장음표시 사용
431쪽
leno praeincipientes, minime autem antecedentes siti praecedentes vocantur.Reprehensione praeterea dignu, quod causae continentis nomine non una,sed diuersa ratione . tuntur, nunc pro prima, proxima,seu immediata: nunc pro inhaerente ipsis estectibus, seu effectus essentiam continente, ita sane,ut positis estectibus,illae etiam ponantur,& iis remotis, illi quoque evanescant.Nam prima quidem in significatione causas in morbis conti-4 nentes admittimus, in altera nequaquam. Quarto loco,causam continentem in morbis esse, ex libro primo.
de symptomatum causis,cap. 2.ostendere conantur,ubi Galenus amplitudinis v ueae tensionem,esse causam continentem,non obscuris verbis scribit.Quasi vero amplitudinem pupilis morbum esse concederemus, cu potiussit symptoma,quod aliud symptoma,nempe tensionem sequitur, a morbo sicca nimirum vel humida intemperie procreatum.Non esse autem amplitudinem pupilla: moi bum,copiose in Commentariis nostris super hunc Galeni locu demonstrauimus, ut non sit necesse hic repetere. Quod si vero rogat nos quispiam ex quo genere symptomatum sit u uel amplitudo: Res deo,ex eoru numero,quae astectus corporis per immoderatas vacuationes & retentiones sequutur: Quippe quando v-ueet nativus humor absumitur & exiccatur,tensio sequi tur, quam vueae amplitudo excipit. id quod etiam accidit, ubi ad hanc humores praeter naturam confluunt. Prior itaq; amplitudo inanitionem, altera retentionem humoris sequitur. Vtraq; igitur sympto maest,quod asesectus corporis per immodicas retetiones vel inanitio 4 nes comitatur.Quarto loco Galenu pro cotinentis cause confirmatione ex libro de causis pulsuu afferunt, ubi scribit no solum in pulsibus,sed in aliis omnibus tria eo se causiam genera. Sed qua fide huc locu citent, acile deprehendes,si Galeni verba expendas,& haec ipsa ad pr Cedentia,ut debent,reseras. Na intelliges plane Galenuhie loqui de cunctis alterationibus,quae ut metipse li. 2. . The. metho. testatur,essentiam sua non habent, nisi I fieri. His enim quae in generatione ipsa essentia suam duri
taxat habent, veluti fiunt pulsus omnes causas etia continentes,ut paulo ante ex libro aduersus Iulianum ostedimus
432쪽
dimus, Galenus assignat. Atque in eo certe , ut is ibidem inquit, sopitismatis explicatio consistit. Tandent aduersarii multis ostendunt medico necessarium esse, ut causam immediatam,& morbo coniunctissimam dignoscat, quod alioqui fieri nequeat, ut morbum propulset. Id quod ipsi quoque affirmamus, nec Galenus
diuersum docet. Nam cum causa antecedens, quae, quod inter hanc & morbum nihil interueniat , morbo coniunctissima est, principio morbum faciat, &eudem simul adaugeat, fieri non potest,ut loco iam citato Galenus etiam ait,ut si illa remaneat, quod sectum est morbi persanetu r. Quare non animaduertunt hic ad uese sarij,quam consu se de causa cotinente disputent, ut qui iam improprie pro proxima & immediata,iam proprie Pro inhaerente usurpent. Qua certe in re aduersarii crebro delinquunt. Sed de continente cause in praesentia fatis. Plura qui de ea scire volet, nostros in libros Galeni de morborum & symptomatum dissere xiis & causis Commentarios adeat. Caetenim inter causas Galenus libro de sympto. disterentijs recenset causato,sine qua non, eamque definit esse, quae nihil persectionis addit ret,quae fit,ab illis tamen, quae conserunt, seiungi non potest. Breuius ita finiri posset, est sine qua res fieri nequit. Haec omnibus fere in rebus inuenitur,& non raro etiam in morbis. Sic in viceris curatione, puritas eius rationem habet causis, quae sine qua non nominatur, Nequit enim curari ullo pacto ulcus, visi prius purum,S ab excrementis mundu fuerit. Hahet S ipsa cam latis impletio ad ulcus rationem causae., sine qua non.Siquidem nisi cauitas prius impleta sit, ulcus cicatrice induci no potest. Et vi etiam morbi exemplum asteramus, phlegmones causa efficiens, & plane immediata est confluxus sanguinis, utpote, quae materiam , ex qua phlegmone nascitur, augetur, & conseruatur,suppeditat. Hsc tamen interdum causam,sine qua non,dolorem obtinet.Siquidem sine eo, phlegmone in corpore sano,& pipnitudine vacante, fieri haud potest.
Quapropter etsi dolor psectionis nihil addit phlegmo .ne, tamen R. confluxu sanguinis illa perficiente seiungi Iaud potest. d quod Galenus h. xiij.the. metho. cap. iit.
433쪽
iis verbis significare voluit: Porro,inquit, iis dolon bus incipit quidem causa ab ea particula,quae affligituri
sed quicquid est phlegmones, id superpolitae partes essi
Cocausa. ciunt. Hippocrates causam,sine qua non, concausam appellare consueuit .Hecenim talis est,ut etsi vi sua non queat generare morbum,alteri tamen,quod illum procreare potest,cohaeret: quod doloris exemplo iam monΑdiutrix strauimus. Alio nomine non inepte adiutrix causa no--μθ. minabitur. Atqui finem tandem morborum causis medico imponemus,ubi prius monuerimus eas,praesertim prae morbor. cedentes,proximas, seu immediatas vocatas, diligentiaca se cur summa medico esse perscrutandas,quod sine harum co- perscrma gnitione,modo adhuc in corpore haereant, morbus sa- c. nari non possit. Principio itaque causas simpliciu morborum in partibus similaribus euenientium calidorum frigidorum,humidorum,& siccorum inquirat.Dein copositarum earundem partium calidorum S, siccorum, calidorum&humidorum,frigidorum & sicco ruit,fri Udorum & humidorum cum affluxu humoru ,& citra materiae affluxum. Posthaec causas etiam simplicium &. copositorum morborum in partibus instrumentalibus
natorum,conformationis nimirum,numeri,indecentis
magnitudinis,& copositionis situsve perquirat. Postremo causas eorum morborum, qui ta similarium,qua instrumetallu partiu comunes sunt scrutetur,quemadmo
dia Galen. in eo libro, que de morboru causis inscripsit breuiter,& lucule ter edocuit. Ad que recte intelligsidunostros cometarios plurimu adiumeti allaturos studiosis speramus. Ex eo itaq; libro,reiectis practicaru, Vt vocat,ineptiis morbo tu causas perdi scat, illic inethodu,
in iis vero costisionem &immosas nugas sint reperturi. De moria de vitione. C A P. III. νον--ORDVs, Galeno li. 2.Ther. meth.cap.
es id. 3.&capite primo de sympto.disterentiis,m telle', est astectus praeter naturam, a quo primum vitiatur actio . Quae utique definitio ab omnibus usque in huc diem medicis,paucis admodum demptis, viris quidem eruditis , ac nouitatis plus satis studiosis recepta est, adeo sane ut
ne Avicenna quidem hunc aliter defruerit. Siquidem
434쪽
Fen. 2. Can. Idoct. I.ca. I.astinum esse priter naturam,
a quo primo i ditur actio,iradit. Sed videamus quib'ra Aduerstionibus momi definitione a Galeoo allatam aduersarij riorii o- Galent couellant.Inprimi inquiui,ambiguo utiturge biecit oesne re,in quo etiam sibi autor consentire non videtur.Et diluiltur. enim in lib.de distere n.symptomatum, sic ibit ille, no sto Ilum morbu ipsum, sed etia tymptomata,& causas assectus esse praeter natura. Miror profecto aduersirios,viros alioqui doctos,no animaduertere eius generis argumeta no esse tanti momenti,ut recepta hactenus definitione morbi labefactare salte,tantum abest ut euertere, possint. Quis enim est,qui ignoret Galenu assectus vo αce interdu generatim usurpare, pro Omni eO,a quo cor i l het pus nostru afucitur:& ite magis cotracte, pomni in id, quod praeter natura est,mutatione' Qua quidem ratio- , ne tres esse assectus praeter natura costat, morbum, caumfam,& symptoma. Atqui dirent . quaqu ista ratione eui ceras causas S symptomata posse recte appellari assedictus, tam e Galenu excusare haud poteris,quin nobis it tu in morbi definitione, quandoquide varie accipi asse- ctus voce fatearis,ambiguo usum suisIe genere cocedan Minime gentium: cum enim reliqua sit adhuc tertia acceptio,in qua affectus proprii sisi me sumptus,id quod i a factum est, & permanet in re , quae alte rationem perpellaesi,denotet,quod speratis nequaquac edimus. Qui pΡpe cu Galeno assectus in definitione morbi ide quod costitutio soni ficetino potestis a nobis quod postulatis , petrare. Ide aute signiscare assectu,quod constitutione, ipsemet Galerius cap. r. libri de morborum disse.scripture liquit. Et in capite primo de disse. sympto matu,mor' bii des nil esse costitutione praeter natura, qua actio laeditur. Quod si ieitur ide quod costitutio significat a stectus vox in definitione morbi,& ad ea latum et rosertur quae ex permanet tu & collat iu sunt numero,ia non amplius esse ambigua potest , sed ad certa aliqua signific
tionem contracta,quae rebus costantibus ac permane j tibus,e quarum numero morbus etiam existit,couenit. 3Dein reprehendunt aduersarij. quod Galenus nonae aς Alteratisfectus alterationem significare tradit stabilem. Quod subi cur facian non video. N am iis verbis nihil ab ud in
435쪽
nuere voluit qua quod id,quod in subiecto corporeat te ratione absoluta permanet, adeoque stabile est , affectus sit, ut alteratio permanens, siue, ut Galeni verbis
tar,αλλο ιω- υπομενουσα,n5 sit,ut metipse lib. I. de labo- ratibus locis, cap. 3.interpretatur, nisi αλλοκseris εισμον-διάε iris, id est, alteratio ad stabile perueniens assectum,ut scilicet ab alteratione simpliciter dicta, quae in ipse fieri, ut iam tape dictum est,essentiam suam posesidet disternatur. iare assectus recte stabilis, perinsenensque alteratio dicitur , quod nimirum cessante eo, quod alterauit, alteratio ad stabilem iam peruenerit aseoti: tim. sectum. Ut hinc omnibus pe rspicuu euadat, διάρε υν G γox ali- leno aliter, quam Aristoteli usurpari,quod illi sit constiter Gale- tutio, seu stabilis iam & permanens alteratio , seu astem are Ari ctus, huic vero contrarium significet, nempe qualita soleti v- tem,quq a subiecto facile dimoueri potest.Galeno itaq; surpatur. δὐλσιι idem, quod e denotat, quod e multis Galeni locis liquet,in quibus utraque voce una insignificatione utitur.Sic li. 2.the. metho. cap. 3. sanitate& morbum esse λαθίαε ι, ς esse inquit. V erum pergunt aduersarij dicentes, Eam solum alterationem, quae stabilitatem quandam acceperit, morbum vocare, rationi artique nostrae non apparet consentaneum, cum diariam sebrem, leuioraque alia corporis uitia, atque adeo etiam grauiora,via poplex iam,morbos nuncupemus,etsi minimo solum temporis spatio perdurent. Atque inquiunt iidem , in hoc omnino sibi repugnat Galenus, uippe cum scribat primo & secundo libr. methodi meendi eos errare, qui morbum stabilem contumacemque affectum esse des niebant, contenditque permane tiae nomen ab eius definitione penitus subtrahendum' esse. Hactenus adueriariorum argumenta retulimus, quibus ostendere conantur Galenum non recte affirmare morbum eis. stabilem alterationem , cum multi sint morbi,qui no diu durent, & metipse permanentiae nomen a definitione subtrahat. d ludunt lectorem aduersari j,atq; homonyma illi imponere studet.NI Galerius' ' stabilitatem ad morbi essentiam refert, utpote quam tam Iem esse dicit,ut sublata etiam sua cause, manere positi. Adueriari j contra permanEtiam ad tempus transserue,
436쪽
quas Galenus hunc solu aflectrina esse morbum diceret, qui multis horis aut diebus duraret, cii in tame illi nihil
tale unqua, ne per sonantu quide, in ranentem venerit,ut
liquet ex iis,quae lib.j. Ther. metho. capite vltimo aduersus Olympicularibit. apropter ad uesarii omnia Galeni ducta captiose ad fusi institutum torquent, S u illum temere insimulant. Si quide Galenus ubi monbum stabilem alterationein ut permanentem affectu voricat,illi permanentem inesse essentia innuit. Quapropter Galenus permanentia,quq temporis duratio est S circa scriptio,iecte a definitione morbi excludit, t.u id una
tantum colendat, morbu esse ex permanentium nume-m,hoc est,eoru, quae sublatis suis causis mane re& durare positi, non obstante etia si intra semihorae spatiu,aut citius desinat. Atq; hactenus nos euicisse arbitror Gale nu in definitione morbi legitimo, S nequaquam ambi gu genere usum suisse. Verunt pergut sublude aduersa xij,& quq i eliqua sunt in definitione inoi bi sugillat. N initio Galenu paru memore suae desinitionis,nositu inter morbos celere ac reponere ea vita a,quae propter sua
magnitudinem euidenter hominis adtiones t abefactant. Dd ct morbii statuere ipsum lib.j.de labo loci quu primum corpus a naturali statu vel minimum e Meditur, inquiunt. Sed no animaduertunt aduersarij se ad moi bum salso tot que re, quod Galenus de pathe malis dixit, quae cum stabilem N permanentem essentia non habeant,ni hil mirum, cur actiones labefacta te nequeant. Siquidem,Galeno metipso capite primo libri de sympt.diste. Duo ad teste,duc hec,quo morbus sit,necessario exigutur, ut si morbum in genere astedius,& laedat actionem,quorum ccrte neu reqvisitatrum pathemati adest,ideoq; merito inter moibos a Galeno haud numeraturint,instant aduersari j llud etiam no esse Verum putamus, quod morbus 3 tionem.primo dat. Nam inter eum,& actionem mediat vis corpori ,
ut intemperies primo causa est facultatis agendi, facul-xas autem ipsius actionis,h c vero operis,quemadmoduille libro primo de naturalibus secultatibus,& alibi pas sim ostedit,corruuntq; hoc modo omnes libri,quos de iacultatibus nostru corpus regentibus consci iplit, si illeuiter morbu& actione troponantur. Hscilli. Sed quis Λ unquam
437쪽
nquam veterum medicoru intemperiem causam facultatis agendi dixit'cum haec ipsa potius ne facultas agere possit, impediat. Quod si temperiem iacultatis agendi causam esse aduersarii Galeni affirmassent, excuseri potuissent. Cum vero contrariu asserant,ac intemperiὁ primo causam esse facultatis colendat, nulla liqς absurda lo2edi ratio excusatione admittit. Vt aute plane cogno at studiosi quam paru,quid dicant,calamatores illi mi satiatas dio nouitati, omnino excaecati intelligant, sciendsi erit facultate Galeno no esse veluti metipse Ii s de simp. me' ' dic.fac. ca.j.& li.j. de nat. sec.ostedit nis certa quanda ac conuenientε quatuor elemento tu teperatura. Est igitur haec ipsa ope ris siue actionis prima seu proxima , ut illo Nisura multoties aifrmat,causa. Hac autε facultat n5 raro naa mesi tura νoca Sic enim sect. r. Aph. C5.1 I. seriptu reliquitasMulia - In elevitoro e6mode rati one natura cosistit. v t natura non sit nisi naturalis constitutio seu partiu c'rporisn tiua tε peries & structura. Nihil igitur resert siue iacultate,liue natura liue constitutione naturalem,sive tem
periem actionis causam dixeris . Ut aute tε perie ausi eis actio ijs probae,seu no impeditae, scintemperies cauis est actionis laesae,qua primo,& nullo alio interueniete, laedit. Quod iis utiq; vetbi; sale. quoq; li. i. d heri
metii.ca. 8.innuit: Affectus, inquiens, eum actione via1 cosisti nec potest usquamn aut pioba actio ese sine cor poris naturali assectu: aut vitioia,nisi qua corpus sit lae-dum. Progrediuntur in conuellenda morbi definitione aduersarii dicentes. Praeterea n5 separat hac definitione morbos a caulis,& symptomatis. Ledunt enim non utiqv. v causae suas actiones nullo interueniente morbo, veluti concoctio alimsit exuperante illius copia labefactatur, nullo morbo interim assecto vitriculoso etia autore, sed euicta quo da modo statim ipsi facultate, queadmo du per partis morbos contingit. Quantobrem si paridi
Muste- stantia cu morbis nonnullae causae actiones corrupunt, raris ali- eas quoq; inter morbos collocare oporteret. Hactenus mentum aduersarij. is vero est,qui ex hoc etia loco no cogno scau scat studiu nouitatis aduerserio tu animum dementasse se conco- Nemo enim est unqui qui alimentu cococtionis ventri. cula causam esse,aduersarijs illis exceptis, dixerit a Cum
438쪽
i onsesso sit apod omnes,sacultates esse actionum causas. Neque enim facultas aliud est,quam efficiens rei cu Faciat, iusque cause, vel breuius, ctionis causa. Si itaque ocul- quid. tas est actionis causa, quomodo exuperan i alimentum. concoctionis causa dici possit, no video. Non ine auxς exuperans alimentum cococti 'ri causam, ex causae definitione satis liquet.Cum enim causa,vt Galenus in li'. bro de causis procata inicis, & s. dedisse. symptomatat, est autor,non sit nisi quae ad generationem rei coducit , non conducat autem ad concoctione exuperans alimettum,igitur non sit eius causa oportet.Sed demuς esse coctionis causam, quod tamen absurditate haud vaςax, iquomodo causa posset sua ipsius labesectare actionem iPerinde enim esset ac si quis diceret, Dinlita cococtri
laedit aut labefactat concoctione:qua certe loquendi a tione nihil portulosius aut mostrosius excogitari p*Gi set. No itaq; facultat, multoq; haς minus exuper s aik mentu actio no labefactat, sed. facultas ipsa ab exuperate 6 immodico alimento praefocatur& obruitur, haud se .cus,quam a multis lignis cosertim impositis,ignissedeo. que ab illo impeditur,quo minus actione sua obire possit. Quod igitur lacultas, sua non exerit actione, id non imputandu erit alicui morbo,qui illius actionem labe iactaret: cum vetriculus nullo interim a flectus sit morbo: sed exuperanti alimento,quod tanquam externum ali quod erratu, ut Galenusetia appellat,im climento qst, 'uo minus sesultas agat, haud seeus atq; solidu corpus interiectum inter fabrum&dignum impedimento est, quo minus artifex oDerari quest. Cum itaque facultas, quξ actionis,ut ostedimus,causia est,illabefactata sit,extra'; Oem noxa posita, ut, integra & illabefactata causa, actio eius laedatur seri no poteth.Si actio seu concoctio no est laese,quomodo exuperans alimentum eam i dat, quae nihil noxae habe non video. Exuperans agitur alimentum veluti quidam externus error, perinde atq; intepestiua alimeti sumptio, breuis somnus , & id gonus , alia,quq lib. 3.de sympl. causis ca.j. recenset Galenus,imi pedit quo minus facultas,quae tame nulla in sua essenti . noxa obtine agere queat. A scopo itaq; aberrat,&suae seu strat ur actione secultat cocoeririno certe ulla m
439쪽
eius aut etiam ventriculi essentia noxa sit, sed quod aut
externo aliquo, nempe alimento exuperante, m Pediam
tur. Nihil vero mirum facultatem illabetiaciatam S interera alimentsi eo piosius euincere non posse,cum, Gale*o quoque sustragante in hb j. dediste. b.ca. 4.caulanulla sine p1tientis aptitudine agere possit. Ineptu igitur cum sit larcius alimentum ut a facultate concoquatur, quid mirii cur in illudno agati Proinde exuperans alimentum cococtionem per se, primo J nullo interuenierite non laedit, quod aduersari, Galeni colendum.Id enim si faceret, causam huius actionis, nempe facultate concoctricem qu prima est concoctionis causa,vi labefactaret,adeoque huic noxam aliquam inseri et, necelle esset. Nullam vero illi infert noxam: igitur ut eius quoquo actio noxa vacet,oportet.Peripicuu Itaque euadit, alimentum exuperans cum nullam facultati noxam inserat, actionem labefactare no posse. Illaesa nanq; causis, illaesa quoQue maneat actio oportet. Impeditur tamen ab eo lacultas, perinde ataue artifices ab externis rebus quo minus operentur impediri solent. Neq; tamen ita 'impedit, ut ventriculi, aut alterius partis moibi actio nes earundem impediunt. Nam morbi impediunt,quia noxam aliquam, etiam si sunt instrumentales, facultati inferunt. Quod Galenus etiam ostendit li. e ly mpl. causis cap.j. ubi ita scribit: Facultatis noxa bifariam a cidit , aut propter suam essentiam , aut aliquem Instrumentalem morbum. Quae in propria iacultatis ellentia, noxae eueniunt, intemperies quaedam sunt effectricium, qualitatum. Quae vero ab instrumentalibus moibis , oriatur,siunt erysipelata, cede mala,phlegmone torru , , abscessus, carbuculi,& id genus alii. Per haec vero omnia, Ventriculus male concoquit,facultate eius,quae concoquit laesa. Haec ille. Alimentum autem impedit concoctionem citra id, quod vel ventriculum, aut eius facultatem concoctricem,laedat. Non esse autem laetam,hinc fit mantiastum, quod haec ipsa alimentum ea,qua decet, mediocritate oblatum,exquisite concoquere possit. Imriedit igitur tanquam externum aliquod erratum,quoartullam ventriculo aut eius facultati noxam' pedimentum t medisic subinde cruditatis caula est,quaσ
440쪽
vari 2 parit morbos,quod in causa sit,cur vitiosi humo os in corpore procreentur,ut in fine libri de cibis bonio mali sicci Galenus Mendit. Cruditas itaque quq exu
perans alimentum comitatur, cauis, non symptomatis
rationem habet. Nam nullo precedete morbo, perinde atque illa,quae ex vitiosis cibis efficitur, in corpore exciamur. Vitiosi nanque cibi,etsi ab eo,qui optime valeat, xococtricemque facultatem robustissimam obtineat , allumantur: tame alterari in familiarem animanti qua-ditatem,adeoq; eoncoqui,nequeunt. Longior sorte sui, uam par erana ui aduersariorum hac in parte miri WE argutiae breuibus dilui haud potuerunt. Pergunt a mersiarii, & a definitione morbi, quam Galenus attulit, non excludi qua dam symptomata aiunt. Nam corneae tunicae praeter naturam color, a dictus est,taedatque prsemo actionε. Haec illi. Assediti esse corporis visitem hunc volo rem negare haud possumus.Ledere autem eundem actionem primo,& immediate,id est quod costanter nexamus. Non enim color actionem laedit, sed morbus, aeuius hic color fraeter natura symptoma est. Morbus aute est humor ille,qui praeter natura ad cornea affluit, quique visum laedit, facitq; ut alia appareant visa, quale est mediu, per quod cernimus. Atqui no licet in praesentia singula aduersariorum argumenta excutere, si enim loc conaremur; in iusti voluminis mole hoc caput exiτet. Differemus itaque horu pleniorem consutationem, doncc commodiorem nacti fuerimus occasionem, quin vobis offeretur, si deus permiserit,ut nostro, hi libros Caleni de morborum & sympto matu disserentiis commentariorum alteram editionem adornemus. Pota 5 quum iam evicerimus , morbum esse assectsi praeter naturam propriissime sumptum, id est, stabile quippia, &alteratione post actione derelictam, liquido constat Galeno no tantum qualitatem, ut A ristoteli, sed & substatias morbu appellari. Nam Galenus morbum nominat omnem assectum p rster natura,qui naturalem corporis temperatura S strutauram immutat ac destruit, siue is
qualitas, sitie substantia fuerit.Sic certe capite Sctauo libri de disse. rnori lapide in vesica, suffusione,& pterygis morbo S expressis verbis nominat. Nemo aute erit qui