장음표시 사용
431쪽
- quod ineendium fit suboriturum ; sed quod certum non se an- non casus contingere possit, quo incendium oritur, qui non una de causa contingere potest, cum in istiusmodi eventibus incertis eligatur quod tutius.
s 3 3. Raaias Sisatus rerum praesens in ratione sinciente promissionis non promissa non continetur; promissa inse non habent taratam coniarionem , si res habeant taci- maneant, quo sunt loco. Quoniam enim ex ratione tussicien- .ram condi- te promissionis intelligitur, cur promissor quid promiseritrionem, sires f. 36. Ontol. ; si status rerum praesens in ratione suffciente maneant, promissionis non continetur , nec propter eundem promise
quosunt loco sum dici potest , quod promisit promissor, consequenter
quando res non manent eo, quo sent, loco, ratio sufficiens promissionis minime deficit. Quoniam itaque interpretatio restrictiva locum non habet, nisi deficiente ratione sufficiente promissionis g. sa 6. ; nec casus excipi potest, quo res non manent, quo sunt loco. Quamobrem promissa in se . non habent tacitam conditionem, si res maneant quo sunt loco, si status rerum praesem in ratione lassiciente promissionis non continetur. Sunt sane plurimi, qui existimant, promissa semper tacitam
hane habere exceptionem, si res maneant, quo sunt loco, cum mutatione status rerum mutari etiam promissi statuentes. Sed quemadmodum falsa est haec opinio, ita etiam periculosissima, cum ViX Unquam Propter rerum humanarum inconstantiam deficiat causa, cur quis pacto stare nolit, & semper aliis quam juris speciem fraudi imponere haud difficile erit. Ita ficonventum fuerit, ut certo pretio redimantur captivi, non licet exigere pretium maju3, propterea quod praeda ingenti au-ἀm fuerit qui redimere vult.
432쪽
De Interpretatione. 3933 34. L paras rerum praesens in ratione sussciente promissumis con- 22sandoia tinetur; nomisa in se habent tacuam convitionem, si res mane- beant. ant, quo sunt L . Quoniam enim per rationem sussicientem
promissionis intelligitur . cur promitar quid promiserit g.
36. Ontol. I, si status rerum praesens in ratione sessiciente promissionis continetur, promissor ideo promisisse intelligitur, quod status rerum praesens talis visset, non promissimis, ii non fuisset. Quodsi ergo status rerum prassiens mutetur, adeoque eaedem non maneant, quo siunt loco s. a 9o. Ontia. ; ratio sufficiens promissionis dencit s. s6. nral. . Quamobrem cum Casius excipiendus sit, quo ratio suffciens promissionis deficit s.s o. i si status rerum praesem in ratione sussiciente promissionis continetur , promissa in se habent tacitam condi- tionem, si res maneant, quo sunt loco. Gratius i. c. hue refert, quod passim in histo iis legamus,legatos a suscepto itinere domum rediisse deserta legatione, quod res ita immutatas intelligerent, Ut lota lagationis materia aut . . causa cessaret. Exemplum occurrit apud Taratum lib. a. Ηιδα I. ubi Titius msius fuerat a patre ad pratulandum Galba qui Oecisus interim erat, Othone succeuore. Annon vero consultius sit, ut, antequam redeat legatus , in mentem mi tentis inquirat, cursum interea sistendo, mon est hujus loci disquirere.
I. I 33 . . Quoniam promissa continent in se tacitam hanc tondi.G- Ο etionem, si res maneant, quo sunt loco, quando status rerum mullae praesens in ratione fissiciente continetur f. 33 4. , minime Gm sir Hur autem habent, quando non continetur f. s 33 ; promissa immm,com
433쪽
Atque adeo patet, quomodo cum grano salis, ut loquitur oppertis in Cynos. leg. c. 39. accipi debeat illud brocardicum Jctorum e conventionem omnem ρntelligi rebur Isc flauribis, ne omnis fides inter mortales elevari possit. Promissa nimirum semper sunt servanda , quaenam status rerum fuerit mutatio, quamdiu certum non est, intuitu status praesentis tantummodo promissum esse. Ita amico pecunia indigenti promitto, me donaturum centum thaleros. Sed irruens hostis domum meam diripit & vastat , ut ipsemet pecuniae sim maxime indigus. Nemo non videt, propter rerum statum mutatum promissum non esse servandum, sed cum promitturem, me hunc casum tacite excepisse & ad 'statum rerum praesentem unice animum attendisse. . I. I 36. ' εμ casu Si casus er mergit, Po verba sequi illicitum esset, seu let
mergente, natura repugnaret; casus Me excipiendus est. Etenim cum obliqv regnat gatio naturalis, seu quae a lege naturae venit, sit immutabilis com volun - s. 342. pari. I. Phil.pra . umυ. ; nemo sese obligare potestrare ob ra- ad id faciendum, quod legi naturae repugnat. Quamobremnonem a- si quis cassis emergit, quo verba sequi legi naturae repugnat ratem. ret; cum nemo praesunmur voluisse, quod cidim repugnat, casum hunc excepturus intelligitur, qui locutus cst, si praeiens esset. Quamobrem cum ita facienda sit interpretatio, quemadmodum eam faceret, qui locutus est , si praesens estet, vclsi eidem cognita fuissent, quae nunc palam sunt g. si1. ; si casus emergit, quo vel ba stqui illicitum esset, seu legi laeturae repugnaret, cassis iste Omnino excipiendus est. Quoniam voluntas pendet a judicio intellectus quando in sus aliquis emergens, quem praevidere non datum tuit, cum voluntate pugnat, aut idem repugnat judicio inici lectus, a quo voluntas dependet, aut ipsi actui volitionis, quandia sui iacet, duo pacta, vel duae leges in casu emergente inter se collidun- . rur, ut exceptione OPu si , adeoque quaeritur, quomodo fa-
434쪽
cienssa sit exceptio. Proposibo praesens pertinet ad casum priorem E gr. Qui gladium adpositum reddere promist pro lubitu repetenti, eum non reddct aggressori. seu laedere alterum intendenti 979. pari. r. Iur. no J. Quoniam enim nemo ad hoc concurrere debet, ut alter vulneretur f. 74O. Part. l.Jur. nat nec alterum in periculum vitae adducere 9 746. pari. . Iur. nar ς legi naturae utique repugnat reddere gladium depositum et . qui alterum vulnerare , aut interficere intendit. Quando itaque gladium depositum reddere quis promittit prolubitu repetenti, casus hic tacite exceptus intelligitur, cum in eodem promisso illicita foret. Similiter rem depositam non reddet deponenti, si dominus eam repetat. Quoniam enim qui rem alienam in potestate habet, & novit, cuJusnam ea sit. eam domino restituere debet , 467. para. a Fur. nat. ; leginaturae repugnat, domino repetente, eam reddere deponenti. Quando itaque depositarius vi contractus deponenti promittit, i se rem depositam redditurum ἔ casus hic tacite excipitur, quo minus eandem repetit.
s. s 37. Quoniam si casus emergit, quo verba sequi illicitum es De eiaisione set, casus hic excipiendus g. 36. , quando vero casus c- ροβι vel 9- mergit, quo verba pacti Vel legis sequi illicitum esset, pa gucum legectum vel lex cum lege naturae colliditur in eodem casu j. natara ina o 6. ρart. . Phil. straci. un .); auando ιn casu emergente ρa- ease emere iam, vel lex Mutitur cum lege natura, casus hic a facio velle-gente ge exciriendus. Nimirum quod pactum, Vel lex seri vult, lex naturae non vulti fieri & contra in casu emergente, ob circumstantias scilicet, quae ordinarie in casibus aliis non adsunt. Atque adeo tum pactum, vel lex colliditur Cum aliqua lege naturae, cum qua per se minime collidebatur g. zo6. Part. ι. PHL pract. uniυ. .ropter immutabilitatem vero legis naturalis & ab ea venientis obligationis 6. I alura. Nit 'act. iνυ,leX naturae praefertur.
435쪽
seu obligatis naturalis.vincit eam, quae pacto contracta est, aut a lege postiva venit. Atque adeo patet interpretationem restrictivam in casu emergente ob pusnam cum voluntate prinpter rationem naturalem,quem OdumG otivi loquitur,proprie fluere ex collisione pacti vel legis positivae in casu emergente cum naturali, consequenter pactum, vel legem ad eum casum extemdi non posse, sed ipsa. lege naturae eundem esse exceptum. Egr. Ut contractus depositi depostarius rem depostam reddere tenetur deponenti , 378. parto 4. Istronati , ast vi legis naturae eandem restituere debet domino f. 467. Pare. 2. Iurarat. . Utrumque cum fieri minime possit, contractus tam casu, quo minus rem depositam repetit, colliditur, cum lege naturali 3. 2o6. Part. r. m. Pract. Mnev. . Quoniam itaque ab obligatione naturali nemo sese liberare potest f. I. a. pari. t Phil. pract. unιν.) ἰ lex naturae vincit contractum syao8. pari: I. Phil. prael. Quin . Sane statim ab inrtio illicitum sciret ita contra. here, ut rem alienam deponenti promittas re ipse, non domino repetenti eandem restituere velle. In praesent, adeo non tam
aeritur, quaenam foret volunta4 ejus, qui locutus est, si praesens esset, sed quaenam esse deberet. Quoniam vero in dinhio velle praesumitur , quod vellet debet; aeo casus emergens cum voluntate ipsius pugnare dicitur, nihilominus excipiendus. etiamsi qui locutus est, eundem excipere nollet, Nopterea quod ip ex naturae eundem excipit.
ne easee . Si casus, emergis , . in quo verba silai , seu eoram signi caret mergense, Wyrao Mine miseere mmis gr6eforet ei, quem quis ad alafaidi sui non satas Atasta dam obligare volum vel qui se aberi obligare voltiis; convenu os casus .ue, excpiendos. Etenis cum ad commoda aliorum
sitiu --- pro Venda non obligemur, nisi quatenus citra neglectum,nuatis, vel officii erga se ipsum fieri potest sc 6O8. 8art. 1. Prinas. ', n erga se '- Ino praesumitur se alteri adeo obligare volvisse, ut sibi iplinisi . . mium desit, consequenter ut faciat, quod sibi nimis grave,
in molestum foret. Quodsi erSo casus emergit, in quo verba isequi,
436쪽
Dὸ Interpretatione .. 397 sequi, seu eorum significat ut proprio stricte inhaerere nimi grave seret ei, qui se alteri obligavit; .dubium non est, quinis hunc casum exciperer, si praescias cs cl. Quamobrem cum ita facienda sit interpretatio , quemadmodum eam faceret, qui locutus est, si praescias esset, vel si eidem cognita stassent, .
quae nunc palam sunt s. s. l. , si casuSemergit, in quo ver.
ha sequi, stu eorum significatui stricte inhaerero nimis grave. foret, qui se alteri obligare voluit, cassis iste excipiendus est.
Quodsi ponamus , lagislatorem tulisse legem, quam in i
casu emergente oblarvare nimis Da vestret ei, quem ea lege ad quid faciendum, vel non faciendum obligare Voluit le-gislatos; hic omnino durissimam hanc legis observantiati non volvisse praesun ituri, adeoque dubium rum est , quin menti legislatoris conveniat, ut excit fatur: Quamobrem cum in interpretando inquiramus in mentem legislatoris . 4s 9. r, contra verborum significatum casus iste utique excipiendus. . diluod erat alterum. . E. gr. Qui rem ad dies aliquot commodavit, intra eos dies eam repetere poterit, si ipse eadem valde egeat. Neque enim
usum rei suae alteri concedete renetur, quemadmodum facit, . qui remi commodat. 3. 418. γα. 4-Jur. nat. , qui ipse eadem et a immo nemo hoc facere praesumitur, Praesem tres ipse eadem valde egear, nisi singulares adtat rationes, ob quas hoc facere malir. Quodsi ergo ex insperato casus emergit, quo commodans re sua ipse valde eget, nimis durum foret, is ulum ejus alteri concedere tum deberet, consequenter dubium non 3 est, .quin Casum hunc, cum commodaret, exeepisset, fide eoeogitasset, vila commodatario interrogatus suisset, num intra eos .dies, ad quos commodaVit, rem repetere nollet, si ipsummet eadem valde egere contingati Similiter qui auxilium iam derato promist, exeusabitur, quamdiu ipse domi periclitatu .im quantum copiis Opus habet. Quoniam enim nemo tenerur
437쪽
ederato promittere auxilium, nisi in quantum ipse eopiis non habet opus, quemadmodum suo tempore constabit, quando de jure gentium acturi sumus, immo nec quisquam hoc facere praesumitur, ideo casus hic tacite exceptus intelligitur, ut adeo auxilium praestare non teneatur, nisi in quantum copiis opus habet, adeoque nullum, si omn ,.s opus habet. Addit porro
Grotius i. c. f. 27. concessionem immunitatis vectigalium & tributorum intelligi de quotidianis & anniversariis , non de iis, quae summa necessitas exigit, & quibus carere Resp. non potest. Etenim Ossicium boni civis est, ut pro virili conferar, quicquid ad servandam Remp. requiritur, nec superior in favorem quorundam ceteros nimium onerare debet, id quod etiam ex parte eorum, qui immunitate alias fruuntur, charitati repugnat. Hinc itaque colligitur, dum immunitas vectigalium& tributorum fuit concessa, ea tacite excepta suisse, quae summa necessitas exigit, & quibus Resp. carere nequit. Huc etiam refert Graius, quod morbus sonticus patris vel filii t quo scilicet vita ejus periclitatur eum excuset, qui operas vicino ad aliquot dies promisit. In hoc enim casta operas praestare prominas repugnaret amori, quo recte patrem, vel filium prosequimur, adeoque nimis durum seret, si contra eundem ad prauhandum operas promissas obligatus esse deberet. Nemo adeo dubitabit, quin hunc insum excepturus fuisset, qui operas promisit, si de eo interrogatus fuisset, cum promitteret. Alia adhuc exempla vide apud Soream Iib. 4. de benefici c. 3s. Sed demus etiam exempla, in quibus casus emergens sub ve
bis legis comprehensus excipiendus, quod verba legis sequi nimis durum foret. Pertinet huc interpretatio restrictiva legis positivae divinae de nullo opere in die Sabbathi faciendo, quam fecit Christus hydropicum Sabbatho sanans Luc. XIV. 3.& seqq.
Excipiebat enim eum casum . quo quis asinum ac bovem in puteum cadentem die Sabbathi continuo extrahit. Cum enim
jus naturae unicuique commendet rerum suarum conservatio.
nem , 438.4 a. 448. N a. Jur. t. ἔ observantia legis de nullo opere Sabbatho faciendo nimis dura foret, si eo - . que extenda deberet, absque ulla ratione, ut ne quidem peri-
438쪽
Culum avertere liceret, quod rebus suis imminet, cum nihil' hic eommittatur, quod reverentiae erga Deum contrarietur, sed quod potius voluntati divinae, cui jus naturae consentaneum est, f. a 84.part. . Phil pract. -ιυ. , conforme. Hinc merito stultam appellat Pussendor 3 I. c. 3. 22. Abyssinorum religionem, qui tempore quadragesimae tantopere sese jejunio macerant, ut animi & corporis viribus defecti hostibus, eo tempore incurrentibus, resistere non valeant, cum tamen jusse defendendi adversus hostes cuilibet populo ipsa naturae lege sit concessum, quemadmodum suo loco ostendemus.
f. I 39. Si duo pacta vel duae leges eo Mantur in caseu emergenre I ex- De collisione oeptis racienda. Etenim quando duo pacta inter se collidun- pactorum estur in casu emergente, fieri haud quaquam potest, ut utro' legam ιneaisque simul stetur, seu simul praestetur, quod in utroque pro se emergen-mmum , ac diverso tempore commode praestari potest I. u.s i o. Outo ). Necesse igitur est, ut in .su isto uni tantummodo satisfiat, neglccto pacto altero. Quamobrem cum tunc casus emergens sub pacto altero comprchensus vi significationis verborum sit excipiendus ; si duo pacta in cassi emergente colliduntur, exceptio facienda est. diuod erat
Quod collisio legum pariat exceptionem, patet pereas quae de legibus naturalibus demonstravimus 3. ao T. pari. 1.
Hi pract. unis. . tauod erat alterum. Quaeritur vero jam , quomodo facienda sit exceptio , seu quomodo pateat, quodnam pactum alterum vincat, quodnam alteri cedat, & quaenam lex vincat alteram, quaenam alteri cedat. id in collisione legum obtineat, iam demonstravimus alibi 3. aro. G seq. part a Phiarao -ιν. . Restat igitur, ut e iam ostendamus, quid in collisione pactorum obtineat. Norandum vero , quando hic dicitur, auo pacta inter se eollidi; id etiam intelligendum esse de duobus promissis in eodem pa-
439쪽
tenus legι- tenus enim promissa continent, qui promittit, obligatur ad has asini- aliquid dandum, vel faciendum, vel etiam ad quiddam non lentari faciendum, vel non. patiendum c g. 36 3. 3 I S. 8art. Prinat. . Quamobrem cum propositiones, quibus enunciatur, quid promissarius agere, vel non agere dc beat, sint veluti regulae, juxta quas actiones quasdam suas determinare obligatur g. 473. Onto ) , regulae autem, juxta quas actiones nostras determinare obligamur , simi leges g. 333 .part. r. Phil. aq. unm. I pacta, quatenus promissa continent, la-ubus assimilantur.
Idem omnino est effectus pacti , quatenus promissionem. continet, atque legis. Cum aenim non minus pactum, quam. Iex inducat Ohistionem, adeoque necessitatem agenda, vol non agendi imponat s 3. II 8. pari. r Phil. Pra I. umidi. ; libertatem agentis restringit quoad certas actiones, ut de iis non amplius statuere possit pro lubitu suo, sed quoad easdem dependeat a Voluntate alterius, cui obsequendum. .f. 34 I.
De MurAM Quoniam pacta, quatenus promissa continent, assim legibus uno Iantur legibus β. 34o. , si 'da plures stromis semes continent, pacto com ru in tisiam spectare datur leges, quot 1nsunt prorassa Mersa.
ς' μ' Pactum solliret plures promissiones continens est veluti compositum ex pluribus simplicibus, quorum singula singulas prOmissiones continent. Quodlibet istiusmodi pactum simplex eum legi assimiletur 3. 34o. ς tot omnino pacto composito inesse intelliguntur leges , quot insunt promissiones particul xes. Qui promittit, repraesentat Personam ejus. Cui lex prae-
440쪽
. scribitur; is autem, cui promittitur, habet sese instar legislat ' is, cujus voluntati parendum. In pactis adeo bilateralibus quoad diversa promissa reciproca unus idemque repraetentat perionam& legislatoris, & subditi. s. s a.
Similiter quia pacta, quatenus promissa continent, legi- matenus bus assimilantur q. 34 i , quae vero ad agendum obligant, pactum legi
leges praeceptivae sunt 3. t 64.part. hil radi. univ. , quae ad prae G ιmae, non agendum obligant, proli iti Vae g. i 63. pari. I. Phil. ρribit, pract. unm., quae ad agendum di non agendum non obligant, spem, s-
sed jus saltem agendi & non agendi dant, permissi vae I. ab s. va qum
stari. l. Phil. 8Oct. unm. ; quatenus pactum promissionem coArinest leat. vi agendo, DP praceprava amvalet, quatenus vero contineI ρ missionem de non agendo, legι prohibirmae, B quatenus concedιι IusModi, vel etiam non agendi, wP Permissisa. Disserentia eadem est promissionum in pactis, quae est legum. Nimirum utrobique aut necessitas quaedam agendi aut non agendi imponitur , aut liberum alicui relinquitur, ut prolubitu quid agat, vel non agat, ac alter pati teneatur, ut agat, vel . non agat, prouti visum fuerit.
I. 343. Si pactum permittens eolliditur eum j ense, stermittens cedit De collis Me jubenti. Etenim pactum permittens legi permissivae, jubens pacti legi praeccptivae aequivalet s 4 a. . Enimvero silex prae- ωiuentis Nceptiva& permissiva inter se colliduntur, pcrmissiva cedit labentis praecepti VX g. a ιι .part. I. Hic pracI. uniυ.). Quod ii itaque pactum permittens colliditur cum jubente, peruritiens quoque cedere debet jubenti.
Patet adeo, nos pacta reduxisse ad leges, ut sine ulla opera demonstrari possit, quomodo in pactionibus fieri debeat exceptio, quando ex casu emergente inter se colliduntur. Quod jubetur, cum ad id faciendum lunus obigati, necellirium est.