Simplicii Commentarius in Enchiridion Epicteti, ex libris veteribus emendatus. Cum versione Hieronymi Wolphii, et Cl. Salmasii Animadversionibus, et notis quibus philosophia stoica passim explicatur, & illustratur. Quae accesserunt, sequens pagina in

661쪽

cum ratione pars irrationalis convenerit, aut ab ea dissenserit. At inter membra corporis semper συμπάθλο intercedit, quae illius par tis antinae opera procuratur, quae est απιρμs di corporis. Hinc uno membro male affecto transit ad caetera membra. Sic in matricis pravo affectu torpent membra caetera, ut ait Galenus, qui causam huius torporis assignat, conceptum stuporem ab illa per frigiditatem . Reprehenditur a Fracastorio,& Scaligero Vigere enim sensus cum internos tum externos , motus aurem per ligamenta torpere. Et quaerit quidem Fracastorius, uno membro am cho, ex cuius affectione alia quaque membra patiantur,utrum species a qua primum male habetur membrum, producat aliam speciem in aliis illis membris, an sola illa species satis sit, quae etiam e longinquo se ipsem promotione atque continuatione exhibeat. Utrovis in do id fiat, nihil disconveniens et se putat Fracastorius. Sed Scaliger nondum solutam quaestionem putat, in matricis di cruris σμαθμα In crure enitae neque eamdem speciem esse, neque aliam , sed antimam unam totam ubique esse& temper. Quocirca in pede existens,

scit quid facto opus sit propter matricem ; ubi aeque existit. Scit ergo, non movendum esse crus, sine ulla speciei delatione. Solvit dubium per aliud dubium. Non certum est quippe, an anima i ta in qualibet parte sit. Immo certius, non esse. Si demus esse, non de rationali hoc verum, quaeque m νω sν habet , siquidem haec a corpore in m . Nam de sola vegetante ac sentiente quae corporis, id potest dici. Quimvis ne de hac quidem, quod ita sit, omnes consentiant. Ridiculum autem, ideo in mathicis affectibus , crus ab anima non moveri, quia intelligat non esile movendum. Quam multi intelligunt quid sibi expediat, qui tamen temperare non pollunt quia faciant. A scabie ungues multi abstinere nesciunt, etiamsi postea plus dolituros se sciant. Motus ζraeterea brachiorum etiam nocivus est pravis illis matricis affectius. Et vidi, multas ex eo motu peius te habere,& in passionem

πνιγος incidere , quae ramen ne brachia moverent, non poterant sibi imperare. Cum crure maior matticis sympathia quam cum bracchio, ob ligamenta. Et certe maiori inter se sympathia tenentur copulata quae iisdem quasi nervis iuncta habentur, etiam si longiori intercapedine in corpore dissita sint, quam quae breviori spatio distant, nec iisdem nervis alligata sunt. Humerus malaesi

662쪽

Iu Epic τε et u M, ET SIMPLICI u M. 28 ctus non transmittit in alterum passionem, quamvis haud ita longe dissitum. Vulneratur in crure aliquis: si nervus offensus sit, cer brum e mr se certum est, ob nervos qui a capite pertinent ad pedes. Non igitur anima quae in talo aeque tota est, ut in cerebro,per eam id facit. Alioquin idem praestaret in omnibus aliis partibus ac membris, & quidem ex aequo. Non audent, i quiunt, sese agitare partes, nc maius afferant ex distentione ac convulsone nocumentum. Certe auderent, si possent, ac nisi torperent propter ligamenta, quorum ministerio participant passione male affectae matricis. Nam & brachia saepe movent, quia possitiat, ex quorum tamen motu sibi non parvam noxam afferunt mulieres civitio obnoxiae. Quod aiunt, dubitari posse,utrum ab affecto membro species producat alias species in aliis membris, arisbia illa susE-ciat quae se ipsam promotione quamvis a longinquo repraesentati neutrum fieri putarim, si anima sentiens vel etiam rationalis tota in qualibet parte sit, non partibus corporis distinctis determinata. Si

enim partilis esset sccundum corporis membra, membro uno assecto sensus ad alterum non perveniret nisi per 2& prominionem unius ciusdem speciei, quae in affecto membro est, ad alia non affecta, aut per productionem alterius speciei in aliis membris. Sed tunc plures animae essent ponendae, & unumquodque membrum suam haberet, a qua contineretur. Nunc si statuatur Φ-ta esse in toto anima & in qualibet parte, sine eiusdem speciei continuatione , aut aliarum specierim productione, statim uno affecto membro, uno ductu ac tenore ad reliqua sensus mali perveniet. N que tamen id fit nisi in illis membris quae communionem inter se habent arteriae alicuius aut nervi ministerio,quae senium fert protianus ab uno membro ad alterum. In quo ac in

is locum habere videatur, quam aliarum specierum pioductio. Ut D super flumine bombarda explodatur, sonus auditur ao ciuiacm fluminis accolis etiamsi per duo aut tria vel amplius milliaria inde dic siti sint ubi sonus editur , non audiendus interioribus continentis incolis longe vicinioribus. Διώλας tamen illa potius admitti debet in iis corporis partibus quae nexu Sc commissura in unum c actae sunt, quam in iis quae coaluae & concretae. Caeterum, ut dixi,

non inter omnia membra cadem est συμ-θεια, quamvis anima tota

sentiat Oidquid in quolibet membro laesionis acciderit. Nec enim

tota

663쪽

188 CL. SALMAsritota in singulis partibus, quamvis potestate praesens sit in omnibus. Tota per oculum quippe videt, licet in oculo non sit tota, sed tanatum facultas eius visivalis per quam videt tota. Qua de insta pluribus erit disputandum. Quaerit Scaliger, ex duobus id quod patitur,

puta ferrum a magnete, probene dicatur ' Non enam, inquit, magnes patitur. Quo igitur modo ferrum particeps erit passonis ' Tandem concludit , mainetem non pati, solum assectum esse in ferro. Immo in utroque reciprocus ac mutuus. Nisi enim affectus in magnete ecset, & -3-θειαν ἰύίαν ad ferrum haberet, non illud traheret, aut etiam simul alia traheret. Rursiis nisi eme αας ιοῦς ad magnetem se haberet serrum, non sic trahi ab illo sineret. Ut in amante ac redamante mutuus est affectus , ita in imagnete ac ferro. Recte dictum est,qui .Omnes amat, neminem amare, sed nec vere amatur ab his quos sic promiscuh amat. Eodem modo si magnes vim haberet trahendi quodcunque, facultas haed in eo naturalis ad omnia se porrigens ex imperio quasi quodam & virtute maiore insita ageret, non ad certam rem aliquam haberet. Nunc cum po cultatis haec in co trahendi virtus in solum serrum dirigatur, ita invicem alter ad alterum προαπαγῶς habent, ut cx utriusque inter se uiris εια, fiat συμ-θεια. Ridicule quidam passi Oisem aut perpessionem, ut magis Latini Viderentur, reddere voluerunt. Non est haec rim Θεια qua alter alteri συμπαΕει . Nam illa notione ea animi motio est quam Stoici definiunt motum animi praeter rationem,aut turbidum animi motum, quo praeter modum concit, tur. Unde autem rebus inanimis tale Ne in bestiis quidem reperitur. Si inter se πργlta habent quae sunt eiusdem generis qua una libenter congregantur, non naturales excedit limites. Si autem, tet saepe fit, naturali quadam inclinatione animalia quaedam ducuntur ad ea quae toto genere differunt amanda,ut turtur psittacii,

haec συμπαθεια nihil pertinet ad illam philosophorum fi orsi9. deSestionem, quae in solum hominem cadit. Πα- hic non est aliud quam mς vel φυπική inter res duas genere diversas, quae&in rebus inanimis reperitur, ut animantibus. Ideo auctores aut potius solent nominare quam συμπα θειαν , aut si συρι α-

me,vel δὴ κλιας φυmm . Plinius in prooemio lib. x x. pax simul in his aut bellam naturae dicetur, odia amicictaeque rerum surdarum acsensu careri

tium.

664쪽

IN Epi CTETu M ET SIMPLICI u M. 289tium. Et quo magis miremur, omnia ea hominum causa. quod Graeci θm- patinam appellavere . qsibus cuncta constant , ignes aquis re tinguentibus , aquam sola devorante. Res sensu carentes etiam pastione carenti Nec altera ab altera. patitur nisi in perniciem propriam. In quo πιπιτάθεια est potius, quam συμπάδεια . Cum ignis ab aqua

satitur, restinguitur. Cum lignum ab igne, in cineres redigitur. Inis 4ο παθ γ significationem habet fi παΨειν ad interitum eius, de exitium quod patitur. Hinc Graeci duplici modo sumi no

ter res sentientes,& sensu carentes, accipi potest. Non enim destruitur serrum a magnete, neque in exitium agitur magnes ii serro per illam os ιπά quae inter illa intercedit. Non igitur alter ab altero patitur,ferrum a magnete, eo modo, quo lignum ab igne. Quod tamen dici posset si ferro tanquam pabulo uteretur magnes, & consumeretur ipse aut minueretur, ut quidam volunt, nisi subinde ea illi esca subministraretur. Sed verius hoc mutuum inter utrumque πά- Θ γ intercedere, hoc est, v ν φυmiam. Nam & repetitur aliud genus magnetis quod se um abigit, per ἀν-rάθει - quamdam, id est, inimici clam naturalem,& odium insitum. Nec porro videtur altera

illa I xδους significatione,qua sensus pati dicuntur a sensilibus , ferrum pati a magnete, magnes a ferro, luasi c potentia in actum deducatur. Quod in magnete tamen potius locum haberet. cum enim vim habeat serti trahendi, si serrum admoveatur, Ac δίωγαμεως εἰς sic s. Sed & haec in serro vis, ut trahatur a magnete, quae non est in aliis ilietallis. Aeque igitur dici posset, de serri illam quύαρον, admoto magnete, re ipsa&actu exert. Est enim mutuum Profecto nec ille modus συρι θεήοα inter magnetem dc serrum cernitur, qua ex passionibus corporis ad animum aliquid transit, dum cum dolente simul dolet,& ex eius gaudio voluptatem percipit. Om-π -- Θῶν ἔσωριατ -ς - b πυς τ 4 3 3:ν, ἀλγῆν m, G αλγῶ, ς' - λμοῦ δ j. Q Haec enim πυρι sis in res animatas ac sensi feras tantum cadit. Postremo nec eδ qua partes corporis affectae aliae aliis συμπάχου ra convenit in res inanimai, & sensit carentes. Nam quorum est sentire, eorum est & πάχήν, ac proinde συμ-

665쪽

20o C L. SAL M Asir πιιxiν. Neutrum habent res quae sensum non habent. Sympathiae reto rerum sensu carentium nihil est aliud quam mutua inter eas amici cia, & Umς. Theophrastus lib. I M. de causis plantarum, cap. xv. vocat, inter quas haec amici cia, sive παθ ,, quod συμπογαν facit: Uti οσα προσφιλῆ wγχα , καθαπερ ἐλπια - κει τ η νθων, ' μύρ,i, Non dubium est & inter homines hanc eamdem 6μπαθε inveniri, quae κε πν fit. Nam certorum consortio magis gaudemus quam aliorum. Ex tali igitur συμ παθήα, ut iam ante diximus, nascitur ενωας, sed non talis quae συμφυαν sit. Nam magnes ex ea quam cum ferro habet συμ- αν, ci iungitur, aut illud sibi adiungit credi φυαν, non si συμφυMν. Nec audio recentiores philosophos qui magnetem cum ferro fieri unum volunt per coniunctionem formae utriusque, & coniungi sic, quia se ipsas formae propagent atque promoveant, ita ut etiam egredientes in medio spatio occursu in tuo uniantur. Hic enim modus unionis, est plane συμφυ ne, non cresσφυ m. Verum de his alibi. Ex hac porro συμ-θεια quae sola naturali propensione conficitur & cra παθεια duorum, post firm tam longa consuetudine & familiaritate ἔξιν, illa essicitur συμποῦμα qua invicem συμπάχου n. Cuius soli homines capaces, non brutae animantes, nec res u niu carenteia Illi naturali contraria est α πω α, ut magnetis quod serrum abigit, & ferri. A parte magnetis, incertum, an a parte serri oriatur,an ab utroque. Disii pos.set, ab uno magnete procedere,quia duplex ferri genus non extat, ut duplicis generis magnes. Ferri enim simplex natura est. At m gnes duorum generum, quod trahit serrum, & quod abigit. EGgo a magnete illa άνIπογεια. Sed cur non aeque dicatur , ut femro cum illo magnete bene convenit, ita cum isto male concordare,

ideoque ad illum non adplicari Nec verum est quod ait S caliget, si

abigitur , magneth ferrum, tunc nullo modo αντ-Θ A. Immo ανα-3M quod aversionem habet, eo modo aris, sumendo, ut supra

in συμπαγεία diximus , pro χεσή & φιλία naturali. Dubitari enim potest utrum se retrahat ac iugiat tali magnete ferrum, an magnes illud abigat. Si hoc potius, tum magnes ανδ me re ferri quasi inimici sui, ideo illud abigere & fugare. Sic remedia ἀ-mo i eorum humorum quos expellunt, quae &άντίδού dicuntur, & ἀνῖ φάρμακα Platoni

666쪽

platani animam non simpliciter ex variis facultatibus compositam dici, sied quasi compositam. Qiud in eo reprehenderit Ar stoteles. De Chrsippi sententia, quι ὀ ργώοα antvra,par

tes eius faciebat. Eo nomine a GaD-no reprehensim . An recte. PosT observatas animae συμ-θείοις vel ανὶιπαθειας,quae inter par

tes eius conspicuae sunt, animadversione etiam dignum est, cum Plato ex variis virtutibus animam componit sub eamdem formam subsistentibus, non simpliciter θε- eam, id est, compositam dicere, sed illas facultates ως , αὐθέτω cxistere, haud secus ac si composita esset. In illo igitur copulationis genere quo duae animae sibi appositae& contiguae σωφυαν tenentur, non quaeri debuit quo vinculo continerentur. Subsistunt quippe ipsae per se, & singulae suam habent sormam, atque ἰδίων έσίας πο- ν. Ut in catena ex pluribus annulis constante singuli annuli possint solvi, & corpus seors in constituunt, qualia multa invicem nexa catenam formant. Aut ut apes quae in examine pedibus per mutua nexis aptae inter se sunt, ubi connexionem illam abruperunt, lingula sitiat animalia, quae& invicem cohaerere sic queunt, & rursus disiungi. Quod si Plato alteram animam esse qua intelligimus dixisset, alteram qua concupiscimus, non quaesisset Aristoteles, si anima partilis est secundum Timaeum Platonis , ecquid animam contineret. Λέγουα ue, inquit,

iecit Platoni Aristoteles, quam quod animam ut totum in partes divideret, quam ipse aliter divisibilem negaret nisi ratione, intellectu,& cogitatione, hoc est, λόγω. Ipse quidem μερρο & μορμα animae passim vocat, sed eo nomine δίαυάμεις tantum Intelligit, quae& δι-άμων appellat. Partes illae operae sunt, & esticaciae animas non regionibus ac locis distincta membra rei suapte natura individuae. Sic Chrysippus μέν de μο α vocabat ipsas Gερ- γεια animae, ex quarum partium inter se convenientia de disconvenientia, ut ita loquar, anima decora, aut turpis existeret. Galenus lib. v. de dogmate Hippocratis & Platonis , haec eius verba re-

667쪽

xit in quas revera animam distribuebat cum Zenone, quas octonas fuisse supra docuimus, quinque sensus, gen talem facultatem, vocalemin principalem partem. Haec enim diviso animae Zenonis aequiparatur illi Platonicae ab Aristotele reprehensae, quae et τω χω- est, non λογω. At 1 appellat ipsas e εηγε M animae quae si bene inter se conveniant, & concordent, talem animi pulcritudinem & honestatem reddunt, qualem in corpore partes ipsius recte dispositae, & bona συμπιτε α invicem sibi respondentes. Hoc nomine vapulat ibi Galeno Chrysippus quod vocaverit animae

- ω in . Idem Galenus verba ex eodem Chrysippo citaverat lib. t Ii. de dogmate Hippocratis, quibus animam in octo partes dividit secundum corporis partes, singulis assignatas. Quae

tamen partitio unitatem vel continuitatem unius in animae substantiae quam Stoici tuebantur non discindebat. Non enim in ea ipsi divisione octopertita facienda Chrysippus ex eo prohibitus est ani

tum consitum,ct toto corpore continuum. Quibus verbis unitas siubstantiae in anima adstruitur,quamvis in octonas partes ab eo ac Zenone distribueretur. de quibus ita Varro lib. v iri. de l. L. Non homines omnes cumini ex ansma ct corpore,partes quoque borum proportione similes' lyd ergo, cum omnes anima hominum sint divisae in octonas partes , qui que quibus sentimus, sexta qua cogitamus, sieptima qua progeneramus , in qua voces mittimus ' Quae ex Stoicis hausit. Nec igitur Platonis 'animae partitio in tria membra m -εχὶ ipsius animae, & unitatem in continuo abrumpit, aut divellit. Verba Chrysippi apud GI num, quibus eam octu partitionem explicat, mendosa ita emendan

668쪽

Is Epic TETu M ET s IMPLICI u M. 293 cretus ac continum totμorpore permanans, quamdiu instrumenta vivendi ac sentiendi in corpore adfuerint. Cum huius igitur partes in singula corporis partibus sint constituta ac di stositae, quod ex ea ad arteriam asperam pertinet, vox HL quod ad oculos, visius. Et quae sequuntur. Ast idem cum alio loco de animi partium inter te convenientia & συμμετρύα ageret, quibus recte inter se conspirantibus ac consentientibus existit animae eulcritudo,ut ex contraria habitudine ac affectu eiusdem foeditas exsurgit, mei: 4 ῆς, sive potius illius animae partis qua cogitamus & ratiocinamur, τας μεργέως. eius ita vocavit. Sic enim cas partes desinit, his verbis quae ab eodem Galeno afferuntur ibidem : E 'ue ι θ ii υχῆς μέρη A ῶν ο εν - τῆ λογ' σαυε κεν, c ἡ Ξ, α Πύ-, ς εςι

constat, quae in ea ineli ratio, ipsi que a sectio. utque honesta aut foeda antia ma,prout principalis eius pars, hoc an alio modo, se habuerit secundum pItium eius divisiones. Apparet, haec μέρη animae quas ονεργεία voca ad solam animae partem, in qua ratio est, pertinere. Sic animus, cum sit animae illapars secundum Aristotelem in qua inest ratio , ab eodem in alias umiliter facultates ac partes divisus est, εἰς di infoditatayεωρηIHώ db αμων. Quae sint illae partes principalis animae partis, hoc est, rationis, non alibi a Chrysippo explicatum esse aut definitum Galenus queritur,& ipsi pro magno crimine hoc obiectat.Ex aliis tamen eius scriptis colligi polle ait quas partes animi intellexerit, nempe πις ξονρίαπ - τας In quo plus simplici vice eum peccasse arguit. Primum quod partes eas animae dixerit, cum sint solius ηγεμονικου, hoc est, rationis, quae principalis animae pars ab eo statuitur. Atqui haec obiectio Galeni levi suma est ac sophistica. Nam satis clare dixit Chrysippus in illis verbis quae Galenus citavit, partes illas esse ηγεμονικῆ, id est, ration: s solum. E ι , inquit, sψυχῆς Ηρη A' ων ο ω αὐτῆ λογ σαυε κεν. Sunt partes quibus constat, aut per quas consistit, quae an ea inest,ratro . An non satis per haec explic vit, velle se, partes eas esse rationis, sive partis rationalis 3 Quod &expresse Chrysippum dixisse in tractatu de ratione, fatetur ibidem

669쪽

29 C L. SALMA si imae esse partem, duplici genere peccas. Primo quutim quod non anima te oportebat, sed animi sire rationis partes istas dicere , quemadmodum ct ipse sirbis in tractatu de ratione. Cavillatorem se elle summum,in istis sietatis prodit Galenus. Secundum quod in Chrysippo culpat pece tum, illud est, quod partes animi vocaverit quae sunt ὀνέργεια. Nihil enim ess e quod cx propriis csticaciis & facultatibus compositum

Atqui partes illas animi alio loco idem Chrysippus Galeno

n n anima quidem facultates sive escacias cum partibus confundere. Ista etiam obiicienda fuere Aristoteli,qui ubique μορια, ac μέρη ampellat , quas esse cνεργειας dc δι αμεις tantummodo vest. Sed dc alios philosophos, ut ante docebamus, vocem μέρ in animae facultatibus distinguendis passim usurpasse constat . Quod si

iwαμιν, & si παια τα vocarunt. Alii qui re ipsa animam in partes certam corporis partem singulas obtinentes diviserunt, etiam de facultate intellexerunt. Nec enim alia re distat μὰρ γ animae si mσον, &-πτιον, nisi quod facultas animae quae, me οὐ dicitur certam obtinet corporis partem, sive membrum, in quo vim suam ac virtutem, hoc est, cνέργειαν ostendat. Ut visualis vis in oculo, cogitativa in cerebro, irascibilis in corde. At si is μον facultas est vel vis animae, quae per totum corpus susa operationem suam exercet, ut vis sensualis, ut motiva. Hanc clivi μιν proprie -- carunt, illam - , quia membrum est animae per partes corporissa. εμερυια ης. Hoc sensu μέρος quod si πισον dicitur distat ab alio με ci, subiecto,sipecie, & enicacia Sic enim definiunt: ο c τω t--

diuυάμεως nomine proprie nuncupari volunt, sola coεργμα dissert re ἔμερους, non etiam Exempli gratia idem est G - ιμιον sensitivae, appetitivae,& motivae. Nam totum corpus, non certa pars corporis, sebiectum est sentientis ficultatis,& motricis,& appetentis. Si non omnibus, certe plurimis partibus corporis

670쪽

Iu Epic TETu M ET SIMPLICI u M. 29seommunes pleraeque animae facultates. Nec τω t κε ε τω tantum,& τω τῆ ἐνεργεια differre ro ἔμερους proprie sumptum, sed etiam τῆ δεία,dicere debuerunt, quatenus partes animae sic divisisi ut parteia lingulae occupant substantiae corporis, quae ipsis pro subiecto ac sede,ita&ipsae substantiae totius animae partem aliquam decerpunt. Sed ut illae partes substantiae corporis quae adsignantur singulis animae partibus, ita substantiaepartes fiunt, ut non videri debeant substantiae separatae, & corpora singularia, ita & animae porti nos illae quae certa corporis membra habent sibi subiecta, slint qui dem & ipsae substantiae unius partes, sed non animae substantia distiniactae. Sic animae ita di vitae differt ab alia parte non solu subiecto&specie&efficacia, sed etiam substantia, id est, substantiae quadam parte. Quod videndum an liceat dixisse in eo genere partitionis quo

usus Aristotcles, qui partes eas animae non loco nec re ipsa dividendas opinatur, sed tantummodo cogitatione . In hac enim opinionem notionem videtur facultatis habere tantum, & facultas to- . tius intellectum , quatenus totum corpus permanat. Porphyrius: μ η μερους ἔννοια πισοῦ, προσεζ ολω νωι reemesilia ό -

ptissima sic restituimus,lta etiam vertenda, pellime a doctissimo Gr

ce interprete reddita: Notio enim partis de quanto intelligenda, pauciorem,s ad totius fabricam respicias,quantitate accipientis. At facultatis acceptio intellectu totius recipit, quatenus individua suntfacultates, ct totu pervadentes,

partes autem alterantur per partitione, certam ex toto habentes quantitatem.

Dubium tamen non est, quin Aristotelica divisio anime in facultates, aeque recipiat ουσίαx, de ἔ ἔιδες differentiam, ut illa Platonis partitio , quae localiter eas dispertit. omnes certe veteres Aristotelis interpretes, Howαμεις illas, sive γας animae, Hriaci esse asserunt. Et ex operationibus et δεί- fidem constare, praecipue in rebus incorporeis, in quibus neque ex colore neque ex figura de eorum substantia licet iussicare, sed ea colligitur ex sola με εια. Simplicius ad