellige compositum sit stantiale,quamuis alteratio sit secundum passiones, augmentatio secundum quantitatem.
Hi e dubitat Philop. de aere cli fit aqua,
videtur enim relinqui vacuum, Sc cum aqua tit aer, uidetur esse penetratio. Respon. quod neutrum sequitur, sed θpartea propiu quiore1 elementa Parum codensentur . eum fit aet raresant autem
parum, cum fit aqua. Sed de hoe diximuibb. . Physic. tex. 33.
Dubitabit autem aliquis. Tex. 3 q.
Cum dixisset corpus augeri corpore, dubitat, quid dicatur augeri, an cibus ipse an id quod sumit cibum,an utrumque. Videtur enim, quod utrumque, nam sicut cum aqua miscetur vino utruque augme- tum, suscipit, ita similiter cibus,& animal. Respon. quod no augetur nutrimenta sed animal, quia non manet nutrimentude cibus, antinat autem manet, bc quod augetur debet manere. Respon autem ad exemplum de uino quod id quod dominans eli, si uincit alterum dicitur augeri, ut vinum si parum aquae insusum sit. Quod autem uinum dicatur augeri, patet, uia manet, Si illa mixtio uinum est, cum faciat uini effectus contra uero aqua augetur, si paru est vini, Scvincit aqua. Et attende,quod loquitur de augmento improprio , per similitudinem ad proprium,quod est viventium. Idem dicit in alteratione, non enim passio quae de nouo est,alierata dicitur, sed subiectum,quod idem manet.
Quod autem alteratum G,boc quandoque quid . .
Cum de alteratione,& augmentatione dixisset similitudinem habere, quod id quod alterari Sc augeri dicitur, debct pernian re, nunc dissimilitudinem, di similitudinem quandam in ipsis ponit. D. iii militudo eli, quod respiciat id a quo fit augmentum,& a quo alteratio, puta extrinsecum ipsum, quod in alteratione est agens, in augmento cibus, tunc alterans aliquando alterat, dc alteratur: ut
dum stigefacit aqua, calest. Aliquando noalteratur,ut Sol agit, non alieratus ab eo, in quod agit. Non sie autem in augmento se habet cibus, sed semper auget, de non
Similitudo tamen est,quod sicut in aucto est uirtus augedi, ita in alterato virtus altera di, ita ut in utroque, id est alterabili.& augmentabili sit principium motus ,
dicenda. similitudo, de dissimilitudo aug- meritatio nis de atat eronis.
70쪽
scilicet augmentationis & alterationis. solvito Et per hoe solui potest dubium unum, cuiusdi nam aliquando eibus fit maior in corpo-φP-μ' re,ut dum conuertitur in spiritus, id est, insubilatiam subtiliorem; vel in chilum,aut sanguinem , tamen non augeri dicitur , non solum quia corruptus eii, ut diximus,& non manet, sed etiam quia in cibo non erat illa virtus, ut conuerteretur in maiorem substantiam, sed in animali alterante, & conuertente cibum, quod si augeri diceretur, utique haberet uirtutem talem in se.
Noti. ' Hinc habes, quod id quod augetur, in
Quod au se habet uirtutem ut talem motum exer-Ec ur de eeat,nec cli virtus augmentativa ab extam
tum tari DNbium: An virtus alterativam
Duplex dubium hie esse potest, alter si
eli, quomodo dicat uirtus alterativa esse in eo quod alteratur. Videtur. n.potius e GD ab extrinseco , non enim calefit aliquid aut frigefit, nisi ab extrinseco agente. t .sundm. Aduerie, quod non est dubium de vir tute augmentatiua , hanc enim certu est, esse in eo quod augetur non in ipso ei bo;& hoc dupliciter, ut bene dicit Philop. r. Primo,quia in eo est uirtus augment tilia , ubi eii uirtus nutritiua, sed hare non est nisi in eo, quod nutritur , non autem in cibo, & nutrimento, quia nutrimetum corrumpitur , at uirtus nutritiua manet,
est ergo in ipso, quod nutritur, hoc enim
a. Secundo, quia ibi est uirtus augmentativa, st assimilat sibi, S ad se trahit aliud, sed quod augetur, trahit ad se, & sibi allimilat nutrimentum, non autem e contra.
ergo in eo eli talis virtus. De hoc non est dubium , at de alteratiua uirtute hoc est difficile . a. Opin. Duplex est opinio circa hoc,& Latinorum, Se Graecorum. Latini dicunt, sensum Arist. esse, uirtutem alterat tua esse simul cu augmentativa, ut sicut in eo, quod ausetur, est uirtus augmentat tua , ita etiam Letieii ut altera tua alterandi cibum ipsum . Ethse opis . haec eii doctrina uera, sed non uidetur ad mentem ipsius Aristo. nam tunc non esset
virtus in eo, quod alteratur, est enim ei-bur, qui alteratur. Propterea magis plaeet altera exposi.tio Alexandri,& Philop. In euius declaratione aduerte, quod est duplex uirtus alterativa. Vna remota, tua aliqui actuatiuam uocant, altera propinqua, quam aliqui sa-ctulam alteratio is uocant.
Et ut cl.irius hoe fiat, aduerte,quod est aliquod alterans, quod non alterat aliquid nisi prius ab ipso alteretur; sicut uinum,&piper non calefaciunt, nisi prius a calore naturali alterentur . similiter pharmaca, tunc illa uirtus, que pr ino actuat,& alterat ipsum alterans, dicitur remota,& actuat tua. Illa uero, lus alterata alterat,propinqua & sa tua illius alterationis. Loquitur igitur Arist. de vii tute alterativa actuante, haec enim cit in eo, quod alteratur, ut notum est, ut uirtus actiua piperis est in eo, quod a pipere calefit,& alteratur,& talis est ea, quae est in coaugetur. actuat enim cibum , qui actuatus ani Mal, alterat, & ita locus exponitur. Alterum dubium est, quomodo dicitur hie esse alterans, quod non alteratur, cumeonllet agens repati,dum agit. Philop. dicit. Verum est,agens alterara,& aliquid parum alteratur,ut plus sit, quod agit,& hoc dicitur non alterari.
At magis in hoe placet mihi expositio multorum Latinorum, quod loquatur in genere de quocumque alterante, est autealiquid, quod alterat, & non alteratur, ut Sol, Coeli, sc causae uniuei sales. Est aliud, quod alteratur simul,ut particularia agentia, & sic in textus expositione diximus, exemplum ponentes de uniuersali causa. . N
rans sit in altera te. Dubiu . a Rusorhilop.
Quoniam autem dubitatum en debis. Tex. 3 S.
Cum de modo augmentationis disputasset, ipsum iam explieare aggreditur, ac repetit quod superius dixit, puta in modo illo constituendo, & explicando esse obseruanda principia illa tria, ne aliquod falsificetur. Primum est,ut maneat idem, quod augeri dicitur: alterum est, augmentum fieri aliquo ab extrinseco a duc mente, tertium est, ut quodlibet signum sensibile augeatur, uocat Iignum sensibile partem F a nun
De modo augmεta. tionis re Petunturquςda ante dicta. Tita obseruanda. Principiam augmε