장음표시 사용
301쪽
amicorum absconderat, iam inudiis M. Antonii consuli latus petierat, iam fuerat coulega proscriptionis: sed eum antium quadragesimum transisset, & in Gallia moraretur, delatum est a4 eum indicium L- Cinnam .
stolidi ingenii virum . insidias ei struere. Diactum est & ubi, & quan si & quemadmodum aggredi vellet . unus ex coniciis deferebat . Constituit se ab eo vindicare: c n. lium amicorum advocari jussit . Nox illi imquieta erat, cum cogitaret adolelcentem n hilem, hoe detracto, integrum, Cn. Pompeii nepotem damnandum. Iam unum hominem occidere non poterat : cum M. Antonio proscriptionis edi ctum inter coenam dictarat. Gemens subinde voces emittebat va-xias, & inter se contrarias . Quid ergo ego percussorem meum securum ambulare patiar, me .lieito 3 Ergo non dabit poenas, qui tote ivilibus bellis frustra petitum caput , tot navalibus, tot pedestribus proeliis incolume, poshquam terra marique pax parta est , non occidere constituit, sed inaniolare ρ nam mcrificantem placuerat adoriri . Rursus sile tio interposito, majore multo voce sibi, quam
Cinnae arastebatur: Quid vivis , si perire te tam multorum interest' quis finis erit sui pliciorum ' quis sanguinis Ego sum nobι-libus adolestentulis expositum capru, In quore
mucrones acuant . Non est tanti vita , H, ut ego non peream , tam multae perdenda
sunt. Interpellavit tandem illum Livia uxor:&, Admittis, inquit, muliebre eonsilium pFae quod medici solent: qui ubi usitata remedia non procedunt, tentant contraria. Se
veritate nihil adhue prosecisti. Salvidienum Lepidus secutus est , Lepidum Muraena , Muraenam Caepio, Caepiovem Egnatius, ut
ali OS taceam , quos tantum aussis pudet et nunc tenta, quomodo tibi cedat clementia.
Ignosce L. Cinnae . deprehensus est iam
302쪽
noeere tibi non potest , prodesse famae tuas potest . Gavisus sibi , quod advocatum in.
venerat ,. uxorI quidem gratias egi τοῦ renum tiari autem extemplo amiciS, quos ini consilium rogaverat , imperavit, & Cinnam iunum ad se accersid: dimiss1sque omnibus e cubioulo eum alteram Cinnae poni cathedram iussissed: Hoc , inquit, primum a te peto, ne me loquentem interpelles, ne meo sermone medio proclames dabitur tibi loquendi, liberum tempus . Ego te, Cinna , eum in hostium castris invenissent, nonλ-ctum tantum mihi inimicum , sed natum, servavi , patrimonium tibi omne eoneA . Hodie ram felix, es, & tam dives, ut victo victores Invideant Sacerdotium tibi petenti, praeteritis compluribus ,, quorum parentes mein eum militaverant, dedi . Cum sic de te mea ruerim ,, Occidere me constituisti. Cum ad hanc vocem: exclamasser, procul hane ab se abesse dementimo Non praeras ,' inquit , fidem,Cinna: convenerat, ne interloquereris. oecidere , inquam , me paras. Adjecit i cum . socios , diem , ordinem insidiarum cui, commissum. esset. serrum . Et: eum defixum videret, nec ex conventione jam, sed ex conlatentiae tacentem: Quo, inquit, hoeaninio iacis φ Ud ipse sis prinreps, , malente hercule cum Republica agitur, si tibi ad
imperandum nihis praeter me obstat . Do. mum tueri tuam non potes, . nupet libertini hominis gratia , in privato, iudicio. superatus es. Adeo nihil facilius potes, quam contra Caesarem advocare λ Cedo, si spes tuas selus impedio. Paulliisne te, & Fabius Maximus, .& Cossi, &: Servilii ferent , tantumque axmen nobilium , non inania nomina praeferentium , sed eorum. qui imaginibus suis.de--cori sunt ' Ne totam eius. orationem repetendo, magnam partem voluminis occupem emutius enim quam duabus horis locutum
303쪽
esse constat , cum hanc poenam , qua sola erat contentus suturus , extenderet : Vitam tibi, inquit, Cinna, iterum do, prius hosti, nune insidiatori ac parricidae . Ex hodierno die inter nos amicitia incipiat et contendamus , utrum ego meliore fide vitam tibi dederim , an tu debeas . Post haee detulit ultro consulatum, questus, quod non auderet lpeterer amicissimum fidelissimumque habuit,
heres lus suit illi : nullis amplius insidiis l
ab illo petitus est. lCAP. X. Ignovit abavus tuus victis . nam ls non ignovisset , quibus imperasset Sal- llustium, &Coeceios, &Duillios, & totam lcohortem primani admissionis ex adversa- lxiorum castris conscripsit. Iam Domitios Messallas, Asinios, Cicerones, & quidquid foris in civitate erat, clementiae suae debebat. Ipsum Lepidum quandiu mori pastus non
est i Per multos annos tulit ornamenta primcipis retinentem: & pontificatum maximum, linon nisi mortuo illo, transferri in se passus ilest . maluit enim illum honorem vocari , liquam spolium . Haec eum clementia ad sa- Iutem securitatemque perduxit ; haec gratum ac favorabilem reddidit ; quamvis nondum subactis Reipub. cervicibus manum impin ffuisset haec hodieque praestat illi famam
quae vin vivis principibus servit . Deum es- l, non tanquatri justi credimus . Bonum sprincipem Augustum , & bene illi conve- . nil se parentis nomen , fatemur: ob nullam aliam caussam, quam quod contumelias quin ique suaS, quae acerbiores principibus selent iesie , quam injuriae , nulla crudelitate e Me quebatur τ quod probrosis in se dictis auisit: lquod dare illum poenas apparebat, cum eηi- lgeret: quod quoscunque ob adulterium filiae suae damnaverat, adeo non occidis , ut di-niissis, quo tutiores etant, diplomata daaet.
Hoc est ignoscere , cum scias multos fui
304쪽
ros qui pro te irascantur, oc tibi alieno semguine gratificentur , non dare tantum salis. tem, sed praestare . CAP. XI. Haec Augustus senex, aut iamari senectutem annis vergentibus : in adolem se emia caluit, arsit ira , multa seeit , ad
quae invitus oculos retorquebat. Comparare
nemo mansuetudini tuae audebin divum Augustum , etiam si in certamen iuvenilium annorum deduxerit senectutem plus quam
maturam . Fuerit moleratus & clemens :nempe post mare Actiacum Romano cruore
insectum. nempe post fractas in Sicilia claCses, & Hias & alienas. : nempe post Perusinas aras, re proseriptiones. Ego vero clementiam non voco , lassam crudelitatem . Haec est, Caesar, clementia vera , quam tu praestas, quae non saevitiae poenitentia caepit: nullam habere maculam , nunquam civilem sanguinem fudisse. Haec est in maxima potestate verillima animi temperantia, & hi mani generis incomprehensibilis amor, non cupiditate aliqua non temeritate incendi , non priorum principum exemplis corruptum, quantum in cives suos. liceat , expcriendoetentare sed habere aciem imperii sui . Praestitisti, Caesar , civitatem incruentam 3 re hoc quod magno animo gloriatus es , Nullam te toto orbe stillam cruoris hum, ni misisse , eo majus est mirabili usiue , quod nulli unquam citius gladius commissus est. Clementia ergo nota tantum honeissiores, sed tutiores praeitat : ornamentumque imperiorum est, simul certissima salus.
Cum reges consenuciant, liberisque ac ne. Potibus tradiderint regna, tyrannorum ex eis
crabilis ac brevis potestas est. Quid interest inter tyrannum & regem species enim ipsia fortunae ac licentia pax est , nisi quod zy- anni voluptate saeviunt, Dives non nisi. ex
305쪽
CAP. XII. Q a id ergo ρ non reges quo que occidere solent λ sed quoties id herI publiea utilitas persuadet ia tyrannis. invitia cordi est . Τyrannus autem a. rege dI1tat tactis, non nomine Nam i& Dicin us maloriure meritoque praeserri multis. regibus pol est. & L. Sullam, appellari tyrannunI quid prohibet , cui occidendi finem, fecit inopia hostium ἰ Descenderit licet Dictatura sua ,.& togae reddiderit: quis tame in unquam tyrannus tam, avide humanum sangitiuem bibit quam ille, qui septem mi illa: civium Romanorum contrucidari iuuit λ Et cum in vicino, ad aedem, Bellonae' sedens , exau dissed conclamationem tot millium 1 ub gladio gementium, exterrito senatu, ' Hoc gamus, . inquiri P.. C. seditiost pauculi meo iussu occiduntur . Iloe non est mentituS: pauci Sullae videbantur . Sed moκ de Sulla consequentur, quomodo hostibus iraicendum sit: utique si in hostile nomen cives , & ex eodem corpore abrupti, transierint. Interim hoc quod' dicebam clementia efficit , ut magnum inten regem tyrannumque discin men sit e uterque licet nore minus armis vaseletur. sed altem armae habet, quibus in m nimentum pacis utitur ς alten ut magno more , agna odia compescat. Nee illumanus, quibus se commisit, securusinit contrariis in contraria agitur nam, & lnv1'sias. est, quia timetur, & timeri vult, quia iurisiis est 2 ω tuo execrabili versii ,. quLmvltos dedit . praecipiteS, utitur d. 4 l .
ignarus quanta rabies. oriatur , ubi supra modum odia creverunt Temperatus. enim ei mor cohibet animos: assiduux vero & acer,& ext x admovens. ,. ita audaciam Jacem tes eXcitat ,. M omnia. experiri: suadet . Sic
feras lineixdc pinna elusias contineas: easdem a tergo equea telis incestat ; tentabunt singam
306쪽
gam per ipsa quae fugerant, proculcabuntque' formidinena . Acerrima virtus , quam ut , tima necessitas extundit. Relinquat oportet securi aliquid metus , multoque plus spei, quam periculorum ostenter r alioquin ubi uiuescenti paria metuuntur, incurrere in pe ricula iuvat , & aliena, anima abuti . . Placido tranquilloque regi fida sunt auxilia sua tquibus ad communem salutem. utatur I glo riossisque miles. c publicae enim securitati dare operam videtur omnem laborem libens. patitur, ut parentis cultos. At. illum acer. bum ερ sanguinarium necessa est. grave tur stipatores sui.
CAP: XIII. Non potest habere quisquam
bonae ac fidae voluntatis ministros quibus in tormentis, & eculeo serramentis ad mortem paratiS. utitur , . quibus non aliter quam bestiis homines objectat omnibus reis noxior ae solicitiore, ut qui homines deos quo testes ac vindices facinorum timeat , eo perductus, ut non licear illi mutare nio, res. Hoc enim, inter cetera vel pessimum habeo crudelitas et quod perseverandum .est , nec ad meliora. patet regressus. Scelera enim sceleribus tuenda sunt. qvid autem eo ininfelicius, cui jam esse malo nece1se est. ' o miserabilem illum. , sibi certe ' nam ceteris misereri ejus nefas sit, quI caedibus ac ra-PIniS. Potentiam exercuit, qui suspecta sibi cuncta reddidit, tam externa quam domestica . cum, at ma metirat , ad arma confrugiens: non amicorum fidei credens, non liberorum pietati . Qui ubi ci cumspexit quaeque secit, quaeque iacturus est , & com scientiam, suam plenam sceleribus ac tor mentis. adaperuit e sepe mortem timet , saepius optat, invisior sibi quanu servientibus. E contrario is cui curae sunt universa , quamquam allia. magis, alia minus tuetur, trullam non Rely. . partem tamquam sui num
307쪽
trit, inclinatus ad mitiora; etiam fiexum. est animadvertere; ostendens quam invitus
aspero remedio manus admoveat : in cujus
animo nihil hostile, nihil efferum est: Qui
potentiam Lam placide ac salutariter exercet, approbare imperia sua civibus cupiens e selix abunde sibi visus, si sortunam suam publicaverit ; sermone affabilis, aecessuque facilis , vultu , qui mxime populos demeretur, νmabilis, aequis desideriis propensius, & iniqquis acerbus, a tota civitate amatur , de
senditur , colitur . Eadem de illo homines secreto loquuntur, quae palam . Tollere Diios cupiunt, & publicis malis sterilitas in dicta recluditur : bene se meriturum de it beris suis quis aue non dubitat, quibus tale saeculum ostenderit. Hic Princeps suo beneficio tutus, nihil praesidiis eget: arma orna menti caussa habet. CAP. XIV. Quod ergo officium. ejus est
quod bonorum parentum : qui objurgare li. beros nonnunquam blande, nonnunquam minaciter solent , aliquando admonere etiam
verberibus. Numquid aliquis sanus. filium, ad primam offensam , exheredat . nisi magnae & multae injuriae patientiam evicerint, nisi plus est quod timet , quam. quod dum nat, non accedit ad decretorium stilum Multa ante tentat, quibus dubiam indolem , S peiore loco jam politam revocet: simul deplorata est, ultima experitur. Nemo ad supplicia exigenda pervenit , nisi qui reme dia consumpsit. Hoc quod parenti , eti mPrincipi faciendum est; quem appellavim Patrem Patriae, non adulatione vana addu'cti . Cetera enim cognomina honori das 'sunt. Μagnos & Felices δρ Augustos dixi, mus, &ambitiosae majestati quidquid potui mus titulorum congellimus , illis hoc trubuentes. Patrem quidem patriae appella vi'
- , ut datam ubi potestatem patrian '
308쪽
nuae est temperatissima , liberis consulens , niaque post 1llos ponens . Tarde sibi pater membra sua abscindat: etiam cum absciderit, reponere cupiat: & in abscindendo gemat, cunctatus multum diuque . Prope enim est ut libenter damnet, qui cito : prope ut inique puniat , qui nimis . Erixonem equitem Romanorum, memoria nostra, quia filium suum flagellis occiderat, populus in so-xo graphiis eonsedit. Vix illum Augusti Caesaris auctoritas infestis tam patrum, quam filiorum manibus eripuit. CAP. XV. T. Arium , qui filium deprehensum in parricidio, exilio damnavit, caunsa cognita , nemo non sespexit , quod contentus exilio , & exilio delegato Massiliae parricidam continuit , & annua illi praestitit, quanta praestare integro solebat . Haeeliberalitas enecit, ut in qua civitate nunquam deest patronus prioribus , pemo du'bitaret , quin reus merito damnatus esset, quem is pater damnare potuisset, qui odi1- se non poterat . Hoc ipse exemplo dabo , quem compares bono patri bonum Principem . Cogniturus de filio T. Arius, advocavit in consilium Caesarem Augustum . venit in privatos penates, assedit, pars alieni consili1 fuit. Non dixit: Imo in meam domum veniat. Qaod si iactum esset, Caesaris futura erat cognitio , non patris. Audita caussa.
excussisque omnibus, & his quae adoleste pro se dixerat , & his quibus arguebatur, . petit ut sententiam suam quisque scriberet, ne ea omnium fieret , quae Caesaris fuisset. Deinde priusquam aperirentur codicilli, i ravie se T. Anii hominis locupletis hereditatem non aditurum. Dicet aliquis, pusillo animo. timuit, ne videretur locum sipei suae aperire velle filii damnatione. Ego contra sentio. Quilibet nostrum debuisset adversus
309쪽
Bona conscientia . Principes multa debendetiam famae dare. Iuravit se non aditurum hereditatem. Mius quidem eodem die & alterum heredem perdidit, sed Ctesiar libertutem sententiae sitae redemit & postquam approbavit gratuitam esse severitatem suam , quod principi semper curandum est , dixit relegandum quo patri videretur .. Non culleum , non serpentes, non careerem decre 3ita memor non de quo censeret , sed cui ire eonsilio esset . Mollissimo genere poenae contentum esse debere patrem dixit in fi
lio adolescentulo, impulse in id ieelus, in
quo se . quod proximum erat ab innocentia timide gessisset : debere illum ab urbe dc a.
parentis oculis submoveri .. . t
CAP. XVI. O. dignum , quem in con Ilum patres advocarent I o dignum quem co heredem innocentibus liberis scriberenti Haec elementia Principem decet , ud quocunque venit , mansuetiora, omnia faciat . Nemo regi tam vilis. st ut illum perire non se tiat. qualiscunque, pars imperii est . In magna imperia, ex. minoribus petamus exem plum. Non est unum imperandi genus . t perat Princeps civibus suis , pater' liberis, praecepton discentibus, tribunus. vel centuri militibus. Nonne pellimus. pater videbitur, qui assiduis plagis liberos, etiam: ex levissi'mis. causis . compescet Uter autem praece mor lil gralibus. studiis. dignior,. qui excarni seat discipulos, si. memoriae illis non consti aerit,. aut Κ parum agilis in. legendo oculus
haeserit: an. Qui monitionibus, &: verecun dia emendare ac docere malit e tribunum centurionemque da saevum : desertores s ciet , quibus tameni ignoscitur . umquid nam aequum est, gravius. homini durius. imperari, quam imperatur animalibus inu..tis' atqui equum non crebris verberibus ex--terret domandi perito magister. Fiet eninai
310쪽
rmidolosus & contumax, nisi eum tactu blandiente permulseri S. Idem facit venator, qui instituit eatulos vestigia sequi . quique iam exercitatis. utitur ad excitandas, vel persequendas seras . Nec crebro illis minatur; contunditur enim animus, & quidquid est indolis, comminuitur trepicatione degeneri: nec licentiam vagandi errandique passim concedit .. Adjicias nis licet' tardiora agentes iumentat; quae eum ad contumelias S mist. xiax natae sint ,. nimia saevitiae coguntur lv. gum detrectare
CAP: XUII. Nullum animal morosius
est, nullum maiore arte tractandum, quam homo et nulli, magis. parcendum. Quid enim stultius, . quam in iumentis, quidem & eant.bus erubescere iram exercere, pessinia autem
conditione hominem esse t Morbis medemur, nee irascimur: atqui & hie morbus animi mollem medicinam desiderat, ipsumque, medentem, minime infestum aegro. Mali medici est desperare . ne curer Idem in
his, quorum animu& assectus, est , sacere debebit, cui credita, salusa omnium est: non cito spem proiicere , nec mortifera signa promunciare . Luctetur eum, vitiis , resistat ; aliis msbum. suum exprobret; quosdam molli curatione idecipiat, citius meliusque sanat rus remediis salientibus . Agat Princeps curam, non tantum salutis, sed etiam honestae cicatricis Nulla regi: gloria est ex saeva animadversione . quis. enim, dubitat posse λ at contra maxima , si vim suam continet, si multo& irae alienae eripuit, neminem suae
CAP. XVIII Servix imperare moderate , laus est i & in mancipio cogitandum est, non quantum illum impune pati possie, sed quantum tibi permittat aequi bonique naturai: quae parcere etiam captivis, & pretio par