장음표시 사용
291쪽
Lermis, enm fructu adhibetur. Etiam a Votti . ad uberur , ab apum imagiae et quarum Rex actileἰ es expers . Tam Princeps aut Itia, 'aut aliena causa punio, cAm punit . on deber rigide in Iua, quia ulιIonii solatio non eges in tam alia, fortuna . Non in
aliena , nis ad instar legis ) At aut emen.
Eet , aut alios faciar meliores , sive tutiores. Haec antem omnia magis raritas animaduere
ponam praesabit: quae erebra viainrant , Apernuntur. In clausula , detestario saevitia , mala ab ea, arque exitia .
SCribere de elementia, Nero Caesiar, in
stitui: ut quodammodo speculi vice sum gerer , & te tibi ostenderem , perventu. rum ad voluptatem maxin am omnium . Quamvis enim recte factorum verus fructus sit fecisse , nec ullum virtutum pretium dignum illis extra ipsas sit: iuvat tamen inspi. cere & circuire bonam conscientiam, tum immittere oculos in hanc immensam multitudinem, discordem . seditiosam, impotentem , in perniciem alienam suamque pariter exsultaturam, si hoc jugum fregerit, & ixa
loqui secum . Ego ex omnibus mortalibus placui, electusque sum , qui iii terris deorum vice fungerer; ego vitae necisque geo. tibus arbiter . qualem quisque sortem, statumque habeat , in manu mea positum est . l id cuique mortalium fortuna datum velit, meo ore Pronunciat; ex nostro responis laetitiae caussas populi urbesque concipiunt. Nulla pars usquam, nisi volente propitioqΗe me .horet. Haec tot millia gladio. Tum, quae pax mea compriuiit, ad nutum meum stringentur; quas nationes funditus exscindi, quas transportari, quibus libertatem dari, quibus eripi. quos reges mancipi e-
292쪽
xl , quorumque capiti regium circundari de
i cus oporteat, quae ruant urbes , quae oriani tur , mea jurisdictio est . In hac tanta se.
cultate rerum , non ira n e ad iniqua supplicia compulit, non iuvenilis impetus, non temeritas hominum & contumacia, quae fat. pe tranquilli itimis pectoribus quoque patientiam extorsiit : non ipsi ostentandae per terrores potentiae dira, sed frequens magnis im- Peril x, gloria. Conditum, imo coultrictum apud me ferrum est : summa parsimonia etiam vi in imi sanguinis . nemo non, cui alia celint , hominis nomine apud me gratiosias Oli . Severitatem abditam , clementiam in proe inctu habeo. sic me custodio, tanquam, aegibus , quas ex abdito ac tenebris in lit-cem evocavi, rationem redditurus sim. Alterius aetate prima motus sum , alterius ultima : alium dignitati donavi, alium humilii inveneram misericordiari , mihi peperci. Hodie diis immoria ii ratibus, ii a me rationem repetant, annum eis 'i I re genus humanum paratus sum . Potes life i aesar praedicare audacter, omnium quae in Jhdem tutelamque tuam venerunt, nihil per I , neque vi, neque clam Reipub ereptum. Rarallimam laudem, & nulli adhuc Princi pum concessam concupisti , innocentiana . Non perdis operam: nec bonitas ista tua singularis Ingratos aut malignos aestimatores nacta est . refertur tibI gratia. Nemo unus nomo uni nomini tam carus unquam fuit, quam tu populo Romano, magnum longumque eius bonum . Sed ingens tibi onus imposuisti. nemo iam divum Aligustum , nec 1 Iberai aesaris prima tempora loquitur : ne imo quod te inlitari velit exemplar extra te inci patus tuus ad gustum exigitur. Mimcile hoc fuisset, si non naturalis tibi t. ita bonitas euet, Icd ad tempus sumpta , ne- mst enim potest petaonam dis ferre . FictA
293쪽
tito in naturam suam recidunt: quibus vertistas subest , quaeque ut ita dicam ) ex solido
enascuntur , tempore ipso in maius meliusque procedunt . Nagnam adibat aleam populus Romanus, cum incertum esset, quo se fatim mobili, indoles daret dream vota publica in tuto sunt. nec enim periculum est, ne tesubitatui capiat oblivio . Facit quidem avidos nimia felicitas, necetam temperatae crupiditates sunt unquam, ut in eo quod contigit, desinant. gradus a magnis ad majora fit & spes improbissina af compleduntur , insperata assecuti. Umribus tamen nunc ci,
vibus tuis & hare confessio exprimitur, esse felices:& illa hiliam his accedere bonas posse, nisi ut perpetua snt. Multa illos cogunt ad hane confessiqnem, qua milia in homine
tardior est: securitas alta , affluens: jus supra omnem injuriam Oositum . obversatur oculis laeti sinae sorma Reipub. cui ad sum mam libertatem nihil deest, nisi pereundi i dicentia . Praecipue tamen aequalis ad maximos imosque pervenit clementiae tuae admiratio. Caetera enim bona, pro portione fortunae sitae, quisque sentit aut expectat, majora minor que : ex clementia omnes idem sperant. Nec
est quisquam, cui tam valde innocentia sua
Placeat , ut non stare in conspectu clemen- etiam, paratam humanis erroribus, gaudeat. CAP. II. Esse autem aliquos scio , quIclementia pessimum quemque putent iusti neri: quoniam nisi post crimen 1 upervacua est, re sola thaec virtus. anter innocentes cessat in Sed primum omnium cicut medicinae apud aegros usus, etiam apud sanos honor est . . in
clementiam quamvis poena digni invocent, etiam innocentes colunt. Deinde habet cle mentia in persena quoque innocentium locum et quia interim fortuna pro culpa est a Mec innocentiae tantum clementia succurrit,
sed saepe virtutii quoniam quidem conditIo-
294쪽
me temporum incidunt quaedam, quae possint laudata puniri. Adjice, quod magna pars hominum est, quae reverti ad innocentiam pos lit. Sed non tamen vulgo ignoscere decet . nam ubi discrimen inter malos bonosque sit blatum est , confusio sequitur, & vitiorum eruptio . Itaque adhibenda est moderatio , quae sanabilia ingenia distinguere a deploratis sciat. Nec promiscuam habere ac vulga-Υem clementiam oportet, nec abscisiim . Nam tam omnibus ignoscere erudelitas est, quam nulli . Modum tenere debemus : Ted quia difficile est temperamentum, uuidquid aequo plus futurum est , in partem humaniorem
CAP. III. Sed haecno loco melius dicen-
tur: nunc in tres partes omnem hanc materiam dividam Prima erit manumissionis et secunda quae naturam es ementiae habitumque demonstret . nam cum sint vitia quaedam virtutes imitantia, non possunt secerni, nisi signa, quibus dignoscantur, impresseris. terrio loco quaeremus, quomodo ad hanc virtu-κem perducatur animus, quomodo confirmet eam , usu suam faciat. Nullam vero ex omnibus 'irtutibus magis honuni conveni-πe, cum sit multa humanior, constet Decesse est: mon solum anter nos, quI hominem siciale animal, communi bono genitum vim deri volumus : sed etiam inter illos , qui hominem soluptati donant, quorum omnia dicta factaque ad utilitatem suam spectant ianam si quietem petit & otium, hanc virtu-etem naturae suae nactus est , quae pacem amat, &manus retinet.. Nullum tamen clementia ex omni S magis, quam regem aut Principem decet. Jta enim virtutes magnis
viris decori gloriaeque sunt, si illis salutaris potentia est ham pestifera vis est , valere
ad nocendum . Illius demum magnitudo ita. bilis fundataque est, quem omnes tam supra - , M a se
295쪽
se esse , quam pro se seiunt ; cuius curam
excubare pro si lute sngulorum atque universerum quotidie experiuntur quo procedente, non tanquam maliun aliquod aut no-Nium animal e cubili prosilierit, diffugiunt, sed tamquam ad clarum ac beneficum sidus certatim advolant, objicere se pro illo mincronibus insidiantium paratissimi, &subster. nere corpora sua, si per stragem illi huma iam iter ad salutem struendum sit . So, is nunt ejus nocturnis excubiis muniunt: lvetera obieini circumfusique defendunt: ineu Tentibus periculis se opponunt. Non hic estsne ratione populis urbibusque consensias , se protegendi amandique reges , & se sua. que iactandi , quocunque desideraverit imis verantis salus. Nec haec vilitas sui est, aut
dementia, pro uno capite tot millia excisin re serrum, ac multis mortibus unam animam redimere , nonnunquam senis N invalidi . Quemadmodtim totum corpus animo desera vit , & cum hoc tanto majus tantoque speciosius si , ille in occulto maneat tenuis , et in qua sede latitet incertus : tamen in nus, pedes, oculi negotium illi gerunt; illum haec cutis munit, illius iussit jacemus, aut inquieti discurrimus ; cum ille imperatuit , Due avarus dominus est , mare lucri caussa scrutanuir ; sive ambitiosus , iamdudum dexteram flammis objecimus , aut Voluntarie subsiluinius: sic haec immensa multitudo, unius aniniae cireundata, illius spiritu regitur , illius ratione flectitur , pretiura se ac fractura viribus suis , niti consilio
sustinetetur. CAP. IV. Suam itaque incolumitatem mmant, cum pro uno homine denas legiones in aciem deducunt, cum in prima fronte procurrunt , & adversa vulneribus pectora ferunt, ne Imperatoris sui signa vertantur.
Ille est enim νinculum , per quod Ress.
296쪽
cohaeret: ille spirittis vitalis, quem haec tot
millia trahunt, nihil ipse per se futura , nisi onus & proelia , si mens illa imperii subtrahatur: Ineolum; mens omnἰbus una,Amisso rupere fidem . Hi e casus Romanae pacis exitium erit, hietanti fortunam populi in ruinas aget . Tamdiu ab isto periculo aberit hic populus, quandiu sciet ferre fraenos : quos siquando abruperit , vel aliquo casu discussos reponi sibi passiis non erit , haec unitas & hic maximi imperii contextus in partes multas dissiliet: idemque huic urbi dominandi finis erit, qui parendi fuerit . Ideo Principes regesque , dc
quocunque alio nomine sunt tutores statuti publici, non ei mirum amari ultra privatas
etiam necessitudines. Nam si sanis homini-ibus publica privatis potiora sunt; sequitur, ut is quoque carior ist, in quem se Respub. convertit. olim enim ita se induit Reipub- Caesar , ut diduci alterum non possit, sine
utriusque pernicie . nam ut IlIi viribus opus est, ita & huic capite . CAP. V. Longius videtur recessisse a proposito oratio mea: at mehercules rem ipsanupremit Nam si, quod adhuc colligitur , animus Reipub. tu es, illa corpus tuum: vides, ut puto, quam necessaria clementia sit. tibi enim parcis, cum videris alteri parcereis Parcendum itaque est etiam improbandis civibus, non aliter quam membris languentibus: & si quando misib sanguine opus est, sustinendum est , ne ultra quam necesse sivineidas. Est ergo , ut dicebam , clementi Romnibus quidem hominibus secundum naturam, maxime tamen decora Imperatoribus: quanto plus habet apud illos quod servet ,
quantoque in majora materia apparet. Quam tutum enim nocet privata crudelitas Principum saevitia , bellum est. Cum autem Vie-
297쪽
tutibus anter se sit concordia , nee ulla alte. sta melior aut honestior sit: quaedam tam eis quibusdani persenis aptior est. Decet maRnais nimitas quemlibet mortalem etiam illum anfra quem nihil est . Quid enim majus, aut sortias , quam malam sortunam retundere ρ Haec tamen magnanimitas in, bona so tuna latiorem locum habet , meliusque in tribunali, quam in plano conspieitur. Cleis nientia in quamcunque domum pervenerit, eam felicem tranquillamque pMstabit in sedan regia quo rarior, eo mirabilior. Quid enim est mirabilius, quam eum , cujus irae
nihil obstat, cuius graviori sententiae ipsi quivere und assentiuntur, quem nem interrogaturus est , imo si. vehementius. excanduit , Nec deprecaturus quidem, ipsem sibi manum injicere, & potestate sita in melius: placidi ucque uti hoc ipsum eogitantem. Occidere
contra legem nemo non potest: servare nemo, praeter me. Magnam fortunam magnus
animus decet: qui nisi se ad illam extulit , ae altior stetit, illam quoque infra terram deducit. Magni autem animi est proprium, placidum esse , tranquillumque, dc injurias
atque offensiones superne despicere . Mulie hre est, furere in ira : ferarum vero , nec generosarum quidem , praemordere, & urge re proiectos .. Elephantes leonesque transeunt, quae impulerunt : ignobilis bestiae pertinacia est. Non decet regem saeva, & inexorabilis ira: non multum enim supra eum eminet, cui se irascendo exaequat . at si dat vitam , si dat dignitatem periclitantibus de meritis amittere, facit quod nulli nisi rerum potienti licet. Uita enim etiam superiori eripitur, nunquam, nisi inferiori. datur . Servare proprium est exeellentix fortunae ,. quae nun
quam magis suspici debet , quam eum illi contingit idem posse quod diis, quorum beneficio in lucem edimur , tam lis ni quam
298쪽
maIi. Deorum itaque sibi animum asserens Prineeps ri alios ex civibus suis, quia utiles bonique sunt, libens vigeat, alios in numerum relinquat: quosdam esse gaudeat, quos
CAP. VI. Cogitate in hac civitate , innua turba per latissima itinera sine intermic fione defluens eliditur, quotiens aliquid obstitit, quod cursum ejus velut torrentis rais. pid1 moraretur et in qua tribus eodem tempore theatris viae postulantur : in qua conis sumitur , quidquid terris omnibus aratur:
quantae solitudo dc vastitas sutura sit, si nihil xelinquitur , nisi quod iudex severus ab l-
verit . Quotus quisque ex quaestoribus est, oui non ea i psa lege teneatur, qua quaerite Quotus quisque accusator vacat culpa f 8c nescio , an nemo ad dandam veniam dissi. ei lior sit, quam qui illam petere saepius meruit. Peccavimus. omnes et alii gravia , alii Ieviora ,. alii ex destinato, alii sorte impulsi, aut aliena nequitia ablati: alii in bonis consiliis parum fortiter stetimus , &. innocentiam inviti ac renitentes perdidimus. Nec delinquimus. tantum, se in usque at extremum aevi, delinquemus. Etiam si . quis tam bene purgavir animum , ut nihil obturbarae eum amplius possit ac fallere , ad innoce tiam tamen peccando pervenit . CAP. VII. Qitoniam deorum feci men. tionem , optime noc exemplum Principi constituam, ad quod formetur, ut se talem esi se civibus, quales sibi deos. velit . Expedit ergo habere inexorabilia peccatis atque e roribu& numina λ expedit isque ad ultimam infesta, perniciem φ Ecquis regum exic tutus, cujus noni membxa aruspices.colligant Quod si dii placabiles,. ω aequi delicta potentium non statim fulmina bux persequuntur: quanto aequius est , hominem hominibus praeposi- ωια miti animo exercere imperium , α
299쪽
aogitare, utrum mundi status gratior ocul dispulchriorque sit sereno& puro die, an cum fragoribus crebris omnia quatiuntur, & ignes hine atque illa ne micant 3 Atqui non alia facies est quieti moderatique imperii , quam sereni coeli & nitentis . crudele regnum , turbidum, tenebrisque obscurum est, inter trementes & ad repentinum sonitum expa. vestentes, nec eo quidem qui omnia turbat inconcusso. Facilius privatis ignoscitur, per-mnaeiter se vindicantibus . possunt enim Isidi, dolorque eorum ab injuria venit. timent praeterea contemptum , dc non retuliciae dentibus gratiam , infirmitas videtur, non clementia . At cui ultio in facili est , - is omissa ea, certam laudem mansitetudinis consequitur . Humili loco positis exerere manum, litigare , in rixam Procurrere, ac morem irae suae gerere, liberius est leves inter paria ictus sunt e regi voci se ratio quo-uue , verborumque intemperantia non ex majestate est. . . .
CAP. VIII. Grave putas , eripi loquendi Nitrium regibus, quod humillimi habente Ista , inquis , servatus est , non imperium. Quid tu, non experiris istud nobis esse , non tibi servitutem p Alia conditio est eortunqui in turba, quam non excedunt , Iatem: quorum & virtutes ut appareant, diu luctantur , & vitia tenebras habent . Vestra facta dictaque rumor excipite & ideo nullis magis cavendum est, qualem famam habeant, quam qui qualemcunque meruerint di m
Inam habituri sunt. Quam multa tibi nonicent, quae nobis beneficio tuo licent λ Pocsum in qualibet parte urbis solus incedere,sne timore, quamvis nullus sequatur comeri.
nullus sit domi , nullus ad latus gladius:
tibi in tua pace armato vivendum est. Aber Tare a fortuna tua non potes: obsidet te , &quocunque descendia , maguo apparatu se
300쪽
quitur. Et haec cimina magnitudinis servitiis est, non posse fieri minorem; sed eum diis
tibi communis illa necessitas est. nam illos. quoque coelum alligatos tenet: nec magi sit. lis descendere datum est, quam tibi tutum o Fastigio tuo affixus es. Nostros motus pauci sentiunt. prodire nobis, ae recedere, &mutare habitum sine sensu publico licet o tibi non magis , quam Soli , late eontingit.. Multa contra te lux est , omnium in istarer conversi oculi sunt . Prodire te putas ρ oriaris, loqui non potes , nisi ut Vocem tuam, quae ubique sunt gentes, excipiant. Irasci non potes, nisi ut omnia tremant . sic neminent
potes affligere, nisi ut quidquid circa tuerit,
quatiatur . Ut fulmina paucorum periculo cadunt, omnium metu; sic animadversiones magnarum potestatum terrent latius , quam nocent: non sine causia . Non enim quantula, fecerit, sed quantum facturuS sit, cogitatur in eo, qui omnia potest: . Acilce nunc, quod privatos homines ad accipiendas injurias opportuniores, acceptarum patientia facit: regibus certior est ex niansuetudine securitas. Quia frequens vindicta paucorum odium reis primit, omnium irritat voluntas oportex ante s eviendi, quam caussa deficiat . Alio. quin quemadmodum praecisae arbores plurismis ramis repullulant, &multa fatorum genera , ut densiora surgant, reciduntur : ita regia crudelitaS auget mimicorum numerum, tollendo. Parentes enim liberique eorum,
qui intersecti sunt, re propinqui, & amica, in locum tingulorum succedunt. CAP. IX. Hoc quam verum sit , admonere te exemplo domestico volo. Divus A gustus fuit mitis Princeps , si quis illum a principatu suo aestimare incapiat: in communi quidem Rep. gladium movit . Cum hoc aetatis esset , quod tu nunc e S , duodevicesi. Mun eareisus vinum, jam pugiones in fina' ' Μ I auri,