장음표시 사용
211쪽
nee ultimum tempus expectant, quae in ursemo maturuerunt. Ignis quo clarior fulsit, citius exstinguitur : vivacior esta qui ctia lenta dissici lique materia commimis, sumoque demersus, ex fordido lucet. eadem erinim detinet eaussa, quae maligne alit. Siciingenia quo illustriora, breviora sunt. Nam, ubi incremento locus non est, vicinus o casus est. Fabianus ait, quod nostri quoque parentes videre, puerum Romae fuisse, statura ingentis viri: sed hic cito decessit. Semoriturum brevi nemo non prudens dixit. non poterat enim ad illam aetatem pervenixe, quam praeceperat. Ita est indicium: imis minentis exitii maturitas, & appetit finis,
ubi incrementa consumpta sunt . .
CAP. XXIV. Incipe virtutibus illum
non annis aestimarer satis diu vixit. pupillus reli Etrus, sub tittorum cura usque ad do. cimumquartum annum fuit . fiat, matris custo. dia semper. eum haberetilios penates, relinquere tuos noluit . Ado escens statura, puruchritudine, cetero corporis robore castris nais rus p militiam recuserit, ne a te distederet . Computa, Mareia, quam raro liberos videan
quae in diversis domibus habitant: cogita , tot illos perire; annos matribus, &per Alia citudinem exigi, quibus filios in exercitu ha hent : scies multum patuisis hoc tempus, ex quo nihil perdidisti. Nunquam a consipectu tuo recessit : sub oeulis tu is studia serma. vit, excellentis ingenii, & aequaturi avum , nisi obstitistet verecundia , quae multorum prosectus silentio pressit . Adolescens rarisumae simiae in tam magna mulierum turba
viros corrumpentium , nullius spei se prata huit:.de cum quarumdam usque ad tentam dum pervenisset improbitas, erubuit, quasi Peccasset, quod placuerat. Hac sχnctitate morum eiacit, ut puer admodum dignus sacerdotio videretur, uiaterua sine dubio. siss
212쪽
fragatione: sed ne luater quidem nisi pro bo. D , candidato valuisset. Harum in contemplatione virtutum sic te gere , tanquam si nunc ille tibi magis vacet. Nunc nihil habet quo avocetur; nunquam tibi solicitudini, nunquam moerori erit. Quod unum ex tam bono filio poteras dolere, doluisti: cetera exempta casibus plena voluptatis sunt,
si triodo uti filio scis , si modo quid in illo pretiosissimum suerit, intelligis . Imago dumtaxat filii tui periit , & effiges non simillima , ipse quidem eternus, meliorisque nunc status est, despoliatus oneribus alienis , & sibi relictus. Haec quae vides ossa circum voluta nervis , & obductam cutem , viil- tuinque, & ministras manus, & cetera quihus involuti sumus , vincula animorum tenebraeque sunt . Obruitur his animus, offuseatur, inscitur, arcetur a veris &suis, in falsa conjectus: omne illi cum hac earne gravi certamen est, ne abstrahatur & sidat: nititur illo, unde dimissus est: ibi illum arte
na requies manet, e confusis crassisque pura & liquida visentem . CAP. XXy. Proinde non est quod ad se. puuhrum filii tui curras . pessima eius, &ipsi molestillima istic iacent, ossa cineresque:
non magis Illius partes, quam vestes, ali que tegumenta corporum. Integer ille, nihilque in terris relinquens , fugit, & totus excessit: paullumque supra nos commoratuS , dum expurgatur, & inhaerentia vitia situmque omnis mortalis aevi excutit, deinde ad excelsa sublatus, inter felices currit animas, excipitque illum coetus sacer , Scipiones , Catonesque, utique contemptores vitae , &mortis beneficio liberi. Parens . tuus , Ma
cia, illic nepotem suum , quamquam illic omnibus omne cognatum est, applicat sibi, nova luce gaudentem, & vicinorum siderum meatus docet: Oec ex coniecturis , sed a mnium
213쪽
mmum ex vero peritus , in arcana naturae
Iibens ducit. Utque ignotarum urbium momstrator hospiti gratus est: ita sciscitanti coelestium caussas domesticus interpres . In profunda terrarum permittere aciem iuvat: delectat enim ex alto relicta respicere . Sic itaque, Marcia, te gere , tanquam, sub oculis patris filiique posita, no*illorunt quos noveras sed tanto excellentiorum , &summo locatorum ς erubesce quicquam humile aut vulgare,. & mutatos in melius tuos flere . In aeterna rerum per vastain libera Gatia demi Ox, non illos interfusa mari a d 11cludunt, nec altitudo montium, aut imae vati Ies, aut incerta vada Syrtium . tramites Ο-mnia plani, & ex facili mobiles, & expediti, 8c invicem pervii sunt inter xtiqu'sideribus, CAP. XXVI. Putae itaque ex IlIa arce coelasti patrema tuum, Marcia , cui tantum apud te alictoritatiS erat , quantum. tibi a-hud filium tuum , non illo ingenio , quo eivilia bella deflevit, quo proscribentes in aeternum. ipse proscripsit , sed tanto, esario. re quanto eis ipse sublimior, . dicer C te filia. tam longa tenet aegritudo λ Cur in
tanta veri ignorantia versaris, ut InIque Mctum, iudices. cumi filio tuo ,. quod in tae. dium versiis vitae , ipse. ast nciaiores. is recerit suos λ Nescis quantis fortuna 'procellis disturbet omniat quam nullis benignam fa- minimum cum illa eontraxerant Regesne tibi nominem selieissimos futuros , si. maturius illos mors
litantibus. Qbtraxisi et malis ' An Roma.ηos Mees quorum nihil magnitudini deerit, si aliquid aetati: detraxeris p an nobili illinos viros clarii osque ad ictum militaris gla.
dii composita: cerviee sormatos Respice Patrem atque avum tuum . Ille in alieni per cussoris venit arbitrium nihil. in me
214쪽
cuiquam permisi , & cibo prohibitus osten, di, quam magno animo scripsi siem . Cur in domo nostra diutissime lugetur, qui felicis.
si me moritur λ Coimus in unum omnes, Videmusque vos alta nocte circundari. Nil a. Pud vos, ut putatis, optabile, nil excelsum, nil splendidum: sed humilia cuncta , S gravia, & anxia , & quotam partem Iuminis nostri cernentia i Quid dicam , nulla
hic arma mutuis furere concursibus , nec classes classibus frangi, nec parricidia aut fingi, . aut cogitari, nec sora litibus strepere dies perpetuos: nihil in obscuro, detectas mentes, & aperta praecordia, & in pu blico medioque vitam , & omnis aevi prospectum, eventumque Iuvabat unius saeculi se fata componere, in parte ultima muni, & inter pauci minos gesta: tot saecula , tot aetatum contextum, & seriem , quicquid annorum est, licet visere . licet surrectura licet ruitura regna prospicexe, & magnarum urbium lapsus, & maris novos cursus. Nam si potest. tibi solatio esse desiderii tui commune fatum, nihil quo stat loco stabit. o. mnia sternet, abducetque seeum vetustas nec hominibus solum. quota enim ista sortuitae potentiae portio est Ised locis, sed regionibus, sed mundi partibus ludet : tot supprimet montes, & alibi rupes in altum novas exprimet: maria sorbebit, flumina avertet: &. c*mmercio gentium rupto, societatem generis humani coetusque diuolvet. Alibi hiatibus vastis subducet urbes, tremoribus quatiet , & ex infimo pestilentes halitus mittet , & inundationibus, quicquid habitatur, obducet : necabitque omne antimal orbe submerse , & ignibus vastis torrebit incendetque mortalia. Et cum tempus
advenerit, quo .se mundus renovaturus ex
stinguat, viribus ista se suis caedent, & s. dera sideribus, incurrent , & omni flagran
215쪽
te materia , uno igne, quicquid nunc eκ disposito lucet, ardebit. Nos quoque felices animae, & aeterna sertitae, cum Deo visun erit iterum ista moliri, labentibus curietis, & ipsi parva ruinae ingentis accessio , in antiqua elementa vertemur. Felicem Glium tuum, Marcia, qui ista jam novit.
Sive quare bonis viris maIa accidant, cum sit Providentia. Argumentum de Ordo.
Nisus hie libellus in, O seriptum pin
ιando. Argumentum enis est, Providentἰam osse : nee obsare, qMod boni r mala quaedam, sed externa obvenian . Primo igitur nn ,e e illam asseris a mundi motu, ordine , eo anua , si α omnia rectorem elamant Dainde ad morum proprie et Quare ergo mala bonia e AP 'νimo : Deum amaνe bonos, nee immIstrea UImν iis mala. Instar mνem sis dumtaxas castigare, o coercere. L εἰ de , n in videri ea mala bonIs ἱ nec inci
216쪽
ia , .sed exerceri, O per aspera induνari . Dctim velιις agonothetam cir robusti hi aliuolis Dircaelectari . Haec ita comm tiniarer, Nelut praeparans, ad Cap. III. co magis asin te quinque rationes , cur eis πεnιant, exeq/ii pergir. Primo pro ipsis esie, qnibus accεdunt: secundo , pro universis r 'rextis Yolentibus e enire : Quarto evenἰre faro , O aierna lege . Primam rationem traiariat Cap. 3. 4. docerqne pro ipsis esse, stetit mediiina pro aegris. IndurantAr etiam se a Deo , qui se dignos produci in pugnam et alior, Iiores in otio , O timbra haber. Secundametractat Cap. s. pro omnibus esse : nt Ῥῖγi δο- ni , sic habiti, clament alἰis, ostendant, non esse Bona , aus Mala, q- πulgus puret. Ad vera QItur illa Aperitenr, illa petant, haec fugiant. Ibidem tertiam nectit, Volen- res excipere et nam praebens si Deo , ct Fato . Misarra excipis, Factum esse , er ab aeterno corsiturum , quid gandeas , doleasque . Denique vesterit, mala haec non esse s er Deum inuticis pulcherrime adhortan rem, ad robur excitantem. Stoice in Ane .: Si piger,m ferre rader, quis 3eneo pares tantia ,
Q sisti a me, Lucili , quid ita, si
Provident: a mundus ageretur, mul. ta bonis viris aeciderent malai Hoc commodius in contextu operis redderetur, cum praeesse universis providentiam probar mus , & interesse nobis Deum: sed quoniam a toto particulam revelli placet, &unam contradictionem manente lite integra solvere o faciam rem non difficilem , caussam deorum agam. Supervacuum est in praesemtia ostendere, non sine aliquo custode tantum optor itare, nec himc siderum certum. dis
217쪽
discuisim fortuiti impetus esse , & quae Osus incitat, siepe turbari & cito arietare :hanc inoflensem velocitatem procedere aeter nae legis imperio, tantum rerum terra marique gestantem , tantum clarissimorum Iu minum & ex dispositione lucentium : non esse materiae errantis hunc ordinem: neque quae temere cojerunt, tanta arte pendere , ut terrarum gravissimum pondus sedeat imis
motum , & circa se properantis coegi fugam spectet: ut infusa vallibus maria molliant terras, nec ullum incrementum fluminum sentiant; ut ex minimis seminibus nascan-ur ingentia . Ne illa quidem quae videnturetconfusa & incerta, pluvias dico nubesque & elisorum fulminum iactus, & incendia ruptis montium verticibus effusa, tremores labantis soli, & alia quae tumultuosa pars
rerum circa terras movet, sine ratione,
quamvis subita sint, accidunt; sed suas &illa caussas habent non n inuS, quam qua alienis loeis conspecta miraculo sunt, ut in mediis fluctibus calentes aquae, & nova missiliarum in vasto exsilientium mari spatia .. Iam vero si quis observaverit nudari litora pelago In se recedente , eademque intra ex iis guum tempus operiri, credet caeca quadam volutatione modo 'contrahi undas, & in. trorsum agi, modo erumpere, & magno curiam repetere Gedem suam : S cum illae interim portionibus crescunt: S ad horam ae diem subeurit, ampliores minoresque, prout illas lunare sidus elicuit, ad cujus arbitrium oceanus exundat. Suo ista tempori reservenis tur : eo quidem magis, quod tu non dubitas de providentia, sed quereris. Ingratiam te reducam cum diis, adversus optimos Ο-ptimis. Neque enim natura patitur, ut bona bonis noceant. Inter bonos viros ac Deum amicitia ell, conciliante virtute. amicitiam
dic O imo etiam necessitudo di similitudo :
218쪽
quoniam quidem bonus ipse tempore tantum a Deo disteri, discipulus eius , aemulator que, & vera progenies z quem parens ille magnificus, virtutum non lenis exactor , sicut severi patres, durius educat. Itaque cum videris bonos viros acceptosque diis, Iaborare, sudare, per arduum ascendere , malos autem lascivire, & voluptatibus fluere: cogita filiorum nos modestia dele*ari,
vernularum licentia : illos disciplina tristio.ri contineri, horum ali odaciam . Idem ii. hi de Deo liqueat. bonum virum in deli. ciis non habet: experitur, indurat, sibi illum v Parat . . .
CAP. II. Quare multa bonis viris adversa eveniunt ρ nihil accidere bono viro mali
potest. Non miscentur contraria. Quemadmodum tot amnes , tantum superne dej ctorum imbrium , tanta medicvorum vis fontium, non mutant saporem maris, nec remittunt quidem: ita advelsarum impetus rerum viri fortis non vertit animum. Manet
in statu, & quicquid evenit , in suum c
lorem trahit. Est enim omnibus externis Potentior . nec hoc dico, nψnsentirilla : sed vincit, alioquin quietus placidusque, coniitra incurrentia attollitur. Omnia advelsa, exercitationes putat. Quis autem, vir mo do, & erectus ad hone 1ia, non est laboris
appetens justi , & ad officia cum sericulo
promptus cui non Industriose otium poena est λ Athletas videmus, quibus virium cura est, cum fortissimas quibusque confligere, S exigere ab his, per quos certamini prae- Parantur, ut totis contra Jpsos viribus utantur. caedi se vexarique patiuntur, &ii non inveniunt singulos pares , pluribus simul
objiciuntur. Marcet sine advelsario virtus. Tunc apparet quanta sit, quantum valeat, Polleatque, cum quid pollit, patientia O
aiendat. Scias liceat, idem viris bonis cile
219쪽
faciendum , ut dura ac difficilia non reser mi dent, nec de fato querantur: quicquid a eidit, boni consulant, in bonum Vertant. Non quid, sed quemadmodum feras, in. terest. Non vides , quanto aliter patres, aliter matres indulgeant λ illi excitari iubent liberos ad studia obeunda mature , feriatis quoque diebus non patiuntur esse otioses, & sudorem illis, & interdum lacrymas e
cutiunt. at matres fovere in sinu, eontibnere in umbra volunt ; nunquam flere , nunquam tristari, nunquam laborare. P trium habet Deus adversus bonos viros Mnimum , & illos fortiter amat a & , Operi. hus, inquit, doloribus, ae damnis exagitentur, ut verum colligant robur . Languent per inertiam saginata; nec labore tantum ,
sed mole, Si ipso sui onere deficiunt. Non fert ullum ictum illaesa felicitas. at ubi ac
sidua fuit cum intommodis sitis rixa , calis uni per iniurias etlucit, nec ulli malo cedit; sed etiam si ceciderit, de genu Pugnat. Allia raris tu, si Deus ille bonorum amantissiimus,
qui illos quam optimos esse . atque excellenistissimos vult, fortunam illis cum qua exerceantur, assignat; Ego vero non miror, si
quando impetum capiunt spectandi mag nos viros, colluctantes eum aliqua calamitate. Nobis interdum, voluptati est, si adolescens coni antis animi irruentem feram venabulo emepit, si leonis ineuisum interritus pertulit 3 tantoque spectaculum est gratius , quanto id honestior fecit. Non sunt ista, quae possisnt deorum in se vultum convexistere, *d puerilia, dc humanae oblectamenta levitatis. Ecce spectaculani dignum, ad quod respiciat intentus operi suo Deus; ecce pax Deo dignum, vir fortis cum mala fortuna compositus, utique si & provocavit. Non video, inquam, quid habeat in terris Iu-riter Pulchrius, si convertere animum velit.
220쪽
quam ut spectet Catonem , jam partibus non semel fractis stantem , nihilominus inter ruinas publicas rectum . Licet , inquit, omnia in unius ditionem concesserint , qu-stodiantur legionibus terrae , classibus maria, Caesarianus portas miles obsideat : Cato , qua exeat , habet . Una manu latam liberitati viam faciet. serrum istud , etiam civili bello purum & innoxium , bonas tandem ac nobiles edet operas . libertatem , quam patriae non potuit , Catoni dabit. Aggredere anime diu meditatum opus , eripe te rebus humanis . Iam Petreius & Iuba concurrerunt, Iacentque alter alterius manu caesi.
Fortis & egregia fati conventio : sed quae
non doceat magnitudinem nostram . tain turpe est Catoni mortem ab ullo petere , quam vitam . Liquet mihi , cum magno
spectasse gaudio deos, cum iam ille vir, a cerri naus sui vindex, alienae saluti consulit.& instruit discedentium fugam: dum etiam studia nocte ultima tractat , dum gladium sacro pectori infigit, dum viscera spargit , dcillam sanctissimam animam , indignamque
quae serro contaminaretur , manu educit.
Inde crediderim fuisse parum certum Sc es.ficax vulnus . non fuit Diis immortalibus satis spectare Catonem semel: retenta ac revocata virtus est , ut in difficiliori parte seos enderet . Non enim tam magno animo mors initur, quam repetitur . Quidni libenter spectarent alumnum suum , tam claro ac memorabili exitu evadentem ς mors illos consecrat , quorum exitum & qui timent , laudant.
CAP. III. Sed iam procedente oratione
ostendam , quam non iant, quae videntur .
mala. nunc illud dico , ista quae tu vocaNaspera, quae adversa Sc abominanda, primum pro iplis esse , quibus accidunt , deinde prisuniversis: quorum major diis cura est, qua V