장음표시 사용
461쪽
422 ' . Pars VI. ' Cap. IV.e pias exiis quando vero eidem resisti non potest, non obligat . 3 66.); fac casus necessiuatis, lege exceptus g. 6 T. , non existu, nisi quando impedimento caseu mero , seu Jortuito oblato resibri nulli movi potest.. Ita mater non ante liberatur ab obligatione servandi insantem, nisi quando nullo modo fieri potest, ut eundem stam e. ferali eripiat, nec sine peccato fame enecatur, nisi is, cui simpliciter impossibile, ut ori ingestum deglutiat , vel cui simpliciter impossibile est ullo cibo, ac potu potiri. Casus necessita tis supponit impossibilitatem oppositi simpliciter.
an detone. Nusia dat ne cestas, cui resisti non possit. utinaciae. quod c stas DN-prohibetur. Etenim voluntas non potest cogi s. 9a 7. Pses. si ibiti δε- empir. , adeoque nulla vi externis adigi potes ad volemerendi. quod dum cs. 936. Poch. empir. . Quamobrem nunquam impos- .m ibes . sibile est, ut omittas, quod prohibetur, consequenter n.la datur necessitas, cui resisti non possit, ut facias, quod pro- hibetur. - Qui facit, quod prohibetur, utique facere vest. Quamis
. obrem cum actus volitionis nulla vi externa elici possit i ,. rit. PDM. empir.); nee possibile est, ut quis ulla vi externa adigatur ad facienaum, quod prohibetur. Nulla necessitas, cui ressti non possit, essicere potest omissionem actus impossibilem,
sed ea semper in se possibilis est. Quota excipias, fieri posse,
ut sortior impingat manum tuam in malam alterius, quem colapho percutere non Vis; nemo non videt, tum non te hoc facere, sed alterum, qui, cum te fit fortior,manu tua utitur tanquam instrumento, te invito.
g. s 7 a. cisas a lege Si quis actus fuerit mediam unicum satisfaciendi ullationi prohibitrea tua indispensabili ac removendi impedimentam ,-resiste/ae te lae- exceptas. dere cona Iι , is lege prohIAD , ne hoc Hac ικ non coalinet n
462쪽
De Fure ex communione Irisaevo residuo M. 423
Quoniam enim obligatus es ad hoc faciendum per II A. 4es tibi imponit necessitatem id faciendi . Ii 8. 'art. I. Hi pracf. -υ. , & dat jus ad eos actus, sine quibus obligationi tuae indisipense bili satisfacere minime potes I. r 39. tari I. Phil. stract.uπιυ. , consequenter etiam ad eos, sine quibus impedimentum removeri nequit, quod obstat, quo minus satisfacias. Quoniam tibi competit jus alterum cogendi, ne te laedat, ubi laedere conatur I. 934. pari. I. Iur. nat.); tibi quoque dat jus te laedere conanti resistendi . a 6. On- tot. . Quamobrem cum ab larduri sit tibi imponere neces.
sitatem quidpiam agendi, dare jus ad actus, sine quibus
obligationi tuae indispensiabili satisfacere non potes, nec non jus te laedere conanti resiliendi, ac tamen prohibere actum, qui solus in casu emergente datur ad satisiaciendum obligationi tuae & ad resistendum te laedere conanti; quando acius aliquis medium unicum est satisfaciendi obligationi tuae in- dispensabili ac removendi impedimentum,quod obstat, Quo minus satisfacias, vel resistendi te laedere conanti, is prohiberi nequit, adeoque lege, qua alias prohiberis, ne hoc facias , non contInetur.
Obtinet hoe in delansione sui & juris sui, adeoque R rerum
suarum. Quod enim licitum inserre malum aggressori, exce-ceptio est ex collisione ossiciorum erga teipsum S erga alios r sultans s A. I Ia. Parr. r. Jur nat. ), adeoque lega prohibitiva, ne alteri malum inseras , mi uime continetur. Nimirum tu obligaris ad corpus tuum & vitam tuam conservandum M. 349. 3so. pari. r. Fur. not , & ad periculum vitae ac integritatem organi cuiusdam corporis laedendi vitandum, quantum in pintestate tua est 3. 3 I. 373. para. a. Jumnar. Aggressor, qui te laedere conatur g. 979. Part. r. Jur. nat. ) , te in periculum vitae aut integritatem organi cujusdam corporis perdendi ado' ducit, immo alterutrum horum inte dit, dum vi impetit codipus tuum. ' Quodsi vero obligationi tuaed satisfacere ac jura tuo. tibi
463쪽
tibi eompetente. in .eidem litisiacare possis, uti vela ἔ necesse est, ut vim vi repellas. vel ipsum interficiendo,, vel co Pus ejus mutilando, aut vulnera ado, pro uti casus tu rit. Α-ctus igitur , quo aggressor interficitur4 vel corpus ejus mutilatur . aut vulneratur, non prohibitus, quando est medium unicum sese conservandi, adeoque Obligationi indispensabili satisfaciendi i 8c laesoni intentatae res stendi, etsi extra hunc e sum prohibeatur. Probe considerandum est, in hypothesi propositionis praesentis actum istum appeti non ea intentione, .ut facias, quod prohibitum , sed ut facias, quod jubetur seu Praecipitur, R ideo, quod jure tuo utaris. Non tollis jus Histerius, quod facere minime licet f. 9I . para. d. Iur. -τ. sed alter vult tollere jus. tuum, re tu ne hoc faciat jure tuo imi ire conaris f. 91 3. yart. r. Jur. nar. . Actus, quatenualctatur tanquam medium satisfaciendi obligationi tuae &-endi laesoni intentatae, nihil continet, quod illicitum est, sed potius quod debitum ac licitum ; quatenus vero ex eo sequitur quod alteri damnosum . id praeter intentionem tuam accidit, quatenus alter te adducit in eam necessitatem, ut aliud medium' .Latisfaciendi obligationi tuae ac resistendi laesioni, aut temove di impedimentum, quod obstat, quo minus satisfacere possis. non suppetat. Unde in easu defensonis , ad quem illustrationis causa provocavimus, malum alterius non appeti diximus, quatenus est malum alteri , sed quatenus est medium leum declinandi proprium, ac defendentem malle. ut alter ab eo sit immunis F. 993. pari. r. Furi nas. . Nihil adeo vitiosi est in appetitu, seu Voluntate, quod reprehendi possit. In moralibus autem potissimum respiciendum ad actus internos.
an in iis deprehendatur, quod ressitudini actionis obstat. s. I73.
Quando actus est medium unicum satisfaciendi obligationi suae indispentabili ac removendi impedimentum, quod . obstat, quo minus satisfacias, vel resistendi te laedere conanis
' ri, necessitas intesisti H adest hoc agendi, si quidem obliga
464쪽
tioni tuae latisfacere clabes c s. a 79. Ontol. . Quoniam ita- fores illic que actus, quando cst medium unicum satisfaciendi obliga. ram. tione suae ac removendi impedimentum, quod obstat, quominus satisfacias, vel resistendi te laedere conanti, lege prohibitiva, ne hoc facias, non continetur 6. 37 a. 9 necessitas irresimbuis lui iam incit actum, qui alias foret illicis us, quando sis . mediam unicum satisfactori Alestioni in senstili ac removendi impcdiwentam eidem satisfaciendi, vel resiste/ί Loidini, qua
3. 374. Si par malum imminet, nobis potius quam aliis consulere de-Si per re hemus. Etenim quilibet operam dare debet, ut sibi caveat iam tisi Sa malis quibuscunque, quai tum M potestate sua est . t 8 3 . alteri immi-ρart. . Fur. nat.), nec minu S cavere debet, quantum in pOtc- ωα state sua est, ne alius quicunque in mala quaecunque incid. t g. 6 3.Zart. f. Furi nat.). Quodsi ergo tibi ac alteri par malum imminet, nec utrique simul consulere potes ; ossicium erga teipsium colliditur cum ossicio erga alios I. aci6. 26. stare. I. Phil. ρ II. an . ). Enimvero quando ossicium erga seipsum & ossicium erga alios inter se colliduntur, ossi. - cium erga seipsum vincit s. a 29 .ROMI PLL prast unis.
Quam obiem si tibi ac alteri par maia imminet, tibi potius , quam alteri consulere debes ao8. para. l. DL pract.
. Sub hac propostione etiam continetur casus defensionis, . qua malum infertur aggressori. Etenim qui vi impetit corpus tuum, malum tibi inferre intentat : quod cum propulsaridion possit, nisi vis vi repellatur, tibi & aggressori par malum imminet. Quamobrem si tibi potius consulendum, quam alteri; malum potius alteri inferre , quam pati debes, ut tibi imferatur. Atque hinc patet, quod vulgo dicitur, vim vi repelle-
465쪽
re licere , & quomodo hoc sit intestigendum , ne in abusum
trahatur. Huc etiam pertinet casus naufragii, quo tibi deturbare licet alterum tabulam apprehendentem, quam prior tui conservandi causa apprehendisti , si sine praesenti discrimine hoe sacere non possit c j. I I p. pari. t. Jur. nat, Quamvis vero videri I ssit utrique vestrum competere vi praesentis propositionis jus sui salvandi causa alterum de tabula deturbandi, quemadmodum etiam Lactantio visum est; ea tamen hic di ferentia est quoad malum imminens inter te & alterum, quae inter defensorem & aggressorem intercedit. Nimirum tibi nullum imminet malum , nisi culpa alterius , alteri autem par non imminet nisi culpa sua, non tua, ex cujus facto illicito resultat, ut malum utrique immineat. In casu defensionis malum evitare potest aggressor , si ab actu illicito, seu vi illicita abstineat; in casu altero patienter serendum est, quod mutari non potest, nec ob igatus quis intelligitur ad vitam conservandam, quando vi majori ressti nequit, consequenter nec ea te liberat ab obligitione, quae a lege prohibitiva venit , ut facere liceat, quod prohibetur, nimirum ut auferre liceat alteri jusquaesitum, scilicet utendi tabula, quam apprehendit ad se se vandum g. 36. pari. a. Iur. nut. . In eo autem casu , quo uterque smul tabulam apprehendit utrique idem jus est sibi consulendi, adeoque alterum deturbare qui potest, eidem hoc facere licet, qu drnodum alias jam ostendimus 3. Io I . pari. r. Iur. nat, Tabula tum speetatur tanquam res comis munis, ad cujus usum utrique aequale jus est. Quemadmodum vero nemo alterum in usu rei communis turbare potest, qui prior rem apprehendit g. 3s. ρονι 2. Jur. nat. ); sta etiam utrique idem jus est, non patiendi, ut alter eum de tabu- la deturbet. Sed cum deinde, quia nonnis unus ejus ope servari potest, ossicia erga seipsum & erga alios collidantur; utri- qne etiam vi praesentis propostionis idem jus est shi potiusquam alteri consulendi. Uterque adeo jure suo uti potest,con- .sequenter non nisi vi unus alterum vincere valet.
466쪽
De gure ex communIove primaeva residuo orc. 427
. I T s. Omne ossiciam erga alios Lanc habet exceptionem, ut tibi sto De exreptisatius consulas, quam aberi,s aut IIbi, aut altera deesse debes. Ete ne. q. mestnim alteri non debes, quod tibi, siquidem ossicium erga officio omni 'teipsum negligere dc bes I. 6o8.part. L. Furi nat. ). Quod erga alios. si adeo tibi ipsi deesse non debes, ut prosis alteri; si tibi ac alteri simul consulere non potes, tibi potius, quam alteri consulere debes. Quamobrem ossicium Omne erga alios hanc habet exceptionem, ut, si aut alteri aut tibi deelse debes, tibi potius consulas, quam alteri.
Nimirum in hypothes propositionis praesentis ossicium eroga teipsum colliditur cum ossicio erga alios f. 2 6. Part. LPDL pra I. uniυ. , atque adeo ossicium erga teipsum vincit ficium erga alios 3. 229. pari. r. Hic pracI. unm. . Quando itaque uni deesse debes, nimirum aut tibi, aut alteri; te alteri semper praeserre debes, ut adeo in omni ossicio erga alios imst haec exceptio, nisi tibi ipsi deesse debeas. Necessitas te vel alterum negligendi exceptionem in favorem tui facit. Inde nimirum est, quod non tenear dare panem famelico, quo ipsemet indigeo , nec alterum extrahere ex aquis, in quibus periclitatur, si mihi pro eo si pereundum. Alias nimirum dicendum foret, quod quis obligaretur ultra id, quod in potestate ipsus est , cum ossicium erga se ipsum reddat executionem ossicii erga alios impossibilem. Atque haec est ratio, cur in demonstratione generali ossiciorum erga alios addiderimus , hanc restrictionem, quatenus citra neglectum tui ipsius hoc fieri potest 3. 6o8. pari. r. Jur. nat. , cum ossicia erga a lios lege flaturali non aliter praecipiantur , quam cum hac restrictione , nec eandem satis determinent, qui restrictionem, istam omittunt.
467쪽
De cubione Si σι rum erga Deum colliditur cum officio erga sei um, vel ossciorum erga alios; incium erga Deum vincit. Eicnim si ossicium erga erga Deum Deum colliditur cum ossicio erga se ipsium , vel erga alios, E erga seip- aut satisfaciendum est ossicio erga Deum, aut ossicio erga se- sum atque ipsum, vel erga alios. Utrique ut satisfiat impossibile est g. Hu1. 2o6. pari. I. I prarit. umv.) , consequenter necesse est, ut exceptio fiat . aor. λ Enim vero Deus lupra omnia amandus . a r Ta. ρμι. 1. Iur. nat. , & maximi faciendus g. 1 8 I. pari. I. jur. nat. θ, conlcquentor omni homini rc busque omnibus aliis anteponendus f. 839. myt. f. Pr. nat. . Quamobrem satisfaciendum est potius ossicio crga Deum, quam ossicio erga semetipsum atque alios, siquidcm utrique simul satisfieri nequit. Quoniam itaque in calu collitionis officium istud vincit, cui satisfaciendum sq. ad 8. 8art. . pract. απιυ. ; si ossicium erga Deum colliditur cum ossicio erga seipsum, vel erga alios, Caecium erga Deum vincit.
Probe notandum est, ne eum Ossiciis erga Deum confundamus , quae ad illa tantummodo reseruntur, magis tamen respiciunt nos, vel alios, adeoque ad ossicia erga nosmetipsos, vel alios pertinent. Huc spectant conventus cultus divini gratia celebrandi s=. Ias I. parι ι. Fur. nu. . Etenim conventus isti magis nostri ac aliorum hominum, quam Dei gratia celebrantur quemadmodum ex demonstratione apparet 3. eis. . Quamobrem quoque interesse hisce conventi sus magis ad ossicia e la nosmetipsos atque alios pertinet, quam ad ossicium erga aeum etsi ad ossicia erga Deum praestanda conflucant.
- . IT T. De ficta Humo obligatur ad qnavis potius strepetienda, immo mortemissem amis i infule undam , atque ferre defer, ut altis tale quId accidat, quam σοι si rud facias, quod ostio casaeam erga Dcum repuωι. Etenim
468쪽
De Fure ex communimeprimaeva residuo ctr. 429
a se avertere malum quoddam sive corporis , sive fortunae, atque periculum mortis officium erga lerpsum est β. i 8337 2. fart. I. Iur. nat. , idem Vcro avertere ab alio officium
erga alios 4 6i3. ρινι. I. Pr. nat. . Quodsi ergo vel incidere debcs in malum quoddam corporis, sive fortunae, atque ipsam ni oricua subire, vel quid facere, quod ossicio cuidam crga Dcum repugnat; ossicium erga teipsium colliditur cum ossicio erga Deum I. ao 6. para. l. PLLHact. --. . Idem codem modo intc li igitur, quando aut impedire non debes, quo minus alter tale quid perpetiatur, aut facere, quod officio erga Deum repugnat. Enimvero quando officium e ga Deum colliditur cum officio crga seipsum, aut erga alios, Officium crga Deum vincit s76. , adeoque cidem satisfaciendum f. ao8. pari. 1. ILL ρυα umet'. . Quamobrem
ad quaevis potius perpetienda, immo mortem ipsam subeundum obligaris . & ut aliis istiusmodi quid accidat , surrα debes, quam ut quid facias , quod officio crga Deum repugnat.
Recte igitur secere martyres, qui potius tormenta quaevi&sorti animo pedess, & mcrtem atroci sin am neutiquam reformidarunt, quam ut verum Deum abnegarent ac idola colerent. Ponamus, tyrannum occidere velle filium unicum, nisi
facere velis quidpiam , quo gloria Dei obscuratur. Ferendum potius est, ut hoc fiat, quam ut ad gloriam Dei Obscurandum te adduci patiaris. Huc etiam pertinet exemplum Josephi,
qui in carcerem conjici & fortunis omnibus privari maluit,. quam ut consentiret in adulterium , quod a Deo prohibitumo noVerat, consequenter quam ut Deo obedire nollet, cui Obedire debemus 3. II 6 s. pari. r. Jur. nat. a. Immo in nullius, gratiam faciendum, quod ossicio cuidam erga Deum repugnat, licet aliorum inimicitiam incurramus, i is danda opera stane alios nobis inimicos reddamus f. 634. pura. l. DU. nat. D sed potius ut aliorum amicitiam acquiramus & conservemum
469쪽
g. 636. Part. r. Furi nat. , Spectat huc illud pervulgatum Amicus usque ad aram , & praeceptum Apostoli, Deo magis esse obediendum , quam hominibus. Enimvero dubium oriri poterat, an Deus adeo strictam observantiam ab homine requirat , si quod prohibetur legis saltem postivae est, ut quos. vis potius cruciatus, ac mortem ipsam perpeti malimus. quam facere, quod prohibitum est. Exemplum occurrit a. Macchab. H. Constat Deum Judaeis prohibuisse, ne sitillam edant, &nemo est, qui dubitat, legem hanc fuisse positivam t Euagarus vero, Vir nonaginta annorum, ne quidem simulare voluit, quasi carnem porcinam manducaret, ut a morte liberaretur.
Quoniam lex naturalis, quae vitae conservationem praecipit 6. 3so. para. . Iurinat. , collidebatur cum positiva, in hae autem collisione naturalis vincit s9.2I9. para. l. Phil. pra I. univ. , non recte fecisse videri poterat Heazarus, quod tam stricte observaverit legem de non edenda suilla. Enimvero confide. randum est, tyrannum id egisse, ut Judaeos ad religionem veram abnegandam & idololatriam gentilium amplectendam cogeret . ac eo sine jussisse, ut contra prohibitionem divinam carnem Porcinam manducarent. Collidebatur igitur ossicium erga se ipsum cum ossiciis erga Deum, consequenter recte faeiebat Heazarus , quod ne quidem videri vellet religionem veram abnegasse, ne exemplo suo seduceret adolescentes, praesertim cum esset magnae autoritatis ac per omnem aetatem piet te conspicuus. Simulatio itaque non modo pugnabat cum ossicio erga Deum directe; verum etiam cum ossicio erga alios& per hoc porro eum illo indirecte. Illustre quoque exemplum praebet mater cum septem filiis , qui eadem de causa diros spreverunt cruciatus forti ac constante animo ultimoque supplicio assecti sunt, a. Mach. VII. Poterat quoque mater vitam servare filii septimi, siquidem ipsa carnem porcinam maiudueare voluisset; sed ossicium erga Deum recte praetulit etiam' officio erga filium. Quodsi fingas, Eleaetaro aut fame fuisse pereundum, aut carnem porcinam manducandam. Nullus dubito asserere, quod suillam licite comedisset. Tum enim lex
470쪽
De nre ex communione pri eva residuo ι . 43 I
ralis praeceptiva de vira conser vanda colli se suisset cum positiva de suilla non comedenda, adeoque naturalis vicisset positivam 3. 2I9. pari. l. PHL PrucI. uniυ. J. Nec est quod excipias, legem positivam de suilla non edenda suisse divinam : etenim lex naturae etiam divina est f. app. pari. r. H. prarit. univ. . Nec instare licet, legem de vita conservanda esse praeceptivam, alteram vero de suilla non comedenda prohibitivam: quamvis enim in collisone naturalium prohibitiva vincat praeceptivam g. a Io. Part. ι. Phit pract. uniν. , haec tamen disserentia propter immutabilitatem juris naturae non attenditur in collisione legis naturalis praeceptivae cum prohibitiva positiva g. a 39. pari. r. Phil. pract univ. ). Nimirum in hoc casu eadem fit exceptio, quam fecit David, quando esuriens cum iis, qui cum ipso erant, comedebat panes propositionis, quos non licebat ederenis solis sacerdotibus. Hanc vero exceptionem probat Christus Matth. XII. 4. & eodem tuetur factum discipulorum, qui Sabbatho esurientes coeperunt vellere spicas & manducare.
Quoniam homo obligatur quaevis potius mala perpe- quoadosti, immo mortem ipsam subire , nec non ferre, ut hoc ac scis ergacidat aliis, quam ut quid faciat. quod ossicio cuidam erga Deam detur Deum repugnat g. 377. , nece tas nultam actum ossicio cui- jus necesia
arm erga Deum contrarium facit lactium , consequenter quoad ratis.
Nimirum casus necessitatis quoad ossicia erga Deum nunquam existit , quia iisdem cedunt in omni casu collisonis ossicia erga seipsum & erga alios s 3. 377. . In casu collisionis necessitis semper eximit ossicium erga se, vel erga alios, adeoque nullus existere potest, in quo actus ossicio erga Deum con- . trarius si medium unicum satisfaciendi obligationi indispensabili i id quod tamen ad jus necessitatis requiritur g. 364. . Quod vi ro miseratione digni censeantur , qui propter Deum mala praesertim atrocia pati , aut mortem ipsam subire tenentur; non a rigore legis naturalis petenda ratio est , sed ab in-