장음표시 사용
131쪽
hoe tibi demonstrare non potero , ipsas ros quibus me putas premi, non esse intolerabi--s, laetam manifestum. Sin id. credi non potuerit : at ego mihi ipse magis plaeebo , quod inter eas res beatus ero, quae miscros solent facere . Non est suod de me aliis credas: ipse tibi, ne quid intortis opinionibus perturberis , indico me non esse miserum . Adjiciam , quo securior sis , nec fieri quidem posse miserum. CAP. U. Bona conditione conditi sumus ,s eam non deseruerimus. Id egit rerum natura, ut ad bene vivendum non magno aννaratu opus elset: unusiuisque sacere se beatum potest. Leve momentum in adventitiis xebus est , & quod in neutram partem magnas vires habeat: nec secunda sapientem mvehunt, nec adversa demittunt . Laboravit
enim semper , ut in se plurimum poneret, inti a se omne gaudium peteret. Quid ergo' sapientem me esse dico ς minime . nam id quidem si profiteri possem , non tantum ne parem nil serum me esse , sed omnium fortunati illinum , & in vicinum Deo perductum Praedicarem. Nunc, quod satis est ad omnes miserias leniendas , sapientibus virisine dedi; & nondum in auxilium mei validus, in aliena castra confugi , eorum scilicet , qui sacile se & sua tuentur . Illi me iusserunt stare assidite, velut in praesidio positum, & omnes conatus fortunae, & omnes impetus prospicere multo ante quam incurrant. Illis gravis est, quibus est repentina: facile eam sustinet , qui semper expectat. Nam & hostium adventus eos prosternit , quos inopinate occupavit : at qui futuro se hello ante bellum paraverunt, compositi dcaptati, Primum , qui tumultuosissimus est, ictum facile excipiunt. Nunquam ego sor tunae credidi, etiam si videretur pacem age
Ie; Omara illa, quae in me indulgentissime
132쪽
conserebat, pecuniam, honores, gloriam eo loco posui , unde posset ea sine motu meo repetere. Intervallum inter me & illa magnum habui . itaque abstulit illa, non avulo sit. Neminem adversa fortuna comminuit, nisi quem secunda decepit. Illi qui munera eius velut sua, 8c perpetua amaverunt, qui
se propter illa suspici voluerunt , jacent &moerent, cum vanos & pueriles animos, Omnis solidae voluptatis ignaros, salsa, & mobilia oblectamenta dest fluunt. At ille qui se
laetis rebus non inflavit , nec mutatis contrahit; adversus utrumque statum invictum animum tenet , exploratae iam firmitatis onam in ipse felicitate, quid contra infelicitatem valeret, expertus est . Imqtie ego in illis quae omnes optant, existimavi semper
nihil veri boni inesse; quin inania, & ipecioso ac decepturo suco circumlita inveni , intra nihil habentia fronti suae simile . Nam
in illis quae mala vocantur , nihil tam te ribile ac durum invenio , quam opinio vulgi minabatur. verbum ouidem irrium, petasuasione quadam Sc consensu , jam asperius ad aures venit, & audientes tanquam triste, & execrabile ferit: ita enim populus iussit: sed populi scita ex magna parte sapientes ab
CAP. VI. Remoto igitur iudicio plurium,
quos prima rerum facieS, utcunque credita est, auseri, videamus quid sit exilium : nempe, loci commutatio est. Angustare ne videamur vana ejus, & quicquid pessimum in se habet, subtrahere: hanc commutationem loci sequuntur ii Hommoda, paupertas, ignominia, contemptus. Adversias i sta postea comsigam : interim primum illud intueri volo, quid acerbi afferat ipsi loci commutatio . C, xere patria, intolerabile est. Aspice agedum hanc frequentiam , cui vix urbis irrimenta tecta Lissiciuat . Maxima pars illius turbata
133쪽
patria earet: ex municipi IS oc colonal S luis , ex toto denique orbe terrarum confluxerunt.
Alios adducit ambitio, allos necessitas om-cii publici, alios imposita legatio, alios Iuxuria , opulentum & opportunum vitiis Io. cum quaerens: alios liberalium studiorum cupiditas, alios spectacula - quosdam traxIt aismicitia, quosdam industria, latam ostende Mae virtuti nacta materiam : quidam Ven lem formam attulerunt, quidam. venalem eloquentiam L Nullum non hominum genus, concurrit in urbem , & virtutibus & vitiis magna pretia ponentem . Iube omnes illos
ad nomen citari ,& , Unde domo quili lupsi, quaere : videbis maiorem partem eue, uuae relictis sedibus suis , venerit In maximam quidem ac pulcherrimam urbem', non tamen suam. Deinde ab hac civitate diice- de , quae velut communis patria potest dici et omnes urbes circumi. nulla in , ubi magnam Partem peregrinae multitudinis non inveniaS ἀNunc transi ab iis quarum amoena Politi O , de opportunitas regionis plures allicat: dele μta loca, & asperrimas insulas , Sciatnum Seriphum, Gyarum & Cossi ram pete . nullum Invenies exilium , in quo nimi caussa moretur . Quid tam nudum inveniri potes: , quid tant abruptum undique νquam hoc saxuni λ quid ad copias re scientIjejunius e quid ad homines quid ad ipsum loci situm horridius quid ad Coeli naturam intemperantiu P re tame
hic peregrini, quam cives consiliuntia Usque eo ergo commutatio ipsa locorum gravis non est ut hie quoque locus a patria quoidam abduxerit. Invenio qui dicat , inesse naturalem quandam animis irritationem commu-xindi sedes, & transserendi domicilia. Mobilis enim & inquieta mens homini data eu et nunquam se tenet : spargitur , & cogitatio nos sua in oninia nota atque ignota dimit
134쪽
rit, vaga , & quietis impatiens, & novita. re rerum laetissima . Quod non miraberis, si primam ejus originem asipexeris. Non est
ex terreno regravi concreta corpore: ex: il-
Io coelesti spiritu descendit . coelestium autem natura semper in motu est. : fugit , velocillimo cursu agitur. Asipice sidera mundum illustrantia : nullum eorum perstat. la Bitur auidue , & locuna' ex loco mutat equamvis cum universe vertatur , in contrarium nihilominus ipsi. mundo refertur: peron ines signorum partes discurrit, perpetua eius aestatio , & aliunde alio commigratio
est . Omnia volvuntur semper , in transitu sunt, & ut lex & naturae necessitas ordina vit, aliunde alio deseruntur. Cum per certa annorum spatia orbes sios explicuerint, Iterum ibunt per quae venerant. I nunc ,- &animum humanum, . ex iisdem quibus divi-yia constant compositum seminibus moleste stri e puta transitum ac migrationem. - cum Dei natura, assidua & citatissima commu- delectet se, vel 'conservet .. Acoelestibus , agedum, te ad humana converte. Vid bis gentes , populosquo mutasse s
dem . Quid sibi volunt in mediis Barbaro Tum regronibus Graecae urbes λ quid inter Indos I'ersasque Macedonicus sermo p Scythia ,& totus ille ferarum indomitarumlue gentium tractus, civitates Achajae Ponticis impolitas litoribus ostentat . Non perpetuae hie, non hominum ingenia ad similitudinem coeli sui horrentia transferentiis bus domus suas obstiterunt. Athenientis ii Asia turba est : Miletus LXXV . urbium populum in diversa esludit: totum Italiae latus, quod insero mari alluitur, major Graela fuit . Tuscos Asia sibi vindicat : Tyrii Africam incolunt Hispaniam Poeni.' G it Galliam immiserunt: in Graeciam
Malla o Pyrenaeus Germanorum transitus no
135쪽
inhibuit e per invia , per incognita versa viet se humana levitas. Liberos, conjuge silue , Mgraves senio parentes traxerunt . Alii longo errore jactati, non judicio elegerunt locuna, sed lassitudine proximum occupaverunt: alii armis sibi jus in aliena terra fecerunt: quas
dam gentes , cum ignota peterent, mare
hausit: quaedam ibi consederunt, ubi illas rerum inopia deposuit . Nec omnibus eadem caussa relinquendi , quaerendique patriam fuit. Alios excidia urbium suarum, hostilibus armis elapsos, in aliena, spoliatos suis, expulerunt : alios domestica seditio submovit: alios nimia superfluentis populi frequentia ad exonerandas vires emisit: alios pe- stilentia, aut frequens terrarum hiatus, aut aliqua intoleranda infelicis soli vitia ejecerunt : quosdam sertilis orae, &in maius lata . datae fama corrupit : alios alia causi i excivit domibus suis . Illud itaque est manife- sum, nihil eodem loco mansisse , quo ge- nitum eth . assiduus humani generis discurus est . quotidie aliquid in tam magno ΟΓ-be mutatur . Nova urbium sundamenta jaciunt: nova gentium nomina, ex itincti S PII O-Ubu S, aut in accessionem validi OPIS con Veriss S, oriuntur. Omnes autem istae populorum xransportationes,, quid ali ad , quam Public in
exilia sunt λCHP.. VII. Quid tam longo te circuitu
traho ς quid interest enumerare Antenorem Patavia conditorem , δέ Evandrum, In ripa Tiberis regna Arcadum collocantem p quid Diomedem, aliosque, quos Trojanum bellum, victos simul victoresque , Per alienas terras dissipavit λ Romanum imperium nempe au-borem exulem respicit .' quem profugum , capta Patria , exiguas reliquias trahenIem. , necessitas & victoris metus, longinqua quae
rentem , in Italiam detulit. Hic deinde po- Iulus quot coloalaa ua QMoesyiqvanciaS -
136쪽
ubicunque yicit Romanus, habitat. Adlamc commutationem loco rutra libenter no-inina dabat, & relietis aris suis trans maria 1euirebatur colonus senex .
CAP. VIII. Res quidem non desiderat
plurium enumerationem: unum tamen adjiciam, quod in oculos se ingerit. Haec ipsa intula saepe iam cultores mutavit. Ut antiquiora quae vetustas obduxit, transeam , Phocicie relicta , Graii qui nunc Mastiliam colunt , prius In hac insula con derunt. Ex uua quid eos fugaverit, inccrtum est: utrum fli graVatas, an praepotentis Italiae conspectus , an natura i inportuosi maris . nam in ea usta non suisse feritatem accolarum , eo apparet, quod maxime tunc trucibus & inconditis Galliae populis se interposuerunt. Transierunt deinde Ligures in eam , transierunt & Hispani, quod ex similitudine ritus apparet . eadem enim tegumenta capitum,
ivmque genus calceamenti, quod Cantabris est , & verba quaedam. nam totus sermo , conversatrone Graecorum Ligurumque , a P trio descivit. Deductae deinde sunt duae ei. vium Romanorum colonetae altera a Ma .rio , altera a Sylla. Toties hujus aridi & spinosi Laxi mutatus est populus. Vix denique invenies ullam terram, quam etiam nunc indi. genae colant. permixta omnia & insititia su neralius alia succedit. Hic concupivit, quod sit fati id io fuit : ille unde expulerat ,. ej ctus est . Ita fato placuit, nullius rei eodem semper loco stare fortunam . Adversus ipsam mutationem locorum, detractis ceteris incommodis quae exilio adhaerent, fatis hoc reme. dii putat Varro , doctissimus Romanorum, quod quocunque venimuS, eadem rerum nais tura utendum est . M. Brutus satis hoe putat, quod licet in exilium euntibus virtutes suas ferre secum . Haec etiam si quis sings.
D judica secacia ad consolandum s-
137쪽
xulem , utraque in unum collata fatebettudi plurimum posse. Quantulum enim est , quod perdidimus duo quae pulcherrima sunt, quocunque nos moverimus , sequentur . natura
communis, 3c propria virtus . I dactum est , mihi crede , ab illo, qui si uis, formator uniis ubesi suit, sive ille inus est poten& omnium , sive incorporalis. ratio ingentium' operum a tifex , sive divinus spiritus per omnia maxima, minima , aequali intentione diffusiis sive satum & immutabilis caussarum inter cohaerentium series e id , inquam, actum est, ut in alienum arbitrium , nisi viliss1ma quaeque, non caederent. Qtiicquid optimum nomini est , id extra humanam potentiam iacet: nec dari , nec eripi' potest - Μundus.
hie , quo nihil neque maius neque- ornatius rerum Natura gemiis e animus contem. plator, admiratorque mundi, pars ejus ma gnificentissim a , propria nobis, &perpetuas, eandi ii nobiscum mansura, quandiu ipsi munebimuς. Alaeres itaque & erecti, quocum que res tulerit, intrepido gradu properemus . CAP. IX. Emetiamur quascunque terraS, nullum, inventuri solum intra mundum
quod alienum homini: sit, undecunque ex aequo ad coelum erigitur actexa paribus interivallis omnia divina ab omnibus laudinis dis
stant. proinde dimoculi mei: ab illo speci culo , cujus . inatiabiles, sint , . non abducam tur,. dum inihi lunam sele ue intueri liaeeat, dum caeteris inhaerere uilerIbus, dum ortus eorum , occasus , intervallaque , de caussas investigare veloci meandi ,. vel tar. dius, s ctare mi Per nDctem stellas mica reis,. Mallax immobiles , alias non in m anumi spatium, exeuntes, sed intra suum se incumagentes vestigium ; quassam stibito sutumstuuex , . quasdam igne fissio perstringemtes, aciem quasi, decidant,. vel longo tractu
cum luce muta praetervolantes 3 dum cum
138쪽
hiis sim, & coelestibus, qua homini fas est,.
immiscear; dum animum ad 'cognatarum rein rum eonspectum tendentem, in sublimi semper habeam a quantum refert mea quid caleem p Atqui non est haec terra frugi servrum aut laetarum arborum ferax et noti magnis & navigabilibus fluminum alveis irrigatur: nihil gignim, quodc aliae gentes petant, vix ad tutelam incolentium sertilis , non pretiosiis hic lapis caeditur , non auri argentique Venae eruuntur. Angustus animus est, quem terrena, delectant . ad illa abducendus est , quae ubique aeque apparent , ubique aeque splendente & hoc cogitandum est, ista veris bonis, per falsa & prave credita obstare . Quo Iongiores porticus exsaedierint, quo altius tum res, iustulerint, quo latius vicos porrexerint, quo depressius aestivos specus soderint quo maiori mole fastigia coenationum subvexmrint: hoc plus erit, quod illis coelum abscondat. In eam te regionem cassis ejecit, in qua latissimum, receptaculum/ casa est Nae tu
pusilli animi es , & serdide conseiantis , si ideo id sortiter pateris, quia Romuli calam nosti . die illud potius t Istud humile
tugurium nempe virtutes recipit . iam omnibus templis formosius erit, cum illic iusti tia conspecta sueri P, cum continentia, cum prudentia, pietas, Ommum. officiorum recte dispensandorum ratio , humanorum divino. ruinque stientia'. Nullus angustus est locus, . qui hanc tam magnarum virtutum turbam. capit: nullum exilium grave est, in quo liaeet cum hoc ire comitatu. Brutus in eo libro quem de Virtute composuit, ait, Liviri. disse Mancellum MitylenIS exulantem ,
quantum modo. natura hominis. Pateretur, beati isime viventem , neque unquam. bonarum, artium cupidiorem quam . illo temPOre .
139쪽
it Ium in exilio relinquere. OsortunatIorem Marcellum, eo tempore, quo exilium se una Bruto approbavit, quam quo populo R. coriis
sulatum 1 Quantus vir ille fuit, qui effecit, ut aliquis exul sibi videretur, quod ab exit. Ie recedereis' qui in admirationem sui a Ad uoxit hominem, etiam Catoni suo mirandum ΘIdem Brutus ait , C. Caesarem Mitylenas praetervectum , quia non fastineret videre deformatum virum . Illi quidem reditum impetravit Senatus, publicis precibus, tam λ- licitus ac moestus , ut omnes illo die Bruti habere animum viderentur, &non pro Mameello, sed pro se deprecari, ne exules essent, si sine illo suissent : sed plus multo consecutus est, quo die illum exulem Brutus relinquere non potuit, Caesar videre. Contigit enim illi testimonium utriusque t Brutus sine Marcello reverti se doluit : Caesar erubuit. Num dubitas, quin ille tantus vir , sic ad tolerandum aequo animo exilium se ipse adhortatus sit Quod patria cares, non est miserum. Ita te disciplinis imbuisti, ut scires omnem locum sapienti viro patriam esse . Quid porro hie qui te expulit, non ipse Per annos decem continuos patria e propagandi sine dubio imperii causa Hed ne mape caruit . nunc ecce trahit illum ad se Africa resurgentis belli minis plena, trahit Hlaspania , quae fractas & amictas partes refovet , trahit AEgyptus infida , denique orbis, qui ad occasionem concum imperii iii tentus est . cui primum rei Occurret ' cui par. ii se opponet f Aget illum per omnes teriras victoria sua . Illum suspiciant & cola fugentes: tu vive Bruto miratore contentus. Bene ergo exilium tulit Marcellus , nec qiii quam in animo eius mutavit loci commutatio , quamvis euin pau itas sequeretur. in
qua nihil mali esse, quisquis modo nondum servenit in insinum ψmnia subvertentis ἔμ
140쪽
varitiae, atque luxuriae, intelligit. Quantulum est enim, quod in tutelam homini ne- .essarium sit; & cui deesse hoe potest , ullam modo virtutem habenti Quod ad me
quidem pertinet , intelligo me non opes , sed occupationes perdidisse . corporis exigua desideria sunt . frigus submovere vult, alimentis famem ac sitim extinguere e quicquid extra concupiscitur, vitiis, non usibus laboratur. Non est necesse omne perscrutari profundum , nec strage animalium ventrem onerare , nec conchylia ultimi maris ex ignoto littore eruere. Dii ist9s deaeque perdant, quorum luxuria tam invidiosi imperii fines transyendit. Ultra Phasim capi volunt, quod
ambitiosam popinam instruat .' nee piget a Parthis , a quibus nondum poenas repetiimus , aves petere. Undique convehunt omnia nota fastidienti gulae'. Quod di sibivius deliciis stomachus vix admittat , ab ublimo portatur Oceano. Uomunt ut edant , edunt ut vomant & epulas , quas toto OT be conquirunt, nec concoquere dignantur .
Ista si quis despicit, quid illi paupertas nocet 3 si quis concupiscit, illi paupertas etiam prodest . Invitus enim sanatur : & si remedia ne coactus quidem recipit , interim cerate dum non potest , nolenti similis est . C.
Cael ar, quem mihi videtur rerum natura eis
didisse , ut ostenderet quid mmma vitia in
summa fortuna possent, centies sestertio caenavit uno die : & in hoc omnium adjutus ingenio, vix tamen invenit, quomodo provinciarum tributum una coena fieret. O miserabiles, quorum palatum nisi ad pretio scibos non excitaturi pretiosos autem , non eximius sapor, aut aliqua faucium dulcedo; sed raritas, & dissicultas parandi facit. Alioquin si ad sanam illis mentem placeat reverti , quid opus est tot artibus ventri servientibus t quid mercaturis i quid vastatio