장음표시 사용
131쪽
tcrrogandum, an liceret dare eoUt,m caesa- ra. Addit autem Anastasius Nissc n. q. O T.
in scripturam, Sectatores hujus Iudae i ali-Iaei, vocatos fit iste Galilaeos, qui prohibebant offerri faciis ci a pro Imperatore , &populo Romano, & ideo intei sectos sui Dse a Pilato: hos enim credit csse illo, Galilaeos, quotum sanguinem miscuit Pilatus cum corum sacrificiis. Hunc autem pridem sopitum errorem dcnuo suscitavit Lui herus in Ilib. delibera. risiana, ubi ait; N Eo opere, xvlla leo, bomini Cisi Mepus es, tam
per sdem δει liber ab omni lege. Et in Commentario Epist ad Calat. Sila fides , inquit, necessaria est, ut iisi mul: caetera omnia tiberrima, neque praecepta amplius , neque probibita. Ibicumque aec adclit, si conscientia dictat, pereosti. Responde, peceavi :ergo Deus puniet damnabit Θ non. At lex
Me dieii λ std nibit mibi eum lege . Quare evia babeo libertatem : Et addit ibidem nulam legcm christianis, live ab hominibus, sive ab Angelis imponi posse , nisi quanti im ipsi velint. Ab hoc autem errore non longe obest Calvinus; nam lib. q. Inst. C. C. n. 8. aifirmat, Deum esse uricvm Legislatorem . non licere hominibus id sibi binoris sumere, & num. s. prius dixerat leges humanas dictas, & probatas sive ab Ecclesia ,sive a Magistratu ferantur, non ligare perte conscientiam. Contra quos eriores sit
FUeler per Legem Evarieticam non eximuntur ab Aligatione parendi Legibus Humanis , Obedientia erga superiores E etesiasticos, is, tem rates ; proindeque adhuc perseverat legum bama rvm necessitas , is
Probatur Concluso, illis omnibus Scripturae textibus, quibus Christus Dominus, in Apostoli sidelibus praecipiunt, ut debitam observantiam, & obedientiam Superioribus , tam Ecclesiasticis , quam Politicis impendant. hic Matth. 22. Redite quae sunt Caesaris Caesari, O, quae sunt Dei Deo, ex quibus verbis Justinus Martyr in s legia secunda pro Chroianis colligit praeceptum solvendi tributa Principibus: ibidemque profitetur nomine omnium Christianorum subiectionem , & obedientiam erga Romanos imperatorcs tunc Ethnicos,
Similiter Lucaelo. Christus I, minus ali quem Apostolos ait, Iii Ioit, me us
stus praecipit fidelibus, ut Apostolis, di iri eorum pei na, Plaetatis aliis Ecclesiasticis Apostolorum succcstbribus .lcbitam ex praecepto divino impendant obedientiam, Hinc
S. t aulus ad Rom. I R. generaliter praescribit v. I. Omnis anima potestatibus subtimioribus
'bdita sit: Non enim es missas ηs a Deo ;quae autem μηt a Deo, oraenata sunt: Et v.2. Itaque qui re ιι potestati, Dei ordinatiori re-
nem acquirunt: Et v. s. Ideo necessitate subditi estote, non solum propter iram, 'detiam propter Urientiam . Cuius postremi tectimonii priora vel ba , necessuate subditi estο- te, directὰ pugnant contra id, quod contra dixit Lutherus , non esse sub litos fideles, nisi ipsi velint. Posteriora vero, non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam, contraria sunt ei, quod dicit Calvinus , Ieges humanas non obligare per se conscientiam: Et ad Tit. 3. v. I. Admonetia
sis Prineipibus, edi, Potestatibus subitas esse
Et Hebr. II. v. II. Obedire praepositis vestris,
is, subiacete eis ; ipsi enim pervigilant, quasi
nae creaturae, sive Regi, quasi praecellenti, fis Ducibus Ianavam ab eo musis ad vindictam malefactorum; Iaudem verῶ bonorum; quia Mees voluntas Dei, ut benefarientes obmutest re saetatis imprudentium bominum ignorantiam: Eorum scilicet, qui Christianos accusabant ipso initio praedicationis Evangelii, quod principatum humanum everterent, & inobedientiam erga Principes , &erga leges humanas introducerent, ut ic- stantur S. Hieron. in c. 3. Epist. ad Titum,
initis , & Chrysost. bomil. 23. in Epist. ad
Tim. his verbis: Plurima tune temporit eireumferebatur fama, traducens Apostolos vehiti seditiosos , rerumque novatores, qui omnia ad evertendum Izes communes, o, facerent, O, dicerent: Qui etiam notant idcirco Apostolos Petrum, & Paulum , tam multa
in suis Epist. dixisse de obedientia erga Principes, & huperiores , ut huic errori
sese opponerent. Confirmatur ex facto Apostolorum,qui varia praecepta variasque leges in ipso nascentis Ecclesiae exordio fidelibus praescripserunt. Sic Aet. I S. statuerunt, ut gentibus denoreo conversis praecipiatur abstinere a sanguiηe, 'sto cato, O, idololat bis , in sine eiusdem capitis de Paulo, scribitur; Praecipiens custodire prae .se Ia
132쪽
rapta Im tum, ni rum. Et ex eo quod Apostolus usus estista potestate I. ad sim t. . me tibi scribo , uiseias quomodo oporteat te in domo Dei conversari. Ibidem Bigamos , &Neophytos ad Episcopatum non es Ie assumendos edicit, I. ad Cor. 3 q. mulieres in Ecclesiis taceant, fle ex antiqua Ecclesiae praxi, ut constat ex nonibus Cnnciliorum vetusissimorum et . & q. taculo coactorum. Sustragatur etiam ratio ; quia lex Evangelica Principes iaculares, & l 'raelatos Ecclesiasticos sua authoritate non fraudat, est sp Iiat, imo potius illam commendat, stabilit,& confirmat, velut a Deo derivatam: juxta illud Joan. I9. Non baberes potestatem adversum me vitam, inquiebat Christus, nis tibi δε- tum esset douper: Et Rom. ig. Non spodestas nota Deo. dicc etiam eos privatillius potestatis usu in condetndis legibus necessariis, vel utilibus ad bonum regimen Ecclesiae, aut I ei publicae ; nam sicut ante legcm Evangelicam, sic etiam sub ea multa occurrere possunt ad Dei cultum , morum directionem, Reipublicae tranquillitatem, & pacem Coi ducentia, quae divinis legibus novi I estamenti determinata non sunt, & expressa, ut Patet non soli im in legibus pertinentibus ad
Sacramentorum administrationem, & receptionem, censuris Ecclassiasticis, impedimentis matrimonii: sed etiam in iis , quae spectant ad rectam impet ii, regni, & cujusvis communitatis directionem; nam non potest communitas civilis perseeta sine legibus gubernari. Hinc tanto studio fideles nascentis Ecclesiae observabant imperatorias leges, quae
divino cultui non erant contrariae, ut merito Plinius scribens ad Ira anum de Christianis, significaverit nihil se invenisse quo culpari possint, de non servatis, excepta religione, Imperatoriis legibus, atque edictis. Cujus quidem observantiae S. Augustin. Lb. de catechizandis νvibus eap. 2I. clicit fuisti: figuram in veteri Testamento, quando Iudai Scapta Ierosolyma, & Babyloniam deducti
jussi sunt olare pro eis, a quibus captivi tenebantur, & in eorum pace pacem sperare suam : eoque id effecerunt , ut verum Deum tandem quidam illorum Regum agnosccrent, cq colerent. 1imili modo Christisdeles exactu servando Imperatorum decreta e fecerunt, ut& ipli tandem Christo crediderint.
Objiciunt bae elici: Iudaeis est prohibitum
aliquas I ges legi divinae superaddere: E so pariter Christianis non cst licitum n nassen neol. 4 om. VI.
vas condere I ges , quae ius divinum thNovo I cstamento exaratum dcterminent, ejusque ina pletionem promoveant. Probatur antecedens, ex Deuter. a. ubi dicitur, Non addetis ad verbum , quos loquor vobis nec aufretis ex eo, OQ. de quod praeripis imi Motantum facies, nee addas quidquam nec minuas. Patet etiam consequentia, tum a paritate rationis, tum quia S. Joan. Cap. ult. Apocal. ita praescribit . Contestor omni a
dienti verba propiatis libri huius, rixis ap-mseuerit ad Me , apponet Deus super illum plagas seriptas in obro isto: Ο, st quid dimianuerit de verbis libri Propistis buius , auferet Deus partem eius de libro vitae,
Respondeo l. Distinguerulo anteced. udaeis est prohibitum aliquia addere legibus a Deo sancitis; tanquam si leges ab eis additae divinae essent, covceri: sccus, nego. Nam ex
ipso met Ueteri Testamento constat plura ab hominibus sanctissimis suis sincita ab universiis Israelitis in perpetuum servanda; nam Esther c. Judith. ult. & I. Machab. q. nomvasesta suerunt instituta in perpetuum servanda: & I. Regum yo. David constituit ut esset aequalis portu descendentium ad praelium ,
Respondeo a. Negando consequentiam ιDiscrimen enim inter I egem Novam, de Ueterem est, quod in veteri lege praeter mora lia praecepta, etiam praescripta fuerunt judicialia, & caeremonialiaue etiam Quantum ad
minima, quae vel Dei cultum, vel pacem inter Judaeos stabiliendam, &savandam spectabat: quare non mirum cst, si forte non fuit in potestate hominum leges humanas Ecclesiasticas ferre , clim Deus providerit omnibus per seipsum; at in lege Nova secus accidit 3 cum enim nihil praescriptum fuerita Christo Domino circa judicialia, & caeremonialia, eo quod haec per se non ordinabantur, nec quidquam conserebant ad gratiam, in qua primario lex nova consistit, idcirco debuerunt ca praescribi per homines. Unde ad textum Apocal. dico S. Joannem tantum prohibere detractionem, vel additionem ad ea, quae vaticinatus fuerat, & in eo libro scripserat: non vero facultatem adimit Christianis Plaetatis, & Principibus nova decreta stabiliendi, quae vel Ecclesiae, vel
civilis communitatis rectam administratio
Objiciunt a. Christus Dominus Marci Adamnat humana praecepta proserens illud
Isaiae c. 29. In vanum me colunt docentes iniuria
133쪽
nas, is praecepta minum. Et Matth.23. arguit Pharilaos , quod Oxera gravia bu-n eris bominum imponerent, digila autem s o nollent ea movere. Ergo censuit non morem ge-Iendum pi a ceptis, di legibus humanis. Nego consequentiam, &adtextum S. Marci, Re pondeo: idcirco Christum Dominum repichcndere I harisaeos, quod nempe multas vanas, & inutiles Observantias superstitioic proponebant suis sectatoribus, parvi autem ducebant observantiam divinorum mandatorum, ut patet ex ratione , quam ipsemet c hristus subiungit dicens; Relinqventes enim mandatum Dei, tenetis traditimst b minum , baptismata urceorum , calicum , alias mabis facitis multa. Addit, Benereritumfacitis praeceptum Der, ut traditionem Vestram servetis. Cuius quidem rei stibiicit xcmplum, nempe quod potius esicnt munera in templo offerenda, quam patentum neccssitati Hibveniendum. Ad texitim veνοΜatib. dico Christum partim redarguere Pharisaeos, quod digito suo nollent movere oncra aliis impolita, ad Ullae tamen portanda hortabatur populum licens: Omnia ergo quaecumque dixerint vobis servate, faeite : Partim quod in minutioribus quibusdam obsciva mi is , ut in1blvendo decima,r milae, & anethi, &c. encnt accurati , ct graviora negligerent :
'nde subiungit Haec oportuit facere, illa
O icies 3. hi istiani in Novo Testamento
dicuntur exleges, Zc omnino liberi: ergo nulli, humanis l. gibus, tam Ecclesiasticis
quina civilibus tenentur . Probatur antecedens . ex illo Matth. 7. ubi Chiisius ait, Id. heri sunt tu, scilicit a dandis tributis. Simi-Litet aa Galatas a. conquaeritur Apost. quod falsi sta tres subintrHerunι explorare libertatem nostram, quam habemus ιn Cbristo Iesu ;xt nos in servι tutem reagerent. Et Lap. q. staque fratres non sumus uncisiae fili. sed δε- he=ae , qua libertate C stus nos si ravit. Et cap. 3. Hos in libertatem meati sιs. hi
ibidem, si spiritu ducimini , non estis sub lege. Et I. ad Ιimoth. non est lex ρο- ita. Et a. ad Corinth. 3. Ubi spiritus Domini , ibi libertaν. Nego rosequentιam: Licet enim Christiani vocati sint in libertatem , haec tamen Itbcrtas non est exemptio ab obedientia superior. bu , piastanda, seduci a dornmio mccati, vcl a spiritu, & timore servili ,
vel ab onere legis Mosaicae. Unde mono bat S. Petrus Epist. I. cap. 2. suasi liberi,
si quasi velareen habentes malitis tibertatem, sed fleui servi Dei. Unde ad singulos textus refrendeo. ad primm quidem dira: Illa verba Christi ex Martii. non esse ad propositum onam sensus illorum est, Reges, & Princi-l es non solere tributum cxigere a suis fi- iis, sed hos esse ab omni tributo liberos;
adeoque nec vete a christo fuisse exigendum tributum , qui erat filius summi it gis, de omnium Dominus. Ad textus autem Apssi ad Galatay,dico eum ibi sermonem institu eic de hristianorum libertate, & exemptione ab onere legis M laicae, quam ostcndit suisic legun) servitutis ,& populum Judaicum, cui data est, fuisse praesignatum per Ismaelem Ancillae filium; hristianos autem per Isaac filium Liberae, quibus significat nos este liberos a lege Mosaica, non autem ab omni alia; propter quod addit Tantum ne Lbertatem baxe a I ege M laica, in occasionem deris carnιι ; sed per ob ritatem iptritus semite invicem. Hinc ibidem rite advertit S. Chrisost. quod Apostolus, cum legis iugum de ravisset; ne subsilirent, aliud His imponu iugum , nimirum charitatis , illo quidem vilius: sed multo levitis, ae iucundius. Vult igitur Apostolus , quod Christiani liberi sint a iugo ligi; Mosaicae, non
autem a lege charitatis, erga invicem.& c ga Dcum , quae lex charitatis omnia alia moralia pi acepta continet, ut ibi. cm significat Apostolus aicens: Omnis enim lex ιn uno siem mone impletur: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum.
legem positam, quatenus poenas, di terrores minatur; cum luitus legem impleat, non formidine minae , sed amore honestatis ,& iustitiae: illo modo autem est posita injustis, de parricidis , ut ibidem docet Apostolus. Adorum 2. ad Cori diuo Apostolum solum velle, quod fideles liberi sint ab obstulitate&cra mitte veteris ligis, S a caecitate, &duritie coidis Iudaeorum quatenus libere Dco serviant,& veritati iebusque divinis intendant : ndu paulo ante dixerat, inveιn
134쪽
oblisiunt Christus Dominus Lucae 22. Apostolos alloquens ait: Reges gentium d
minantur eorum I vir autem ma M : Ergo
censet Christus nullam vigere dominati nem Gud fideles 3 proindriue nec apud eos esse Iegislativam potestatem. Similiter I. ad Cor. 7. Apostolus ait et Pretio empti
estis, nolite fieri servi bominum. Respondeo ad primum . Christum illis verbis monere tantum discipulos suos, ut nec dominatum, nec titulosdaonoris, & excellentiae affectent, sed potius exoptent aliis servire. Si autem caeteris praeesse cogantur, non id faciant quasi dominantes, sed quasi ministrantes, suumque imitentur exemplum, qui cum esset eorum Dominus, & magister , in medio eorum erat, sicut qui ministrat.
Ad Ammium, dico ipsum prohibere nee sciamur servi hominum in iis, quae Deum offendunt, eis scilicet ita se accommodando , ut eis obsequium impendentes, quae Dei sunt, deseramus : alioqui enim alibi servos monet Apostolus , ut suis dominis temporalibus obsequantur. Sic ad Ephes. 6.servi obedite dominis earnalibus cum tremstre,
M timore, in fimplicitate cordis vestri , Cbrasto : beientes quoniam unusquisqve , quod fecerit bonum Me recipiet a Domino , me servus, sive liber. Idem repetit ad Colos. R. idem pariter docet S. Petrus I. cap. 2. dicens, servi subditi sole in omni timore G. minit , non tantum bonis, misistis, sed etiam distolis.
L Ex humana non incongrue describitur ,
Dictamen rationis practicae ad commune bonum ab eo, qui curam communitatis habet, is
in eam aut taritate mictet, subditis sufficieηter .n timatum: Patet hujusce descriptionis veritas ex illius partium declaratione . Primo namque: lex humana dicitur dictamen rationis practicae, in quo veluti generi cecori venit non soli im cum lege naturali, aqua velut v sonte derivatur , sed etiam cum consilio , de simplici mandato praescripto ab eo, qui potestatem exercet 3 dum autem
suMitur bonum commane , excluditur privilegium, quod in bonum privatum aliculus particulatis dumtaxat conceditur . Caetera vero adduntur, tum ut excludatur consilium, quod authoritatem unius in alterum exigit : tium ut explicetur vis , &cssicacia coactiva legis, quae fieri potest per
superiorem habentem supremam potestatem in subditos, quibus legem praescripsit, ¬ificavit.
Advertendum nihilominus , alias a jurinperitis legis humanae definitiones tradi rGratianus enim c. Lex distinet. a. ait quod Lex est constitutis populi , qua mMares natu simul eum plebibus aliquid sanxerunt . Papinianus vero Lege I. 6 de legibus, sic eam
deseribit : Lex es commune praeceptum, vi rorumque prudentum re uisum , delictorvus' brtio , is, communis reipublieae sponsio . Demum Rebumus in Praaemio constitutionum regalium glossa I. num. I. hanc tradit legis
humanae distinctionem; Lex est remmune bonum , me quo nibit unquam iam feri possit.
Licci autem hae omnes, &aliae similes legis humanae descii ptiones revera probari possint, nihilominus ea , quam tradidimus, exactior , de magis probanda videtur I utpote quae genus, de differentiam perspicacius explicet. Advertendum insupeν ad legis humanae integritatem , dc perfectionem , varias re' ut ri conditiones , quas omnes complectitur Isidorus lib. Etr. east. a. de Gratianusin'.q.
his verbis, Erit autem lex bonesta, iusa m- sibilis secundum naturam , secundum c ste-tudinem patriae, sera i , tempori conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquia
per obscuritatem in eantionem contineat: nuia
A privato commodo, ped pro communi civium utilitate eo cripta . I imo dicitur quod lex debet esse Mnesta, iusta: clim enim o dinetur lex ad componendos hominum m res, qui probi, & virtuosi esse nequeunt, nisi honestate virtutis, & justitia imbuantur ι hinc merito sanctus Augustinus lib. I. de libero arb.c. s. Mibi lex esse non videtur, quae iustano uerit. Discrimen autem est inter naS duas
legis humanae particulas, bonesta, de Joa,
quod eatenus bo/rsa dicitur, quatenus praecipit quod honestum est,& rectae rationi congruum ἐ-vero prout aequaliter, Sc sine ulla exceptione omnes subditos ad praescriptu in obeundum, vel vitandum conisellit.
Secundo dicitur, quod lex debeat esse possibilis, idque non solum possibilitate pysica, vertam etiam morali,nempe, ut suo lit rum viribus sit contemperata: Lex enim humana debet multitudinem, cui praescribitur dirigere ad bonu6 commune; tali autem modo non dirigeret, sialiquid factu dissicile praeciperet, siquidem id potius vergeret in detrimentum boni communis,hinetque subdia
135쪽
tis in laqueum, cum vix a paucissimis observaretur ob dissicilitatem rci praeceptae , humanam fragilitatem . Quare id maxime cavere debent Principes, & praelatine multitudine legum, di dissicultate sub- citoS opprimant, & obruant . Unde merito dixit Seneca Epist. 9 1. Legem bre esse Uurtet , qvὸ facilius ab imperitis teneatur, vel ut emina divinitus vox sit : Iubeat , nonis putet. Hinc S. Aligustinus Epistola II p. quae est ad Ianuarium de variis ritibus Ecclesiasticis , ubi diversa Ecclesiae piaecepta
commea. ranci, ait cap. I9. Omnia itaque talia, quae neque sanctarum scripturarum au-rboritatιbus continentur, nee in conciliis Episcoporum statuta invexiuntur , nec consuetumne nn versae Ecclesiae robarata sunt, sed diversiorum letarum diversis moribus innumerabiliter variantur: ita ut vix aut omnino nunquam inveniri possint eausae, qdias in eis instituendis iaminei lectiti sunt; tibi facultas tribuitur , sine ulla dubitatione reseraηda existimo. suamvis enim neque bor inveniri possit, quomodo contra fidem sint ipsam tamen religionem, quom paucis is, i, manifestissimis ce-hbrationum sacramentis misericordia Dei esse Iiberam voluit, s milibus oneribus premuηt, ut tolerabitidir H conditis Iudaeorum, qui etiam- tempus libeνtatis non agro verint , legalibus tamen sarcinis, non bumanis praesumptionibus suburiuntur . Sed Melem Dei inter multam paleam, multaque zizania constituta multa I lerat is, tamen quae Iuni contra fidem , vel benam vitam non approbat, nec facit. Tertia conditio est ut lex humana seratur scinindiim consuetudinem patriae; siquidem iuxta regionum, S gentium varictatem variae sunt etiam conluetudines 3 prO-indcque vatiari debent leges. Adclitur quod loco, tempore congruere debriant, 'inde factum est, quod tanta sit legum variatio siauae enim uno tempore congruebant, altero videntur infestae. Sequitur quod debeat esse necessaria, de utilis: Necessaria inquam ad malorum proscriptionem; si enim in republica omnia rectu constent, omnino suservacanea est lux . Utilis aut cm: nam sit nullam communi bono utilitatem asserat, omnino ut frustranea, &inanis est ableganda . Additur quod lex beat esse manisa ; unde Iustinianus lib. de legibus. Leges, inquit, sacrotissimae ab
omnibus intellita debent, ut univeo praescripto earum mani ius intellecto probibita declinent, is faciant praescripta . Caetera ad-
duntur iri exinde constet qualiter leges omnes ccdere debeant in bonum commune, ut in prima disp. dictum est.
Penes quos remeat legibistiva potestas. Notaηdum I. supremam legislativam porcstalcm penes solum Deum residere; cium enim unus sit potentissimus omnium rerum Artisex , ejus solum cst res Omnes maxime ratione praeditas , pcr debita media suos in fines dirigere . Cum aulcm duplex liominum sit satus , ac sinis 3 unus naturalis, alter stipei naturalis, ad quos duplici divinae suae piovidentiae vigilantia, Deus suos in fines ordinat etiam duplicem hominibus aut lioritatem indidit, qua tanqtiam cius suprenire potestatis administri alios sibi subditos dirigerent ad utramque scelicitatem naturalem ,& supernaturalem . Hinc duplex exurgit inter homi ncs legislativa potestas: alia quidem civilis , de politica , qua respublicarit ἰ, pacatc lue administretur, Ssubsistat; Alia autem seiritalis, & Ecclcsiastica, qua Christi Domini si deles invicem non ibiti a charitatis, sed etiam tranquillitatis, de concordiae vinculo cohaereant; ac sibi praescriptis legibus obtemperantes iaciliori , securiorique gressu vitam aeternam postincastequi . Quaeritur ergo apud quos haec utraque lines serendi potestas maxime resileat, & Vigeat. Notandam a. hoc este discrimen inter utramque hanc legislativam potestatem , quod Ecclisiastica a Christo Domino derivata sit in Petrum, & ejus Succcnbres , juxta illud Matth. Io. Tibi dabo claves regni cael rum, de Joan. 2C. Pasce Ges meas : quibus, ut i emu, mox, promittitur, deinde committitur regimen universalis Ecclesiae Petro, eius Successeribus: I olitica vero primario, de quali radicaliter resideat penes ipsam communitatem , Lu rempublicam , haec cnim potestas consequitur ex natu Iarei conditionem corporis politici , velut quaedam illius morali, proprietas; siquidem eo ipso quo aliqui coeunt in aliquem coetum, ista communitas cx natura rei habet potcstatem se regendi per media convenientia: proindeque praescribendi leges, quibus singula membra bono communis ludeant, de invigilent.Sicut enim ςo ipso quo scrvus aliquis,aut alvi
136쪽
alius aflscribitur in familiam alicujus Domini, ex conscientia ipsius regimini subjacet ita de membra communitatis: hoc ipso quod
in unum corpus cocunt ipsius corporis re
gimini, & authoritati subjacent. Haec autem potestas totius communitatis, non residet penes aliquod ipsitis membrum; quia non cst potior ratio de uno homine, quam de altero , ob quam illi ex natura rei jusrcgendi multitudiniam, seu communitatem Competeret: maxime clim singuli homines sibi libertatem vindicent, nec ex natura sua
alicui politicae potestati subjiciantur. Haec
igitur potestas penes totam ipsam communitatem rcsi det, non tamen ei ita immobiliter est astixa, quin possit ab ea amoveri ; nam primo Deus tamquam suprcmuSomnis creati iuris Dominus potest hanc potestatcm legislativam auferre ab illa communitate, ex alicui illius membro conscr-re , sicut regiminis potestat cm super Isra
litas contulit Sauli, de Davidi . Potest etiam ipsa Respublica hanc potestatem in
unicum sui nacmbrum tran,scrre.
Nolanatim 3. Hoc in supcr estu discrimen inter utiamque potestatem, quod Ecclesiastica sit excelluntior civili, quantum spiritualia pia stant temporalibus, S supcinaturalia naturalibus: Ecclesiastica nempe pintestas est ordinis supernaturalis, non solum quantum ad principium a quo derivatur, utpote instituta ab Ruthore gratiae; sed etiam quantum ad sincin; siquidem finem supernatura lam intendit, de per media supcr- naturalia, Quamvis aut cin multa praecipere vidca 'r, quae in substantia sunt ordinis nasturalis; tamen haec idcirco imperat, ut per illa melius consistat ordo Ministrorum Ecclesiae, qui sacrificia osterre, & ministrare
debent, sacramenta, caeteraque munia Ecclesiastica obire; quibus populus salutem facilius operetur, seu consequatur. Civilis autem potestas tantii m cst ordinis naturalis; solitin cnim spectat ad politicam sculicitatem, nec pcr se spiritualem, & supernaturalcm intendit. Nihilominus haec ut laque potestas invicem debet cohaerere: Hinc Hugo Carnotensi, Epist. 238. ad Paschalem Pa-Pam merito ait, Cum Regnum , facem Glium inter se conventavi, bene regitur mun- aut , foret, On stictificat Ecclesia : cum vero inter se viscordant , non tantum paris. res non crescunt, sed etiam magna miserabiliter
currunt examinanda. Primum quidem, an de quas leges possint Imperatorcs, de Rc-ges ferre. secunatim, an Ecclcsiae Praelati, putastinamus Pontilax, Episcopi, &c. pose
sint sibi subditis sidclibu, leges praescrib
re. Tertium, an etiam Communitates, occoetus leges condere valcant.
INeratores, O non possunt condere leges pure Ecclesiasticar , sed j ο uω Politi . eas; idque dumtaxat pro sibi subditis populis.
Haec conclusio duas habet partes, quarum Probatur prima: Primo quidem aut laoritate SS. Patrum, ut constat cx S. Athanas Epist. ad soli taliam vitam agentes; Hilatio adversus Constantium , maximu vero ex S. Ambrosio , qui in concione de Easilicis ron tradendis haereticis , ita de Imperatore loquitur, suid bonorificentius , quam ut Imyerator Ereb, flius esse dicatur λ suod cum dicitur , fine peccato dicitur , Imperator enim bonus intra Ecclesiam , non supra Ecclesiam
est : bonus enim Imperator quaerit auxilium Ecclesiae , non refutat O c. Et Epist. Iq. ad Impcratorem alentinum, qui mandaverat Ambrosio, ut coram se veniret disputat uius de fide cum Auxentio Ariano, intcr catera scribit, suando audisti, clementissime Im rator , in causa mei Laicos de Episcopo iudicasse Z Ita ergo quadam adula i ne cumamur , ut sacerdotalis iuris simus immemores , On quod Deus donavit mibi , odio ipse aliis putem esse credendum p Sι docendus
est Episcopus a Mico, quid sequetur Θ Laicus ergo dispatet , on i coeus audiat: Episcopus
cscat a Laico. At certe si vel seripturarum seriem divinarum , vel Detera tempora tractemus , quis est qui abnuat , in causa fdei , iucausa , inquam , Dei Episcopor solere de Imperatoribus Chisianis , non Imperatores de Episcopis audicare Z Eris , Deo favente , etiam senectutis maturitate provectior , , tunc de
hoe censebis , qualis ille Episcopus sit, qui
Laieis ius sacerdotale subsernit. Pater tuus , Deo favente , Uir maturioris aevi dicebat :Non es meum Judicare inter Episcopos : tua nunc dicit Clementia : Ego debeo 1udicare ,
deri tanti putabat esse iudicii ; Clementia tua , cui adbuc emerenda baptismatis saeramenta servantur , arrogat de Dde iudicium, cum mis: ipsius sacramenta non noverint.
Simili constantia , de animi sortitudine
137쪽
13 Tract. IV. Disp. IV. Art. I. Quaest. II.
6. Augustinus scribit ad Bonifacium Comilcm de Donatistis, & Circumcellionibus ostendens qualiter, & quando fideles debeant Imperatorum legibus obtemperare; stula, inquit , O, Imperatores , quando pro
se rate contra veritatem constituunt malas leus , probantur beηe eradentes, coronam rur perseveraηtera, quando autem pro veritate emtra fallitatem constituunt bonas leges , te rentur sevientes, eorriguntur intesistentes: Iuleamque ergo legibus Imperatorum , quae contra veritatem Dei non feruntur, obtemperare
non vult, aequirit grande supplicium, e . Nee-: Quod aliqui Imperatores Christiani leges aliquas Ecclesiasticas praescriose- Tint, ut constat ex Odice Iustiniani; Nam si quid decreverint, nullam habuit vim obligandi, ex vi sanctionis Imperatoriae sed solum vet ex concessione Ecclesiasticae
Potestatis, quasi per tacitam , vel expres- Iam invocationem Ecclesiae postulantis auxilium brachii saecuIaris adversus saevientes haereticos, aut alia vitia religioni contraria , puta blasphemias , ritus Paganicos,& Iudaicos, quae per solam Ecclesiae spiritualem potestatem non poterant cohiberi; ω id praestiterunt Imperatores, Ut executioni demandaretur, quod vel a Christo Domino, vel ab Ecclesia sancte fuerat ordinatum; nam Reges, & Imperatores Ecclesiae tuendae, ac servandae maxim8 invigilare debent, iuxta illud Isaiae vaticinium de Ecclesia ; Eruηt Reges nutritii tui , Ο,
Reginae nutrices tuae I vultu in terram δε- misso adorabunt te, pulverem pedum tuo. rem lingent. Patet etiam secunda pars , nempe quod Imperatores, &Reges tantum possint condere leges pro sibi subditis Populis. Cum enim lepes serendi authoritas tantum seshad subditos extendat, quos Legislatores possunt ad Icgum observantiam coercere, inde sit, quoa nullam prorsus obligandi vim habeant leges respectu eorum , qui Legislatori non subsiciuntur.
CONCLUSIO SECUNDA . Summus Pont*ex , Episcopi , in Concilia
potesatem habent leges Eccle iras ferendi.
Prinur pars landatur in illis duobus testi. moniis Matth. 36. ubi Christias Petro specialem authoritatem promittit. dicens, Tot dabo claves Ruri Caelorum, di Tu es Purus, sumν bane Petram aedi abo melemm meam Postmodum vero promissum implendoJ n. 2I. cium ter Petrum interrogasset, an se plus diligeret, quam caeteri r 1ubjungens , ait: Pasce oves meas , hoc est , accipe pMesta tem regendi, & leges serendi et verbum enim pascendi in Scripturis significat eam
potestatem, ut colligitur ex 2. Regum C. S. Tu pasces populum meum Israes, im eris Princeps super eum. Dum autem indefinite dixit redis meas , ostenilit potestatem Petro concessam in omnes Christi fideles. Quam utique veritatem diserto explicat S. Bernardus, lib. a. de eonsiderati e adm- genium summum Pontificem eap. 8. ubi eum alloquens ait: Me indagemus acve diligemitur quis sis , quam geras videlicet pro tempore persenam in Ecclesia Dei. suis eιὸ sacerdos magnus , summus Pon,fex . Tu princeps Discoporum , tu baeres vostolorum , tu primatu Abel, gubernatu me , Patriarcham Abrabam, oriane Melebisedreb, dignitate Aaron , moritate Μον et , iudieatu Samuel, potestate Petrus , unctione Cbristar. Tu es,
eui claves tra illae . evi mei ereritae sunt ...Hubent illi sibi assignatos reges, singuli j visi, tibi univers crediti, uni unus. Nec m M ovium , sed is pastorem tu unus omnium
pastor . Unaee ia 'obem quaeris e M verbol Domini . Cui enim , non ira Discoporum. sed etiam a Molorum fle absolutὸ , O, india serese, totae commissis sunt mei λ Si me amas
Petre , Pasce oves meas: quas p silius vuillius populi, civitatis, aut regismis, aut renὸ regni 8 Oves meas, inquit. Cui non planum
eipituν ubi distinguitur nibit. Hanc ipsam veritatem plures summi Pontifices asseruerunt: Sic Anactetus P aaa. Epist. ad omnes Episeopos . ita scribit. Dere1 ancta Romana , κρο-Hea melesia non ab Apsalis , sed ab imo Domino Salu
tore nostra ρrimatum obtinuit, is eminentiams upra universas metuar , ae totum
risiaηi populi gregem asserata es ; sicut ipsie
Beato Petro amissi dixit : Tu es Petrus , Idem aflirmat Innocentius III. c. sollicite est &c. Nilis in Beato Petro sunt mus Gristi remmulae, dicente Domino, Pasce oves meas . Et Innocentius IV. in
Uncilio Generali Lugdunensi, Cum Iesu
Cisisti vires teneamus in terris , nobisque ruritri persona dictum fit: Iaiarumque ligaveris super Ierram Confirmatur haec eadem veritas ex praxi
138쪽
veteris Ecclesiae: Nam Victor Asiaticas Ecclesias excommunicavit, quod Pascha non celebrarem die Dominica, sed ea die. qua celebratur a Judaeis, ut legitur apud Eus bium lib. . bi'. rapa . Zephyrinus, ut refert Tertuli. tib. de Puicitia cap. 7. statuit, ut moechi, ac fornicarii ad poenitentiam admittantur. Item Montanistas damnavit, ut refert ipse I ertullianus tib . contra Pra-κeam . Stephanus Papa statuit non esse rebaptiaeandos ab haeresi redeuntes. Ita Eusebius lib. I cap. s. Petes, an summus Pontifex possit leges tandere isdemnaeηtre a Carinalium ran o. Reis deo, quod antiquitus Romani Pontifices, dum aliquid gravioris momenti statuendum habebant, non assumebant consilium, quam vicinorum Episcoporum, ut patet plurimis , exemplis, quae non iuvat in prasentiarum expendere . Nihilominus Congrue summus Pontifex nihil maximi ponderis statuit, ac decernit absque Cardinalium consilio : Ivia, ut ait Innocentius III. sicut rcfertur titulo qui filii sunt
legitimi, cap. per venerabilem, sunt sacerdotes Detulicι generis fatres nosto, μι nobis aure L υι leo in executione sacerdotalis es u
uor , Iive tuum existit , mi Dominus ιnquit in Petro: uodcumque ligaveri, super terram , erit ligatum & in coelis . Eises V carii i , qui es sacerdos in aeternum secundum or irrem Melcbvedecb , confιtutus ab eo
Probatur sem ιnaa pars . Primo, quia Episcopi habent potestatem in tuis Dioecesibus, & positi sunt regere Ecclesia, suas a Spiritu sancio. Iecundo, quia talem pote starem agnoscit i cclesia in illis , ut patet
ex cap. sι quιν de marioritate, is, eientia,& cap. ut animarum, in sexto . Terim , ex Piaxi veteris I cclesiae, quae cernitur in S. vpriani Epistolis Io. II. II. Ec Iq. Inq ia decernit , & praecipit in suo Clero,
ac temere pax lapsis concedatur , & in F pist. 13. in qua ualuit ne lapsi, is , Cha-recbumem exeant ex hoc mundo vacui com
Item ex Canonibus Petri Alexandrini
sermone de Poenitentia: Epist. Camnica Gre-sorii 1 hau maturgi constituente varias poenas pro diversitate peccatorum, & aliis. Patet etiam tertia pars, quia I. Concit. Cenurale lagitimc congregatum habri post tem condendi leges pro tota EccLua: Tum quia Concilia Generalia in Spiritu sancto congregantur, & universam Ecclesiam repraesentant: Tum quia Apostoli sedentes in Concilio Cenerali lege, sanxerunt, ut patet ex Act. IS. Tum deniqtie, quia id semper factitatum est in Conciliis generalibus, in quibus plurima sancita fuere ad bonum
Ecclesiae regimen, & probam morum institutionum spectantia. Concilia Provinciatia itidem possunt condere leges, quae obligent in Provinciis, &Nationalia, quae in nationibus ut constat pariter ex universali, & perpetua Ecclesiae praxi. Quod si quasdam leges tulerint Nationalia, vel Provincialia Concilia, quae ad totum orbem sese extendunt; id non factum est, quia ab illis Conciliis sancitae fuerunt illae leges ι sed quia a fidelibus omnibus hujusmodi leges fuerunt acceptatae, id postulantibus , & praecipientibus
Episcopis. suantum vero ad Capitula Ecclesiarum Catsedralium sede vacante, verisimilius est nihil posse constituere, quod obliget in tota Dioeceii , nisi provisiona liter , in iis
maxime, quibus necessarium est pro tempore vacationis provideri: tum quia ipso lurc cavetur , ne scite vacante aliquid innovetur, euec licet Iurisdictio Episcopalis in capitulo Cathedralis Ecclesiae subsistat sede
vacante, tamen in eo resilet per modum transeuntis, & provisionaliter tantum, d nec constituatur Episcopus: leges alitem se
ri debent ab authoritate se habente per m dum permanentis; siquisem, ut diximus. lepes ex se debent uile perpetuae . I una denique , quia ampliorum non habet iurisdictionem c apitulum c athedrale , vacante sede Episcopali, Ouam Collegium Cardin lium, vacante sede Apostolica ; sed non licet Cardinalibus aliquas leges condere, vacantes de Apostolica, nisi soli ini per modum provisionis, S id exigunt e summa necessitate, quia unicum negotium iniungitur Eardinalibus, nimirum vacare electioni summi Pontificis, ut constat ex Clementina Ne Romani Din. & ex capite ubi perieulum, ae ece aene; in sexto I Ergo &c. Dexique omnes buperiores habentes iuri Ddiis ionum Episcopalem, aut quasi Episcopalem, qualeS sunt plurimi I bbates, alii-ue superiores, de ordinum i raelati, coimere pollunt lcgcS pro sibi iubditis religiosis. I oteu, ct idipi uin praestare C ngr gaciq neralis, & Provincialis, ut ex usui cligi
139쪽
rrs Tract. IV. Disp. m. Art. I. Quaest. II.
num a Pontis cibus approbato constat. Observandum nihilominus , nullas leges serri posse in Seraphico nostro ordine . quae fratres obligent sub poena mortali: Danc enim authoritatem proscripsit Sixtus IV. in Bulla Circumspecta Atestineae seris; qu. e est num. 6.ejusdem Pontificis in Bullario Rodrigues. In ea namque summus Pontifex ad instantiam Ministri Generalis, & universi ordinis, ani nullavit obligationes subpana mortali , ex censuris oriundas, ac statutis hactenus saetis etiam Papalibus: quam utique annullationem confirmavit Pius V. ut refert Portet. verbostatutum, in additionibus con- Cedens ut per quaecumque statuta etiam Ap stolica, non ligarentur Fratres ad aliquas Censuras, seu poenas Ecclesiasticas, vel ad peccatum mortale: sed tantum ad poenas seu Poenitentias ere Praelatos imponenti as, d uin modo non lit contemptus, vel mandatum non sit positum sub poena excommunic tionis, vel in virtute sanctae obedientiae.
Quinam legibus bumanis teneantur.' T Otandum 1. Certum esse leges praeceptivas, aut prohibitivas non obligaren aliquid vitandum aut faciendum , nisi
subditos rationis compotes: cum enim lex
sit actus jurisdictionis, & superioritatis , qui
non potest exerceri, nisi erga subditum, qui praeceptum cognoscere debet ut impleat 3 inde constat, quod obligare non possint leges praeceptivae, aut prohibitivae, nisi eos, qui legislatoris impello subjacent, de illius mandatum nosse possunt, ut illud implere valcant . Adde quod quicumque legibus tenentur snt ejus conditionis, & status, ut nisi pareant, transgressio illis imputetur ad culpam: at qui non sunt capaces rationis, nihil admittere possunt , quod imputetur ad culpam ; siquidem taliter nihil imputa. tur, nisi fiat more humano , id est, intelligenter, & rationabiliter; proindeque infantes, qui nondum ad rationis usum pervene-Iunt, non tenentur legibus praeceptivis, autvrohibitivis: Unde possunt vesci cibis pro-nibitis, S ingredi claustra monialium, dic. Nimiliter Cainecumeni, dc infideles nondum baptiZati, non tenentur legibus praecepti-yis, & Prohibitivis Ecclcsiae, quia non sunt illius sub liti ; quare non p. cant contra praeceptum Ecclesiasticum, si neque festa celebrent , nec abstineant a carne diebusnii. Dixi leges Draeceptivas, aut prohibiti ν, quia leges simpliciter constitutivae, ut aliquid
sit, aut non sit, ctiam seruntur in eos, qui non sunt rationis capaces 3 puta quod nullus non baptiχatus sit capax aliorum sacramentorum. Ratio autem discriminis est, quia qui carent usu rationis, licet non sint capaces moralis obligationis, cui teneantur parere sub poena peccati, sunt tamen capaces impedimenti quasi naturalis, & non pendentis a libero usu voluntatis eorum. Notandum a. Praesentem quaestionem non moveri adversus haereticos , & nonnullos Errones, Quorum aliqui, ut Lutherani contendunt Cnristianos homines non obligari legibus humanis, utpote qui per Christum liberi facti sunt: sui vero volunt saltem justos teneri JUibus humanis; quippe cum, inquiunt, iusto lex non sis pos . Caeteri autem contendunt saltem eximie pei sectos legibus humanis non subjacere, ut aliquando amrmarunt Beguardi , sicut colligitur ex Clementina ad xestrum de bdereticis. Hi nam lue omneS errores a nobis supra consutatiunt. Nec pariter sermo est de subditis impcrio lcgislatoris; constat enim omnem hominem viatorem, de su Deriorem habentem, posese legibus illius obligari, ac subinde leges
humanas obligare omnes subditos, ad quos diriguntur; Nam, inquit S. Paulus ad Rom. Scimus quoniam praecumque lex Aquitur , iis, qui in lege sunt, loquitur. Illos ergo omnes obligat , quibus loquitur imperando, imperium enim ligat subditos, juxta illud S. Pauli ad Rom. iet. Omnis anima potestatibus
sublimioribus subdita fit. Unde triplex maxime superest hic examinanda dissicultas. Priama, an principes, & legislatores suis Iegibus subjiciantur, casque teneantur serrare. Secunda, an personae Ecclesiasticae obligentur ad servanda, leges Principum saecularium. Tertia denique, an Percgrini teneantur legibus loci, per quem transcunt. Notandum 3. Principem, de I e blatorem obligari non posse ad servandas leges, quae
ex aequo minime pertinent ad omnes; certum quippe est Principem illis non iciae ii: se immunis est a lege tributorum, quaesitis subditis praescribitur: immunis pariter a te ge, quae praescriberct modum in conviviis, yestibus, ct supellectili: iniquum enim cnctiis coaretari Pi incipem, non iacus ac subditi tenentur. Dissicultas igitur solum est , an
Princeps tam Politicus, quam Ecclesiasticus
140쪽
tentatur ad servandas leges, quae ex aequoad omnes pcri incnt: Haec autem obligatio potest cogitari duplex : vel quantum ad vim directivam solum ; ita quini Princeps tantum teneatur exequi , aut cavere
kl, quod lege praecipitur, aut prohibetur 3 ut suis subditis ad earum lcgum observantiam viam demonstret i vel censeri potcst obligari etiam quantum ad vim coactivam, seu punitivam, ita quod poenis a lege praescriptis sub aceat, s quod praeceptum est non impleat. Rursus moveti potcst dim- cultas , ex quo oriri possit ullaque , aut alterutra obligatio in Principe ad strvandas leges: an videlicet ex virtute, de em-cacia ipsius legis, &vera olredientia erga ipsam , ut plurimi Theologi censent 3 an vero ex solo a flectu ejus virtutis, quae Ic-ge ipsa praecipitur 3 puta ex affectu justitiae, si pretium sol vcnaum sit laxatum, a stinentiae si lejunium sit praeceptum, ut .caeteri Ἱheologi contendunt.
ΡRixe 1 tam Potitiei, quam meis mei,
texentur suis legibus quoad vim directivam , non autem quoad vim coactivam , iique ex suo motivo intutis, quae per legem praeeipitur.
Probatur I. aut horitate , nam L. digna et , cap. de legibus, sic dicitur: Digna vox maustate regηantis est , legibus alligatum se Principem protera. de 3. Priηceps aede legibus 1 Pareto legi quisquis legem sanxeris. Similia habentur in iure Canonico cap. Iustum dist. 9. his verbis: Iustum es Principem legibus obtemperare suis, tune enim Jura Jba ab omnibus custodienda existimat, quando ipse illis reverentiam praebet. Et ne videatur id consili tantum causa dici, subditur: Principes legibus teneri suis, nee in fem se damnare Jura , quae in sufflectis αυι- tuunt, iusta es enim meis aut itas eorum ,
si quia pepulit trobibent, sibi licere non pariantur . Demum S. Ambrosius ad ''alcntinianum Imperatorem Epist. 32. ita loquitur: suod cum praeseri si aliis, praescripssi is, tibi. Leges enim perator seri, quasi e primus consituit. Haec autem non solum vera sunt de Principe Politico, sed etiam Ecclesiastico; nam 1ummus Pontifex interdum tenetur Iegibus a se praescriptis, ut constat ex De- cIcto a. porte cauVa I a. qu. a. c. 2C. ubi Pontifex Symmachus legem surt, quae ipsum etiam Papam comprehendit his versis . Non lictat Papae praedium Ecelesiae aberare
aliquo modo pro aliqua necessitate, nee in usum- fruct m rura dare : nisi tantummodo drinos, Pae in auibuslibet ανbdus non modica im
Probatur idem ratione: Nulla est assignabilis ratio , cur Princeps eximatur a lege pertinente ad omnes 3 quia leges humanae ordinantur ad bonum commune, atque utem ciant eos, qui sunt de communitate bonos: sed non minii S princeps tenetur procurare bonum commune, & satagere, ut
ipse bonus fiat per legis observationem, suam aliquis suo litorum: Ergo, Aec. Diau ν lex naturalis dictitat , ut caput cae- telis membris cohaereat, & consormetur, alias maxima deformitas esset in corpore politico, sicut de in naturali, si membra invicem non cohaererent, &in suis ossiciis ad bonum commune non conspirarent nam, inquit S. August. 3. consessi. c. 8. Turiapis es omnis pars suo universo non congruens: Igitur clim Princeps sit caput corporis p
litici , cujus subditi sunt membra . debet una cum subditis conspirare ad bonum commune , quia nonnisi per legum o servantiam stabilitur, ac firmatur. Probatur etiam secunda pys, nempe quod legislator non subdatur suis legi sus quoad vim coactivam , sed solum quoad directuvam . Vis coactiva, seu coercitiva est inductiva pamae propter legis inobservantiam: scd Pi inceps non potest cogi, vel puniri poena indutiiva ad legis observantiam; climnullum habeat superiorem , a quo cog tur, & nemo proprie a seipso cogi possit quippe cum istud contra ordinem naturae pugnet: Ergo princeps non subditur sui. legibus quoad vim coactivam, seu coerciistivam , sed ab eis quantum ad obligati nem poenae labe dae solutus est. Unde co cautius, vigilantiusque Principes supremi suas letas servare debent, quod in terra nullum habeant emendatorem, sed ideo acerbius punientur a supremo judice Deo, juxta illud Sap. 6. Horrende, cito apparebit nobis, quoniam Judicium durissimum , bir, qui praesunt , fiet . Quapropter David poenitens Deo dicebat , Tibi sui peccavi : si uasi diceret juxta glossam rNullum in terris superiorem agnosco, qui meum peccatum judicare , aut vindicare queat, nisi te solum 3 ac proinde tibi