장음표시 사용
311쪽
Tis, ingenuis, honestis, non ut mancipiis abuti, sed his quos gradu antecedas, quoinrumque tibi non tradita servitus fit, sed tutela 3 Servis ad statuam licet confugere. cum in servum omnia liceant, est aliquid, quod in hominem licere commune jus animantum
vetet: quia ejusdem naturae est, cujus tu .
Quis non Vedium Pollionem peius oderat, quam servi sui, quod muraenas sanguine hinmano saginabat; & eos qui se aliquid offenderant, in vivarium, quid aliud quam seris
entibus, objici iubebat O hominem mile mortibus dignum i sive devorandos servos objiciebat muraenis, quas esurus erat, sive in hoc tantum illas alebat, ut se aleret . uemadmodum domini crudeles tota civi tyre commonstrantur, invisique & detestabiles sunt: ita regum & injuria latius patet,& infamia, atque odium sarculis traditur.
Quanto autem non nasci melius fuit, quam numerari inter publico malo natos f. CAP. XIX. Excogitare nemo quicquam poterit, quod magis decorum regenti sit quam clempntia: quocunque modo is, & quocum Que iure praepositus ceteris erit. Eo stilicet formosius id esse, magnificentiusque saleb, mur, quo in majori praestabitur p Restate aquam non oportet noxiam esse, si ad natu. rae legem componitur. Natura enim .com
menta est regem . quod & ex aliis animalis hus licet eunoscere, & ex apibus: quarum regi amplissimum cubile est, medioque ac
tutissimo loco. Praeterea onere vacat, exauctor alienorum operum: & amisso rege , t tum dilabitur examen. nec unquam plus inatum patiuntur, melioremque pugna quaerunt. Praeterea insignis regi forma est, diς
similisque ceteris, tum magnitudine, tum nitore ἐν hoc tamen maxime.distinguitur. Iracundissimae, ac pro corporis caPtu pugna.
312쪽
Iim quunt: rex ipse sine aculeo est. Noluit
illum natura nee saevum esse, nec ultionem magno constaturam petere, telumque detraxit, & iram ejus inermem reliquit. Exem.
v Iar hoc magnis regibus ingens est. Est enim illi mos, exereresse in parvis, & ingentium
rerum documenta minIma agere. Pudeat ab exiguis animalibus non trahere mores: cum tanto hominum moderatior esse animu's deis beat, quanto vehementius nocet. Utinam
quidem eadem homini lex esset; & irat cum
telo suo frangeretur: nec sepius liceret nocere quam semel, nee alienis viribus exedicere odias facile enim lassaretur furor, si ver se sibi satisfaceret, si mortis periculo vim main cffunderet. Sed ne nunc quudem illi cursus tutus est. Tantum enim neis cesse est timeat, quantum timeri voluit: &manus omnium observet, &eo quoque te Pore quo non captatur, peti se judicet, nustumque momentum immune a metu habeat. Hanc aliquis aegram vitam sustinet: cum l1ccat innoxium , atque ob hoc securum, s Iutare potentiarius, laetis omnibus, tractores Errat enim, si quis existimat tutum esse ibi regem, ubi nihil a rege tutum est. Securitas fecuritate mutua paciscenda est. Non opus est instruere in altum editas arces, nec in alascensum arduos colles emunire, nec latera montium abscindere, multiplicibus siemuris turribusque sepire ; salvum regem in aperto clementia praestabit. Unum est inex. Pugnabile munimentum, amor civium. id Ulchrius est , quam vivete optantibus cuminis, & vota non sib custode nuncupantibus si paullum valetudo titubavit, non spem homanum excitari, sed metum ' nihil esse cuiquam tam pretiosum, quod non pro fa, lute praesidis sui commutatum velit λ omne
quod illi contingit, sibi quoque evenire de puteti In hoc allidius bonitatis argumenti
313쪽
probavit, non Reni p. suam esse, sed se Rel. publicae. Quis huic audeat struere aliquod periculum λ quis ab hoc non, si possit, sorutunam quoque avertere velit, sub quo iusti. tia , pax , pudicitia, securitas, dignitas florent ὸ sub quo opulenta civitas copia hon rum omnium abundat ' Nec alio animo rectorem suum intuetur, quam si dii immodi tales potestatem visendi fui iaciant: intueremur venerantes colentesque . Quid autem non proximum illis locum tenet is, qui se ex deorum natura gerit, beneficus ac largus,& in melius potens Haec assectare -, haec imitari decet: maximum ita haberi, ut πι-ptimus simul habeatur. . CAP. XX . Duabus de cauissis punire princeps solet, si aut se vindieat, aut alium Prius de viarte disseram, quae ipsum conti imgit . dissicilius est enim moderari, ubi dolori debetur ruitio, quam ubi exemplo . Sin pervacuum est hoc loco admonere , ne facile
credat, ut verum excutiat, ut innocentiae faveat , ut appareat , non minus rem agi
periclitantis, quam judicis: hoc ad justi. tiam, non ad clementiam pertinet. Nune illum hortamur, ut manifeste laesus , ani. mum in . potestate haueat: N poenam, s truto poterit, donet sin minus, temperet olongeque iit in suis, quam in alienis , ex rabilior injuriis. Nam quemadmodum non est magni animi, qui de alieno liberalis est, sed ille qui quod alteri donat, sibi detrahit: ita clementem vistabo, non in alieno dolo. Te factaem , sed eum , qui cum suis stinuitis -exagitetur, non prosilit: qui intelligit magni animi elie, iniurias in summa potentia Pati, nec 3uidquam esse gloriosius prineipe ampune Jaeso. CAI'. XXI. Ultio duas res praestare 1 let: aut iblatium aflere ei qui accipit inju- aeram, aut in reliquum securitatem. Princi.
314쪽
pis major est fortuna, quam ut tali selatio egeat: manifestiorque vis , quam ut alieno malo opinionem sibi virium quaerat. Hoc di. co, cum ab inferioribus petitus violatusque est: nam si quos pares aliquando habuit, in. fra se videt, satis vindicatus est . Regem &servus occidit, & serpens, & sagitta: serva. vii quidem nemo , nisi major eo quem sero vavit. Uti itaque aniniose debet tanto munere deorum, dandi auferendique vitam potens: in his praesertim, quos scit aliquando suo lastidio obstitisse : hoe arbitrium adeptus, mitionem implevit, perfecitque quav- tum verae poenae satis erat. Perdidit enim
vitam, qua debet ' & quisquis ex alto ad ini. mici pedes abiectus, alienam de capite sivo regiamque sententiam expectavit, in terra. toris sui gloriam vivet, plusque momini eius conseret incolumis, quam si ex oculis ablaetus esset. Assiduum enim spectaculum alte. nae virtutis est : in triumpho cito transisset.
Si vero regnum quoque suum tuto relinqui apud eum potuit, reponique eo unde decioderat, ingenti incremento surgit laus ejus, qui contemtus fuit, ex rege victo Mihil pra ter gloriam sumere. Hoc est otiam ex vi ctoria sua ariumphare , testarique, nihil se quod dignum estet Wictore, apud victos invenisse. Cum civibus, & ignotis, atque ii milibus, eo moderatius agendum est , quo minoris est afflixi si e eos . Quibusdam liben. aer parcas et a quibusdam te vindicare fastidias, δι non aliter quam in animalibus paravis & obterentem inquinantibus , reducenda manus est: at in iis qui in ore civitatis servata punitique erunt, occasione notae clemen
CAP. XXII. Transeamus ad alienas iniurias: in quibus vindicandis haec tria lex secuta cit, quae Princeps quoque sequi de- --bet . aut ut eum quem punit , emendςx s
315쪽
aut ut poena ejus ceteros meliores reddat; aut ut sublatis malis securiores ceteri vivant.
Ipsis faeilius emendabis minore poena: diligentius enim vivit, cui aliquid integri sis.
perest. Nemo dignitati perditae pareit. impunitatis genus est jam non habere poenae locum . Civitatis autem mores magis corrigie parcitas animadversionum . iacit enim comsuetuditaem peccandi, multitudo peccantium: S minus gravis nota est quam turba damnatorum levat: & severitas, quod maximum remedium habet, assiduitate amittit auctoritatem . Constituit bonos mores civitati Princeps, & vitia eius felicius compescit, si patiens eorum est, non tanquam probet, sed tanquam invitus, & cum magno tormemto ad castigandum veniat. Verecundiam pecocandi facit ipsa clementia regentis . Gravior multo poena videtur, quae amiti viro comstituitur.
CAP. XXIII. Praeterea videbis ea saepe
committi, quae tape vindicantur . Pater tuus plures intra quinquennium culleo insuit, quam omnibus staculis insutos accepimus. Multo minus audebant liberi nefas ultimum admittere, quandiu sine dege crimen fuit. Summa enim prudentia altissimi viri, &. x xum naturae peritissimi maluerunt, velut imeredibile scelus, de ultra audaciam positum sPraeterire, quam dum vindicant, ostendere poste fieri. Itaque parricidae cum lege ca perunt, & illis facinus poena monstravit . pessimo loco pietas fuit, postquam saepius
culleos vidimus, quam cruces. In qua civitate raro homines puniuntur, in ea coinsensus fit innocentiae, & indulgetur velut publico bono. Putet se innocentem esse ci.
Vitas, erit. magis irascitur a communi frusgalitate desciscentibus, si paucos eos esse, via derit. Periculosiuni est, mihi crede, ostendere civitati, quanto plures mali sint . i
316쪽
CAP. XXIV. In Senatu dicta rest aliquando sententia , ut servos a liberis cultus diastinguereti deinde apparuit , quantum peri culum immineret , si servi nostri numerarenos coepissent. Idem scito metuendum esse, si nulli ignoscitur e cito apparebit, pars civitatis deterior quanto praegravet. Non minus Principi turpia sunt multa supplicia ,
quam medico multa funera . Remi ilius imperanti melius paretur . Natura contumax est humanus animus , & in contrarium atque arduum nitens , sequiturque facilius , quam ducitur. Et ut generos atque nobiles equi melius facili fraeno reguntur : ita ci mentiam voluntaria innocentia impetu suo sequitur, & dignam putat civitas , quam se vel sibi. plus itaque hac via proficitur. Crudelitas minime humanum malum es , indignum tam miti animo . Ferina ista rabies est , sanguine gaudere ac vulneribus e & a, jecto homine, in silvestre animal transire . CAP. XXV. Quid enim interest , oro te Alexander, leoni Lysimachum objicias, an ipse laceres dentibus tuis tuum illud os est, tua illa feritas. O quam cuperes tibi potius ungues esse , tibi ri tum illum edendorum
hominum capacem l Non exigimus a te, ut
manus ista, exitium familiarium certissimum, ulli salutaris sit : ut iste animus ferox, insatiabile gentium malum . citra sanguinem caedemque satietur: clementia vocetur, si ad occidendum amicum carnifex inter homines eligitur . Hoc est , quare vel maxime abominanda sit sevitia; quod excedit fineas Primum solitos , deinde humanos. Noya sup-Plicia conquirit, ingenium advocat, instru
menta excogitat, per quae varietur atque ex
tendatur dolor , & delectatur malis hominum . Tunc ille dirus animi morbus ad insaniam pervenit ultimam , cum crudelitas Vettia est: in voluptatem: &jam Occidere ii Tom. L N
317쪽
minem iuvat. Nam talem virum a tergos quitur eversio, odia, venena , gladii . tam multis periculis petitur, quam multorum iis use periculum eu : privatisque nonnunquao conliliis , alias vero consternatione : publ1ca circumvenitur. Levis enim in privara pernicies non Totas urbes movet . quod date suis Tere coepit, dc omnes appetitis undique com figitur . Serpentes parvulae fallunt , nec puis blice consequuntur: ubi aliqua *litam mem suram Transit, & in monstrum excrevit, uobi sontes potu insecit, &sufflatu deurit, o teritque in quacunque incessit ., ballistis petiis tur. Possunt verba dare , & evadere pusilla
mala: ingentibus obviam itur. Sic unus inger nec domum quidem pertur t .' at ubi crebris mortibus pinil tiam esse apparuit, conclamatio clunacis, ac fuga est, & diis ipsis manus intenduntur. Sub uno aliquo tecto flamma apparuit: familia vacinique aquam ingerunt: at incendium vastum , α multas jam domos depastum, sparte urbis obruitur. CAP. XXVI. Crudelitatem Φrivatorum serviles quoque manus , sub certo.crucis p riculo , ultae sunt: tyrannorum , gentes Populique, & quorum erat malum, &hi quihus imminebat, exscindere .aggressi sunt. A. liquando sua prita dia a psos consurrexerunt, Perfidiamque, impietatem, & feritatem,
di qui lquid ab illis didicerant, in ipsos exe
cuerunt. Quid enim potest ab eo quisquam sperare, quem malum esse docuit non diu
Paret neqtinta, nec quantum jubetur , Peccat. Sed puta tutam esse crudelitatem a Muale ejus regnum est ρ non aliud , quam ca viarum urbium forma , & terribiles facies publici metus. Omnia moesta, turbida , dcconsula: voluptates ipsae timentur. Non convivia secura aneunt, in quibus lingua silicite etiam ebriis custodienda. est: non spectacula, ex quibus materia criminis ac peracu-
318쪽
li quaeritur. Apparentur licet magna impensa, & regiis opibus , & artificum exquisitis
nominibus i quem tamen e ludo in carcerem
ire iuvet od istud , dii boni , malum est , occidere , saevire , delectari sono cate
narum , dc civium capita decidere; quocumque ventum est, multum sanguinis tundere, aspectu suo terrere ac fugare η Quae alia vata esset, si leones ursique regnaretit i si serventibus In nos , ac noxiissimo cuique ani mali daretur potestas f Illa rationis expertia,& a nobra immanitatis crimine damnata , abstinent suis. & muta est etiam inter ferax similitudo apud homines tantum, nec a necessariis quidem rabies temperat sibi, sed externa sitaque in aequo habet, quo pomi exercitatior a singulorum caedibus, deinde in exitia gentIum serpere . Et injicere tectis ignem, aratrum vetustis urbibus inducere , potentiam putat : & ainum occIdi jubere aut alteram , Parum in eratorium credit: nisi eodem tem ore grex miserorum subjectus stetit, crude-itatem suam in ordinem coactam putat. F licitas illa, multis salutem dare, & ad vitam ab ipsa morte revocare, , mereri He-
mentia civicam . Nullum ornamentum 'Principis fastigio dignius pulsiritisque est, quam illa corona OB CIVES SERVATOS ; non
hostilia arma detracta victis, non currus ba barorum sanguine eruenti , non varia bello spolia . Haec divina potentia est , gregatim ac publice servare . multos autem occidere, indiscretos , incendat ac ruinae potentia est.
319쪽
Argumentum & ordo. ITerum Pieron Is latidatio, generosae mus
ocis . I iam ad secundam partem transit, Haturam Clcmentia, ἰWamqne d snit. Magis aperιι α vitio conirario , erudelitaiem pro Hucit ae describit. Finei deinde fisos clementiaedar, quam a Mi Ericordia vult remotam nam hanc Stoicis milium esse . P eque ignoficere etiam, anx veniam dare concedἰι: Sed Parcere , Consuis ere, em quae verbis magis , qtiam rebus usi distinguunt. Hic lispi sthis , seu non Materia Vex alvisione liqtier millia abesse , temporum πῖ-τῖο δει ara . DolendAm in tam pulchra Iracta-
UT de clementia scriberem , Nero Q
sar , una me tox tua maxime com-Pullte quam ego non sine admiratione , recum diceretur, audi se memini , & deinde aliis narrasse . Vocem generosam , magni animi , magnae lenitatis : quae non compo sita, nec alienis auribus data , subito eru- 'vit ; sed bonitatem tuam cum sortuna tua litigantem in medium adduxat . Animadveriurus in latrones duos Burrus praefectus tuuS , vir egregius, & tibi Principi natus , exlee-hat a te, scriberes, in quos & ex qua caussa animadverti velles. hoc saepe dilatum, ut aliquando fieret, instabat. Invatus Invito cum chartam protulisset, traderetque , exclamasti: Vellcm nescire litteras. O dignam vocem , quam audarent omnes gentes , quae Roma-
320쪽
num im perium incolunt , quaeque iuxta imcent dubiae libertatis , quaeque se contra viribus aut animis attollunt i O vocem, in
concionem omnium mortχllum mittendam
in cuius verba Principes regesque iurenti O vocem publica generis humani innocentia dignam , cui redderetur antiquum illud tae lum I Nunc profecto consentire decebat ad aequum bonumque, expulsa alieni cupiditate, ex qua omne animi malum oritur: pietatem integritatemque, cum fide ac modestia, surgere : & vitia diuturno abusa regno, tandem felici ac puro taculo dare locum . CAP. I . Futurum hoc , Caesar , ex main. gna parte sperare & confiteri libet. tradetur ista animi tui mansitetudo , diffundeturque paullatim per omne imperii corpus, & cu cta in similitudinem tui formabuntur . A capite bona valetudo. inde omnia vegeta Irunt atque erecta , aut languore demissa : proueanimus eorum viget, aut marcet. Et erunt
cives, erunt socii digni hac bonitate: & in
totum orbem recti mores revertentur . parcetur ubique manibus . DiutiuS me morari.
hie patere, non ut blandiar auribus tuis: neci enim mihi hie mos est. maluerim veris offendere, quam placere adulamio . quid ergoeeli, propter quod bene factis dictisque tui
quam familiarillinium esse te cupio 8 ut quo a nunc natura & impetus est , fiat judicium Illud mecum considero , multas voces magnas , sed detestabiles in vit1na humanam pervenisse, celebresque vulgo ferri: ut illam, Oderint, dum metuant. Cui Graecus vel ius.1imilis est, qui se mortuo terram misceri ignibus jubet : & alia hujus notae . Ac nescio quomodo, ingenia immania & invisa mate V ria foecundiori expresserunt sensus vehe inenis . res & concitatos. Nullam adhuc vocem audivi ex bono lenique animosam. Quid ergo, est ut raro , invitus , & cum magna cuum