장음표시 사용
21쪽
Leges inon ergo per solam sceneratorum libidinem usuram ordinariam fuisse. Si ego tam turpiter me dedissem, quantum non pulveris Adversarius eoncitasset Ipse sorte eodem privilegio gaudet, quo olim Chii. At, si neque ratio neque Ad versarius sibi maxime adversus faveret e Romanae saltem reip. ratione , favere deberet Dion Cassius, apud quem lib. 3I. postquam de Octavio Augusto Triumphatore egisset, haec occurrunt r
γενέδαι. Tantum enim pecunia per universam urbem ferebatur, ni ct facultatum census auctussit: ct faenus quod antea denario pendebatur, tum ad trientem ejus νetiderit. Si aliud non haberem , solus hic locus qui infra novum argumentum suggeret Hectori nostro papyraceo aeternum prostituendo sufficeret. Non accedo adhuc ad vindicandum secundum argumentum. Subsistere aliquantum oportet, circa scenus improbum, quod contra leges, steneratores jam olim Romae exercuisse Noster concedit, ut ipsam quoque Centesimam excesserint. Quis fando unquam audivit, quod si in aliqua Republ. foenus contra leges immodicum exercitum fuerit, leges, quae ad istud coercendum ferebantur, usuras miniis mas, & non potius mediocres defini visse. Prudentis Legissatores idem hic observare solent, quod circa
22쪽
circa valorem pecuniae, qui si in immensum surrexerit, ad justum reducunt. Sed ipsa florente Roma, justa & ordinaria Centesima suit, quis ergo
sibi non persuadeat, sceneratores Centesimam excedere solitos, ad eam, seu, unciarium foenus, per jus antiquum revocato fuisse: quum ridiculum fuisset, duodecimam illius usurae partem, quae Ordinario a foeneratoribus exigi solet, & a multis absque gemitu solvebatur, ordinarii foenoris modum statuere. Tacitus in loco controverso, occasione mali scenc bris addit: Multisque plebisicitis
obviam itum fraudibin, quae toties represe , mιras per artes rursum oriebantur. Idem querentem audivimus Curculionem. Demus jam adversario, unciarium scenus, jure concessum, duodecimam Centesimae partem fuisse, quae impudentia sceneratorum fuerit, legitimas usuras in tantum multiplicasse , ut undecies excesserint, quod leges jusserant. In audita haec sunt & a ratione alienissima. Atque, si aliquis cogitet , duplicasse eosdem Centesimas, magis adhuc obstupescet. Nemo repente fieri solet turpissimus e nec ab extremo ad extremum.pervenitur nisi per medium. Foenus unciarium si scierit duodecima Centesimae pars, neces.sum fuerit, per deunces , trientes, semisses, dodrantes, & dextantes foeneratores ad Centa simas pervenerint. At, ut multae querelar apud Ciceronem maxime, speciatim liquet ex lib. 3. epist. ad Att. ep. ult. lib. 6. ep. I. & s. jam olim Romae
23쪽
de taneratoribus suerunt ; ita potissimum exeeDium Centesimae respexerunt. Quae cum fuerit concessa , quorsum unciarium tanus alio trahitur pCum sub Tiberio populus de isnoris incommodis
quereretur , teste Tacito , trepidi Patres neque enim qui quam tali e 'a vaeuus P veniam a Pr ncspe petivere. Quis dubitet, multis seculis ante, utrum que ordinem, Laticlavios & Angusticlavios, per Mneratores quoque collocasse suam pecuniam pΑt , quis existimet eos populo tantum gratificari, Isiisse, ut duodecima centesimae pars ordinarii Mnoris regula esset λ Ne ipse quidem Gronovius qui hominem domi cognoverunt, assirmant si ius habuisset sedendi in Orchestra, hoc concelasisset. Ipsos Senatorii ordinis viros, quod pecunia abundare soliti essent, isneratoribus clanculum faviste quis dubitet Iis enim olim omnis isneratio interdicta suit, ut viri docti jam olim obiervarunt ex hom. 3 7. Chrysost. in cap. 27. Matth. Vnde &Augustinus dicit in Quis . vet. Testi Senatoribus fenus distamia fuit. Postea ei rei modus datus est, per Impp. Arcadium , Honorium , & Theodosium, qui leg. q. Cod. Theod. de Usur. sic rescripserunt optator Senatores sub medietate centesima tisiurae ad contractum ecrditae pecuniae eensemin admitti. Quod Tiberius sciret Senatores pecunia affuere,& eam isneratoribus credere , cum pauperibusisnore oppressis vellet laceurrere, jussit
24쪽
νοις se τρια ετη εκδανειουλῖναι , ut loquitur Dion.
lib. 18. Dici posset, aliquando omne foenus legibus prohibitum fuisse; sed, modo ad illud respondebitur. Hoc interim auctarium accedat vindiciis primi argumenti. Secundum meum argumentum his verbis conceptum erat: uuis sibi persuadeat, plebem Romanam indignatam sesie , quod ex praescripto XII. tabularum usura loco, quoque anno , unam
centesimam sortis partem solvere debuerit, atque T. Manlio Torquato 2 Cn. Plautio Cis decennio post, semunciarium foenus ex unciario feri debuerit , quod hoc plebi nimis grave foret, siquidem Liv. ub. 7. cap. 16. unciaraum faenus ad M. Duillis rogationem qua decenniosiorum ante lata erat 'post xi I. tabulas refert. Verba haec sunt: C. Marcio, Cn. Manlio Cosis de unciario scenore a M. Duillio Tribunopi. rogatio est perlata & plebs aliquanto cupidius eam scivit, accepitque. Si possit exemplum dari ullius nationis , qua adeo ct argenti fuerit inops, ct usurarum ampatiens, ut potuerit sortem accipere, sub conditione solvendi annuatim centesimam duntaxat ψbus partem, easue usiura insignis adhuc oneris rationem habuerit , lubens fatebor, hisee rationibus nihil momenti inesse. Non est, quod Adversarius, more hominum suae professionis, pag. et q. S seq. multos nodos in scirpo quaerat, ut videatur grande quid praestitisse, secundum temporis articulos illa quasi resormando, quae in Argumento meo probe cohaerent. Parum quoque refert, Manlio, Cajo an Cnaeo praenomen
25쪽
fuerit, quum utrumque libri editi exhibeant: Vt argumentum meum magis stringat, priusquam occurro illis, quae opponuntur, alio adhuc nodo, eoque plus quam Gordio firmatum ibo. Fatetur Adversarius, usuras fuisse'menstruas apud Romanos , quoque etiam mense exsolvi consuevisse. Fingamus ergo, Titium accepisse a Cajo quinqua ginta num os sestertiosi & pro usu promisisse scenus semunciarium, quod annuo spatio, quartam sestertii partem conficiet: Cajus aulcm mensibus singulis usuras solvere voluerit, quis tam peritu S suerit Calculator, qui ad pecuniam Romanam tantillum reducere possit, aut, quis dixerit exili illiscenori num um quoque respondisse Sed demus respondisse , quis voluerit tantillo vel pecuniam suam collocare, periculum sustinere, simul& tabulas conscribere , aliasque molestias devorare. Acceperim a Dn. Adversario, jam Posidonio, moribus Romanis quinquaginta florenos nostrates, di promiserim foenus semunciarium, ea lege, ut
quoque mense sortem cum foenore restituere possim. Redeam autem primo mente. & exhibeam tres deutas nostrates cum quadrante, an propterea voluerit Calendarium suum conscribillare, metuere per integrum mensem ne malum nomen sim,
tabulas simul conficere & abolere Haud equidem crediderim, si audierit quoque ex Plauti sui Mostellaria Misau rides. Magistratus quando leges de
Lenore serunt, non modo conditionem suorum
26쪽
subditorum attendere solent, verum etiam iis, qui, pecuniae suae usum, stipulando usuras, aliis concedere possunt, sic succurrunt, ut semper inveniantur, qui in illa mutuo danda nolint esse difficiles. Neu--, liquam vero hoc circa foenus semunciarium, ex Adversariorum mente si explicetur, subsistere potest. Nec est,quod aliquis odioseLombardos nostros objiciat, quod exile foenusculum saepe ingentes iis labores creet. Hoc enim pensatur aliis emolumentis, longe majoribus. praeterea, ob pignus semper iis clicet esse securis & sortis & foenoris. Sed quis idem dixerit de Roma, si ibi Benus semunciarium, ex Adversariorum mente intelligendum, aliquando solum modo exigere licuerit λ Haec-Quid vero praecedenti argumento, prout primo propo situm erat, Adversarius opponit Z Varia accumulavit, sed plane άπροδιδασα . Pag. 23. haec OLsendo et Resondeo, &c. An non planis verbis L . lib. 7. Et si unciario foenore levata usura erat, sorte . ipsa obruebantur inopes, nexumque inibant. Si sortem ipsam solvere grave erat, s sorte sola e usto augmento obruebantur, quidni grave erat, quantillum supra fortem accedebat ' Si Noster consuluisset eundem illum, virum sorte Reverendum, a quo de Lombardis se edoctum fatetur pag. 7. non ignoraret , ex infima quoque plebe homines, qui vestesti necessaria vasa oppignerata habent, usuras a quo
tiescaque pignorum instat distractio, ad assem exhibere , sortem vero ne post plures quidem V
27쪽
nos , quibus scenus solverint, pro pignoribus suis recuperandis, solvere posse. Ponderis aliquid responsioni huic inesset, nisi scenus ex consuetudine Romana, ante sortem exsolvi debuisset. Si ignoret Noster , distat ex Plauti Mostellaria. Cum
Tranio diceret e Sortem accipe. Danista respondite Immo faenm: id primum volo. Foenoris lolutio, pauperiores 'uoque minus gravare soIet, quam sortis. Eoque vere testatur Livius, populum Romanum serte suisse obrutum, postquam scit. foenus, ex consuetudine prius solvisset. Proxime pag. 22.& 23. sic ex Livio instat: Caeterum in hoe Liυii
loco notanda etiam illa υerborum consecutior etsi u
clario scen ore , tamen sorte ipsa. uuis his tam Ν-bitus unciaris faenore ad nudam seriem; s unciarium foenus tam longe a nuda sorte dilabat, ut genus UurAE esset maxime mal cum 2 Cur idem his mapud Tacitum: sanctum , ne quis unciario, Sc. dein rogatione tribunicia ad semuncias redacta, postremo vetita versura. Cur possemuncias vetita 'Si semunciae sunt semisses, ct hae quoque onerosa, s stem quincuncei, trientes, quadrantes , sextantes, ct quas quo nomine appellem, ignoro. Sed cur hie factus fuerit saltus, a semisse, seu semuncia non ad trientes, quadrantes, S sextantes. sed foenus omne fuerit abrogatum, supra, post Curculionem Tacitus nos docuit. Uerba Scriptoris iterum exhibeo:
Mutiri uo plebis scitis obviam itum fraudibu , qua
επ. represa , mi sper artes rusum oriebantur. Ne
28쪽
autem scenerari liceret, Romae multis annis, post T. Manlium Torquatum , & C. Plautium Coss. effecit L. Genutius Trib. Pl. Ita enim Livius lib. 7. cap. 2. Praeter Me inquit invenio apud quosdam L. Genutium Trab. Plebis, tulisse ad populum ne se
nerara liceret. Quaeret iterum Advertarius, cur non usurae sextantes, quadrantes, aut trientes jure receptae fuerint ὸ Sed si semunciarium foenus, ex suo sensu Centesimae vigesima quarta pars, oneris sinis gularis rationem habuerit, caussa non est, cur de sextantibus , quadrantibus , aut trientibus quaeramus Θ Cum vero fallatur toto coelo in explicando unciario & semunciario foenore, rationem dicam, cur lege sextantes, quadrantes, aut trientes usurae receptae non fuerint. Locupletiores, ex ipso Sen
torio quoque ordine cad hoc probandum supra adductus fuit Tacitus apud foeneratores levioribus usuris pecuniam suam collocare solent, quam illi grandioribus dein mutuo dabant.Vlpianus leg. 7. g. a. ff. Depositi: suoties foro cedunt nummularii, solet primo loco ratio haberi depositariorum: hoc est,
eorum, qui depositaes pecunias habuerunt, non quas faenore apud nummularios, vel cum nummular 3s, vel
peripsis exercebant. Suet. lib. a. cap. 39. de Octavio Augusto: Notavit utiquos , quod pecunias leυιorιbmmutuati, graviore fenore collocassent. Quod ergo locupletiores minus quam semisse, cum argentariis c qui pro arbitratu suo, in fraudem legum, foenus exercere solent transigere nollent, passi
29쪽
nerunt per Plebiscitum omni foenore interdicere tur. Priusquam pergo in examinandis Adversarii responsionibus, novum argumentum , ex iis, quae observata sunt, se sistit. Quum locupletiores spatet quoque ex Plauti Mostellaria foeneratoribus pecunias seas, certam usuram stipulando, ut ea foenerarentur, credere consueverint, quantillum locupletiores acceperint, si Iure foeneratores, non nisi duodecimam centesimae partem, & alias, non nisi vigesimam quartam stipulari potuerint λ Necessum ergo unciarium &semunciarium foenus ex nostro sensu explicentur. Porro, ut& Manutio viro doctissimo, & mihi testatum faciat, unciarium &semunciarium foenus, ex sua mente intelligendum, Romae onus grande censeri debuisse; pag. 2 ita profatur e sua Cathedra , non vero Tripode et Sed S praesto sunt exempla omnium civitatum a quaeratulas post cerunt novas, artis quadrante aut besse de 3derunt, qua omne faenus vetuerunt. Praeterearente asortis annua pars fortasse ita gravis non sis, ssor 'sa non exredat centenos. Sed raro intra eum numerum sistitur. Quantum colligo, quadruplex ac cumulatur responsio. sed omnis aeque inconveniens. Quid jrimc ad calculos & tabulas hominis nosti tabulae novae faciunt Proponere & promittere eas solent, qui eodem quo Catilina sunt ingenio. Livius lib. 3 a. de Nabi Lacedaemoniorum praefecto e Concione deinde advocata rogationem promu gavit , unam de tabulis novis, alteram de agro wria
30쪽
tim diviilendo, duas faces novantibin res, ad plebem in Optimates aerendendam. Et lib. 42. de altero quodam: Confudit oe nn euit omnia inThessalia Per rabiaque ste noυarum tabularum, ut manu debitorum obnoxia sibi, optimates opprimeret. Nec male judicat de Tabulis novis Cicero lib. a. de Ossc. Tabuia nova inquit quid habent argumenti, nisi ut emas mea pecunsa fundum e eum tu habeas, ego non habeam pecuniam. Ab iis tamen Adversarius argu mentatur, ut videatur potuisse respondere.' Qui largius suo non modo, sed & alieno usi, debita expungere non possunt; execrati ordinario quidem solent, & creditores, & leges de scenore: sed, ut juxta Senecam Consol. ad Marciam cap. I. Pessimi est debitoris, creditori facere eonvitium ; ita male sani est Grammatici, ut sententiam solo tibicine Grammatico suffultam tutari queat, a seditiosis decoctoribus argumentum petere ad illa improbanda . quae publice visa fuerunt utilia. Deinae, quid ad rem, si aliqua: civitates vel bese vel quadrante deciderint 'earum rectores , quantum oneris pro pecuniae usu subditis suis imponi posset, prudenter eXpen derunt. Romae idem factum fuisse jam dixi, atque ideo niea de foenore unciario sententia vincere debet. Ne quis vero existimet, a me praeter rationem inrep. paupere unciarium foenus Centesimae ada quari, cogitet, ibidem praerogativam non fuisse debitoris, cujus sortunas tristis aliquis casus perdiderat, prae decoctore. Senec. lib. 7. de Benef. c. I s.