장음표시 사용
411쪽
rte ulterius etiam progressus est, hoc vel illo homine rectius appellandus actum agere nolo. itamen,qui de corpore in corpus migrat , dc sese hac ratione pene in immensum propagat, Uenitus contagiosus dici meretur : non video j urepidem tum illurn morbum bis conditioni
us exacte praeditum ea nuncupatione privare ebeamus. Mihi quaena verum omnino con-
agium resipuisse videtur : et si illud inferiori
radu constitutum putredinis minus malignae,
yel potius innoxiae fuerit soboles , seminarium Jamen haud dubie contagionis aliquod in ipsislaaestaere , quod pluribus perinspirationem orti unicatum simili eos labe postea infecit, ume diverso in affectionibus illis , quae per proprie accidere dicuntur , nihil reipsa de corpore in corpus, tanquaria inquina mentum quoddam xransmittatur: sed dum axat a forti imaginatione per sensum,&memoriam impressa ad idem patiendum cieamur, ut prae-L scitante aliquo,aut uisic loquar praeminin
ente nobis diligenter ttendentibus, contin- gere solet. Itemque secundum poetam : Cum ladunturo ipsi. Quamvis sorptasse horum lippientium,videlicet, sictu & ta- bidorum paulo diversa est ratio. Verum misi ss litis,ad alterum problema , de quo prolixius& accurate in tuis disseris, accedo. In plum- 'i igitur natura excutienda, cum de ejus pon dere& gravitate quaereretur,id unum,ut Gai
412쪽
n im Sc Aristotelem inter se committas , tib propositum esse animadverto : ita quidem ii pro hoc contra illum omnes tuas rationes &argumenta, ceu spicula quadam dirigas. Liceat amem mihi quaeso mei exercendi, &abs te discendi gratia ,aliquid vicillimi in medium aD serre, quo Galenum respondendo ad rationes abs te allatas pro viribus dolendam, ipsique in terim Aristoteli nullam prorsus injuriam inferam. Si qujd igitur judicare queo, Galenum vere & probabiliter sensisse existimo , cui plumbum in s. simpl. medic. multum habere substantiae . tum humidae a frigore congelatatum etiam aereae, paucum vero terreae dicere idque non solum rationibus & experientia ista etiam autoritate ipsius Aristotelis hunc in modum me verisimile facere posse confido. Principio quidem,uta notione incipiam , ar
gentum vivum ex quo plumbum potis
reum constare sensius ipse patefacit , quoqu. Poti Oremellcntiae ejus partem ab luit , ut it de utroque & dubitandi, & decidendi par si ratio ) . argentum inquam vivum hanc apud Graecos appellationem reperit, ut quasi dicas,argentum quoddam aqueum , seu
in quo ηqueum elementum praedominium ob tinet, obiter nuncupetur. Deinde ut ne in nominibus i immorer , illud magnum est& indubitatum argumentum abundantis in plumbo
aerea: substantiae, quod ita facile vixi igni
413쪽
igni admodum liquatur, imo etsi ignium vi in
pulvoles redactum , rursus tamen ab iisdemi uidiana & liquidum rcddatur, quemadmo- . dum & Mercistius. Ciam contia quae terre- stris materiae copiam habe nr, non nisi vehe-
mentissimis subjectis ignibus colliquari& sun-
di videamus,ut in ferro, aere,&aliis quibusdam metallis apparet. Affirmat autem Aristoteles r Ea colliquari facilius , quae conmunia quidem sint aquae & rerrae, sed tamen plus aquae habe- ant,&a frigido coagia lata sint, atque concreta. Tertio mollities, & quae hanc sequitur tractabilitas, reliquorum scilicet metallorum tespe- diu idem plane convincit. Neque enim fieri 'potest , ut quorum compositionem multum substantiae ingreditur,& ad tractandum apta. Accedit&quarto loco tenuitas substantiae itilius , cum liquatum pCr subtiliores pannos 'transmitti queat. Sicut & argentum vivum, quod cum hoe magnam habere cognatio ' iem supra diximus ) per densissimum corium cervinum se cillime transIudat. Quae certe . renuitas non in teri ea mole sed ab aeris potius, aquae subtilitate raritateque proficiscitur Denique rubiginem,ut ferrumias, aut cuprum nequaquam bene situm ei sed seu squalorem& sorditie quanda contrahit. Ex quo iter u collisitur humore multo, eoq, frigido abundare
sedissimae terrenae, . ea mollia evadant ,
414쪽
terrestris autem siccitatis perparum habere, quandoquidem rubiginis causia philosiopho lnon assignaturalia , citiam corruptio sicci illius terrei in superficie corporis ab humore calido & extraneo , veluti adurente orta, Liceret plures alias ratio aes in medium afferre, sed ex rei natura ductas in praesentia sussicere arbi- tror. Quod vero in usu medico hoc jam aduexperientiam facit) praeter refrigeratoria ira humectandi etiam vim obtineat, multis exerta, plis per se comprobatis, Galentis loco praealle gato declarat, quae fortasse non ita simplicite alii ne ulteriori inquisitione rejici merentur asQuin ipsum quoque Aristotelem haud dissimi, iliter sensisse , non obscure quis ex eo dicto
quod in . Meteor. affert collegerit , Quando quidem ibi concretilium , & in concretiliu corporum naturam explicans, diserte argen tum vivum de cujus ponderositatis causaliter in superioribus dubitabatuu ideo incon cretile existere, qud daquosam quidem humi ditatem : sed tamen aeris plus obtineat. quod de plumbo eodem modo affirmari rectra posse existimo. Quamvis boc eam ob causian
facilius concrescat & coaguletur quod terrea 'substantiae,sive,ut chymic0rum voce utar, in - puri sulph uris plus adiunctum habeat, quam largentum Vivum, multo vero minus quam seri rum,aurum quoque , & similia alia metalla liquae sua se gravitate,& liquandi difficultate sta, . l
415쪽
tim produnt. Quantum porro ad ejusdem Aristotelis de Peripateticorum de ortu & generatione metallor u dogma si ectat, quam vis illud nequaquam, tanquam falsum repudio, libentius tamen, ne quid dissimulem, Avicennae,
Alberti &Miquot recentiorum opinioni inhaereo , qui non ramum mentis aciem ad hujus modi perscrutationem intenderunt, verum manuum mirificam adhibuerunt industriam, ut ollania sub terram latentia penitius timarentur,exactioremque& veriorem nobis de iis doctrinum ab Aristotele,& siequentibus lummodo inchoatam adumbratamque relinque rent. Neque tamen, sis immam rei consideres
hos cum illis inter se ullo dicto discordare reperies. Sicuti enim Philolaphis cum medicis belle convenit, quantumvis illi corpio humanum ex quatuor clementis, igne, aere,aqua& terra. Hi vero ex quatuor humoribus , sanguine, phlegmate,&bile utraque constare de cernant': ita etiam non pugnant inter se Peri patetici,& quos chymicos, veluti in fundendorum metallorum arte ac peritia eximie versatos,recentiori vocabulo appellant, etiam silli una cum Aristotele, quem unicum ducem sequuntur,metalla S siilia a duplici exhalatione vaporosa ortum trahere dicunt. Hi autem geminum illis principium , quae sulfur S mercurium indigitant, assignant. Illi enim in remotioribus tantummodo causis , quas sola
416쪽
mentis acies apprehendit, demonstrandiso cupantur. Hi propinquiora principia,&sen sui magis obvia frelictis illis nihilominus prae ivppolitis) ostendunt. Per sulphur quiderii intelligendo exhalationem illam spirituosam. iii ipse Aristoteles, seu unctuosam&pinguem; ut alij loqui maluntes, quin lemini parentis iformando foetu in utero respondet. Percurium autem , seu argentum vivum, aquarvisicosam & lentam in terrae visceribus coiitentam , quam vaporis, nomine effert Ari, stoteles, quaeque materni sanguinis cum semi - 'ne in utero commisti, gro portionem gerit. traque tamen voce rem significaram pCtentia iapotius , quam actu talem sese exprimerin onent. In eo vero admodum salse Galeni
simplicitatem irrides , quod crediderit plumbi
quantitatem augeri, si in locis subterraneis, etiam humectis reponatur, qtiemadmodun statuarum vincula satis declararent. Pr, te quam vero , quod huic rei experientia attesta
tur,& mercatores etiam praeclare norunt, luntempore pluvioso plumbum sub Dio, ut Aajus
incrementum acquirat, obque id carius ven i dant, collocare solent. Etiam ratio ipsa nobis cum aperte facit. Neque enim absurdum deo est.& puerile cogitare, plumbi substantian l& molem augeri, & incrementum sumere se accessione , &ad unitione materiae planc si-
417쪽
milis,&ομο-ους, aereae,nempe , A aqueae, e X qua per se constat, innatali solo, ipsis stilicet, terrae latentibus venis efformatur , dum prae sertim circumstans frigus, & obscurus tepor il- is aeris qualitatibus proportione respondet, qui in subterraneis cavernis conclusus effectit 'cli,seu formatricis causae vicem subit. quando
etiam in vegetabilibus tale quid fieri quotidie
animadvertere liceat. Quis enim non vidit ploen ,sem pervivum , portulacam , &similes ' plantas, succi plenas,d matre , ut cum poeta loquar jam recisas,& de laquearibus hyomesti- spensis , nihilominus crescere e caugeri; tan- tum ideo, quia sicco ad sui incrementum ido- neo non destituuntur,& blando ivluper vapo- rarii calore non secus atque antea solati cir-
'cumfunduntur Sc foventur. Sed quia dei nitantis dico, cum animalcula etiam quaedatrii jam mortua, vi pore,bombyce S , ranae, musicae ,
hirundiues,&alia hujusmodi caloris ope, quit' vivifico solis calori quodammodo, αναλογ l est ii vita revocenrur Taceo de unguibus Al , qui demortuorum hominum cadaveri- bus manifeste angeri videntur: cum hoc etiami argumentu pro defensione materiae hypothe
L stos adduci non in como de queat. Quid igil turmiru obsecro aut supra fide commune eis.l si ta ignobile & imperfectu metallu, quod vitati nunqua habuit, nec habere apta, est quodque Minime exquisita aut operosa transumptiove,
418쪽
46o g 1sTOLAR. MEDICIN vel praeparatione materiae indiget, credamus a liquod argumentum extrinsecus accipere pos se,si S idonea materia , aer videlicet crassus re turbidus, qualis in conclusis locis est, subministretur,agentique praeterea causa vere propOt-tionata non destituatur. Asterstu contrari uni exemplum de iis tegulis, quibus culmina templorum cooperiuntur, quas fortasse non augeri sed potius diuturnitate temporis absumi, Mimminui inferre via. Non sane pernego, sed ratio dissimilitudinis manifesta est. Eo quod ventorum flatibus, aerique liberioli tam sicco, quam humido expositae semper sint , quibus quidem ex causis incrementum fieri prohibetur. Itaque Galenus non caute admodum de quovis plumbo ubivis locorum sine discriimine reposito id affirmat: sed tantum de eo quod in aedibus subterraneis acrem habentibus turbidum crassiusculum & sub tepidum, atque situm
contrahendum aptum, collocatum est , haud secus atque supra nominatae plantae , ut extra terram recrescunt, certo Sc idoneo loco reponi desiderant. Verum tu eventus illius,querta postea ex hypothesi concedis,aliam rationem ac
signas, nimirum, ideo plumbi substantiam au- ctam videri,non quia aeris accessio facta sit,sed quia superficiei ipsius plumbi corrupta, terraque de aqua dissolutis , utrorumque pondus magis atque magis sese exerat. Quid audio inum ponderositas & gravitas plumbi ideo crescit,
419쪽
hon autem quod ad illam nova fiat accessio, agglu tinatio p Ego sane quod his verbis tibi velis me astequi non polle fateor. Si superficies corrupta est , si terra & aqua dissoluta, hoc est,. ut ego interpretor rarefacta & dissipata, quomodo se obsecro pondus magis exerere
potest, quam antea, cum nondum corrupta el-set superficies , 'cumque terra & aqua adhuc hom facta invicem haereretὶ Explicatione m igitur verborum, mihi quidem plane obscuroru ni,desideto. Quod ail extremum vitio aeris& temporis plumbi siti perficiem comunei tibi dati postulas,in eo non repugno. Est enim hoc plumbo cum omnibus aliis corporibus. quae subluna sunt commune , quo rvru nullis prorsus parest tempus edax & invidiosa vetuis stas.Largior tibi quin etiam illud haud invitus, quod inox addis: ii vetustum δc usu consumin plumbum eliquetur, multo majorem re . rementorum , quam selidae plumbi substantiaecq Ham exstare. quia tamen inde eo nitante thferre velis,non satis assequor. Loquoreolam de plumbo, quale in sua perfectione & vlgote est, non quale tum visitur, diarii ab extet-nis atque violentiscatisis destriictum a pristina sua natura degenerat. Neque ego unquamuaut quisquam alius , incorruptibile esse plumbunt,aut in infinitum augeri,asserui. Atque ha-
niis quidem Galeni optato detiumbi esten
420쪽
o1 Epis ΤοLAR. ME UICIN. otia & compositione adhuc immota perstare vi' detur,pro cujus defensione epistolae tuae ante biennium fete cotardam nimis festinationem acceptae respondens haec proferre libuit. Te
autem etiam atque eriam oro , ut hanc meam
Philosophicam libertatem in optimam partem interpretari, & doctrinae tuae luce ingenij mei obscuritatem illustrare tenebrasque discutere digneris. Hoc quod si impetravero , & tibi
gratias magnas agam , & me non inutiliter erisiasse profitebor. Coronidis vice
illam a proposito non prorsus alienam mihi dissolui cupio. inquit Aristoteles secto. . pro blem. is. Rem nullam in aqua s kilicet se
vida ) liquescere posse , quae ab igne lique
fieri apta est , ceu plumbum dc ceram , quod tamen posterius haud scio an veritati fit consentaneum. In commentariolo autem de admirandis condition. num. 48. idem ait rstannum Celticum plumbo nulliδ oeyus liquescere, quia scilicet in aqua etiam liquefieri soleat. Atqui si prior regula valeret , cum stannum ignibus liquescat,in aqua nullo modo
liquefiet. Quibus istud quoque ' ζητημα subjungi potest, cui magna illa caldaria pIumbea in quibussi in multis Germaniae fodinis utpote Lunae burgi in Saxonia I excoquitur, non colliquescant, etiam ignes, quam vehementissimi subtus incendantur λ sed manum inimdem de tabula, ne quem antea scriptionis r ritate