장음표시 사용
321쪽
Batione, ita aliquando scribas necelle est istud, quod tibi in odium litteras adduxit :sed, sicut faeis , cum magna cunctatione cum multis dilationibus. CAP. III. Et ne sorte decipiat nos spe eiosum elementiae nomen aliquando , S in contrarium abducat: videamus quid ut clementia, qualisque sit, & quos fines habeat. Clementia est temperantia animi , in pol state ulcistendi : ver lenitas. superioris avi versus inferiorem in constituendis poenis . Plures proponere , est tutius; ne una desenitio parum rem comprehendat; 8c, ut ita. dicam, formula excidat. Itaque dici potestae , Ineli natio animi allenitatem in poena exigenda . Illa finitio contradictiones inveniet , quamvis maxime ad verum accedat, si dixerimus, clementiam esse moderationem aliquid ex merita ac debita poena remittentem . reclamabitur , nullam virtutem quicquam minus debito facere . Atqui hoc omnes
Intelligunt, clementiam esse, quae se flectit citra id , quod merito constitui posset. Huie contrariam imperiti putant severitatem a sed. nulla virtus virtuti contraria est .. , CAP. IV. Quid ergo opponitur clementiae λ Crudelitas ; quae nihil aliud est, qua
atrocitas animi in exigendis poenis. Sed quidam non exigunt poenas, crudeles tamen limi: tamquam qui ignotos diomines & obvios non in compendium, sed occidendi caussa occidunt. Nec interficere contenti, saeviunt; ut. Sinis ille & Procrustes, Sc piratae , qui ca pios verberant, &in ignem viv*s imponunt. Haec crudelitas quidem: sed quia nec ultio'nem sequitur non enim laesa esta nec peccato alicui irascitur nullum enim anteces si crimen) extra finitionem nostram cadit; quae finitio continebat in exigendis Poenis anis emperantiam animi. Possumus dicere, non esse hanc crudelitatem , sed feritatem , cui
322쪽
voluptati saevitia est: possumus insaniam v eare . nam varia sunt enera ejus, & nullum certius , quam quod in caedes hominum Selaniationes pervenit . Illos ergo crudeles vocabo , qui puniendi caussam habent, modum non habent. Sicut in Phalari , quem aiunt non qui dein in homines innocentes, sed sit per humanum ac probabilem modum civicse. Possumus estugere cavillationem , & ita finire , ut sit crudelitas inclinatio animi ad asperiora. Hanc Elementia repellit longius a se: nam severitatem illi convenire, eertum est . Ad rem pertinet, quaerere hoc loco, mi id sit misericordia . Plerique enim ut vim tutem eam laudant , & bonum hominem vΘcant misericordem: haec autem virium animi est. Utraque circa severItatem , .circaque clementiam posita sunt quae vitare debemus ne per spectent severitatis in crudelitatem , neve per speciem. clementiae in miserico tadiam incidamus. In hoc leviore periculo
erratur. , sed Par error est. a vero recedentium.
CAP. U. Ergo quemadmodum religio deos eo lit, superstitio violavr ita clementiam manis suetudinemque omnesi boni praestabunt, misericordiana auteni: vitabunt . Est enim vi.
tium pusilli animi , ad speciem alienorum malorum succidentis . Itaque peismo cuique familiarissima est. Anus & mulierculae sunt,
quae lacrymis nocentissimorum moventur, quae si liceret, carcerem effringerent. Miserico
dia non caussam , sed fortunam spectat ; elementia rationi accedit .. Scio male audire aispud imperitos sectam Stoicorum , tamquam nimis duram , & minime principibus regibus ue bonum daturam consilium Objicitur enim illi, quod sapientem negat misereri , negat ignoscere. Haec si per se ponantur, invisa sunt . videntur enim nullam spem reiniuia uere humanis erroribus sed omnia deli-
323쪽
cta ad poenam deducere. Quod si est, qui Ahac secta durius, quae dediscere humanitatem iuber, portumque adversiis sortunam certi csimum mutuo auxilio cludit f Sed nulla secta benignior leniorque est, nulla amantior hominum , & communibus bonis attentior: Di propositum sit usui esse aut auxilio, nec sibi tantum , sed universis singulisque : consulere. Misericordia est aegritudo animi, ob
alienarum miseriarum speciem . aut tristitia ex alienis malis concepta, quae accidere immerentibus credit. AEgritudo autem in s Pientem virum non cadit: serena ejus mens
est, nec quidquam incidere potest quod illam obducat. Nihil aeque hominem, quam
magnus animus decet non potest autem magnus esse idem , si metus & moeror confundit, si mentem obducit S contrahit . Hoc . sapienti ne in suis quidem accidet calamita-'tibus, sed omnem fortunae iram reverberahit , dc ante se franget . eamdem semper faciem servabit , placidam & inconcussam . quod facere non posset, si tristitiam reciperet. Adjice , quod sapiens providet , & in expedito consilium habet nunquam autem liquidum sincerumque ex turbido venit. Tristitia enim inhabilis est ad dispiciendas res,
utilia excogitanda, periculosa vitanda, aequa cestimanda. Ergo non iniseretur, quia & si ne miseria animi non fit. ceterum omnia, quae qui miserentur, dolentes facerent, hic libens & alacri animo iaciet. P. VI. Succurret alienis lacrymis, non accedet: dabit manum naufrago , exuli hos vitium, egenti stipem, non hanc coiituctae inliosam , qua pars major horum qui se misericordes videri volunt, abjicit & fastidit quos adjuvat , contingique ab his timet : sed ut homo homini ex communi dabit . Donabit lacrymis maternis filium, & catenas lui iu-bcbit, & ludo eximet, & cadaver ςtiam noxiuua
324쪽
ditum sepeliet. At faciet ista tranquilla mente, vultu suo . Eigo non misserebitur sapiens, sed succurret , sed proderat , in commune auxilium natus, ac publicum bonum, ex quo dabit cuique partem o etiam ad calamitoλα pro rtione, improbandos & emendandos. honitatem suam permittet . Afflictis vero.& sortius laborantibus, multo libentius iub-
veniet. Qtiotiens poterit , sortunae Intercedet. ubi enim opibus potius utetur, aut viis ribus, quam ad restituenda quae casuq impulite Uultum quidem non dejiciet, nec animum ad aeruscantis civis atκ pannosi aridam faciem, & obnixam baculo sonectutem: ceterum omnibus dignis proderat, & deorum more, calamitosos propitius respiciet. Misericordia vicina est iniseriae: habet enim aliquid , trahitque ex ea . Imbecilles oculos ecse scias, qui ad alienam lippitudinem & ipsi
sustunduntur: tam mehercule , quam mor
bum esse , non hilaritatem, semper arridero ridentibus, & ad omnium oscitatione ni ipsimhquoque os diducere. Misericordia vitium e IE animorum, nimis misellae faventium: quam si quis a sapiente exigit , pr Ne est, ut lamentationem exigat, &in alienis funeribus gemitus. At quare non ignoscat, dicam.
CAP. VII. Constituamus nunc quoque quid sit venia , ut sciamus dari illam a sapiente non debere . Venia est poenae meritae remissio . Hanc sapiens quare non debeat dare , reddunt rationem diutius, quibus hoc propositum est. Ego ut breviter , tanquam in alieno judicio dicam : ei ignoscitur qua puniri debuit e sapiens autem nihil facit quod non debet, nihil praetermittit quod debet. itaque poenam quam exigere debet, non do nat: sed illud quod ex venia consequi vis, honestiore tibi via tribuit . Parcit enim sapiens , consulit & corrigit. Iden riscit, quod nec ignoscat; quoniam qui ignia
325쪽
scit , sitetur aliquid se , quod seri debui .
omisisse . Aliquem verbis tantum admonebit, Poena non assiciet , aetatem ejus emendabItem intuens: aliquem invidia criminis muni seste laborantem jubebit incolumem, es se : quia deceptus est, quia per vinum. la psus. Hostes dimittet salvos, aliquando et iam laudatos , si honestis. caussis pro fides. . pro foedere, pro libertate in belltim accinctilunt. Haec omnia non veniae , se/ clementiae opera sent. Clementia liberum arbitrium
habet: non sub formula, sed ex aequo & bo no judicat. ω ab luere illi licet, & quantε
vult, taxare litem . Nihil' ex his facit, tanquam iusto minus: secerit , sed tanquam id quod constituit, justissimum sit . Ignoscere autem est, quae judicas punienJa, non punire. Venia debitae poenae remissio est: clementia hoc primum prφstatia ut quos dimittit, nihiI aliud illos pati debuisse pronuntiet. Plenior est ergo, quam venia, & honestior. De verbo ut mea sert opinio) controversia est , de re quidem convenit . Sapiens mul ta remittet , multos parum. sani , sed sana. bilis ingenii servabit. Agricolas bonos imitabitur , qui non tantum rectas procerasque
arborex colunt sed illix quoque quas aliquae depravavit caussa, adminicula quibus regam tur applicant . Alias circumcidunt, ne Pr ceritarem rami premant quasdam infirmas vitio loci nutriunt: quibusdam , aliena um. hra laborantibus, coelum aperiunt. Secundum haec videbit persectus sapiens, quod inge' nium qua ratione tractandum sit, quomod in rectum prava flectantur. Musa def.nt.
326쪽
LO ANNAEI SE NEC EAD PAULLINUM
327쪽
tristibus mortem appetunt, in talis ιIment. Adis horta rio in sine ad Paullisum: quid ad ultim ad se quisque ducar , ut mattire sapἰas , n ortiam υἱια O hon sum otium fecedat . MPI
MAjor pars mortalium , Paulline , de
naturae malignitate conqueritur, quod in exiguum aevi gigniniur, quod haec tam velociter , tam rapide dati nobis temporis latia decurrant: adeo ut, exceptis ad modum paucis , ceteros in ipm vitae apparatu vita destituat . Nec huic publico , iit opinatur, malo, turba tantum re imprudens. vulgus ingemuit: clarorum quoque virorum hic aflectus querelas evocavit. Inde illa maximi medicorum exclamatio est, Vitam bre: em esse , longam artem . Inde Aristotelicum rerum natura exigenti , minime com veniens sapienti viro lis est: illam anima libus tantum indulsiisse , ut quina aut dena saecula edurent , homini in tam multa ac magna genito, tanto citeriorem terminum stare . Non exiguum temporis habemus , sed multum perdimus. S tis longa vita, dein maximarum rerum conrummationem large
data est, u tota bene collocaretur. Sed ubi per luxum ac negligentiam defluit, ubi nubli rei bonae impenditur' ultima demum ne
cessitate cogente , quam ire non intelleximus, traniisse sentimus. Ita est. non accepimus brevem vitam , sed fecimus: nec inopes ejus , sed pro diu sumtita . Sicut amplae &3 regiae OPeS , ubi ad inatum dominum pervenerunt, momento dissipantur ; at quamvis modicae, si bono custodi traditae sunt , usa crescunt et ita aetas nostra bene disponenti
CAP. II. Q iid de rerum natura quel L
328쪽
mur illa se benigne gemit . vita , si scias uti , longa est . Alium insatiabilis tenet ava
ritia . alium superv.icuis laboribus opero. si sedulitas: alius vino madet , alius ine tia torpet: alium defatigat ex alienis judi ciis suspensa semper ambitio : alium me candi praeceps cupiditas circa omnes terraS, Omnia maria, spe lucri ducit. Quositam tor quet cupido militiae , nunquam non aut a lienis periculis intentos , aut suis anxios 2 sunt quos Ingratus superiorum cultus voluntaria serritute consimat. Multos aut esse ctatio alienae sortunae , aut suae odium deistinuit: plerosque nihil certum sequentes
vaga &inconstans, Sc libi displicens levitas , per nova consilia j adtavit. Quibusdam nihi, quo cursum dirigant , placet , sed marcentes oscitantesque sata deprehendunt , adeo ut quod apud maximum poetarum , more oraculi dictum est , verum esse non dubi
eeterum quidem omne spatium, non vita , sed tempus est. Urgentia circumstant vitia undique et nec resurgere , aut in dispecturi veri attollere oculos sinunt, sed mersos, &in cupiditatibus infixos premunt. Nunquam
illis recurrere ad se licet: sed si quando aliqua quies fortuito contigit, velut in profundo mari , in quo post ventum quoque volutatio eth, fluctuantur, nec unquam illisa cupiditatibus suis otium instat . De istis me putas disiciere, quorum In cqnsesso mala sunt aspice illos, ad quorum felicitatem
concurritur. bonis suis effocantur . Quam multis graves sunt divitia: λ quam multo. rum eloquentia , quotidiano ostentandi ingenii spatio, sanguinem educit ς quam multi continuis voluptatibus pallent quam muL
329쪽
tium populus φ Omnes denique istos , ab infimis usque ad summos, pererra: hic advo- eat, hic adest: ille periclitatur, isse detendit, . ille iudicat . Nemo se sibi: vindicat, alius in alium consumimur . Interroga de Illis , quorum nomina ediscuntur: his illosHign sci videbis notis. Hic illius cultor est , ill , illius , suus nemo . Deinde dementissim quorundam indignatio est . queruntur delu- periorum fastidio, quod ipsis. adire volentibus non vacaverint. Audet quis quam de alisterius stiperbiai queri, qui sibi ipΡ nunquam
vacat s Ille tamen: , quisquis eae, imolenti quidem vultu ,.sed aliquando respexit et III aures suas ad tua verba demisit r ille te allatus situm, recepit. tu' non: Inspicere te umquam, non. audire dignatus. eS
CAP. III. Nom est: itaque quod ista obficia cuiquam imputes et quoniam quidem cum illa faceres , non esse cum aliquo. v lebas, sed tecum esse nom poteras . . OmnIa
licet quae unquam ingenia sulserunt, im hoc unum consentiant, nunquam, satis hane hv.
manarum mentium caligine n , mirabuntur .
Pr dia sua occupari a nullo patiuntur rexiguae contentio est de modo, finium , ad lapides &. arma discurrunt: in vitam suam incidere alios sinunt , imo vero lini etiam posse res eius futuros indueunt. Nemo an-Venitur,. qui. pecuniam suam divi re velit: vitam umquistiue quam multis distribuit λAdstricti sunt in continendo patrimonIO et simul ad temporis iactaram ventum est profusivim, in eo, cujus unius honesta avaritia est. Libet itaque e n seni orum turba comprehendere aliquem. Pervenisse te ad ubtimum aetatis humanae videmus: centesimus tibi, vel supra, premitur annus . agedum s. ad computationem aetatem tuam revoca . Dic , quantum ex isto tempore creditor , uuantum amica , quaatum reus , quantum
330쪽
enens abstulerit, quantum lis uxoria, quantum servorum coercitio , quantum officio per urbem discursatio. Adiice morbos, quos manu fecimus d adiice , . quod & sine usu iacuit . videbis te pauciores annos habere ,
quam numeras .. Repete memoria tecum
quando certus consilii fueris,. quotus quisque dies, ut destinaveras recesserit, qui tibi usus tui fuerit ; quando insatu suo vultus, quando animus intrepidus; qui . tibi in tam longo aevo facti, operis sit ; quam multi vitam tuam diripuerint, te non sentiente quid perderes a quantum vanus dolor , stulta laetitia, avida cupiditas , blanda conversatio abst terit; quam . exiguum tibi, de , tuo relictum sit: intelliges, te immaturum mori .
CAPi IV. Quid ergo est in caussae Tamquam semper vi cturi vivitis : nunquam Vobis fragilitas vestra Securrit . Non observa. ti S, quantum. temporis transierit. velut ex
pleno & abundanti perditis i cum interim fortasse ille ipse, alicui vel homini. vel rei
donatus , . ultimus. dies sit . Omnia , tamquam mortales, timetis omnia. tamquam immortalas, concupiscitis Q Audies. plerosque dicentes: A quinquagesimo in otium. secedam : sexagesimus annus. ab officiis me di. mittet. Et quem tandem longioris,uitae praeisdem accipis p quis ista, sicuti disponis , irct
patietur Non, pudet te reliquias vitae tibi reservare, M id situm. tempus bonae menti destinare, quod in; nullam rem conseri l possit Quina serum eib, tunc vivere incipere, cum desinencum. est i quae tam 1 ulta mota talitatis oblivio in quin qu esimum. λι- agesimum annum, disterte sana consilia: deinde velle vitam Hachoare , quo Paucr peraduxerunt i Potentissimis, & in altum subta. tis hominibus excidere voces videbis, quubus otium optent, laudent, omnibus bonis.