장음표시 사용
451쪽
obligari velis 3 accipiens ainem, ad quid se alteri obliget 363.
E. gr. Si interrogo r Uisne mihi Iocare hortum tuum pro quinquaginta thaleris, & tu respondes: volo ; ego conditionem offero, tu accipis. Similiter si ego interrogo : Visne mihi dare centum, & ego respondeo: volo dare octingenta ego conditionem offerro, tu accipis. Conditionem adeo os ferens in contractu idem est, qui stipulatur ; accipiens v Otiqui promittit.
Cfοι nam In centractibus inter'etandis, magis attendenda sim verba verba n p. ereditionem accipientis , seu promittentis , quam conditionem in stra i serentis, si spatiaris, ausi verba illius ad verba dux referan-pretandis rar. Qui enim conditionem offert alterum sibi ad quid prae-εν- standum obligari vult, qui vero conditionem accipit idem uni a. sese obligat s. ys 9. . Enimvero nemo sibi alterum ad aliquid praestandum obligare valet ultra volus talem suam β.38 a. 8art. I. Iur. nar. , & contra promittentem pro vero habetur, quod sussicienter indicavilla 8 inrt.3. Iux. r.). Ex verbis adeo accipientis, non offerentis conditionem dijudicandum , ad quidnam ille huic sit obligatus. In pactis itaque seu contractibus interpretandis magis attende da sunt verba conditionem accipientis,stu promittentis, iuram conditionem offerentis. Izuod erat unum. Enimvero si verba accipientis reserantur ad verba osserentis conditionem; tum perinde est ac si verba offerentis repeteret accipiens, eaque ma faceret. Quoniam itaque verba offerentis accipi debent pro verbis accipientis, in contractibus autem interpretandis verba accipientis atten-Mnda sunt, per dram frata ;, ii vciba accipientis referanturast . Diqili sed by Corale
452쪽
ad verba conditionem offerentis, verba offerentis utique a
tendenda sunt. Guod eras alterum uestionem hanc movit Piugarebus in Symposiacis lib. 9.. . 13. & Grsim t. c. g- 3a.. recte distinguit inter verba abs tuta & relativa , quemadmodum ex demonstratione Propo fiotiis praesentis abunde liquet. Illustre exemplum praebent capitulationes de munimentis obsessis tradendis, ubi qui urbem obsessam defendit conditiones offers, sub quibus eam hosti tradere vult, qui eandem obsidet accipit, atque declarat , sub quibus conditionibus eam sibi tradi velit, nunc verbis absolutis, . nunc relativis , Prouti ad declarandum mentem suam requi.
De Jure ex communione primaeva residuo & Jure necessitatis in
s. 36 P. ras ex os munione primaeva residuum vocatur, quod', pes, I sex tam quam domini, rerum introducta sunt, nobis adhuc com manune petit in eas res, quae sunt in aliorum dominio. Wim a re
In communione primaeva ustis rerum corporalium necessa- siduum rius promiscue patet Omnibus F. I9. Part. a. Iurinan ip quodnam rum etiam industri alium & artificialium s ,3 a. para. a. Dr. dua αnat. . Ast introductis dominiis dominus excludit omnes jure in eas res, quae sunt in dominio ipsus Iao pari. a. Dr. nat. . Nullum adeo jus, in res, quae sunt in dominio alicuius, quoad usum earundem aliis competere videtur, postquam communi primarua su bl ita fuit. Inanem igitur operam nos sumere exustimaturi forsan sunt nonnulli, quando de jure ex communione primaeva adhuc residuo agere instituimus. Enimvero quem.
453쪽
admodum in capite praecedente vidimus, quamvis pacta sint seris vanda sq. 789. p. dit. φ. Fur. nar. , hoc tamen non obstante in casu emergente admittendam esse exceptionem; ita non minus in praesenti patebit, etsi domino soli competat jus de rebus suis quomodocunque disponendi, hoc tamen non obstante dari casus . in quibus exceptio facienda , immo hanc exceptionem tacite factam intelligi, cum dominio subjici res coeperint. De hoe itaque jure in praesenti nobis erit dicendum. Quoniam vero nonnulla supponenda sunt, quae ad Ius necessitatis in genere spectant; de eodem una in capite praesenti agendum au.
g. 36 a. Easusque Introductione dominiorum nemini auferri potate penisus usus d wι-nsen rerum necessarius. Etenim communio primaeva, quae ultra fiserunt usum rerum necessarium non extenditur g. a I .part. a. γαν. tenden β, . , jus connatum est O .part. 2. Pr. nat. . Enimvero cum intro' jus connatum nemini auferri potest f. 64. ρευ. I. Iur. nat. . ducerentW. Quamobrem nec dominiorum introductione usus rerum necessarius alicui penitus auferri potuit.
Penitus nimirum aufertur alicui usus rerum necessarius, quanis do non datur modus ullus , quo eundem obtinere potest. E. . Si esurienti nullus inodus conceda r cibo potiundi, quo stomachi latrantis desideria expleat; usus cibi necessarius, adeoque ius omne ad eas res , quae cibo inservium, eidem penitus ademtum est, ut propterea ipsi fame sit pereundum. Dico igitur, dominia rerum ita introduci non potuisse, ut ob defectum cibi omnis alicui fame sit pereundum. 363.
Gisutia Quoniam introductione dominiorum nemini auferri po-
iuris ex test penitus usus rerum necessarius g. 6 a. II dominia introia communio- m inrelliguntur cum tacita hac reframime, ut, liis casi emergente ne prireaeis contingat alicui flenitus a ferri necessarium rerum usum, eidem jus residui. aliquod est ram in ea1 re , qua sunt ιn dominio. . Atque D stirco by GO Ie
454쪽
Atque ita ostendimus , jus quoddam in eas res, quae sunt in dominio, ex eommunione primaeva adhuc reservatum esse ho- . minibus, quod quale sit nunc porro inquirendum. Jus adeo homini competere aliquod in res, quae in alterius dominio sunt natura, independenter a voluntate domini absurdum non est. quia repugnare videtur dominio , quod reliquos omnes excludit jure disponendi de re pro lubitu suo , quia ipsa lex naturae exclusonem restringit, ita ut eidem tacite inst haec restri. ctio , nisi casus aliquis emergat, quo aliquis penitus privare tur usu rerum necessario: Quinam vero sit necessarius iste usus, ex. iis abunde liquet , quae alias de comunione primaeva demonstravimus. Dominia rerum non fuerunt introducta, ut usu rerum necessatio quidam carere cogerentur, sed ut de eodem melius prospiceretur universis II. pari. a. D . nat. . Ipsa sane dominia introducta in causa sunt, ut rerum industrialium atque artificialium numerus multiplicetur , & viles atque abjectas, immo etiam dissiciles operas praestent aliis, qui stante communione primaeva eas praestare nollent. Sed nostrum jam
non est de his prolixe dicere, quae unusquisque levi attentio. ne ad ea, quae quotidie ubivis obvia sunt, assequi potest.
s. F6 Iu necessitatis est, cui sola necessitas locum facit, ad a,- Ius necessi-ctus quosdam alias non licitos, propterea quod sine iis oblim ratis quia gationi cuidam indispensabili satisfieri minime posset. Un- sit. de sequitur, actum risum, ad Pem necessivas jus dae, esse deberemeaeum unicum satis orient obligationi cuidam ini ensabili.
Jus adeo necessitatis oritur ex collisione legum, adeoque per modum exceptionis. Quando itaque. vulgo dicitur, necessitatem nullam habere legem; id duplici modo spectari debet. Nimirum aut phyfice impossibile est, ut quis obligationi suae satisfaciar, di tum valet illud, ad impossibile nemo obligatur vno 9. Pare. I. Phil. racti sinis. , atque inevitabilis istiusmodi
necessitas utique nullam habet legem ἔ aut in casu emergente
impossibile est ut obligationi tuae satusaeus , nisi quid iacias,
455쪽
aut omittas, quod alias facere, aut omittere non liceret, & tum Macessitas non dicitur nullam habere legem nisi quatenus consider turea lex, a qua exceptio facienda. In priori ina su lex sim citer accipitur; in casu posteriori relative pro ea, a qua exceptio facienda. Absolute adeo dici nequit, necessitatem nullam ha b ce legem. Patet praeterea in casu priori necessitatem, quae legem respuit, independenter ab omni lege oriri; 4n casu autem posteriori oriri a lege, quae alteram vincit. Omnia haec manifestiora evadent per ea, quae mox demonstrabuntur.
g. 363. reptiones Exceptiones is casu collisionis legum facunda pretinens ad jusis legum necessitatis. Etenim quando leges duae inter se colliduntur, resis, e fieri non potest, ut utramque simul serves, seu utrique smul Dale sine satiSfacias f. a O6. pari. ἐ. Isic mare. amv. , & haec collisio
jac exceptionem parit . ao T. para. f. Phil. pract. -υ. . Quam obrem cum in casu collisionis faciendae sola necessitas eff-
ciat, ut lege una neglecta alteri satisfacias f. m. , adeoque jus det ad legem unam non servandam, ut obligationi, quae ex altera, fatisfacere possis I. 3 6.Parr. I. PLLρract. -- ῖjus autem necessitatis sit, cui sola necessitas locum facit adactus quosdam alias non licitos, propulea quod in dispensabili cuidam obligationi satisfacere non potes s 64. ἀexceptiones in casu collisionis Jegum facicndae ad jus necessitatis pertinent.
Nimirum moraliter necesse est . ut utrique legi latissat M. TIS. Partι. Phil. pract umυ. , aut si de lege perinissiva sermo fit, huic quoque satisfacere liceret g. I o. stare. e. ra I pract. univ. εοῦ ast physice impossibile est, ut utrumque fiat. Ne-κ cessitas physica tolli nequit, adeoque necessitas moralis quoad legem unam cedere debet eidem, ut legi alteri satisfieri possit. . Necessitas itaque licitum facit neglectum legis unius, qui alias non foret licitus, & actum, qui a lege permissiva dependet, facit illicitum, qui alias foret licitus. Atque adeo pater, ne
456쪽
eetam ess. quandam vim in Ieges etiam naturales , atque a vero aberrare, qui eidem nihil essicaciae clina moralitatem actionum tribuere vOIunt. Quoniam vero necessitas facit, uiaegem quandam negligere liceat, quam allas servari oportet, necessistas utique dat jus ad actum quendam, sive positivum, sive ne- agativum, quod alias nemini competit , ut adeo non eantumis modo excusetur, qui legem non servat, & necessitas tantammo. do det veniam legem non servanti, quemadmodum nonnullis visum est. Immo quod proprie jus est, non dici .potest saltem favor necessitatis, quasi neglectus legum indulgeatur ex mero favore. Legem non transgreditur , qui eam Propter e ceptionem in casu collisonis faciendam negligit, cum tum n cessitas eundem liberet ab obligatione servandi, pmpterea
quod nemo Obligari potest ad id, quod impossibile β. ao parti . Hi Praz. unm. , tonsequenter nec ad simul servat. dum duas leges, quae simul servari impossibile est.
366. Si ineυitabilis a se necessitas, i resistere in me ια, ατ nes De nece a facias id, quod lege jubera'ad id faciendum non obligans. Etenim eate meri si necessitas inevitabilis, cui resistere minime potes, adiit, ut risu cia non facias id, quod lege jubetur; ut facias impossibile est, refisti Maru quoniam necessitas ista inevitabilis suit, nec tibi imputa- μααri potest, quod facere nequeas, quod lege jubetur 6. sa 8. 'art. l. hi My. univ. . Quamobrom cum nemo obligari possit ad id, quod ipsi impossibile I. ao9. para. l. Nil prag. uni ' , praeseriim cum ipsie in causa non sit, ut sit impossibile . I a T. pari. I. Phil. Oct. univ. n, si inevitabilis necessitas, cui resistere non potes, adiit, ut non facias id, quod lege jubetur, ad id faciendum non obligaris.
Homo obligatur ad corpus suum conservandum 343. Part. l. Iur. nar. , adeoque ad Cibum ac potum capierulum 38 . pari. l. Fur. nar. , ne fame necetus Enimvero pona mus tumorem cibum ac potum deglutiri non Possi, neces1
457쪽
tate, cui resistere minime potes, compulsus a cibo ac potu abstinere debes, etiamsi fame tandem neceris. In hoc igitur casu obligatus non es ad eibum ac posum capiendum , ne fame ne- ceris , & ubi tandem fame pereundum, hoc tibi imputari non ν potest, ut habearis pro causa mortis tuae, quoniam abstinentia ab omni cibo ac potu non fuit libera , sed simpliciter necessa- ria. Idem dicendum est, si per vastum mare navigantibus deficit omnis cibus ac potus, aut si tanta fuerit annonae Caritas, ut habere non possis, unde famem expleas. - Aliud exemplum est, si incendio suborto mater ex aedibus fugiens infantem in cunis vagientem relinquere cogitur , ut flammis feralibus to reatur: neque enim tum dici potest obligata ad infantem flamma eripiendum. si T.
T rita em Quoniam lex non obligat ad id faciendum , quod jue pilo letum bet, si inevitabilis necessitas, cui resistere minime potes, ad-
praeepit - sit, ut non facias g. 366. I leges naturales tacitam hanc hahenaram. μι eptionem, nisi inevisatius necestas, cui resistere minime flores, adsit, ut non rarias.
Casus adeo extremae necessitatis in Iege praeceptiva etiam naturali exceptus: extrema nimirum necessitas ea est, quae inevitabilis & cui resstere minime potes. Quoi fi necesstatem. istam, cui resistere non potes, evitare potuisses; quod eam non evitaveris, tibi imputabitur 3. 33 2.pιrt l. Phil. pract. πιπυ. , consequenter tibi etiam imputabitur, quod non seceris, quae Iex jubet, quoniam facere potuisses squidem necessitatem istam . evitasses. Atque in hoc casu dici potcst, te miseratione magis excusari, quod non seceris , quam quod jure non seceris. Ita lex naturae stomachi latrantis desideria explere jubet, cum ta-esta hac ἔxceptione, res impossibila sit, ut quod ori ingcstum deglutias, vel nisi impossbile sit, ut cibo ac potu potiaris. Similiter in altero exemplo lex naturae iubet, ur mater infantcmin cunis vagientem flamma eripiat, incendio suborto, sed cinntacita exceptione, nisi ipsi una cum infante sit pereundum, s cui-
458쪽
De Fure ex communione prisaeua residuo cte. 419
dem fugiens infantem in cunis relinquere nolit, vel etiam nisi , impossibile sit, ut iplum flamma eripiat. Lex naturae nobis innotescit per rationem 3. a s 9.part. l. PHLyract. Vniri , adeoque rationi consentanea est f. 48s. In b. empiri , seu quia demonstrari potest 3. 4s s. part. ι. PHLPracI. Num. , rationi consormis est f. 486. Uyc.. empir. . Quamobrem praecipere nequit . quod physice impossibile , consequenter quod absurdum est. Quando itaque in casu emergente physica impossibilitas, quae essicit ejus, quod praecipitur, oppositum simpliciter necessarium, cum necessitate morali, quam lex imponit, colliditur, illa hane utpote omni vi tum destitutam vincit, . . adeoque lex casum istum comprehendere nequit. Lex disponit de actionibus liberis, quae a libertate animae pendent s3. I a. Part. . Phil. pra I. univ. , ut non minus possibile sit actionem a nobis committi, quam omitti 3. 9 I. Pota. empir. , & tum libertatem restringit necessitatem moralem actionem commitis tendi , vel omittendi imponens , quatenus vel praecipit, vel prohibet , II 8. I 63.164. para. l. Phil. pract. unis. . Quamprimum igitur natura rerum actionem essicit fimpliciter impos.sbilem, cum eandem in casu isto ex numero liberarum acticiis num eximat, non amplius manet Objectum legis naturae : quae eum adeo in casu isto de eadem minime disponat, necessitati
s68. Quia casius necessitatis inevitabilis, cui resisti nequit, se re
lege minime continetur I. s67. ; qui in eodem ominis actio. Merar anem, quum lex prWipit, legem aeon transgredior I. I 39. pari. . 'ς D. Phil. Wact. umν. consiquenter cum actio ejus legi naturae contraria non sit, s.cit. , noπ peccat I. 44 O.'t. I. Phileractam N. .
lia mater infantem flammae concedens, cui eandem eripere nequit, & ex domo , quam eadem corripuit, aufugiens, ne una cum infante pereat, non peccat, cum in hoc casu lex nota praecipiat servare infantem , quae servari a matre nequit. Similiter non peccat, qui ab omni cibo ac potu abstinet, quem
459쪽
deglutire non potest, quia lex non jubet rapere cibum ae p tum, quando deglutitio impossibilis. Quamvis vero haec ad
manifesta videantur, ut tam prolixa explicatione indigere non videantur; nostrum tamen eue duximus nihil eorum Omittere, quod huc facit, ut veritatem penitus perspiciamus. Quam vis autem necessitas irresstibilis , quatenus inevitabilis, liberet a peccato; aliud tamen dicendum est, si ea fuerit evitabilis. Qui enim necessitatem fibi irrefistibilemevitare potuisset; is fibimet- ipfi imposuit necessitatem peccandi, cui deinceps invitu&parere cogitur. Culpa igitur non vacat . quando neccistati, parere cogitur, quamvis nucesiliati demus veniam, prouti culpa major, vel minor est, quam commist, in non evitanda, quod vel fu ilius, vel dissicilius evitai l . poterat. Arque tum necussitas,
eis ressti nequit, e Musatin nem . quandam tribuIt : quae quam
tum vvleari ex iis aestimandum, quae de culpa saris prolixe d monstravimus in parte prima. Philosophiae practicae uruver suis.
s6 9. D. - ἀ uamdiu impedimento inevirabili adtae r est, ne me to ιμω uster, quo minas scias, quod lege iubetur lex ad c dum reum ab Q. sed obligari Etenim quamdiu impedimento inevitabili adhuc rasisti A reniti potest, ne obstet, quo minus facias, quod lege jub tur ; in tua quidem potestate non suit, incere, ne illud se- D tibi offerret , illud tamen removere potes, consequenter necesse non est, ut omittas, quod erat committendum. Quamobrem cum nulla adhuc adsit ratio , cur obligatio cessare debeat, seu nihil adsit, quod vim obligandi Iegi duiuus hanc adhuc retinet, adeoque ad faciendum te obligat..
Nimirum quamdiu possibile est. ut legi satisfacias, eidem is tisfaciendum ; quando vero impossibile est, ut satisfacias, petse patet. . eidem sati fieri non peste. Quamobrem eum lex non obliget adiri, quod impcssibile L et os, pint. ι Phra rua. um suam Obligandi tamdiu retinet, quamdiu imposi
460쪽
De ure ex commanione prime re more. MI
sbile non est ut servetur. Ita lin exemplo, quod ante dedimus not. 3. 367. , etsi macer evirare non potuerit casum, quo ruinma domum corripuit. & in ea scalam se pet quam ad infantem in cunis cubantem ascenditur si tamen adsint scalae ut per fenestras in cubile ascendi ac infans servari possit, adhua obligatur ad infantem servandum: si non sterc, omnino pec cat; sit ita. quod perplexitas nimia, aut metus incertus, ne isse an cum ipso infante ipsi sIt pereundum, excusationem tribuat, utpote culpam minuens. Agitur hic de rigore juris naturalis, . quae exceptionem non admittit, nui quando necessitati ineu, tabili nullo modo resisti potest. Ceterum cum non semper cuivis pateat modus, quo impedimento , quod casu offertur, resisti potest; fieri utique potest , ut qui eidem non resistit, etsi simpliciter impossibile non esset, . ut resisteret , ignorantia 'invincibili laboret, aut ignorantia, quae ob circumstantias prinsentes ad eandem prmius accedit, tumque haec ipsa ignorantia impedimentum respectu agentis irrefistibile essita, quod in
se spectatum tale non erat. Multa circumspectione opus est, . ne necessitas , quae enceptionem a lege facit , ultra sitos limiates extendatur,. nec ex parte agentis rigor lagis extendatur in inimium, hoc est, ultra ea, quae in potestate.agentis sunt, usu facultatum a circumstantiis praesumibus pendente, quemadmo.
dum ex Psychologia satis sipoque constati Usum, quae hia dicuntur, habent in praxi etiam morali, quando de impedia
meritorum reminione agitur, ne, quod difficulter insuperabile est, pro fimpli ter tali habeatur , nec quod in .se spectatum isti perabile statim cuilibet promiscue superabile. existimetur. Nee nimia accusari potust serupulositas in iis , quae ad cono scientiae custodierni laciunt. , qua integra ac imesa frui magmaselieit1tis pars est Qui de casibus conscientiae tractant, --rum scrupulostas nimia non est, quam veritas defendit. .
Qurini et υροι tamdiu ad faciendum obligat, quana diu doliauctima utientci Qt inevitabit, adhuc. Iesisti potest 3. 369. , fissores