장음표시 사용
691쪽
3i6 CL. SALMAs II ἔλεγέ τὰ τρύα ταυῆ s τὸ μιο - Aν, εν ψν γαρ ἐςι το ἔμ- ιυχον, κ, ά πιοι. Ponit sive fingit optimus Philoponus, Aristotelem opinari, tres esse animas substantia diversis, & Platoni obiicere quod unam constituat. Haec prima obiectio. Huic alia succedit, quod absurdum videatur Aristoteli, Platonem, qui unam animam. st tuat, eam tamen in tres partes discindere ac partiri. Quod contrarium sit unam animam facienti. Pro Platone igitur respondet, ideo in tres partes animam eum separare, unamque nihilominus ex his tribus partibus componere, quia una fiat ex omnibus Sed haec omnia talia. Subiicit & aliud, de quo Aristoteles Platoni dicam subscribit: ει--δζάπρον ἐγκαλεῖ - Πλατωνι,2 τί mλλἀ
est, Aristotelem in tertio de Anima dicere, plures dari animae partes posse quam duas vel tres, quae partitio quibusilam placeret, & Plato nem intelligere. Sed & ipse Aristoteles non minus huic reprehensioni amnis, qui sibi eamdem bipertitam,& tripertitam divisionem probaverit ac seciuutus sit. Quod autem Platonem in ea divisione tripertita, dum plures omisit partes illa partitione non comprehen fas, defendi polle ait Philoponus, taliam & hanc eius defensionem eL se, manifestum est. Quomodo enim ei patrocinatur Dicit, in libris de Republica usum illa esse, non in Timaeo. Pluribus partibus quam tribus disputatione quae αν Πολιτεια habetur non opus habere. Idem omnino escit quod Porphyrius,Iamblichus &Simplicius, ideo
animam proposuisse Platonem in tractatu de virtutibus, ut carum os ras ad numerum animae partium accommodaret. Quod tamen a veritate longe abesse in sequentibus demonstrabimus. Pr terea & illud talsum est,quod ait Philoponiis,in libus de Πολιτεια Pl tonem eam tantum tripertitionem animae usurpasse, non in Timaeo, ubi de animae natura nullo respectu ad mores ac virtutes Actoaccurate disceptat. Nam in hoc ipso Timaeo animam primo in duo dividit, Ala o mor ἐν de το οἰθανατον, deinde illud ipsum S Ur ιν in duas partes subdividit, ει το λωκοὶ, φ το μ, G. Quod sitis supra a no Ois explicatum est. Tertium est quod in Platone in- .cuselle ait Aristotelem, οτι - ταυτα μαλληλων. Quod
Du vium partes invicem discidit; id est, locis disclusit. Hoc unum estae singulare quod in partitione Animae Platonica carpendum iudicavit
692쪽
IN Epic TETu M ET SIMPLI cIu M. 3aTcavit Aristoteles, non de tribus unum. Hoc uno quippe sublato, quod ille partes animae locis divisit, caetera conveniunt. Nam &ac ρύ- ipse quoque Aristoteles non dubitat appellare quae diverse sunt facultates, quas επι este vult, partes solo intellectit separabiles,& alias. At Platonis sententiam, qui ταριορμα eo maxime nomine damnat, quod dissicile dictu sit, quo vinculo vel qua copula inter se iungantur. οσαν ψ ἴλἰ πιλων, camo kι ἐώ,ον- ἀ ἐνῆν. Ita legendum apud Philoponum, non ut est vulgo, H m: κινοῦν. Facile tamen est, si quis recte quid Plato voluerit attendet, quid in illis animae partibus sic loco divisis in unum cogendis & continendis vinculi vicem praebeat, divinare. Ex tribusvnim una est quam ἡγερωνμῆ vim ac virtutem habere tradit. Ea est
mens. Ut ergo caeteras partes repit, ac moderatur, ita & continet.
Adeo verum est ilia ενο-ον ῆαυαριιν illi parti principali animae tribuille Platonem, ut etiam principium κιν ως si τοαν eidem assignet, cum Aristoteles id quo movetur animal de loco in locum, non esse i δίωμα censeat, sed potius γδικον. Proprietatem quippe mentis esse potius, cognoscere & intelligere, quam virtutem habere loco motivam. Adfert & hanc causam Aristotcles, cur non recipienda sit opinio Platonis de tribus partibus animae regione diste-ptis, quod plures dari possint quae invicem dissideant quam ilhae tres
&ira & cupiditas ita invicem discrepant, ut etiam locis dissita sint secundum Platonem, pars animae quae altrix vocatur, quae & bestiis plantisque communis est, longe magis ab aliis discellerit partibus quam vel ira vel cupiditas invicem disiunguntur. Istae enim partes
runt animae irrationalis , at facultas nutriens ad animam vegetativam pertinet. Anima autem vegetativa toto genere distat ab irrationali. Ergo ira & cupiditas species sunt animae sub unum genus reducendae, nempe animae rationalis, cum γρεορικη in diverso sit
genere. Sed Plato etia comprehendit sub anima ἴ Duη-mvii, quatenus & plantae non nutriuntur sine appetitione alimenti. Multo minus in animalibus haec facultas sine appetitu reperiatur. De parte animae imaginativa movet etiam controversiam Aristot
les,de inde ducit argumentum, quo subruat partitionem Platonis, quiῖR r 3 animae
693쪽
;i8 C L. S A L M A s I ianimae facultates partito in regiones diversas dividit. Um 3 n,'
sentialiter ab omnibus aliam esse dicit. Si quis igitur, inquit, tres animae partes secerit locis distinctas, dubium erit, cuinam illaru patatium debebit accedere, aut a qua velut diversa discedere. Utrum parti irrationali attribuenda sit, an rationali. Si rationali, in capite erit collocanda, ubi sedem habet ratio. Si irrationali, aut erit adiungenda cupiditati, aut irae, aut utrique. At bestiae οὐ φιμπις, in habent.. Ergo in irrationali ponenda. Utri parti animae rationalis eadem dicetur ὶ Quodcunque ex his dixeris, res difficultate non carebit, praelertim, si,quod facit Plato,duas illas animae irrationalis partes locis invicem diviseris, alteram in corde statuendo, alteram in iecore. Similiter & de ρρεί κω μορ ω , hoc est, appetitiva animae parte, litem ei divisioni quam Plato instituit, intendit . Tο ορεί κον, tam quam δαυ ι videtur diversum a trinis illis animae partibus quas Plato invexit. Absurdum itaque hoc divellere , τουτοχ απαν, hoc est, sedem illi diversam a caeteris tribuere. In parte quippe animae rationali est voluntas, quae est hεξις, in parte irrati
nati ira & cupiditas, θυμk 6 ἄλθυμα, quae & ipsae OHξεις sunt. Si in
tres ery partes dividatur anima, unamquamque sua sequetur ορεξις.
Quattuor diversae veterum de opinione Platonis is Aristotelis circa
animae divisionem sententiae. Neutrum plures animaι credidisse. . Servii interpretatio de tribus auri quattuor animabus ct totidem umbris explos . Virgilius . explicatus.
E x his omnibus patet, non aliud improbasse in divisione animae Platonis Aristotelem, quam quod partes eius dispertiret regionibus, quae solo intellectu essent separandae. Hinc etiam liquet, non alio melius auctore probari quam Aristotele, Platonem unicam tantum animet substantialem formam agnoville, non plures animas. Qui animam enim dicit de eam sicut totum in partes dividit, non
plures eius sebstantias ponit, sed unam, cuius partes ita substantiae
694쪽
sunt, ut unius τα μέρη ctiarn At M sunt. Falsum itaque quod a multis proditu est, Aristotelem Platoni obiicere, quasi plures, & tres animas pro una crediderit. Et cum haec ita sint ut diximus, mirumtamen est, quattuor diversas extitisse auctorum se hientias circa hanc Platonis & Aristotelis de animae divisione opinionem. Quidam Platonem volunt fies animas constituisse substantia diversas, Aristotelem unam in plures tantum facultates divisam. In his Galenus ex veteribus, & ex recentioribus philosophis Scaliger , cuius haec
verba sunt in Exercitatione contra Cardanum C C C V II. uuρcirca non solum Plato tres anim.u totidem certis locis disposit .u dissescebat,sed etiam e nostris quidam, non ne validissima ratione a ratione aberrantes. Non nulli e contrario Platonem ferunt unam animam proballe, cum Aristoteli placuerit tres animas esse , quem etiam contendunt ea gratia
Platoni dicam impegille quod unam pro duabus aut tribus animam fueret. In his est Philoponus. Alii rursus sint, qui Platonem &Aristotelem idem sensille autumant de unitate animae, cum tamen de divisione eius in partes aut facultates distentirent. Ex eo numero sunt Porphyrius, Iamblichus de maior pars veterum philosophorum. Atqui & alios fuisse constat, qui contrariam his viam insistentes sibi persuaserunt, tam Platonem quam Aristotelem tres an quattuor animas substantia distinistra statuisse. Nec mirum est reperiri qui sic crediderint,quandoquidem fuere qui hanc Platoni sententiam de tribus animabus tribuerint, & qui eiusdem quoque opinionis auctorem Aristotelem secerint. Non difficile his fuit ab utrisque id mutuari, &sic in idem dogma coniicere magistrum ac discipulum. Servius hos sequutus est, vel eorum ore loquutus, cum ista scribit ad Aeneid. v. Plato ct Aristoteles, ct omnes periri dicunt, in homine quareuor esse animas. Unam tutellectualem,per quam ct cogitare, ct iudicare possumus. Alteram esse sensualem, ut in mutis animalibus, in quibus est sensus ct rimoris is gaudii. Esse 2 motualem, ut in vermibus, qui tantum moventur. Esse etiam quartam infra omnes,quae φη vocatur, naturalitas, ut est in herbis ct in arboribus, qnae etiam motu carent, vitam tamen habent. Nam ct nascuntur, o crescunt, ct pereunt. Inde est, atque interfice messes. His rebus colligitur, hominem harum omnium animarum esse participem. Sic legenda haec eius verba. Nam perperam de te tia anima quam vermibus tribuit, 'scriptum est in editis: Ese etiam vitalem,ut in vermibus. Scribi enim debet, ut correximus: Esse 2 mο-
695쪽
tualem, id est, 1υνηφαγ. Idem quippe & ad lib. v I o. eiusdem poetae contentionem esse dicit inter Platonem & Aristotelem, dubitantes, utrum quattuor an tres animae in homine sint, moi, νο,1 Iicii remota νυνδεκ'.Cqterum qua de re dubitasse eos ac contendisse
inter se ibi dicit, hic ait consentire, quattuor esse animas in homine. At mirum etiam demotusi anima,quam propriam vermium ac peculiarem facit, quasi hanc animam solam habeant . Quaecunque enim animalia ais κινέ κta habent, omnino etiam in illis de imiακὴ reperitur. Contra multa sunt quibus otad limi 1 inest , quae carent κινηrimi si etοαν, ut spongiae & alia ζωοφυ . Vermes autem non solum moventur, sed etiam sentiunt. Non igitur specialis anima poni debet, quae motu tantum censeatur. Tres Cnim, non quattuor animae gradus sunt, quorum medius motu habet cum sensu, cum nes
la sint animalia quibus inest motus, quin & sensum participent. At non solum ζωοφυ-, sed etiam φυ- quaedam sunt, quae sine motu locali, ut pote radicibus solo haerentia, sensum tamen quemdam prae se ferunt, ut palma. Foeminae enim marem sentiunt, & in illud latus quo adsita illi mas palma, toto capite comisque procumbunt. Hemba casta in America ad tactum contrahit solia, & mox ea iterum e pandit. Quaerit ibidem Servius, si quattuor sunt animae, an totidem debeant este umbrae. Nam Virgilius eo loco umbras & animas paternas simul nominat:
-s rete recepti Nequicquam cineres umbraeque animaque paternae.
De umbris, inquit, facilis est probatio. Nam si quattuor sunt anima, sequiatur ut tot sint umbra, ut si quis inter duas flet lucernas, geminam umbram
creat. Hoc autem de animis etiam Lucre ius asserit, sed non tantum veriarati sudet, quam siectae Epicurea. Abi ista fugientes dicunt, imae ct umbra genitivum esses alarem, ut fit, cineres umbra ct anima paterna. Quod
non valde probandum est. Nec enim umbra, aut anima cineres habet. Pr
bat igitur Servius, in illis poetae verbis, ut quattuor sunt animae in unoquoque homine vivente, sibstanti is ac forma distinctae, ita post mortem apud in serus quattuor Anchisae umbras vagari intelligendas, & totidem in coelo animas. Nam quorum anima coelo post obitum recipiebatur, eorumdem umbra inferos petebat, secundum antiquam plutosophiam. Quaenam illa esset umbra,idem Grammaticus fuse interpretatur ad illud i v. Aeneidis:
696쪽
3M IN Epic TETu M ET SIMPLICI u M. Et nunc magna mei sub terras ibit imago.
Bene imaginem dixit. Valde enim quaeritur apud philosophos quid i Iud sit
quod inferos petat. Nam tribus constamus, anima, qua puperna ess, ct orgianem suam petit: corpore, quod in terra deficit: umbra, quam Lucretius' dem nivit, Spoliatus tmn:ne aer. Ergo umbras ex corpore creatur, ne dubio perit cum eo, nec est quicquam reliquum de homine quod inferos petat. Sed
deprehenditur esse quoddam mulacrum, quod ad nosi corporis e tem fictum
inferos petit. Et est stecies corporea qua non potest tangi, sicut ventus. Hinc in sexto : Corpora vira nefas strata vecta carina. Ποί autem rem etiam Homerus requirit, mulacro Herculis apud inferos viso. Et mendum, simul, cra haec esse etiam eorum qui per θεωO dii facti siunt. Vnde atit visi esse apud inferos, aut illuc descendisse dicuntur. Sciendum aure m, abuti po tus, ct confuse vel simulacrum, vel umbras dicere. Certe Homerus au λον & σκιαν vocat indifferenter. Et a λα καμον των passim apud eum de huiusmodi simulacris vel umbris mortuorum. Alias notant ad eum Grammatici, aδωλον aliquid esse λεπροπρον ψυχῆς ὴ αιλ, subtilius anima vel umbra. Id est, umbra quam corpus soli uel lucernae oppositum in contrariam partem iacit . Iidem definiunt aδωλονεκροῦ, mortui simulacrum, essigiem eius acre expressam,eodem habitu & figura qua e vita discesserit. Φαωπιπιο e . etiam appellant Grae- πει ' L/-τ άἐπ ἄδωλα π risi νεωτων μύδω - οὐ
μω --Si iuvenis estet aut infans,aut senex , aut vir, mortuus, in tali statu apparebat. Quinimo de quali genere mortis esset extinctiis, umbra eius talem se ostendebat: cum vulnere, si caesus fuisset: cum pallore buxeo & macie mortuali, si morbo longo confectus obiisset. Comparant huiusmodi mortuorum umbras simulacris in somnio visis. Und & mis & ονειρον & ειδωλον pro eodem ponunt. vocare Homerum, id est, animas, huiust nodi animarum umbras, Ἀχομ-τεια eius in Odyllea satis indicat. Tales animas destinctorum apud inferos diversari ait, similes umbrae aut somnio. Ita enim Vlysses apud cum loquitur, cum animam matris prendere cuperet, sed manus eius effugeret,
Et cum quereretur quod ita anima matris se comprehendi ab eo non sineret, etiam quaerit, numquid illius haec vera non si anima, sed s C animae
697쪽
321 C L. S A L M A s I ianimae tantum maternae ei δωλον, quod ipsi Proserpina pro vera anima
Respondet ei mater vel matris anima, non ipsum decipi Proserpina, falsa obiecta animae eius imagine quae prehendi nequeat a cupiente de captante, sed infit,
Non enim carnes habent amplius nec ossa, cum omnia haec igne combusta sint statim atque animus e corpore evolaverit.
Ex quibus patet, non credidisse Homerum, alibi animam, alibi umbram eiusde degere post mortem, illam in coelo, istam apud inferos. Una quippe eademque res illi, anima quae ex corpore evolavit, &inferos petit,& umbra, vel simulacrum. Σώαν enim vocat, quia m brae similis, hoc est, Abri, ut definit Lucretius , prιvato lumine. c. δωλον appellat,non quia haec umbra animae sit simulacrum, sed quia anima ipsa ab excessu corporis ita per se subsistens, figuram eius retadit ac repraesentat aerea illa, qua constat, substantia. Falsum igitur quod Eustathius ibi notat, aliud poetae essὸ μιαν & ει φωλ.ον, aliud x υ-
bitat quidem Vlylles an sit aδωλον potius id quod videt quam vera matris anima, quia nihil solidi in ea videretur quod prehendi Iosset ac manibus teneri: sed ab anima ipsa matris confirmatur, ipsissimam hanc esse animam suam quae ei apparet,rationemque reddit, cur ita manum effugiat, levibus ventis volu ique smillima fumo. Aliud esse animam a simulacro vel umbra mortui, probare vult Eustathius illo versu Homerico qui statim sequitur,
n eam umbram dicit esse aut somnium , sita more somnιi apolare. Atqui quod umbrae similes ellent animae defunctorum , ideo umbras, id est, μας passim appellat, ut in isto: me: δὲ μι- άασκαν. V cat & a λοι, ut iam dixi, quia effigiem corporis repraesentant. Cum enim constet homo anima & corpore, ubi corpus anima dereliquit,
698쪽
IN EPIc TETu M ET SIMPLI e Iu M. 3χ3 in eadem qua corpus effgie fuit, subsistens, sine .corpore,umbrae similis volitat ac vagatur. Cum igitur apud Virgilium moritura Dido dicit, Et iam magna mei sub terras ibit imago, non umbram tantum vel imaginem animae suae in seros intelligit petituram, sed animam ipsam in imagine corporis. Posterior itaque
Homero opinio fuit, quae animas & umbras mortuorum sic discrevit, ut umbrae apud inferos vagarentur, animae in coelum evolarent. Ideo utrumque Virgilius de patre posuit, quasi in eodem loco anima ous & umbra verseretur, eademque res esset
Et cum evocabant ex inseris animas in νεκυομωτε οις, lac & sanguinem ex hostiis caesis iis affundebant, quibus delectari eas credebant. Inde Varro scripsit, mulieres in exequiis ct luctu idec olitvi Ora lacerare apud veteres, ut sanguine ostensio inferis satisfacerent, is ex eo instia tutum, ut apud sepulcra ct victima crederentur. Veras igitur animas, &apud inferos quidem degentes, non eorum umbras de vana simulacra, lacte & sanguine gaudere crediderunt, de his quasi alimento pasci. Quod& de daemonibus ac spiritibus persuasum illis fuit vel tibus. Unde & victimis hostiisque caesis eos placari putabant. Quos
prisci Romani Manes dixere, ac deos Manes, eo nomine certum est significasse singulorum animas quae de corporibus recesserant. Ri- dicule igitur Servius, cum umbra & anima eadem sit, quia anima corpore exuta umbrae similis, eas umbras cum iis confundit quas corpus oppositum lumini creat. Eo enim argumento probare intendit, ut plures sitiat animae unius hominis , etiam in morte ut in vita, ita& totidem umbras esse debere. Nam si quattuor sunt ananae equitur, ut tot sint umbrae, ut si quis inter duas stat lucernas, geminam umbram creat. Quid simile huic umbrae quam corpus opposito lumine creat, &umbrae cui similis est anima post mortem uiae corpore subsistens3 Ut duae lucernae duas umbras ex corpore inter utrasque posito seciunt, , an eo modo duae animae tanquam duo lumina duas pariter umbras pariunt 3 Incredibilis absurditas. Si corpus aliquod non obstaret, lumen lucernae vel sol totum illud spatium luce impleret in quo corpus postum est. Nec tantum corpus hominis, sed qualecunque solidum ac minime p-ς, eam partem quam occupat a lumine illustrari prohibet, & umbram ex mensura magnitudinis sitae talem
699쪽
facit tantamque, prout lumen ei oppositum altius fuerit erectum aut ex adverso situm. Si umbrae animarum inde essent, cum umbrae animae sint eaedem, sequeretur, lapides, ligna,& alia inania mala animam quoque habere, quia umbram quoque essiciunt. insole vel lumine posita. Quae nullam σαε ολ absurditatis relinquunt. Anima autem quomodo umbram possit creare ubi a corpore excesserit quae tam longe a se dissita sit ac remota, ut volunt eam caelo recisi,cum umbra ipsius apud inferos agat, non video. Et haec ineptissima sunt, ut pudeat refellere. Si recta est compar tio de corporis umbra, quoniam unum est corpus,ita & unam esse
umbram par taret, non plures. Quod addit de Lucretio, nescio plane quid velit. Hoc autem de animis etiam Lucretius asserit, sed non tantum veritati studet, quantum sectae Epicurea. Tractat ille quidem lib. I v. de umbra, quomodo fiat, ut corpus ubique sequatur. Sed hoe nihil ad hunc locum , aut ad Epicuream proprie sectam pertinet, quodque sit veritati, & aliorum philosophorum dogmati contrarium. An alludit Servius ad ea quae docet lib. 1113 Si anima est immortalis, inquit, S potest sentire secreta, id est, a corpore, sensibus etiam quinque praeditam esse oportere. Nec, inquit, alia ratione possimus nouis proponere animas apud inseros vagari, nisi sentire eas concedamus. Inde & pictores, & omnes antiqui poetae introduxerunt illas cum sensit apud inferos vagantes. Cuius opinionis illustre praebet testimonium Homerus in Necyoma tia, ubi animae agnoscunt & alloquuntur Bos, ad lac & sanguinem accedunt ut bibant, & omnia faciunt quae facerent auctie sensibus. Atqui, inquit, neque oculi, neque nares, nec manus ipse, ab anima derelictae, possunt ossicio suo hangi, neque Per se sentire nec esse. Rursus nec anima sine oculis videre, sine auribus audire, & alios se
ius administrare sine eorum organis.
. At neque Dryum oculi, neque nares, nec manus ipsa
Esse potest anima: neque sorsum lingua, neque auris' Auditum, per se possunt sentire, nec esse. Ita legendi hi versius ex optimo ac vetustissimo codice clarissimVossit. Auris auditum dixit pro auditu. Versus quos adtexuit La binus spurii sunt, nec ad mentem Lucretii implendam desiderantur. Satis est quod dixit, oculos, nares & aliorum sensuum instrumenta seorsum ab anima esse per se non posse. Inde enim sem
700쪽
IN Epic TETu M ET SIMPLICI u M.tur, nec animam sine his sentire posse. Si non sentit sine his,
nec vivit. Ergo nec immortalis. Non tamen ad hunc Lucretii
locum respexille Servium crediderim, sed ad illum potius ex eodem lib. iii. ubi probat alio argumento, animam esse mortalem. Quod dividi, inquit, in partes ac scindi potest, etiam potest interire. Toto corpori inest vitalis sensis, & proinde totum est animale, id est, anima velut consitum. At si subito celerique ictu vis aliqua corpus prςciderit, ut in duas discedat partes, vis quoque animae simul dispertita disiicietur.
At quod scinditur, o partes discedit in ullas,
Scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse. Hae eadem ratione & argumento utebantur contra Platonem Aristotelici,qui animam μευςlta faciebat,& tamen incorpoream eamdem esse volebat & aeternam. In rebus enim incorporeis idem est
μευών ἄνα, dc μεμεροσψ ον. Si igitur partibilis anima censetur , etiam dispertietur,ac proinde totum peribit, cuius partes invicem re ipsa secernentur. In corporibus secus est, & aliud in illis vi με-
ne intelligebat Plato, de alia Epicurus. Per illam suam animae pamtitionem Plato non existimavit, animam esse totam in singulis partibus, ut Aristoteles & Epicurus, ut in unaquaque parte omnes sint animae partes & facultates. Nam τὶ δ, υμ ναν μουον in iecore locabat Plato, in cerebro mi λογικον, in corde το μου 1ηκον. At secundum Epicurum cum corporis partibus, si aliquo ictu discindantur, etiam anima fit, haud secus atque anima plantarum &insectorum. Nam φυ- , ut ait Aristoteles, di, divisae plantae in partes vivunt. Sic insecta in partes secta partibus illis aliquamdiu sentiunt & moventur localiter. Si ad multum tempus hoc non iaciunt, nihil mirum. Non enim habent organa quae diutius possint vitam custodire. Α δ, ηίον, inquit, eo π μορμων δε-ν μυ-ρχει ται μορια ρ ρ metrii εἰσιν ἀθέλοις S ολ 1 αRO1-
quae in plantis &insectis ita divisibilis existit, si quo casiu corpus, inruo inest, praecisum fuerit, etiam tota tandem interit, quamvis ad liquod tempus anima in singulis partibus quae secretae sunt invia