장음표시 사용
171쪽
ne fit reperciis, io soni 1 corpore opposito corpori sonant: . Haee conclusio probatur tali ratione, In omni it . luminatione fit te perculs oluminis, ergo a sortiori,in omni sonatione fit reperculsio sim .seci ii arguatur cotra hane conclutionem. Si in omni sonatione esset reperculio son sequeretur P in omni sonatione causaretur sonus echon, consequens est talium, de contra Omnem experientiam ,ergo euc. Dicendum ui in omni r
uerberatione soni cautitur totius echon, sed talis sonus non semper est manifestus,oportet.n.ad hoc quod fiat manifestus ut dicit hic Doctor in dii s)u, repercussio ni fiat ad corpus concauum,quo natus eli multiplicari sonu Ai autem sat talis reuerberatio ad alia corpo-m,quae non sunt apta nata multipli care sonum,set quidem sonus echon sed non manis clius. Pro ampliori declaratione huius soni ech m, considerandum eli secundum Doctorem sanctum, P cum generatio lani sequatur motum aeris . sic contingit de immutatione aeris,
apud generationem soni, licui de immutatione aquae, cum aliquid in aqua proijcitur. Manifestum .eli autem quod sunt quaedam regi rationes in circuitu aquae perculsis, quς circa locu peicias, loliis lunt parue & motus est fortis, ubi aut sunt maiores re gyrationes eli motus debilior. Tandem motus totaliter deficit & regyratione, cessant, si autem antequam motus esset, gyrationes illae aliquod obitaculum inuenirent. fit motus derogyratio in contrarium, de tanto vehemetius quanto propinquius suerint priinae percussioni. Parisormiter intellige dum eli crati perculsione in eorporum sonantium aer in quodam gyro mouetur,& sonus diffunditur circulariter, de in propinquo ills gyratione sunt minores, Sc motus est sortior, in remoto au te gyrationes sunt maiores,& motus est debilior, de sonus obscurior auditur, tandem aut deficit totum, si autem antequam ac siciant huiusmodi gyrationes, fiat reuerberatio acris sic moti,& sonum delet entis ad aliquod corpus, illae re . rationes reuertuntur in contrarium, & auditur so nus quali ex aduerso,qui dicitur echon.& caetera.
Sequitur intextu. I Uacuum .rtutem re eie
lectio decimaseptima eiusdem in com
mento a. I homae. IS: ud est undecimum capitulit praesentit secundi traciatus, in quo Philosophus determinas de immutatione auditus 1 loho, ponit tres conditiones,quq r
qui rutur ad hoc θ auditus possit immutari a sono,quarum prima est, P ibi sit unitas & cominum aeris,& -- tinuus motus ab aliquo corpore lolido & firmo. Secunda cnoditio citAd in organo sit aer intraneus inclusu sin quadam pellicula.Tei cui coclutio est quod talis aer sit immobilis, lix his conditionibus eliciuntur tria in pedimenta ex opposito, per quae impeditur talis immutatio. Primum est quando alle aer in organo corrumpitur. Secudurn est qn illa pellicula circundans illum aere corrumpitur. vel isditur.Tertiu est quando tali, aer est mobilis.Conliderandum est ulterius in Philosophum inlitera iam duae sunt disterentis soni, videsicci graue αacutum. Sonus anim acutus est, qui in pauco tempore mulium mouet auditum, sed sonus grauis est, qui in multo tempore parum mouci auditum . Et si dicatur est aliquis soniis moderatus de circia ilinus, ergo praedi differentiae non bene assignantur. Dicendum quod sonus circunflexus de sonus modi ratus cotinentur sub praediciis, sicut medij colcro sub ext mis, quia pacti. cipant aliquid de sono acuto, de aliquid de lono grau i, ut parce minutica Boetii Si dicat vi ctius,sonus acutus de sonias grauis sunt species Ioni, ergo acutum dc graue .
non sunt diiseretis eius: D. ccnd um P g aue de acutum possunt accipi dupliciter.Vno modo formaliter: Et sielunt dii terentiae soni. Alio modo materialiter pro ipso sono, qui est acutus,vel pto illo sono, qui eii grauis, desie sunt spccies soni. siderandum uberius quod acutum , & graue non tum idem quod tardum & velox, quia sonus non est idem quod motus, et go disterentiae
soni non sunt esuem cum distet cmiis motus, ted acututa graue lunt disterentiae soni, ut ex dictis patet, & tar dum di velox iunt disterentiae motu ,ergo,&c. ver tamen quia lonus causat a motu,ideo acutum re graue in lonO causamur a vHocitate de tarditale motu LCirca praedicta dubitatur primo, vir u tam percutiens quam pereullum sim caula activa soni. Et videtur quod non.
Nam illud quod est causa activa non eli causa pastiua respectu eiusdem, sed corpus percuitum est causa passiua, ergo non videtur quod lit caus a activa sisti .l ii contrarium arguitur per Philos ophum in litera' Dicendu quod tam percutiens quam percussum est caula activa soni cuius ravo Pnilosophi est , quia sonus generatur ex fractione aeris, ted corpus percutiens est causa activa huius fractionis, ergo coi pus Percutiens concurrit active ad generationem ioni, & quia ad talem fractioncm acris r quiritur quod corpus percussum sit dura de firmum,ideo iacit illum aerem rcsilire, ad qua in t lilitionem corpus percusium cocurrit aet iu ,ideo cor pus percussum active ad generationem soni concurrit. Ad rationem dubii dicendum quod licet corpu, pe
cullum palbiue concurrat ad tractionem aerib, acti e
t amen concurrit ad praedicia in resilitionem quae ad generationem loni concurrit. Dubitatur iecundo,uirum
sonus lit proprium obiectum auditus.& videtur quod non . Nam nullum sensibile commune, eit proprium Obiectum alicuius leolus, scd sonus est sentiolle commune, crgo, tac. Prociatio minoris, quia motus est se sibile coe, ted tonus non est nisi quidam motus aeris,
ut hic concedit Philosophus, ergo sonus est sensibile
commune. Praeterea. illud, quod immutat auditum est obiectum auditus, sed corpus pcrcutiens siue sonansi in mutat auci tu, crgo corpus pcrcuties siue lonans est obiectum auditus, di per conlequens non sonus, cum tamen unius potentiae iit virum obiectum. Dicendu cinsonus est proprium dc per se obieetum auditus. Quod se patet. Naia illud est proprium ci per te tibiccium
alicuius potentis, lub cunis ratione ior mali Omnia lensitiva illius potetitiae apprehenduntur ab illa potentia,
sed son us est huius moui, ergo, Sc. Ad primam ra t. one dubij dicendu qa sonus non est motus cstentialiter, sed
citecti uel olunt . quia causatura motu de consequituri plum Ad im dicendum quod corpua sonans immulat
cima octava eiuydrau lum , in m commemozancti Thomae.1 Stud est duodecimii capitulum prrdicti tractatus
in quo Philolophus determinando de quad. mi P
cieibni,videlicet de voce, ponit unam conclatio. videlicet v, vox cu repercui, io aeris respirati ad ani ina secundu imaginationein,quae est in itis Partibus a dari iam vocalent .Hῖc coclutio probatur quan im ad singulas partes. Et primo cr vox ut reu ueracio aeri, Nam omnis sonus uti r ei oeratio ae. is, i .e reuer cratione aeris causat,sed omnis vox est sonus, ergo inuis vox in ex revertietatione aeris. Quod aut vox iii ieuerberatio aeris respirati, probat Pn: lesbphus duo ousia gni . serum Pinnu est. Nam non poteli formare vo cem inii expirado vcl rei Pirando retineat acre in , ergo
lignum est vox est reuerberatio acris rcipirati.Se
172쪽
dum fgnum est quia animalia no respirantia non possunt formare vocem ergo se. Quod autem vox sit retiet heratio aeris respirati abola ad arteriam vocalem patet.Ni sicut insono. ita in voce reperitur corpus percussum , seii vocalis arteria vi corpus percussum in generatione vocis, ergo, di c. Ex hac coiti lusione insertur
id, in animata non possunt scit mare vocem. I infertur secundo,quod animalia non rc spirantia non possunt sormare voce S per consequens pisce, non possunt sormare vocem. Infertur tertio, quod animalia carentia sanis
suine non possunt ei sor mare vocem. Considerandumeus in Philosophum in litera. Primia quod aer respiratu, est medium vocis, cuius tespirationis organum est vocalis arteria, quae eliqusdam vena procedens 1 pulmone ad guttur. nita pra&lictam coclusionem sic arguitur breuiter. Iteuerberatio est quida motus, sed vox
non es motus,ergo vox non est reuerberatio aeris. Prς terea.Si vox esset reuerberatio aeras ab anima, sequeretur ia, inlitumenta nauticalia nO formarem vocem, consequens cli salsum, At contra coem modum lia vcndi. ergo,&c. Preterea. ita spiratio est natui alis animali,e go si vox esset reuei ratio aeris respirati , sequeretur quod quaelibet vox esset natu talis N per cons quens si iagnis eat tua naturaliter. Ad primum dicendum quod cum dicitur vox est reuerberatio aeris eis pra dicatio causalis& non essent Mi .Ad secundum diceni v quod instrumenta musicalia, ct alia inanimata dicuntur sor-
mare vocem similitudinatae, cum primopi Opter continuitatem soni.tum secundo propter consonantiam. tum tertio propter interpretationem, non tamen dicuntur formare vocem proprie. Ad tertium dicendi quod licet formare vocem in comuni sit naturale animali, condi tionibus pra stetis re seruam, tamen forma. te hanc vel illam vocem non eii naturale animali,unde non oportet quod quaelibet vox sit naturalis antinali.
Sequatur intextu. t Oe odore autem c ely. Em mmtu bene detinninab: s c. l Haec
est lectio decima noua Gisiacan L. me . Iucommento sancti flavae.
Isuid est decimuit tertium capitulu huius tractatu in quo Philosorhus d terminas de obiecto olfacius
Ade odore, ponit duas conclusiones, quaru Prima est quod no, habemus peiorem Oli arium caetcris ani. malibus. Hic conclusio probatur tali ratione philosophi. Nam instrumetum scnsus ecbctelle proportionatu in sentibili suo sed sensibi e ollarius, i. diu caulatur
ex calido & sicco, ergo uisi utrientum, tu e organum
olfactus debet esse copolitum ex talibus, Lex calido &sicco,sed cerebrum nostrum iri quo coli fit inlim mentum olfactus, paru habet Ue calido de sicco, S luperabudat in humido & frigido sum inter caetera animalia habeamus maius cercbiu, crgo inter c stera ancinalia pro
maiori parte habemus peiore olfactum. Ex quo insem tur Lin Philosophum quod difficile est icteriti inare de odorabili de speciebus eius. Et si arguitur, homo est persectissimum animal tu, eigo habet perfecti Limas ope. rationes ,& per consequens periectissima instrum eta. Dicedum quod licet homo absolute di limpliciter loquendo sit persectissimum animalium, non inest m- coueniens quod aliquod animal lit pellectius homine quantum ad aliquid, sicut qua tuin ad sortitudinem leo prae cellit,& Iiox quantu ad villim de sic ealijs.Secunda coclusio est quod species de driae Odoris nobis ignoiae sunt , sed fiunt nobis notae per comparationem add illei enitas iapol is . Hsc coclusio probatur tali ratione Qu a docuque aliqua duo habent proportionem ad inuicem ,& unum cii DO ius altero, illud qtr cli minus notum habet cosncsci & notis acati per illud, quod cli notius, sed species coloris &laporis proporionem habent
ad inuice in cuni oli adius proportionem habeat ad gustum ec species saporis lim nobis manis mani felle, ergo rclita a ui tur 9, species odoris nobis i nnot cs cant per specio laporis .Quod autem species iaporis sint nobis magis mamictis patet, quia nos habemus nultum certi rem caeceris animalibus, quia gustus cst quidam tactus, tactum autem habemus caeteris animalibus persectio rem, ergo species odoris sumuntur 1 specie bi s saporis. Ex quo sequiturq, homo eli prudentissimum animal. quia ex sensu tactus accipimus, quod aliquid sint iugeniosi vel non ingeniosi, non autem sm alium sensus Unde illi, qui sunt duri carne, carent ingcnio b no, α sunt inepti ad scientias. Illi veri , qui sunt molles carne ingeniosi sum & apti inente ad scientias de ad virtutes. Quod autem illi, qui habent bonum tactuin habeant per se bonitatem mentis, patet dupliciter,cum primo, quia tactus cstiunda metum aliorum sensuum, tum secunde, quia bonitas tactus sequitur bonitatem complexionis, Et liarguitur.Sentus visus spiritualior eli, de Plares rerum disteretias dem nil rat, ut patet in prosinio Metapi sic. ergo i nsus visus magis denotat bonitate mentis 5c ingenij.quain sensus tactus. Praei et ea. Si ho mo haberct certissimum tactum inter caetera animaliassequeretur quod specis odoris haberent luim a qualitatibus langibilibus & no a ipeciebus saporis , conleques eis c. tra Philosophum hic :cigo,dec. Praeterea.Vulgo uicitur quod aranea Praecellit hominem tactu, ut patet
per quendam metritiam, qui lic ait, Vultur odoratu, linx visu, iunia gustu, Nos vero auditu, praecellit aranea tactu. Urgo sequituricin homo praecaeteris animalibus non lubet certiis: nium tactum. Ad primum dicendu quod visus per accidens pol cli concurrere ad bonitatem de nob:litatem mentis, per se tamen sensus tactus valci ad probationem nobilitatis ipsius mentis. Ads cundum dicendum quod sapor de ocior causantur peccommixtionem aliquarum Primarum qualitatum sensibilium . Qualitat s vero tangibiles Iuni sim lices de non comixtae, ut hic dicit Doctor sanctus, ideo syecies odoris magis sumuntur a speciebus saporis qua aqualit itibus tangibilibus. Ad tertium dicendum negando assumptum,quia pisdicta nactra dedi recto repugnant dictis Philosophi de veritati. Pro maiori declaratione conliderandum est secundum Philosophum in litera quod species odoris, siue dillarentiae sunt dulce de amarum , quae quidem in uno de codem aliquando conu ni uni cum disserent ijs saporis, ta aliquando dii ierunt. nam aliquando contingit quod ubi cit odor dulcis, ibi eli saporuulcis,de ubi est Odor amatus bi eli sapor amarus aliquando velo contingit x p ubi eli odor dulcis,ibi
eli sapor amarus, de ubi cit sapor dulcis, ibi est odo eam arus. Cui s ratio cli,quia odor coniniit in calido de sicco temperato, sapor veto conlii tu in humido aqueo
debite digello, ubi ergo illa duo simul reperiuntur, ibi
reperitur odor eiusdem qualitatis cum sapore, si verorcperiatur unum de non reliquum, ibi erit dii ferentia in qualitate utriusque.Circa praedicta dubitatur utrum odor sit proprium obiectum Ollactus. Et arguitur
quod non quia illudeli proprium obiectum, quod cliadaequatum alicui potentiae, sed odor non cito Geturn adaequatum olfactui, ergo, dcc. Probatio min
ris, quia non odorabilia Po stum percipi ab ollactu, veconcedit hic Philosophus. Praeterea. Odor est perceptibilis a gustu, ergo non est proprium obiectum olfactus. Ad dubium dicendum quod odor est proprium& aequatum obiectum Oliactus, quod proba iur illa
ration qua probatum ell superius de colore respectu visus, Ne de sono respectu auditus. Ad primam latione
dubi j dicendum quod non odorabilia percipiantur ab Oliactu,nonyer se sed per accidens. Et similiter dicen . dum est ad secundum. Sequi
173쪽
Acis per medium is aerem aqua ,sc. l
commento Sancti I bomae. Istud est deci mum quartu m eapitulum huius traci i
ius,in quo Plutosophus determinans de immutatione ollarius ab odore ponit tre, coclusiones, quaru prima eliquod aer& aqua sunt medium odoris. Probatur,quia species odoris uit undatur per aerem & aqua, ergO,Sc. Antecedens patet per sensum. Nam vulures per magnum spatium veniunt ad cadauera mortuoru, non facerent nisi species odoris diffunderentur peracrem, de aquatica,ut pisces, Ores lentiunt, ut patet ad sensum .secunda cones usio eil. Idem tensus olfactus seeundum speciem est in omnibus animalibus, tam rationalibus,quam irrationalibus. id re confusio proba
tur duabus rationibus Philosophi, quarum prima et L Nam sensus distinguutur penes sensibilia. sed olfactus
in omni bus animalibus ordinantur ad idem sentibile, videlicet ad odorem,ergo,&c. Praeterea. Ille sensus et hvnus,cuius sunt eadem corruptiua, sed tam oli actus hominis, quam aliorum animalium corrumpuntur pro .
iter excellentiam odoris, ergo idem ut supra. Contra in e conclusionem arguitur tali ratione Plutosophi. Aliqua sunt animalia, quae odorant respirando, aliqua verit Odorant non respirando, et go videtur quod non est idem olfactus in omnibus animalibus . Dicendum quod est olfactus secundum essentiam, sed est diuersus modus Odora di, quia prouenit ex diuersa dispositione urgani. Nam Organum olfacius in homine dissertaborganis aliorum animalium, quia organum odoratus
in homine est eum cooperculo,in alijs vero animalibus non respirantibus est sine cooperculo. Ex quo infert Philosophus quod respirantia non odorant in aquis. Terita conesulio est,quod organum olfactus est in po . tentia ad odorem de siccitatem.Cuius ratio est, quia si- eui se liabet organum visus ad colorem .de lumen,ita se habet organum olfactus ad Odorem S liccitatem, cuodor fundetur in sicco, sicut sapor in humido, sed organu molia eius detiet esse in potentia ad Odorem &saecum. Circa prs dicta dubitatur utrum odor tra,fundat suas species in aere realiter vel intentionaliter. Et videtur quod realiter.Nam poma odorem emittentia deliccantur,quod no fieret nisi esset reali evaporatio,ergo Odor realiter funditur in medio. Praeterea. in omni evaporatione est similis evaporatio, sed talis habet esse reale in medio ergo idem ut supra. Praeterea. Belliae syluelites dum via lut quiscere in aliquo loco faciunt magnu saltu ne carnes ipsas percipiant per Odote, sed hoc no esset nisi odo i realiter esset in medio,ergo,&cla cedum odor transsundit realiter in medio quantu ad aliquam parte, non in quatum ad totum medium. Prima pars illius paret per argumenta iam saetacie cunda pars probatur, quia tertur qd vultutes per quingenta miliaria,ci amplius ad cadauera mortuoru veniunt propter
odorem, sed impossibile est quod talis odor per talum spatium possit dimandi realiter, cu uniuscuisque rei sit
determinatus terminus rarefactionis vel evaporatio-ma. Ad argumenta omnia dubij patet solutio ex dictis.
aequitur ιutextu. lGustabile aure,2 c. I Hae Ut lectio migesimorim i e usem libri,
in in commento a ancti I homae. I Stud est quin tu mdecim v m capitulum presentis traetatus,in quo Philosophus determinas de gultu ponit quatuor coclusiones,quarii prima est,quod G
siti, percipit suum obiectu in , s. laporem mi medium
intraneum. Hee conclusio probatur tali ratione. Nam tactus percipit suum obiectum per medium intraneu,
sed gultus est quidam tactus,& gustabile est quoddam tangibile , ergo sequitur quoa gusius pereipit suum
obieetum per medium intraneum. Pro cuius declaratione considerandum est secudum Doct.san.quod duplex eli medium sensus. Qiloudam est medium intraneum, quod dicitur pars animalis de costitutione eius exiliens, ut puta caro. Aliud eli medium extraneum, quod s.non est pars animalis, ut puta aer vel aqua.Gustus ergo de tactus percipiunt tua obiecta per medium intraneum. Alij vero sensus per medium extraneum,ut ex supradictis patet. Contra praedicta si e primo arguiatur.Si gultus esset quidam tactus, sequeretur quod non essent nisi quatuor sensus exteriores , consequens est contra Omnem doctrinam Philosophorum,ergo, dcc. Praeterea . Aliquis in aqua exiliens percipit saporem alicuius corporis distantis, ergo videtur quod gustus non semper percipiat suum Obiectum per nad diu Ruraneum. Ad primum dicendum gustum esse tactum poteli intelligi dupliciter. Vno modo quantum ad ellentiam sensuum. Alio modo quatum ad modum sentiendi. Gulius ergo dicitur tactus seeundo mo do, non autem primo modo, quod patet tali ratione Do. cioris sancit. Nam ita se habet gustum ad tactum, sicut se trabet obiectum gustus. s.sapor ad obiectum racius, se ilicet ad quatuor nualitates tangibiles,sed manifestuest quod sapor non eli essentialiter qualitas aliqua de qualitatibus tangibilibus, ergo essentialiter gustus noeli quidam tactus. Ad secundum dicendum quod aliquis existens in aqua non percipit saporem eorporis distantis vidi litans,eli secudum ii, dicit hae Doct.san .sed percipit saporem corporis,ut uillans,secundurn in admixtum est eum a qui .secunda coclusio. Guliabile nopoleti percipi 1 gultu sine humiditate. Haec conclusio
probatur tali ratione. Sicut se habet color ad lume per
respectum ad visum, ita se habet lapor ad humidu per resperium ad gustum, sed color non poteth percipia visu sine lumine, ergo sapor no potest percipi a gustu sine humiditate . Ex quo inferi urcpg iliabile debet este
vel actuhumidum,ues aptum natum humiditatem luncipere.Tertia coclusio. Gultus non solum percipit gustabile, sed etiam non guli ahile. Haec conesulio prona
tui tali ratione. Nam ii eui se habet visus ad vilibile de non vili bile, ua se habet gultus ad gultabile,& non gustabile sed manifestum eis, quod ullus non solum percipit visibile .led etiam non visibile,ut puta tenebras, e go, &c. Pro cuius declaratione considerandum est se
cuduin Doct.san.quod aliquid dicitur guliabile tripli. citer. Vno modo illud dicitur gustabit quod habet bonum gustum.Secudo modo dicitur gutiabile, quod habet paruum gulium. Tertio modo dicitur guitabile, quod habet prauum gullum. Et per oppositum aliquid dicitur non gustabile tripliciter. Vno modo,quod non est aptum natu aliquo modo immutare sultum. Alio modo dr non gustabit quod no potest immutare gustum, nili parue. Tertio modo dr non gultabile. quod
non poteli immutare gustum cum magna quantitate, licet bene posset immutare cum modica. Conliderandum est secundo quod gustum percipere no gustabile
poteli intelligi dupliciter . Vno mo per se &politive. Alio modo per accidens de priuative. Primo modo gustus non poteli accipere non gullabile, sed bene secundo modo.Quarta conclusio. instrumentum liue Orga num gultus non est humidum actu Em seipsum, nee est tale quod non possit fieri humidu Hse conclusio probatur tali totae. Nam sicut se habet organum visus ad lumen, ita se habet organum gulius ad humidu, sed organum visus no habet in se lumen inquantum hinoi, nee
eii suleeptiuum coloris, ergo,&c. Idem patet 1 signo. Nam lingua exilies sicca, aut valde humida non potest
174쪽
sentire , erito sAni: m ess quod organum gustus, quod est in lingua non est actu humidum.Circa praedicta primo dubitatur de speciebus saporis. Dicendum quod septem specie, saporis supellus enumerantur,qus continemur in his versibus. Dulcis Nauli erus salsus quoque pinguis amarus. Ponticus,acutus, species sunt ista saporis, quatum speeterum lie pote it formari sufficientia.
Nam tales species aut rationem trabini extremorum,
aut rationem medii. si primum, sic sunt dulce,& am,rtim .si secundum hoc est dupliciter, uel habent rationem mcdij per participationem , vcl per aequid stantiam .sa secundum, ac til acutum. Si primum,& hoc est dupliciter , vel tale medium mediat inter dulce & ac tum,ves inter amarum de acutum. si primum, hoc est dupliciter,uel magis accedit ad dulce, si e cst pingue, vel magis accedit ad acutum, sic est austerum. Si secundia, hoc est dupliciter, via magis etiam accedit ad acutum, se est salsum vel magi, accidit ad a mariam, sic est ponticum,de quibus in libro de sensu di Sensa to latiu, dis putatum est. Dubitatur secundo virum sapor sit pr prium obiectum gustus. IEt videtur quod nian. Nam illud,quod eli inscrtiis ad obiectum alicuius potentae,no potest esse obiecium alterius potentiae, sed sapor est quoddam interius obiecit ipsius tactus, cum omne gustabile sit tangibile, di non econuerso,ergo vidctur qgsapor non lit obiectum ipsius pullus. Praeterea. Obiectum per se & proprium alicuius potentiae non percipitur ab alia potentia, cum sensibile proprium dicatur illud, quod ab uno sensu aptum naium est percipi, sed sapor percipitur a tactu, ,ergo,&c. Prsterea. sllud, quod gullum immutat est obiecium eius, sed humor saliualis immutat gullum .ergo cli Ohiectum eius S non sapor. Dicendum quod sapor forinaliter sumptus, videlicet inquantum sapor, eu per sedi proprium obiectu ipsus gullus. Quo a posset probari eadem ratione . qua probatum est supra de obiecto. Ad primum dicendum quod sapor non continet ut subsuatuor qualitaribus tangibilibus, sicut in serius Oh suo superiori, nec eliam gustus continet ui sub tactu, licui in setius suu suo supcriori essentialiter loquendo, sed solum quantum ad modum sentiendi, ut supra dictum est. Ad secundu in dicendum quod sapor per se, & formaluer non percipitur a tactu, sed solum inquantum causa iur a qualitatibus tangibilibus. Ad ultimum dicendum quod huini- dum saliuale inlii uiuentaliter concurrit ad gulium
Hic iaci it lectio mige imas unda eiusdem
l bri, in comm Io o. t bomae. Istud est decimum sextum capitulu prs sentis ora istatus, in quo IPhilosophus deici minando de lentia tactus&ce tagibili, pona duas coelutiones, per quas
soluit duas dubitatione , quarum prima. cita, ensus tactus non est unus tormaliter scd plures. Haec coinclusio probatur tali ratione l/hilosoplu. Nam unus sciatus et tunius cotrat ietatis per se de primo, sed lenius tactus noesit munius contrarietatis pcr se primo cum obiectu eius lint quatuor qualitatcs tangibiles.s.calicium frigidum,hun udu.dc liccum, ergo sequitur quod ratius noest unus formaliter lentu F. Ontra hanc conclutionem ite arguitur. Auditu, non est solum unius corrarietatis nam est grauis,& acuti,magnitudinis Se paruitatis, lenitatis di asperitatis,&c.quae sunt diu ei sa contraria, di tamen auditus eii unus sensus icet sudiueis arum contrarietatum Pro crea. arganum tactus eli unum,quod dicitur elle qui eam neruus diffusus per totu corpus per modum cuiusdam retis, consistens in media proportione qualitatum tangibilium, ergo tactus cit visus lenius, cum diuersorum lentibili uni sint diuersa organa. Pretecca. Iustus eli quidam tactus, ut iapra cocessum est,
ergo. ii taetus non esse virus iunius Gra aliter, sequeretur quod gultus non esset unus sensus tot maliter: conia sequens eli salsum, cum gustus habeat unu Obiectum, id usi saporem . Praeter . Si iactu, non et sei unus se Iussor maliter, sequeretur quod non tantu es lent quinque sensus ex temores. consequens est falsum, S contra omnem regulam Pii losophorum, ergo,Sc. Praeterea. Accidentia multiplicantur ad multiplicatione suo rum subiectorum, sed subiectum tactus eli unu form liter, ergo idem ut supra. Ad primu respondet hie Philosoplius negando conlequentiain, quia diu ei sae contrarietates soni habent aliquod commune lubiectum, videlicet sonum, lub cuius ratione lor mali hibent imis mutare sensum auditus,sed quatuor qualitates tangibiles non habent aliquod commune subiectum. unde ratio non est limilis. Item ad argumentum soluit. Doct .san. alia solutionc. Nam plures contrarietates etiasse alicuius subiecti communis live generis poteli intelligi duplicii er. Vno modo quod sint plures contrarietates per se de primo, de iic ipsius coloris aut soni no sunt
pluto contrarietatcs. Alio modo quod lint plures contrarietates secundario& Per accidens, viis tamen primo N per se,& isto modo ipsius soni, limiliter & col
ris pollunt etae plures contrarietates.Quando autem dicitur quod unus Iensus est unius contrarietatis tantum, intelligitur per se primo. Modo interquatuor qualitates tangibiles sunt diuersae contrarietates per se deprimo respectu tactus.ideo tactus no poteti cile unus sensus formaliter. sed contra primam solutionem sic arguitur. Omnium corporum est unum lubiectum commuisne videlicet,corpus,quatuor qualitates tangib: Ics sunt accidcntia corporalia, ergo lubent unum iuviectum commune.ad hoc respondet Doctor san in litera quod qualitatum tangibilium elle unum luniectum commune potest intestigi dupliciter. Vno modo accipiendo subiectum pro genere, quod se habet ad disterentias diuidentes sicut potentia ad actum, de illo modo non habent unum subiectum commune. Alio modo accipiendo subiectum pro subitantia, quae eli subierium accidelium,& illo modo dicis qualitates habent aliquod comune lubiectunt. Ontra hanc solutioncm lic arguitur. Contraria Omnia ponuntur sub aliquo genere, ut pater in praedicamentis de Ioux Ietaphy. ergo qualitata stan sibiles,quae contrariantur sub aliquo genere, de si e ha-ent aliquod commune lubiectum, accipiendo lubiectum pro genere. Dicendum quod licet praedictaequa. litates habeant aliquod genus remotum, non tamen habent unum genus propinquum, vel dicendum Ee sortibi an melius quod licet dictae qualitate, cotineantur sub
aliquo genere logico,non tamen contineatur sub genere iubiecto, cum non conueniant in aliqua ratione sor- mali immutationis.Ad lecundu indicendum quod ompanum tactus est unum materialiter,& tamen Plura ibrmaliter.Cuiu I ratio est,quia organum tactus consiliit in media proportione qualitatum tangibilium ut dici uni eit in obijciendo, sed diuersarum conitarietatus uni diuersae mediae proportioneticu igitur,inter qualitate si angibilcssint uiuersae contrarietates, relinquitur quod in organo tactus lim diuersae mediae proportiones,& Per consequens illo modo organum non est unum lorinaliter.At tertium dicendum negando sequelam,quia gustus habet commune obiectum formaliter, quod non contingit in laiau, ideo ratio non sequitur praesertim cum gu itus non lit tactus essentialiter, ut supra declaratum est. Ad quartum dicendum, quod licet sint tantum quinque sensus exteriores in genere, Possunt tamen ei e plures in specie. Ad ultimum dicendu quod accidentia materialia multiplicantur ad multiplicationem subicctorum, non autem IPecuace, unu e tactus
175쪽
ctus est bene unus sensus materialiter de subiective, est
tamen plures sorma iter de obieetiue. secunda conclusio.Caro non est organum tactus. Haec conclusio probatur dupliciter. Prmci sicut se habet aer ad visum, ita se habet caro ad laetum, scd aer non est organum visus, ergo ca O non est organum tactus. Preterea. in lingua
sum duo sensus,vi puta gultus de tactus, ad quorum sentensuum actionem concurrit caro, ergo lignum est uicaro non est organum tactus,quia pari ratione esset organum gustus, de si e gustus de tactus non essent plures sensui eum diuersorum sensuum sint diuersa organa. Et si dicatur statim ad tactum carni sentimus tangibilia.e go videt ut quod earo est organu tacitis. Ad hoc respondet Philosophus negando consequentiam cuius ratio est quia si aliqua pellicula extenderetur supra carnem statim ad tactum illius pellicul e sentiretur tangi . bile,& tamen propter hoc non cllet dicendum quod talis pellicula esset organum tactus. unde licet ad tactu
carnis immediate lentiatur tangibile, non sequitur tamen quod raro sit organum tactus.
Sequitur in textu. I Dululabit autem si om cordus profusaum babet c. Haec eslectio migesimatertia huius secundi iam , sy
tu commento , an is i homae. DSi ud est decimum septimum capitulum huius secundi tradi aius in quo stilosophus determinando de medio extraneo ipsius tactus ponit tre, conciti suanes quarum prima et t. Inter tangens de tactum cadit meatum extraneum. Haec conclusio probatur tali ratione. Nam illud tangens aut est in aqua aut in aere, quodcunque d eatur, se in per inter tangens de tactum mediat humiditas aut aerea,aut aquea,q cum sit qualita non potest clia nili in eorpore subiccio, ergo inter
tangens & tactum cadit meu tum extra ncum,uid clacet, aut aer aut aqua. Vel untamen quod aer mediet ea n
his magis immanis ustum & latens quam aqua, cu in primo,quia continue sumus in aete, ideo aer est minime
perceptibilis a nobis, tum secundo,quia aer est spiritualior quam aqua . Contra praedictaui conciulionem sic
arguitur Si inter tangens de tactum caderet medium,
sequeretur quod in tangi uilicius ellet procedere in infinitum, consequens est salsum, ergo de antecedens. Patet seques a,quia medium illud tanget et tactum.Si ergo inter tangens die tactum cadet et ni tum, cum ipsum medium, etiam Di tactu in , intei tangcns N ipsum medium tactum,& sic esset p ocedete in inlinitum. Pia terea.Si aqua ponatur super organum tactus immedia te perci pcrctura tactu ut as lentum patet, ergia inter tangen, ,ec iactum non cadit medium. Praterea. Si in ter tangens de tactum ellet aliquod medium, maxime essetaei vel aqu , ut hic innuit Pnilia tophus sed aer vel
aqua non poliunt esse medium tactus, quod sic patet,
quia medium alicuius non habet actu tot maliter rationem sui Obiecta, sicut diaphanum non habet actu colo rem aut lumen ,led aer,di aqua habent actu aliquas qualitate, tangibile, quae sunt forma later obicctuna tactus. ergo,&c Praeterea. Medium laetus est caro,ut in praecedemi capitulo declaratum eu. sed caro non est aer aut aqua, seu m ixtum ex his,ergo aer de aqua non sunt me. dium tactus,tac. Ad primula, dicendum quod inter tangens,& tacium cadere medium extraneum pote it intelligi duplicitcr,vel loquendo de corporibus tangibi litius siccis, vel liuitiauis. Si loquamur de tangibilibushunti uis, sic inter tangens de tactum non cadit inediu xti an uinint voluit arguinem una. hi velo loquamurce tangibilitius siccis,sic inter tangens, de tactum cadit medium extraneum, ut voluit conciuilo. Et per hoc patet solutio ad lacundu. Ad teruum respondet Auerti dicens quod corpora nostra non possunt pati ab et mentis,nisi ratione alicuius admixtionis .cum elementa habeant se ut locantia, de corpora nostra ut locata, ncc elementa possunt alterari abinuicem, nisi ratione alicuius qualitatis adirexi .e, ad quam quidE admixtioncm aqua, de aer sunt in potentia.Sed haec respolio itare non potest ut dicit hic Doresan .cum primo quia corpora nostra se habent ad elementa in ratione locantis, sicut unum elemcntum patitur ab alio, sed unum es mentum est locans rei pectu alterius, ergo corpora n
lira pollunt pati ab elementis, dato quod dementa sint
locantia.Tum secundo. quia elementa quantum ad aliquam eorum partem Iurat corruptibilia, sed corruptio non si sine alteratione,ergo elementa pollunt ab inuicem alterari. Dicendum ergo est primo quod elementa dupliciter pollunt consi derari. uno modo quantum ad qualit aio activas de passiuas, de illo modo corpora noui a possunt pati ab elementis, de ipla elementa pos- sun t inuicem a lterai i, nec ut sic elementa habent rationem locaniis. Alio modo possunt cosiderari secundum suas imas subitantiale quas consequuntur exacti ne corporis caelestis,sic habent rationem locantis unde
corpora nostra ab eis non poli mi pati lecudum quod
huiuimodi, v. de corpus iocans est magis conseruati- uti in locati quam destruet uum. Dicendum secundo quod licet aet de aqua hab at qualitates tangib. les de iii actu completo, D secundum eorum iubstantiam considerentur, ii tamen considerentur ut medium tactus, sic non habent illas qualitates ianuibiles in actu completo, sed eas nubem ita actu incompileto, qui comparatus adactum completum habet rationem potentiar. Ad quatium dicentium quod caro dicitur medium intraneum de generale iplau, tactus, aer vero de aqua dicuntur esse medium extraneum de non generale, & licet etiam alii sensu , se ilicet v. lus de auditus liabeant meiscium extra ncum licui sensu, tactus, tamen diuersi node sciatus tactu, immutatui a tali medio quam alis sensus. Na illud medium simiai de sones immutat ut aqua-bia citius tangibilibus de immutat licium, ut cuin aliquis alium percutit per clypeum simul Ie icinet immutat clypeum de organum tactus, lac non est in alij, sentibilibu ,. Nam diaplianum, quod est medium visus ini-
mutatur alum ne de ipso in immutatum immutat Organu visus. Et si uacatur si, immutatio vitus, de diaptamiai si in initanti, ergo itinus de semel diaphanum immutatura lumine de visus a diaptiano, de per consequens non est iliarentia interim mutationem visus de tactus a luis immutationibus medi j,,diceatim quod j timui,
pote ii dicere Ordinem temporis tantum, de ordinem tempo is&causalitatem limul, si dicat ordinem tesn-poris tantuni,sic medium visu, simul immutatur alumine ,α visu, a medio, si vero dicat ordinem temporis occauialitatem lini ut, sic sentu, visus de diaptianum, tircu modium eius non timui inani utantur.llio autem ultimo mouo latius de medium eiu , simul immutatur.
Expiaedii iis maxime inseri ut secundum Piulosophuquod caro non poteu ella organum iactus,quia seu tibile posti uni supra sensum non lacu sentationem, sed tangiuilei. immediate ponitur supra carnem, re sic politum sentitur, ergo sequitur quod caro non est organuta iv,.becunda concidito. Organum tactu, non habet in se qualitate, tangibitis. Proo alio Pallosophi. Sicut se habet organum visu, ad lumen de ad colorem, ita organu tactus au qualitates tangi nilo, sed virganum vi Ius noti lia et in te actu luuieta aut colorum.. go, Sc. 1idicatur mixtum habet in se qualitates tangiuiles ea organum tactus eii corpus in xtum, cum ut neruit, qui-uam pio lenius per locu in corpus, ergo habct in se qua litates tangibilcb. Dice uum quod cia pus, mixtum noMoet ante qualitates tangi nites in actu compicto , sed solum in actu incompleto, qui habet rationem potem
176쪽
tiae per comparationem ad actum . completum, ut dierum eli lupi a.Tertia conci usio. Tactus est non solum ipsius tangi, dis led etiam non tangibis. Probatio, quia vitus non solum est ipsius visibili, sed etiam inutii bilis, ut ex supradictis patet,ergo tactus non solum eli tangib iis, quia de si milibus idem cli iudicium . Conliderandum tamen cli quod aliquid non tangibile poteli considerata dupliciter secundum Philosophum. Vno modo quia parum habet de qualitate tangibili sic iit aer. Alio modo, quia habet aliquam qualitatem tangibile in excellentia ni mia. Dicitur autem , trunque in tangi bile priuatiue quasi male perceptibile sentu tactus, quia aptum natum eli priuatiue immulare taclum .
Sequitur in textu. I ortet autem Oniuer
ISiud est decimum octavum & vltimum capitulum
huius secundi tractatus cle anima, in quo Philos phus determinando de sensu in comuni ponit tres conclusiones, quarum prima et t. Sensus ell susceptiuus specierum sine materia . Haec conclusio probatur per exemplum philosophi. Nam caera recipit figuram anuli sine materia, videlicet sine metallo, aut sine auro, cr-go scnsus est lusceptiuus specierum sne materia . Ex quo pate quod formae rei tensibilis aliter sunt in re sensibili,& ab tersunt in sensu, quia sunt in re sentibili secundum csse materiale, & in sensu sunt secundum esse spirituale siue intentionale Contra hanc conclusionem sic arguitur. Proprium est intellectus esse susceptiuum specierum sine materia, ergo sensus no est susceptiuus
specie turn line materia , prau riuri cum sit materialis Potentia. Praeterea.Sensus per excellentiam sensibilium corrumpitur, ut hic probat Philosophus, e go videtur
quod sensus sulci piat species materialiter de realiter. Ad primum dicendum quod intellectus est lusceptiuus specierum intelligibilium linc materia de sine conditionibus materialibus, abstrali it enim intellectus ab hic&nunc, ut infra in tertio huius patebit, sed lcnius non e it susceptiuus specierum sine coditionidus materialibus, licet suscipiat eas sine materia. Item scias υs recipit illas species in aliquo organo corporali, intcllectus autem suscipit species sine Organo. uleo non est limite de sensu& intellectu. Ad secundum negatur consequentia , ruta licet excelletia sensibilium corrupat sensum, quano videlicet corrumpit proportionem inter Organum sensus de sensibilia, non tamen propter hoc oportet sensibile sulci piatur in tensu secundum esse maleriale. Secunda concitilio. Organum sensus corrum pitur propter excellentiam lentibilium, haec conclutio probatur tali rone.Nam oportet inter organum sensus cie res sensibiles este quandam propiartionem, ergo dum illa proportio corrumpituli pium orsanum corrumpitur, sed propter excellentia m sensibit tum corrumpitur talis proportio, ergo Sc. Ex hac ratione intertur quod plantae non habent sensum alique, quod sic patet, quia non habent sentiam tactus, ergo non habet aliquem sensum. Antecedens patet, quia ad sensum tactus requiritur determinata proportio, videlicet medietas secundum complexionem au qualitate, tangibiles,les plan. is non habent illam determinatam proportionem siue complcxioncm, ergo, 6 c.Contra praedicta sic arguitur.
Si cui se habet intellectus ad intelligibile , ita se habet sensus ad sensibile , sed intellectus non corrumpitur propter excellentiam intelligibilium, sed perficitur: ern videtur quod senius propter excellentiam sentibi.
in non corrumpatur. Praeterea. Propria passio non corrumpitur per suum proprium actum, licui nec perfectibile ner suam persectionem , sed sentibile est pripti a pat, ici ipsius lenius, ergo &c. Praeterea. Plantae patiuntur a qualitatibus tangibili bs , erga videtur quod habeant talium, cum sensus consiliat in quodam pati,
ut supra dictum est. Ad primum dicendum quod maior illa non est vera, si ly sicut dicat limilitudinem identitatis, si ue adaequationis. Nam intellectus suscipit intelligibile sine organo corporali, sensus vero sulcipit mediante organo corporali unde non eli simile. Ad secundum dicendum quod proprium perfectibile non corrumpitur per se per propriam periectione, sed per
accidens, scnsus vero corrumpitur per excellentiam lensibilium per se, videlicet ad corruptionem proportioniS,quae requiritur inter organum de sensibilem. Ad tertium dicendum quod planiae licit patiantur a qualitatibus,tangibilibus non pati utur tamen ab eis sicut sensus a sentibili ta ideo non oportet quod habeant sensum.Tertia conclusio. Licet omnia in animata corruptibilia patiantur a qualitatibus i agibilibus ipsius tactus, Non tamen omnia patiuntur aqualitatibus sensibilibus aliorum scnsuum, sed solu aer de aqua, ptam a pars con clutionis patet tali ratione. Nam omnia in animata praedicta,alterantur, cum sint corruptibilia,sed non videntur Polle alteram, nisi a qualitatibus tangibilibus, ergo patiuntur ab eis, quia alterari est quoddam pati, secunda pars patet ad sensuum. Nam aer patitur ab odore,cua liquando patiatur foetorem, erso aliqua in animata pat untur ab aliis sensibilibus. Ille catur. Quicquid patitur ab odore habet ollamim .ergo, dcc. sed aer non ha-bct ollaetum, ergo,&c. Dicendum quod quicquid patitur ab Odore per tensationem quandam habet ollactu, non autem si patiatur simpliciter per modum actionis absolute. Aer autem non patitur per sentationem, ideo non Oportet quod habeat olfactum. Item qui voluerit praedicia diffusius perluit rare videat commentum Sancti l lioniae in ultima lectione huius secundi. Haec autem ad praesens sufficiant de secundo libro de anima secundum diuitionem dicti Doctoris . Licet sccundum alios diu ei sos ciuer limode terminetur secundus liber deamina, ut patebit in capitulo sequenti.
in tria capita diuisus. I Probat quinque tantum proprios esse uri. et Onedit dari praeter proprios sensus sensum coniunem. 3 Oilendit idem alio modo.
Breuis recollecta se per tertium t ibrum de anima Aris. secundu magistrum Dominicum de Flandria ordinis Praedicatorum. S equitur in textu. j duod autem non sint .
sensus praeter quinque , 6 c. l Haec e Z lectio
prima hurus tertij bbri , crin comm . S. I ho.
Ic incipit tertius liber de Animas cundum Doet. san. ubi Philosophus incipit determinare de potentia intes lectiva percoparationem ad sensum Antiqui enim Philosophi non posuerunt dister etiam inter sensum,&intellectum, ideo Philosophus remouens illam opinionem ostendit in principio huius Tertiu
177쪽
Terti j libri, intellectum non esse sensum. Sed secudum Mai um de alberium. Tertius liber incipit. ibi. l au
niam autem duabus dii serent ijs.Secundum autem modernos incipit ibi. I De parte autem animae t Diuiditur
aute iste liber in quatuor tractatus . in primo tractaruoliendit Philosoplius cp praeter quinque sensus particulares oportet ponere tensum communem. In secum
do ostendit intellectu non cile sensum ibi. i Quoniam
autem duabus dilicrem ijs.l in tertio ver c, determinat de potentia intelleCUua secundum se de de suis partiabus, vidclicet de intellectu agente,ibi. I l e parte autem animae. linquarto determinat de potentia motiva. ibi. Quoniam autem aruina. s Primus tractatus continet tria capitula. In primo capitulo ostendit quod non est ponendus alius sensus proprius praeter quinque praedici Us. In te cundo capitulo Oilcndit Philosophus quod nec elle eli ponere aliqvcm senium conruiunem praeter
quinque sensus proprios ex hoc quod sensus percipit
se lenti reo bi. IQui uitam autem sciatimus. i In temo ca-Puulo ostenclit idcin etiam ex hoc quod sensus discornit intcr sensibilia propria. abi. i Vnul quisque qui
cena igitur sensus,dec.l in primo capitulo ponutur duae conclusiones,quarum prima est. Quia non est ponendus alius lenius proprius praeter quinque superius cnumeratos. Haec conclusio probatur tali ratione Pli. lolo. Dhi. Nam alia Perfecta habent Omnes lenius, sed no habent nisi quinque sensus exteriorcs, ergo Plaeter illos quinque tensus non est ponendus alius. Probatio maioris. Nam quicunque habet aliquod organum sensus, per qd nata suiu aliqua sensibilia cognosci, ille potest cogi Oscere Omnia sentibilia . quae nata sunt cognosci per illud organum, ut patet induciive per singula organa senius, sed animalia persecta habent Omnia Organa lenius, ergo cognoicere possunt Omnia lentibilia, e per
consequens habent omnes sensus , cum igitur non habeant nili quinque sc ritu, non erit alius lentus respectu
propriorum lenii bili uin praeter quinque Ex quo patet quod talum sunt quinque tensu, exteriores ta proprij, videlicet visus, auditus, liticius, gustus, de tactus. Quorum lic potest tormari sulficientia..Nain tensus est quaedam PO cnua Pali tua, qua apta nata eii nn mutari 1 lensibili exteriori, vel crgo immutatur sc cundum immutationem spiria ualeui tantum, de lic est vitus, vel immutatur, cum immutatione naturali, de lio et unpliciter, quia vel talis immutationaturalis cit solum ex parte Q.
biecti vel cx parte organi. Si Primum, hoc cit duplici.
ter,quia vcl talis immutatio iit per uiotum localem desie rit auditus, nam obiectum cius .c locus tran, tundi tur permotum localen ,vellit per alterationem,& liceti olfactus Nam odor per quandam trant mutationem tran, fertur per mcdium, ii vcto talis immutatio fiat ex
parte organi hoc eii dupliciter, ves tale organum est dii lusum per totum corpus, & li est tactus, vel cit in determinata parte corporis,& lic est gultus.1, praedictis pote it hic clare elici quoia visus iit priuius senius, cum liti axis immaterialis quam alio sensus.becundus eli auditus. T crvus cit Oliactu .Quartus gultus. Quintus tactus. Contra praedictam conclusionem arguitur ii c. Sicut se habet intellectus ad intelligibilia,ita se habet icimus adsensibilia,scd ad intelligendum omnia intelligibilia P imur unus intellectus , ergo ad senti dum Omnia sensit ilia suilicit unus icitus,ta iic non crunt quinque sen
nond: uiduur contra gulium, ut supra dictum cli, quia
pluta luat accidentiam genere cili incra qua ui Quinq; , crgo vulctur quod sint plurcs icnius qua in quinque, cuia. ciminctio Potcntiarum luina iura dii tinctione O. blucio rom. Ad primum dicendum negando conseque.
tian 6 dc si mihi uuinciri,quia uucllcctus est potentia spi
ritualis, sensus vero est potentia organ et ara, ideo licet
ponatur tantum unus intellectus ad intelliginium
omnia intelligibilia, non tame propter hoc oportet ponatur soluta unus sensus. Ad secundum dicetidum quod tactus poteth dupliciter considerari. uno modo
in com muni,videlicet pro omni potentia,quae immutatur immutatione spiritualisc iminutatione Organi,
de illo modo gulius dicitur sen us ipsius tactus, licta eius non dr proprius sensus. Alio modo accipit tactus in speciali di propte, videlicet, pro illa poteria, quς apta
nata est immutari immutatione naturali ex parte O
gani, i r quidem organu est dii fusum per totii corpus, de illo modo gultus non cit sensus tactus, se 1 diuiditur contra i plum. Ad ternum dicendum quod sensus extoriores non sunt suscepetiui per se primo omnia accidcntium, sed solum sunt susceptici praeditioru quinque, quorum distinctione formali sumitur dillinctio sensuubecunda conclusio. Non eii ponendus alius sensus pro rius propter lea sibilia coin munia. Hse consulto proatur tali roti e plutolophi. Quicquid cognoicitur ab uno sensilivi propriu sensibile eius, no cognoscitur ab alio sensu per se, sed solu per accidenhsea sen: ibilia comunia per se cognoscutur non solum ab uno sensu, sed a pluribus, ut supra in secundo declaratu est, ergo sensibilia comunia non lunt proprium obiectum alicuius sensu . de per conlequens no eli poliendus aliquis sensus proprius Pr ter quinque propter sensibilia communia. La ii queratur quare ponantur plures sensus exteriores in animalibus periectis propter sentibilia propria . Ad hoc respondetur secundum Philosophum qiratio huius cli ut nos non lateant ea, quae consequuntur ad sentibilia pro pila. quae, videlicet, sun: communia diuersis lentibus, ut motus,sgura, magnitudo, dc
io. Λ aucti Thomae. I Stud eli fim capitulum huius tractatus in quo Philo
t tophus volens concludere prster sensus exteriores
unum communem sensum ei se ponendum, mouet tres dubitatione liqua um Prima et t. Vitu visus percipiat se videre,dc arguo quod sic. Nam homo sentit se videre,vcl ergo lemu se videre sensu visus, vel al io sensu Si primum habetur intentum, si secundum, aut ille alius lenius percipit colorem de ipsum videre, vel percipit ipsum videre, sed non colorem,non potest dicit secundum, qui aviae se non eli nisi colore percipere. Non ergo poteti te percipere videre non percipendo colOrem , neque primum Potest dici, quia sic unius obiecti, videlicet colori . e itcnt duo sensus distincti,ut puta vi-lus de ille alius sensus. Praeterea. Si alio sensu perciperet homo colorem, S alio sensu perciperet ipsu in via ere,
vel ille tensus qui percipit iplum videre percipit ipsum
colorem, vel non, non Potcii dici secundum,quia lices.set processus in tutinuum , si dicatur primum sequitur quod eadem ratione liandum erat in pruno, videlicet quod visus percipit te vivere , sicut ille alius stilius percipit sese mire.d aeterea. Eiusdem potentiae eli percipere colorem dc vitionem ipsam ut innuit hic Philosophus, sed mamicitum eii quod visus percipit colore,
ergo vitus percipit suam vilionem. In contrarium arguit I)hilolophus. Nam nimi videtur nili color de ha-Dens color ei Dacd vilio siue videre non est color neque . havens colo ie .ergo visus non videt suum viderere neque habens colore, ego visus non videt tuum videre. Ad hac dii uitationem l nilosophus adducit tres lolutiones
quarum prima et t. Actio iplius visus est duplex. Quaedani est colitiens in mutatione ipsius visus ab exteriori seni ibi.
178쪽
sensibili, de tali actione quicquid videtur est color vel coloratum nec tali actione visus percipit se vide Miaeli actio v:su , quae attribuitur vilui, secundum quam, poti immutationem actu .ilem ipsius organi iudicat de Ipsa immutatione vcl perceptione organi a sensibili, etiam absente sei sibili,de sic visus non videt solum colorem vel sentit,sed sentit etiam vilionem coloris, 3e cali actione visos percipit se videre, Alia solutio eli quod licet vi cere non sit color vel coloratu, tamen in ipso videre eit similitudo colotis inquantum videns cit quasi coloratum ex eo quod organum dii aptum natum suscipere species coloris, propter quod ipsum videre ρο- teli percipi a visu Tertia solutio. Ide in eli actus visibilis,de actus ipsius visus, idem dico subiecto, licet diti rant ratione, sicut idem eli actus soni,videlicet Ionatio, de actus auditus,videlicet auditio, sed manis ibam est quod actio vdibilis attribuitur visui, ergo actus iplius visus, ut puta vi tui, attribuitur ipsi visiui, Jc per consequens ciusdem potentiae est percipere visibile de ipla invisionem, quod autem actus seo: ibilis de illi ius sensus sint idem lubiecto patet tali ratione, quia actio, dc passio, cum lint quidam motus sunt sub lective. in pati cntCergo actus isti ius sen: ibilisqira dicitur quplam actio& acius ipsius sensus, qui consiliit in quodam pati vi- supra dictu eli, sunt subiective in visu, de illi duo actus
sunt idem subiecto. Duae autem rationes in Principio
dubi j adductae admittuntur secundum Philosophum. Sed contra primam solutionem sic primo arguitur. Nulla potentia materialis potest ici lecti supra teipsam
de lupratuum actum, sed vilus cit potcntia materialis,
ergo visus non potest habere reflexione lupra seipsam de supra tuum actum &per consequens visus non po teli percipere se videte, nec pol percipere seipsum. Pt batio maioris, quia vel iiii reflexio fieret secundum partem ita quod una pars rei letteretur super aliam vel
secundum totum, non potuit dici, primum quia lictO- tum siluaretur in minima particula, aut in puncto, nec
potest dici secundum, quia sic idem non reflectitur supra seipsum. Dicendum quod visus de quilibet semus particularis potet conliderari dupliciter. Vno modo proprie prout est sensus particulat iter distinctus coniatra communem de isto modo visus nulla actione percipit levidere. Alio modo accipitur visus pro sensu communi. inquantum, videlicet eadem immutatione, qua immutatur visus immutatur sensus communis, 1c illo
modo vitus percipit suum videre quia ipsius sensus comunis eli iudicare de pro jl lenii bilibus sensuum patricis ari um. Culus ratio eli,quia sicut te habet centrum circuli ad circunferentias de ad lineas procedentes a circiinferentia ad centrum, ita se habet sensu ς comm uanis ad senius particulares di ad actus eorundem, scd nulla linea poteli pertingere ad ecntrum, nili transeat per circunfcrentiam , ergo nulla sensatio potest pertingere ad lentationem nisi mediantibus sensibus particulari
bus,&per consequens sensus communis habet particularcsiens aliones specierum lensuum. Sed quia duae rationes in principio dubi j videntur concludere quod visus percipiat suum videre,etiam accipiendo visum proprie ut dii tinguitur contra senium communem, ideo soluendae lunt. Vnde ad primum dicendum quod alio sentu homo percipit colorem de alio sensu ut puta lensu communi percipit se videre,de ille sensus communis non solum percipit videre, sed etiam percipit ipsum eolorem, non iub propria ratione coloris inquantum s ensibilis est, non eli enim in convcmcns quod unius cibi et a materialiter sumpti sint plures potentiae secundum diuersas rationes lor males. Ad lecundum dicendum. quod ille sensus qui percipit vitionem, percipit te sentire, nec est lunile de visu, quia lenius ille commonis est , qui dicti ur communis communitate cogniti uis, de cit alterius virtutis quam in porcima vulva.
Ad ter tum patet solutio ex dictis. Existis intertur una
concluso tacite , principaliteri tamen intenta in hoc cap tuto videlicet quod praeter sensus exteriorcs neccsse eit ponere sensum communem. Haec conclusio p tet tali ratione, nam animal percipit actioncs sensuum cxteriorum, ted non percipit acti inc, pcr proprios sensus exteriore, ut declaratum eii ergo nec cise cit ponere unu alium senium commune, qui habeat illas actiones percipere Ze de eis iudicare. Secunda dubitatio ethcii virum sensibile de sensi is simul corrumpamur, vitatur quod non . Nam sensibile non dependet in esse a sensu nec realiter nec formaliter, ergo videtur O sentibile de sensus non simul generentur de corrumpatur. l Hendum sin Philosophum quod sciatibile in actu lecundurationcm sensibilitatis consideratum, de sensus in actu simul sunt.Cuius ratio ex praecedentibus elicitur. Namaei v K lensibilis de actus sensus sunt unus actus subiecio, ergo senii bile in actu, ensus in actu limul sunt, deh-mul non sunt, sed sensibile iii potentia, de sensus in potentia non simul generantur,de corrumpuntur. Iit per hoc patet solutio ad rationem dubijaertia dubitatio.
Quare est quod aliqua sensibilia corrumpunt lculum, cic aliqua inserunt delectationem sentibου s. Ad hoc dicedum secundum Philosophu in quod organum lenius coli it it in debita proportione qualitatum sentibilium .
Vnde quando illa sensibilia sunt cxcellentia, tunc corrupui illam proportionem, S etiam sensum.Quando vero non corrumpunt illam proportionem, interunt de lectationem lensui. Dubitatur ex raliteram circa dictum Philosophi. de Doct. san. virum actio iit subi cliue in patiente. Videtur quod non. Nam periectio est subiective in eo, cuius eli perlectio. sed actio qzaecumque liue immanens siue Uansiens est perlectio agetis , ergo actio est subiectiva in agente. In contrarium arguitiar tali ratione Doctor.Ian. Nam actio est quidamn: otus:ergo si actio cset subiective in ag cnte, sequer tur quod omne agens in agendo moueretur, crgo, dcc.
Dicendum quod duplex est actio, qugdam eii actio immanens, de talis est subiective in agente. Alia est actio transiens de illa pote ii dupliciter considerari, uno moudo materialiter, videlicet pso e quod introducitur ab agenta in Pallum, de illo modo dieitur eisse subieetiuo in patiente,quia videlicet forma, quae introducitur ab agente per tuam actionem , suscipitur in patiente alio modo accipitur actio formaliter pro ipsi introductione activa sormae,& talis actio eli lubiective in agete, de eli perlectio eius, ut voluit argumentum dubi j,
de quo ad Iongum temo physicorum disputabitur.
Sequitur in textu. I Uni quisque quidem
π Stud est tertium capitulum huius tractatus , in quot Philosophus concludens senium coem esse Poneni dum ad discernendum inter diuersa sensibilia diuelsorum sensuum Ponit duas conclutiones, quarum prima est cy pter quinque senius exteriores necesse est ponere unum senium communem ad discernendum inter lentibilia diuersorum sensuum. Et haec conclusio probatur tali ratione. Nam nos percipimus differentia de conuenientiam lensibilium diuertorum sensuum inquantum sentibilia sunt sed cognoscere sentibilia inquantum sensibilia sunt pertinet ad senium, ergo percipere disteremias diuersorum sensibilium, inquantu liuiusmodi, pertinet ad sensum, non autem ad sensum particularem, ergo pertinet ad sensum comuncin. Q. iudautem discernere inter lentibilia diuersorum sensuum non pertineat ad senium pati,cularem exteriorem patet,quia vel pertinet aci unum senium, vcr ad diuertos,
179쪽
non primum, quia ille sensus non cognoscit differentiam diu et forum sensibilium, sicut visus non cognoscit colorem de sonum per se loquendo,ergo discernere inter sensibilia diuersorum Iensuum non pertinet ad unusentum particularem: nec potest diei secundum, quiamus homo cognoscit differentias sensibilium diuers rum,ergo eli in una potentia,qua illa diuersorum,ogo est in una potetia,qua illa diuersa sensibilia cognoscuntur.Contra praedictam conclusionem lic arguitur. Nadiscernere inter sentibilia diuersorum sensuum lyhilolo phus attribuit tactui .ergo ad discernendum praedicta scit libilia non eli necesse ponere sensum communem. Pret trea.Sensus particularis discernit inter ciuersa sensibilia, ut puta vitus inter albedinem & nigredinem, de sonus inter acutum &graue,ergo idem ut supra. Praeterea.Omnia sensibilia debite cognoscuntur per quinque sensus exteriores, ergo non est necesse ponere senissum communem. Praetcrea intellectus determinatam
disterentiam cognoscit u ter sentibilia diuersorum sensuum, crgo non est necesse ponere aliquem sensum praeter quinque sensus exteriores, qui cognoscat differentiam inter sensibilia diuersorum sensuum particulariti. Praeterea. Illa potentia. quaed sternit diuersa componit & diuidit,sed componere de diuidere pertinet ad intellectum,de non ad sentum, ergo deci Ad primum dicendum quod Philolophus 'attribuit actui dii cernere interdiuerta lentibilia diuersorum sensuum non principaliter sed participative, inquantum videlicet tactus eli propinquior sensui communi cet teras sensibus. Ad secundum dicendum quod unus sen ius exterior disce
nit inter diuersa sensibilia sui proprij obiecti , ut voluit
argumentum, tamen unus proprius sensus non discernit inter diuersa sensibilia diuersorum sensuum, sicut visus non ponit differentia inter colorem & lonum. Adiertium dicendium quod licet omnia sensibilia cognoscantur a sensibilibus exterioribus quantum ad este,ncitamen cognoscuntur quantum ad differentiam &conuenientiam eorum, nisi a sensu communi. Ad quartum
dicendum quod intellectus cognoscit differentiam diuersorum sensuum quanium ad quid est, non inquantus ensibilia lunt, sed hoc pertinet ad sensum commune, ut dictum ell. Ad quintum dicendum quod percipere differentiam de conuenientiam eo lorum potest intelligi dupliciter. Vno modo a stirmando vel negando, de qui illo modo percipit differentiam de conuenientiam, diuidit de componit. Alio modo cognoscendo tantu,& isto modo non Oportet quod ille, qui cognoscit dita
serentiam colorum componat & diuidat Accunda conesulio. Sensus communis pones.d ille tentiam inter sensibilia diuersoru sensuum simul cognole it diuersa sen sibilia .Haec conclusio probatur tali ratione. Nam nullus potest ponere differentiam inter aliqua, nisi cognoscat illa,quet ait seiunt duiu eorum differentiam percipit sed sensus communis percipit differetiam diuersorum sensuum,ut patet per Erl cedentem conclusionem, ergo sequii ut quod simul Ognoscit illa diuersa sensibilia. n. tia hanc conclusionem arguitur sic tali ratione Philola hi. Nam impossibile est idem moueri diuersis moti- us simul, sed sensus in cognoscendo mouetur cum sentire lit quoddam pati &ientibilia diuersorum sensuusint cotraria,ergo sequitur quod impossibile est quod
senius communis limul cognoscat diuersa sensibilia. Ad hoc respondent aliqui .dicentes, quod idem subiecto diuersum tame ratione potest moueri motibus contrarij Sesus autem communis licet sit idem subiecto,eit tamen plures secundum rationem, igitur potest moueri diuertis motibus. Sed hanc responsionem temouet Philolaphus. Nam licet idem subiecto, diuersum tamen ratione contra ijs motibus possit moueri in potentia,non tamen nactu. Ideo aliter dicendum eli leeun.
dum Plistolaphum,quod sensus communis se habet ut
punctus,qui est oentrum ei reuli. qui quidem punctus
cniali deratur ut unum,de viduo, ut unum, inquantum ab eo procedunt omnes lineae ad circunferentiam. vi
duo vero inquantum est principium unius lineae & sinis alteriusai militer sensus communis est unus de duo. unus, inquata tum eli radi x omnium sensuum exteriorum inquantum a sensu communi procedunt virtute sensitiuae ad organa exteriora. dc conlideratur ut duo, inquantum immutat secundum diuersas immutationes lentuum exteriorum, unde non est inconuenietulmoueatur simul motibus contrarijs inquitum est principium immutationum prsdietatum. Circa pra&licta dubitatur primo, utrum lensus exterior sit persectior sensu communi .de videtur quod sic. Nam mouens est
nobilius & praellantius motis, sensus exterior mouet senium communem, ut patet ex dictis, ergo sensus exterior est perfectior. Dicendum secundum Philosopliuquod tensus communis simpliciter est persectior, tum primo, quia immaterialiteri suscipit species iensibiles. tum secundo,quia eli radix de fundamentum omnium, sensus vero exicrior dicitur persectior secundum quid do quantum ad aliquid, inquantum, videlicet habet movcre tensum communem non tamen est persectior sime iciter,ac per hoc patet solutio ad rationem dubi j. Duitatur secundo virum praeter sensum communem Scsensus exteriores sint ponendi alijsensus in terio res de videtur quod non . Nam commune non distinguitur contra proprium, sed sensus exteriores dicuntur sensus proprij,ergo praeter sensus exteriores est ponendus senius communis ab eis di Ilinetus. Praeterea. Phaninitia cum de memoratiuum dicuntur passiones primi sensitivi videlicet tensus communis, sed passi io non diuiditur contra proprium subiecium, ergo praeter sentum communem non est ponenda memoria de Phantalia. Dicendum quod praeter sensus exteriores ponuntur quatuor sensus interiores qui sunt sensus communis, vis imaginatiua, quae dicitur phantasia in brutis,de aestimatiua,quae dicitur, vis cogitativa, vel ratio Particularis in homine,& memoria. Quorum sie potest formaris uilicientia.Nam lensus eth perceptiuus sentibilium. aut ergo est perceptiuus specierum sensatarum aut intentionum, qui non peicipiuntur a sensit exteriori. Si primum hoc eit dupliciter.aut talis lenius ordinatur ad aeeipiendum illas species.& ile est senius communis. vel ad retinendum de conseruandum eas de sic eli vis imaginatiua.quae dicitur thesaurus specierum sentatarum. Si secundum, hoc est dupliciter. vel ordinatur ad recipiendum tales intentiones,& lie eit a limatiua in brutis, de cogitatiua liue ratio particularis in homin bus . vel o di natur ad retinend ude ad conseruandum illas intentiones,de lic est memoria lensitiva. Et licet accip crederetinere in spiritualibus non pertineam ad diuersas pote ima tamen in corporalibus ad aliam potentiam per incirecipere,de ad alia retinere. Videmus enim quod illa, quae bene recipiunt, male retinent. dc illa, quae male recipiunt bene retineat . Ad Primum dicendum quoa licet commune per praeditationem non distin suatur contra proprium, commune tamen per coisgnoscibilitatem de causalitatem distinguitur contra proprium, ut in proposito. Ad secundum dicendum
quod memoria de phantalia dicuntur passiones primi
sentilaui non tanquam subiecti sed tanquam causae. m- quantum una potentia fiuit ab anima mediante alia, ut supra declaratum est.
1 Ostendit esse diuersa sapere o intelligere, o sapere,
180쪽
bus ae si rentu sis c. l Hic essecundus tractatus huius tertis bbri, de amma, ω est lectio quarta eiusdem tibi ι, 6 in commeto. S. I M.
Sr g est secudus tractatus huius ter
tij, in quo Philosophus ottedit intes- oriri seri lec umiaon esse idem cum sensu,& di contine tria capitula. In trimu ca
' Mi pitulo Philosophus ollensit quod
intelligere&sapere non sunt idem cum sapere & sentire,&quod opinio & phantasia non sunt idem. In lecundo capitulo ostendit quod phantasia non eli aliqua potentiarum vel habituum quibus discernitur aliquid est e verum vel salsum .ibi I De eo quod elli Ih tertio capitulo ollendit
quid est phantalia .ibi i Sed quoniam est motus, In primo capitulo ponuntur duae concivit Ones,quarum prima est Aa pere& intelligere non sunt idem cum sentire. Prima pars huius conclutionis,scilicet quodientire non sit idem suocl sapere, probatur una ratione Phil sophi,quae talis eli.Sentire competit omnibus animalibus apere vero paucis, ergo sapere & lentire non sunt idem. Secunda pars eiusdem conclusionis, scilicet quod intelligere non sunt idem quod sentire, probatur duabus rationibus . quarum primaeli. Contingit recte de non recte intelligere.recte quidem per veram scientia,& per veram prudentiam,& veram opinionem.non recte autem per contrarium,scilicet per salsam lcientiam& per falsam opinionem.sed non contingit sentire non recte, sed solum recte,quia sensus circa proprium sensibile non decipitur . ergo intelligere I lenii te no sunt idem. Secunda ratio. Sentire competit omnibus an
malibus , intelligere vero soli rationali creatu rae, ergo
idem ut supra. Contra pia dictam conclusionem arguitur primo ite rationibus antiquorum Oppositam Partem tenentium. Nam virtus corporea n sn potest agere in rem incorpoream, cum super agens lit nobi
lius& altius passo, sed virtus caelestis agit in virtutem intellectivam,ctgo virtus intellectiva eit urtus corporean per consequens intelligere eli quoddam corporeum ., sic intelligere eli idem cum sentire, quia quando ab aliquibus remouetur id,per quod disserunt: tunc
remanent idem, sed intelligere dissert a sentire per hoc
quod intelligere eit qui cciam incorporcum, ergo si remoueatur incorporeu ab intelligcre, relinquitur quod intelligere erit quoddam sentiro. Praeterea, Omnis a p. prehenso seu cognitio fit ratione similitudinis, sed intellectus cognoscit res cO .poreas, ergo intelleci us et laeti corporeu, ,& per consequens idem ut supra. I'raeterea arguitur contra probationes. Nam prudentia eii in animalibus rationalibus ex procemio nactaphylace, sed
sapere pertinet ad prudentiam ,ergo videtur quod i apere no competit paucis sed multis animalibus. Pisterea. Sicut sensus non decipitur circa proprium sensibile, ita in clivius no deci p. tur circa proprium intestigibile, ergo si no contingerct no recte senure no contingit non recte intelligere. Ad primum dicendum quod viii celestis non agit in virtutem intellectivam per se, ted soluper accidens, ideo ratio non sequitur. Ad lecundum dicendu quod non orrnimoda similitudo i equit itur ad cognitionem, sed iussicit similitudo propol Nonis,quae eli in .cr actum de pcientiam: unde non Oportet q uod
si res sit corporea quc d Ppter hoc sit et intelleci us corporeus Ad teritum c. ccndum quod prudentia competit alicui dupliciter, similiter& sapere. Vno modo essentialiter, lic solum competit rationali creaturae.Abo modo participatrue, ite competit animalibris quibusdam brutis,inquantum per naturalem aestimationem prouident de futuris, ut patet de formicis. Ad quartum dicendum quod licet intellectus quantum ad primam elus operationem, non dccipiatur per se circa propriuin tu ligibile, tamen quantum ad eius secundam operationem poteli decipi false . videlicet diuidendo vel e poncndo. Secunda concit illo. Opinio non eli eadem cum phantasia. Haec conciulio probatur tribus rationibus Philolophi quaru prima est. Opinio sequit rint ilectum, phantalia senium , sed sensus de intellectus non sunt idem,ergo opinio & phantasia nota sunt idem. Secunda ratio. Phanta ilicare et i in potestate nostra, sed opinari non est in pote ita te nostra, ita requiritur rati , per quam opinamur verum vel falsum. ergo, dic. Praeterea. Ex opinione sequitur immediate palsio in appetitis, sed ex phatasia no sequitur immediate passio in appetitu,ergo opinio dc phin talia non sunt idem Et si dicatur , non possumus opinari niti phantasii cando, ergo rapinio, & phantali alunt idem . Dicendum negantio coli sequentiam quia licui nos non postumus intilligere nili tentiendo , de tamen intellectus noncst idem cum sensu, ita licet non possumus opinari tane phantasia, ta men no sequitur quod opinio sit idem cum pliant alia.
Sequitur in textu i De eo autem, .c. lHaec ut lectio quiuia eiusdem libri, in in com
mento Sancti I homae 'IStud est secundum capitulum secundi tractatus, in
quo Philosophus determinando de phantasia pe respectum ad alias potentias cognosciti uas, ponit tres conciuliones inferendocuum corollarium. Quarum
prima est quod phantasia non eli sensus in aetu, nec seu ius in potentia: hac conclusionem probat Philosophus
primo in generali tali ratione. quia dormien, pira masticatur non secundum lentum in potentia, quia sensus in potentia nihil apparet. neque secundu insensum in actu, quia in somno non eli lcnsus in actu. Hinc probat Pullosophus eandem conclutionem in spcciali, de primo quod non sit lenius in potentia una ratione.
Nam sensus in potentia temper meit animali, lcd phantalia non temper conuenit alatinalbergo Phantalia non est lenius in potentia. Deinde probat eandem conclusionem quantum ad secundam partem, videsicci quod phantasia non eit sensus in actu, quatuor rationibus, quarum prima eii. Sensus in actu competit omnibus animalibus, sed phantalia non competit om nibus animalibu , ut puta formicis occaeteris animalibus imper-lcctis,ergo, ecci Et si dicatur contra. Cuicunque i ne hsensus, eidem inelt phantasia, ut lupra in iecundo con cessum eli:ergo licut lenius competat omnibus anima
libus, ita,α pnant alia. Dicendu quod duplex est phantasia. quaedam cli determinata, quae habet determinatum organum,& talis non inest omnibus animalibus. alia est plia malia indeterminata & imperiecta cie talis bene competit Omnibus animalium. de qua no elt hic ad propolitum. Secunda ratio.Sensus secundum actum per se temper est verus, sed viliones phantallicae no semper sunt verae. ertia ratio. Per lentum certitudinaliter iudicamus de re,sed per phantaliam non certitudinali ter iudicamus,dicendo hoc eli hoc, sed dicimus quod hoc apparet nobis hoc.ergo, edta Quarta ratio. Plianissa inelt dormienti uus,ut uirium elicita tensus non c- Petit dormientibus in actu, go phantasia non est Iemius in actu. Et lac arguitur contra. Illa phantalia est quet
Eam potentia.vel ergo eli potentia lenti uua,vcl intellectiva,