장음표시 사용
471쪽
nocentia agentis, qui malum, quod pati cogitur, minime meretur. Non igitur lex naturae facit miseratione dignum, sed casus funestus, qui evitari non potest , nisi legem naturae violare is velit: quod autem ejus evitandi causa violare nolit, id laude dignum essicit. Ita laudamus es mirum, quod atrocitate supplicii sese permoveri non passus fuerit, ut verum Deinum abnegaret, nec senex grandaevus ac pictatu gravis Lxemplo suo
adolescentes ad illum abnegandum seducere voluerit: miseramur vero sortem eius, quod recte faciens ad supplicium tractus fuerit. 79.
An de αν nea Nulla datur necessitas inevitabilis, cui resisti minime possis,cusitas re- ut non facias, quae ad cubum Dei internum spectant , quamdiu si sitis re- meritis es. Cultus enim internus in actibus internis seu sim eultus facultatum animae conlistit .ia 3 o. para. 1. Pr. nai., Quam-oirini. Obrem cum usus facultatum animae integer sit, quam driquis
sanae mentis est, quod per se patet, nec voluntas cogi pose sit, ut non facias, quod eodem perfici potest l. 9ar. N Lempiri ; impossibile quoque non cst, ut cultus internus Deo tribuatur, quamdiu quis sianae inciatis est. Nulla igitur datur necessitas inevitabilis, cui resistere minime possis, ut non facias , quae ad cultum Dei internum spectatat , quamdiu
sanae mentis α. Sana mentis dicitur, cui usus sacultatum animae integer est, quemadmodum corpus sanum appellatur, quando organa ejus ad functiones suas obeundum apta sunt 3. 343. mi. t. Due, nat. ). Equidem accidere potest, ut homo usu recto facultatum animae privetur, veluti quando in furorem incidit, aut mente capitur; non tamen ideo dici potest, legem naturae CX- .. cipere casum necessitatis quoad cultum Dei internum : etcnim leges datae sunt hominibus sanae mentis, non insanis ac furiosis. Furios enim ac insani infra sortem humatiam deprimuntur, dc quamdiu in furore atque insania petiis uni, cum brutis
472쪽
De Fure ex communione primaeva residuo cte. 433
consociantur. Quamobrem dici nequit, legem naturae furio-ss ac insanis conferre jus Deum non colendi ac eos liberare ab ea obligatione, quae a lege cultum Dei internum praecipiente venit. Lex supponit libertatem agendi. qualis furiosis atque insanis non est.
s. s 8O. Si quis furore aut mente captas, obligatio quoa cultum Dei De Olligis internum non tollitur, se altem sufflenitur. Etenim necessi- tione quoadias nullum actum ossicio cuidam erga Deum contrarium fa-etilium in
cit licitum g. 379. , consequenter homo semper obligatur remam ii ad ossicia erga Deum praestanda, adeoque Obligatio nun- finisse Squam tollitur. Quamobrem cum cultus Dei internus com- mense capti plectatur ossicia erga Deum .ra 34. ραυ. l. yν r. nat. , Obli suspensa. satio quoad cultum Dei internum non tollitur, etiamsi quis' furore aut mente captus sit. diuo erat unum.
Enimvero quoniam surore aut mente captus facultatum animae usium integrum minime habet mr. g. 379. , cul- . tus autem Dei internus in actibus facultatum animae consistit a 3 o. an. . Iur. nat. ; quamdiu quis furore aut mente captus impossibile est, ut ea praestet, quae ad cultum Dei internum requiritur. Obligatio igitur quoad cultum Dei internum saltem suspenditur. mod erat alserum.
Nimirum quamdiu quis furiosus aut mente captus, exemcitium cultus divini interni cessat, nec homini imputari potest, quod cesset 3. 567. para. t Phil praes. uniti. J. Quamprili hi veto furor cessat, aut ad mentem canam reditur; Deum quoque colere tenetur homo : unde nec in intervallis lucidis obligatio suspenditur. Aliud nimirum est , num obligatio nulla adsit quemadmodum in casu collisionis , in quo homo saltem ad alterutrum obligatus est , nimirum ad ossicium istud , quod vincit, aliud vero est, num saltem impossibile sit, ut praestetur, ad quod obligatus es , quamvis ob impossibilitatem tibi
473쪽
imputari minime possit. Ossicia erga Deum rationem sussi. cientem habent in dependentia hominis a Deo, quae quamdiu subsistit semper autem subsistit , quamdiu vivit ) , obligatio quoque subsistere debet 3. II 8. Ontia. , etsi casus funestus exercitium reddat impossibile , ut miseratione dignus si, qui in eam necessitatem incidit. Alia quoque est ratio, si casu
quodam externus actus saltem essicitur impossibilis , deficiente usu organorum externorum corporis, veluti si quis cibum deglutire nequit ob tumorem: tunc enim non deest actus internus legi naturae conservationem vitae ac corporis praecipienti conveniens, adeoque obligatio extendi nequit ultra id, quod possibile, consequenter necessitas eam restringit f. ao9. para. 1. Phil. Pract univ , non vero totam suspendit. Et adhuc peccat, qua in tali riecessitate constitutus indignabundo animo ci-hum ac potum aversatur, non quod abstinentia a cibo ac P tu sit illicita, sed quod voluntas vitam conservandi deficiat, &Patienter adversa ferre quis nolit: Cum ad rectitudinem actionis obligemur f. IS9. para. r. I AI. Pract. unis. , haec: autem rem quirat Omnium facultatum usum go. para. r. Phil. Practuniv. ; necessitas ab obligatione eximere nequit nisi eum actum, qui pendet a facultate, cujus non usum impossibilem facit.
rum exuria aut non laciendum est, quod tibi ipsi, vel alii dcbcs , aut nam spe actus ad culturn Dei externum spectans est omittendus g.
Ianie. a O6. 8 N. I. Hic pract. απιν. . Eni in vero actus ad cultum Dei externum spectantes talcs sunt, ut vel alio tempore fieri
possint, veluti lectio librorum de Duo dc cultu divino age
474쪽
De Fure ex eommunione pristi a residuo cte. 43 s
tium . a 43. pars. r. blari nat. , & conventus cultus divini causa nunc instituti g. i a s i. para. l. Far. nec , vel alio modo idem obtineri possit, propter quod 'isti eduntur, veluti quando lectio libri de Deo rebusque divinis supplet desectum institutionis de Deo rebusque divinis in conventibus publicis ; vel pertim ut ad exemplum, quod aliis praebere debemus l. ia a. a. I. Dr. nat.) , consequenter ad ossicium erga alios . 93o .para. I. Iur. nat. . Obligatio vero, qua nobis ac aliis tenemur , cum moram non ferat, nec ei
alio modo satisfieri possit per spoth. quando ossicium erga seipsum, vel erga alios colliditur. cum actu quodam ad cultum Dei externum spectante, illud vincit.
E. gr. Si quis experiatur frigus sanitati suae adversum, aut conventibus publicis cultus divini gratia celebratis nonnisi cum illius dispendio interesse possit, his non interesse licet. Elis enim sanitatis conservatio ossicium erga seipsum est 393. Part. l. Fur. nat. , nec aliter eidem satisfieri potest, nisi ut fi vites t ast cum interesse debeamus conventibus puhlicis, ut Deo & rebus divinis instituamur ac Oremus & cantemus 3. Iasa. para. l. Iuri nar. , id alio quoque modo fieri adhue potest, scilicet si domi in hypocausto calido legamus librum
de Deo atque rebus divinis agentem , ibidemque oremus ac cantemus. Non igitur ea est necessitas , ut intersimus comventibus publicis, quam quae est sanitatis conservandae. Quam obrem sanitatis conservandae causa potius manendum domi quam ut interesse velimus conventibus sacris. Et quamvis iisdem etiam interesse debeamus, ut aliis exemplo smus quemadmodum ex demonstratione cultus divini externi patet sq. I 23 I. pari. r. Dr. nat. ἔ in hoc tamen casu ossicium erga se. ipsum colliditur cum ossicio erga alios , adeoque illud huie praeserendum f. 229. para. l. Phil. Pract. -m. . Actuum ad cultum divinum externum spectantium non ea est necessitas, quae est ossiciorum erga Deum, quibus cultus divinus internus Ili a conti-
475쪽
continetur. Similiter si incendium oritur, dum cultus diuini causa in templo conventus aguntur, & sacra fiunt, qui incendio restinguendi , vel rebus suis servandis operam dare te- anentur, quin iis discedere liceat, dubitandum non est. Et quando figno dato incertum est . cuinam periculum immineat, quin exire u cuique liceat, dubitari in m nequit. Nec peccat , qui aegroto ut opem serat, fac ineresse haud potest. Non tantummodo excusationem meretur , sed jure hoc facit, casu a lege, qua cultus Dei externus praecipitur, excepto.
I. I 8 a. Hs netessia Necessivas inevitabilis, cui resisi minime potest, facis omiseram ια cub Bum actus ad cultum Dra externum spectantis ticitam. Quodsi iam Deseri enm necessitas suerit inevitabilis, tibi imputari minime po-irenum. rest , quod in eam incideris s sa3. pari. l. ni pract. unm. . Et quia eidem resistere non potes , in tua potestate non est actus ad cultum Dei externum spectans f. et a T. ια .Quamobrem cum cultus Dei externus motu organorum corporis perficiatur s. ia 3 o. 'art. I. Iur. nat. , adeoque sine . ea cultus internus, qui in abibus facultatum animae consistit,
subsistere possit quamvis obligatio praestandi ossicia
erga Deum , quibus cultus internus continetur s. ia 34. pari. I. Iur. nat. . non admittant casum necessitatis ,.s79. , quoniam tamen ad impossibile nemo obligari potest 3. ao9. pari. 1. PHLWaa. unim , necessitas inevitabilis. cui resisti minime potest, non admittit, ut sub lege, quae cultum externum cum interno conjungendum praecipit, contineatur cactus ad eundem spectans , qui motu organorum corporis
vitio quodam laborantium pcrfici nequit. Necessitas adeo inevitabilis . sui resisti minime potcst, facit actus ad cubium divinum cxternum spectantis omissionem licitam.
Ita si quis evadit mutus, is non obligatur ad orandum, modo Deum invocer f. Ia I9. Iaaa. pari. r. Ju . nu. , nec ad glori. Dips ljZoc y Cooste
476쪽
De Fure ex communione prim a residuo corc. 437
glorificationem externam, modo eum maximi faciat f. II 8 I. 23 a. . Et qui aegrotus lecto incumbit conventibus cultus divini causa celebratis interesse non obligatur. Diversa prorsus est cultus divini externi atque interni ratio. Quae enim ad cultum Dei internum spectant, necessitas non eximit a lege, sed ubi usus facultatum animae legitimus deficit, obligatio eatenus suspenditur, ut omissio actus non sit imputabilis: ast ubi usus organorum corporis deficit, actus externus e lege eximitur, ita ut tibi jus si ad eum omittendum, consequenter ipsa actus omissio sit licita. Uelle enim sumit, ubi quod vis facere non potes. Deus nimirum adhuc colitur, quemadmodum coli debet, ac in cultum divinum impenditur usus omnium facultatum , qui in potestate est.
. s 83. 'uoties necessitus, cui resisti minime potes , imperit actum obligatio in
externum, non tamen omittι debet internus. . Quoniam ad re- μὴ.d actus
clitudinem actionum obligamur s. 189. pari. I. Phil. stra' internos non unii. , haec autem requirit facultatum Omnium usum g. 8O, Fullaris prepari. I. Pli pract. - . ; necessitas non tollit obligationcm i, fuit nisi quoad actus, qui ut eliciantur fieri non potest . a 9. ratem exispari. I. Hic strin. an . . Quamobrem si necessitas , cui ij ai. resisti minime potest, acturn externum impedit, cum hoc non obstante usu facultatum animae, qui propterea non tollitur , actus interni elici possint, ad internos adhuc obligat I manemus, consequenter interni omitti minime debent. Necessitas nullam habet vim in legem' nisi quatenus obligatio extendenda iret ad id, quod impossibile , cum obligatio naturalis, quae possibilitatem actionis supponit, immur bilis fit 3. I a. pars. Phil. 'AELI. univ. . Quodsi ergo actio
ex pluribus actibus tam internis , quam externis componatur;
necessitati non subsunt nisi actus , qui usu facultatum perfici minime possunt, consequenter nec obligatio legi demitur, nisi quoad actus impossibiles, quoad ceteros vero, qui adhuc possi-
477쪽
biles sunt, subfstit. Ita sussicit miserari sortem pauperis &. optare, ut fortunam magis faventem experiatur , atque alii egestatem ejus sublevent, cum ipse hoc facere non possis. Si militer amori universali erga omnes homines non aliter satisfieri potest, quam ut velimus omnes esse felices, ac optemus, ut perenni felicitate fruantur, animo ita disposito, ut, si per nos staret, homines omnes efficeremus felices, quamvis impossibile si, ut id actu praestemus. Quemadmodum itaque nemo contendere potest , amorem universalem requirere , ut omnes homines actu reddamus felices, nec legem naturae. quae eundem praecipit 3. 6 I9. parx. l. Dr. na. , nos ad hoc obi,
gare ; ita idem eodem modo intelligitur de actione quacunque alia, quae lege naturali praecipitur, ubi perinde impossibile est. ut quid facias tibi, vel uni cuidam alteri , ac impossibile est, ut homines omnes in universum aetii essicias felices. Atque adeo patet, Iege naturali praecipi actionem internam , ubi exin. terna praecipi quit , & quamdiu actioni internae adhuc reis spondet actus aliquis externus, qui in potestate est, idem ad- li huc prati eptus intelligitur. Ita si ipse non habeas , quod des Pauperi, commendatione tamen tua effici possit, ut det alius, ad ipsum huic commendandum obligaris. Quodsi haec probe consideres, metuendum non est, ne vis necessitatis ultra suos limites extendatur, nec ex parte altera Obligationi inesse existi. me , quia non inest. .
g. 3 8 4. De membra Membrum is sanabili morbo correptam abscindere licet. ne scindenia totum corpus'reat. . Etenim si membrum insanabili morbo corporis correptum, ut conservetur impossibile est, consequenter adeonsimania id conserVandum non sumus Obligati β. ao9. pari. I. m. causa. pract. unis. . Enimvero ad conservandum corpus & vitam nostram Obligamur g. 349. 3IO. pari. I. Py. nat. ), cumque conservari possit, si membrum insanabili morbo correptum abscindatur, per 'poth. huic obligationi adhuc fa
478쪽
De Fure ex communione imaeva residuo Oc. 439tisfieri potest. Et quia alias pereundtim, nisi abscindatur;
membri abscisso est medium unicima conservandi corpus totum ac vitam. Quamvis adco alias integritatem cujuslibet membri conservare tenemur β. 37 a. 8ayr. I Q. t. , quando nimirum id fieri a nobis potest ; cum tamen in hypothesi propositionis pranentis fieri nequeat, lex autem naturae nobis det jus ad eos actus, sine quibus vita ac corpus conservari nequeunt . II9. para. I. Pial. praβ. uu . , & necessitas imresistibilis actum, qui alias illicitus foret, licitum efficiat, 'quando est medium unicum fatisfaciendi obligationi indispensabili g. 373. ; quin membrum inlanabili morbo cor- reptum abscindere liceat, ne totum pereat horpus, dubitanis' dum non est. Quia non sumus obligati ad conservandum membrum in innabili morbo correptum, minime peccamus, si idem non conservemus. Ast quatenus abscisso medium unicum est conis servandi corpus ac vitam , jus abscindendi nobis competit. Ex eo itaque, quod conservatio sit impossibilis , tantummodo sequitur, eam lane peccato omitti, Tvero id abscindi a n his posse et posterius vero demum si 'ur ex eo , quod periculum vitae immineat aliter non evitantie, nisi membro abscisso, vel resecato. Diversa omnino sunt omisso conservationi membri & abscisso ejusdem, adeoque ex uno non potest i serri alterum propter diversas, quas habent, rationes.
s. 38 I. Si aut membrum aliquod resecaηdum , aut pereundum ἰ Idem porri
membrum resecandum est, ne corpus rotum flereat. Etenim evenitarimem tirum insanabile resecare licet 3 84. &ad corpus ac vitam conservandum obligati sumus t g. 349. 3IO. 't. I. I s. nat. . Quodsi ergo aut membrum aliquod resecandum, aut pereundum; lex permissiva cum praeceptiva colliditur f. 364. 16 I. tart. 1. Phil. Erast aniυ Enimvero
479쪽
quando lex permissiva colliditur cum praeceptiva, praeceptiva vincit, seu permissiva cedit praeceptivae a G. pari. I. Hic pract. univ. ). Ergo si aut membrum aliquod resecandum, aut moriendum; membrum potius resecare, quam minri tenemur s. ao8.ρ t. l. Phil. pract. unri: , seu membrum
resecare debemus, ne totum pereat corpus. Alia est quaestio, num quid jure facere liceat; alia vero, num id facere debeam . Quod enim facere licet, omitti etiam potest, si adsint rationes, cur jure nostro non uti velimus: ast quod facere debemus , id omitti licite nequit. Quamobrem non sufficit ostendere, quod membri insanabilis licita sit abscisso, ne ictum pereat corpus, sed ostendendum quoque erat, abscissionem esse debitam, nec optionem nobis esse permissam. Ipsa autem demonstratio propositionis praesentis loquitur, ante demonstrandum fuisse, quod rescissio licita sit, quam demonstrari potuerit, quod omissio si illicita. Ceteriun quae hic monemus, probe attendenda sunt, ne in aliis casibus jud cium deproperemus. Necessitas irresistibilis eximit resecti nem' membri insanabilis a lege conservationem praecipiente ἔquatenus ea est dium unicum conservandi corporis, legi permissiuae subji- ῆ quatenus denique jus resecandi membrum pugnat cum obligatione conservandi corporis, si illo utinosis, obligatio haec usum illius efficit necessarium , adeoque
Inodnam periculum alteri ρυ- ferendum. Si aut certo pereundum, aut periculam suleandum diata eventu posterius priori praeferendum. Etenim periculum vitae vitare debemus , quantum in potestate nostra positum est L3 7 i. stari. t. Iur. nat. ). Quodsi vero aut certo pereundum, aut periculum subeundum dubio eventu, casum istum, in quo nobis certo pereundum, aliter evitare non licet, quam si periculum aliud dubio eventu subeamus, consequenter in
480쪽
quo spes omnis nos salvos fore decollata non est. Quamobrem cum subire periculum dubio eventu sit medium unicum , quo periculum vitae ut e vitemus uti possumus; hoc potius subire debemus, quam fato funesto succumbere. Nimirum ipsa necessitas, quae legi nulli subest , adjicit legide vitae periculo vitando hanc restrictionem, quantum in potestate nostra positum. Quando igitur medium aliud vitandi periculum, in quo nobis certo pereundum , non datur nis periculum aliud, in quo eventus anceps est; nec aliter ut peri- Ium istud evitemus in potestate nostra est medium. Hoc igitur utendum. Quod si uti nolimus, ossicio nostro erga nosmetipsos quod desimus, ecquis dubitet ' Quamdiu enim spes
evadendi adhue superesse potest , spem omnem abjicere non debemus, consequenter quoque praeserre praesenti morti periculum, in quo adhuc spes quaedam affulget, nos fore salvos.
s. 387. In summa cibi penuria nee invitum, nec sorte ductam occi--oέν arro- egere licet, ne omnibus sι pereundum. Etenim quoniam in sum' citatem Diam a cibi penuria nullus prorsus cibus suppetit, non aliud da- isti matur medium servandi vitam, nisi ut carne humana vc2aris. maciti μ- Quamobrem aut pereundum est Omnibus, aut unus jugu naria alium lancius vel invitus, vel sorte ductiis. Conservatio vitae est occidue li- legis praeceptivae . 36 4. stare. f. Psi prast ij. , interfectio ceat. alterius legis prohibitiva: a 63. pari. 1. Phil. fract. - . ,
cum omnes obligentur Vitam conservare β. 3 o. Urt. I. Fur. not. . ac prohibeantur Occidere alterum g. 743. pari. I.Iur.
nai.) , si vel maxime consentiat g. 743. 8ayt. d. Fur. nat. . , Colliditur adeo in casu praesenti lex praeceptiva cum prohibitiva l ao6. pari. 1. Phil. 'HI. -υ. . Enimvero si lex praeCeptiva colliditur cum prohibitiva , prohibitiva vincit s. a o. 8art. t. Phil ρυδ. un . . Quamobrem in summa cibi missi Iur. Nac Pars VI. - Κkk penu-