장음표시 사용
411쪽
GENERE: vacuationu est insensilis per spiratio Latinis nominata,Graecis simpli- . e citer δι ,- : vel cum adiectione αδηλ ελαπι- . Hanc interpretes ali Quot Latini transipirationem simpliciter quoq; , vel cii additione latentem transpirationem conuertunt. Haec vero, vi cap. leptimo libri de disterentiis morb. testis est Galenus,non est nisi aeris per totum corpus introitus, R exitus. Fit autem ex naturae nunquam quiescentis potentia . Nam quae medicamentis fit, Graecis ris, Latinis interpretibus nonnullis digestio, aliis euaporatio & discus io appellatur . Siquidem Graecis, S Latinis digerere, aut rectius discutere, non est nili , hoc est, dispergere, idque per medica menta calida S exiccantia, quae humores in aliqua corporis parte praeter naturam accumulatos citra suppurationem soluunt,discutiunt, ac dissipant. l)roinde digenio aut uua potatio nihil aliud est, quam humorum partem aliquam praeter naturam obsidentium vi medicamentorum per in se siles corporis meatus evaporatio, aut dissipatio. Qua id ipsum praestare possunt,Graecis Nominantur διammtiκα, Latinis discussoria digerentia ,
disii pantia. R evaporantia, quod illis discutiendi, dige- endi. & per insensiles corporis meatus dissipandi facultas iniit. Quapropter Caelius Rhodi ginus, vir alioqui
doctissimus,& de bonis studiis optime meritus, malo rem in modum errat quum lib. antiquarum lectionum 14. cap. 6 . medicamenta ea, quae aluum le-Digant subducuntque esse scribit. Caeteriina ut aliorum localium med camentorum nullum plethorico seu pleno existente corpore adhiberi debet, ita etiam nullus discutientiunt naedicamentorum tali in corpore usus esse debet. Nam Galeno capite nonagesimoquinto artis edicae teste, si calefacientibus corpore plethorico existente dispergere teritabimus, plus erit id quod vi cal ris ad partem attrahetur, quam quod dispergetur.
412쪽
De inedi. r. CAP. XXXVIT.: il NTER ea, quq corpus nos rum tam
G num , quam aegrum vacuant, inedia a vel teribus recensetur. Non certe quod pri laediammo & per se vacuet, sed ex accidente . Si- accideten: Ct quidem nullo m eius locum, quod fuit va Nacuat. aeuatum,accedente alimento, fit ut inedia vacuet,quem-od modu fusus sect. 2. Aphorism. Comment. II. S sed '.
q. Comment. 2.docet Galenus. Inedi autem duplex ge Inedia anus existit. Una,in qua nihil prorsus cibi aut potionis nMD--asthmitur, quam priuatim, certioris discriminis gratia, plex. Graeci ἰνδAM, Latini inediam indigentiamque vocant. Indigeu . Altera,in qua non nisi id, quod conuenit,&ad vir- tia. tutis conseruationem satis est,ingeritur, quam proprie abstinentiam dixeris. Vt in uniuersunt inedia non sit,
nisi ex cibi potusque desectu esuritio, aut sponte suoq; Abstineo
arbitratu suscepta abstinentia. Hippocrates uno no- tia. mine utranque, nimirum λιμιν, hoc est, famem appel- Fames. Jauit. Est autem utriusque non contemnenda utilitas. 2.apb
Nihil enim est, quod tum sanos, tum aegros magis iu- 1 6. uet, quam tempestrua inedia & abstinentia. Sani nanque non sacile morbos incurrunt, si abstinentia com- .mode viantur. Quod Hippocrates,ut omnia alia bre- 6. Epicto viter & concinne admodum in Epidem iis iis innuere seri . 4. quoque verbis voluit: Sanitatis studium est, non satiari reb. 2 Q. cibis. Plinius elim lib. decimo octauo cap. quinto,i On 3, λge utilissimam esse ad sanitatis conseruatio ijem in cibis 3, 4 temperantiam scriptum reliquit. Ut autem tempestiua Vn IH rabstinentia filmmas in secuda valetudine partes libi ven . . dicat, ita quoq; in aduersa plurimum momenti obtinet. Sanat enim plenitudinem,' nimium obesos, pituit ses, vitiaque ex pituita nata , a poplex iam, epilepsiam, m-mata, vertigines, cruditates, S id genus alia mulota. Sed& ipsa nonnunquam plurimum incommodat. Incauto Absinemen im & stulte si adlubeatur, ventriculu pessimis humo- tia inca ribus,Galeno etiam lib. 3.de naturalib. facultatibus su D te actibi fragante, biliosis ac serosis succis implet,lastidia creat, ta incomventriculi robur d Ioluit & labefactat,appetentiam eri mod pit,& deniq; atrocibu&morbis totum corpus obnoxiu
413쪽
facit. Siquidem biliosis & siccis corporibus animi dese
ctiones, lyncopes,tabem,& marasnos conciliat. Sic ut non minus grauia abstinentiae . quam intemperantiae incommoda existant. Quapropter medicus in praecipienda inedia pruden ac cautus sit oportet, atque diligenter,qui hanc ferre, & qui minus possint consideret. Nam exiguo sanguine praediti, sani etiam, diuturnam inediam ferre haud possunt, quemadmodum libri secundi de temperamentis capite quinto, Galenus test tur, ubi ita striptum reliquit: Qui angustas venas habent,exigui sunt sanguinis, nec longam inediam serui. Quibus satae, iis copia sanguinis est ,& citra noxam cibo abstinent. Est praeterea in praestribenda ined ala tatum habenda ratio. Nam,ut Hippocrates attestatur, qui in prima senectutis parte constituti sunt, facillime inediam serunt , secundo loco,qui consistunt aetate,nullatentis adolestentes, Omnium vero minime pueruli, praesertim qui inter ipsos fuerint alacriores. Qui vero in extrema senectutis parte constituti sunt, inediam ac famem tolerare nequeunt, ideoque crebro, paucis tamen cibis,sunt resciendi. Inediam praeterea non serunt, vi comprehensum est, bilioli,& qui calorem ad igneam natura in propensiorem habent. In iis enim febres a cendit, succosque biliosiores ac amarulentiores reddit, frequentes item cordis stomachi Ve morsus,inquietudinem, omnia denique corporis excrementa acriora mali ioraque efficit. Contra inediam facile tolerant, qui crudis humoribus reserti sunt,quod ex iiς, ubi concoquutur,corpus ali possit. Cum enim sint veluti ex dimidio cocti, parum alterati & in sanguinem transmutati corpus nutrire possunt. Caeterum inedia non imperanda nisi iis, qui valentibus sunt viribus. Vires enim inualidae, inedia adhibita, prorsus deiiciuntur. Vt iam Sole clarius sit , inediam tempestiue, & iis, quibus conuenit,adhibitam,mirifice conserre. Contra plurimum incomodate,si intempestiua frierit,& iis,quibus non conserti
414쪽
Quid teneratim in vacuationibus si medico considerandum. CAP. XXXVIII.
ACTEN V s particulatim de sin utiqvacuationum generibus, prout institutili nostri ratio tulit, disseruimus. Nunc quae generatim de vacuationibus medico sint consideranda breuiter exponemus,& una sermoni,quem de vacuationibus instituimus, finem imponemus . Initio autem medico accurata diligen- Num vatia expendendum venit tam in senis, quam in aegris euatione virum vacuatione opus sit,an non .Siquidem sunt asse- st uten-ctus corporis copia res, qui, quod ex desectu nati sint, dum,me- adiectionem potius quam detram Onem, quae per va- dicm coracuantia sit pr sidia,postulant. Verbi gratia, si gracile ad- sderet.
modum suerit corpus, aut atrophia laborauerit, nutrimentis potius reficiendum erit,quam vacuationibus exhauriendum. Quod si ianum etiam corpus sit eiusmodivi eius substantia facile discutiatur, quale est infantium S puerorum, minime vacuationibus est diuexandum, sed potius humorum generationi studendum. No raro accidit.ut humor aliquis bonus vacuetur, tum constringendum sino,non vacuandum erit. Quae singula Hip- 6. Duripocrates, suo more, breuissime in Epidemus ita ver- se l. a. bis etiam edocuit: Dilatare, constringere oportet haec apbor. I. quidem,illa vero non. Humores hos quidem expellere, illos vero siccare, alios generare, huic quidem, illi vero non. Contra sunt alii corporis affectus e plenitudine aut vitiosoru humoru redudatia orti,in iis certe vacuatibus remediis medico sine mora vieduerit,modo nihil illius conatibus obstet. No solum vero medicum Natura rvacuare oportet, sed penumero natura, sua spore va- vaciadis ate noxia,iuuare debet. Natura vero in vacuadis no nox saetis esse adiuuada, Hippocrates etia loco ia ostenso do- ιuuandacet,ita stribus: Ahu humore no exeunte educere conue apbor. Enit,exeu te vero simul emundere, & simile operari opor Quo λι- tet. Caeterum,si uacuatione opus esse med: cus cognoue malion
rit,magno studio quo vacuationis genere sibi viticiu sit, genere' de ex qua corporis parte sit vacuadu,ite quale,quatum, tentam ct quo tempore, dispiciat. Quae cum singula in curan- medico.
415쪽
dis morbis plurimum momenti habeant, Hippocrates quoque , qui nullum praeceptum medico ad curandos morbos utile & necet trium flentio transiuit, breuit 6. Dide. sima admodum sententia complecti voluit, dum in EpificI. derniis ita inquit: Meatus apertos esse conuenit, Ue is luti na i ef,S alia, quae Oportet, & ut oportet,& qualia, is & qua parte,& quando, Jc quantum oportet, veluti su- ,, dores, ac alia sane omnia. Cuius quidem lententiae is uberiorem enarrationem ,& huic instituto conuenien tem ex nolitas in hunc Hippocratis librum editis commentariis stud rosi petent. N amin praesentia naec de V, vacuatione diu ille saris lit. Porro ut hoc adii- clauatas, pollet quispiam ad redundantiam & inanitionem uniuei fana medici-
nam reser re, ut quae , de Hip- bore iis . .
416쪽
UAs nos,Cicerone secuti,perturbationes animi vocamus, Gale. R
nominat. Interpres aliquot Gale ni Latini, assectus animi appellat. Non sunt autem nasi turbidi coci taliqAS auersi a recta ratione animoru motu S. Diligenter vero animi pertu ibationes medico sunt consideradae quod scilicet earunde magna vis sit, propterea quod corpus alterem,Gale. a. 8 F.artis medicar teste,& a naturali statu eueriam. Nihil autem mirueasdem corpora nostra alterare polle , cum in iis omnibus insignes natiui caloris ab anima motiones fiant. Per timorem nanque spiritus & Languis intro S ad scatebram suam reducitur cotrahiturque. quo fit, ut partes algeant,corpusque pallesca tremor incidat, vox inter' rumpatur,& vires denique omnes conuellantur. Conmtra in ira concitatior est caloris motus, qui in exi: mastandem partes cum impetu est unditur. Ira itaque in tendit , S fundit calorem nativum. Atque hinc est, quod in ira corpora fiant rubicundiora, concitatiora, calentiora, sitidentiora, & ad omne patrandum facinus promptissima. Rectissime igitur Acilio teles, S Gale Nus lia 2.de tuen .sanitate S cap. I. de morborum causis, iram caloris, qui circa core it, sesuo iem esse dixerunti veluti contra trinorem, ob subitam reuocationem me tu impendentis mali 1 ictam, caloris eX tinctionem. Huac est, quAd iratis cordis S arteriarum pulsus sint maximi ac validossim contra uel O inlinientibus mim mi, S perquam debile . Quemadmodum vero in horum altero refugit, in altero se pandit calor: sic certe inverecundia utrunque pati tumia vi modo ad interna cofugiat, modo sese foras distandat. In primis enim ad inditeriora caloris motio sit,sed Tursus astatim ad exteriora cedit. Quod si no redierit, iam no verecundia sed timor scieri debeti in ippe vel e cundia de Iepente hi, ani malis 3 facultate Pertuebationes ani
417쪽
facultate nihil mali sperante: unde fit, ut recedat dumtaxat ad interiora, veluti subterfugiens idque citra refrigerationem, excitante Impellenteque ratione pa- ' tibilem animae partem. Redit vero , ferturque foras eo maxime motionisi modo, quo calor reuocatur iis, qui frigida se lauerunt . Hincqueiadeo fit., ut verecundia sustu sis, etiam si maxime pallent, repente ad modum genae: rubestant '. quod certare secum calor Nastitia. videatur,& secum ipse contrario motu collidi . Quod autem in timore consertim, id in moestitia paulatim patiuntur homines, magnitudine duntaxat& vehementia, non toto genere disterentibus pathematis, tanto sane interuallo, quanto quod citatius est,& conse
tius , ab eo, quod remissius & lentius, distare creditur.
Nortui Quocirca ob timorem &immensum moerorem non-pra moe- nulli sublati sunt , quod scilicet debilis suapte natu-τοrevehe ra animula, sub valido aflectu oppressa, consertim ex- menti er tincta, & suffocata sit. Extincta quidem, ob pertu
restismo. bationis,qtiae a refrigeratione oritur, naturam: iustocata autem, eo quod uniuersus sanguis ad principium lib. M.' confluxit delatusque est. Hac ratione Plinius P.Ru-36. tilium'nuntiata fratris in consulatus petitione repulsa, ilico expirasse memoriae prodidit. Idem M. Lepidum uxoris caritate, adeoque moerore nimio post repudium, mortem obiisse tradit. Heli quoque Iudaeorum pontifex, ac iudex, ut sacrae testantur literae, ac-
et cepto tristi nuntio de clade, qua Palestini hostes capta
arca, occisisque ipsius siliis Iudaicum exercitum asse-cerant, magno subitoque m rore oppressus, quum a . regio lotio lupinus eaderet, estracta ceruice statim pe ,riit. Nihil vero tale in uilliore moestitia accidisse leni mus , Utpote in qua lentior ac mitior motus est. N que etiam in ira, ut per quam neque refragetatione calor extinguatur , plus aequo nimirum accentus: neque Pre anima dissoluatur robur. Prae gaudio vero multos pu- ἀο Aor- sillanimes expirasse, variis autoru monumentis prodi tui tum est. Non enim perinde atque in ira, cum valido seruore ad exteriora fertur animata facultas i quin econtrario si quid antea ei fuit roboris, id nunc exoluitur, laxaturque. Quum enim nimi Iaudio dax
418쪽
ta petit exteriora, discutitur, atque dissipatur. Hoc modo Polycritam nobilem c Naxo insula isminam, extinctam esse refert Aristoteles. Nam quum ob eximiam sormam prudentiamque Diognito , atque Eri-cthonio persuasistet ut Naxi obsidionem soluerent, ab
exercitum urbem reuertens, ubi publico honore a que omnium laetitia exciperetur , patrieque liberatrix appellaretur,ac urbis portam ingrederetur, rege
te mortua concidit. Philippides quoque Comoediarum scriptor haud ignobilis, quum in certamine poetarum praeter spem vicisset, & laetissi me gauderet, pragaudio subito mortuusJest. Diagoria etiam Rhodius, ut refert Gellius, qui tres filios adolescente, habuit, unum pugilem, alterum pancratiasten, tertium luctato iem, eosque omnes eodem Olympi P die uincere & coronari vidit: quumque eum tres silii amplexi , coronis suis in patris caput positis suaviarentur, &quum populus gratulabundus flores undique in eum iaceret, ibi in stadio insipectante populo, in oculis atq; manibus filiorum animam emauit. Plinius insta per Chilonem Lacedaemonium illum Philosophum insi- nibus sapientiae titulis non intermoritura fama n ilitatum, dum uictorem in Olympia filium consipexisset , prae gaudio e uita decesiisse scribit. Idem Sophoclem,& seniorem Dionysium Siciliae tyrannum, qui magna felicitate potitus modeste semper antea sortunam tulerat, accepto nuntio de uictoria inter tra Cedos parta, gaudi j exuberantia obiisse testatur. Ua- . lei ius denique Maximus de mortibus non vul aribus, prae gaudio mortuas esse geminas mulieres scribit, quarum una nuntiata clade, quae ad Thrasimenum lacum inciderat, sospiti filio ad ipsam portam facta oblata, complexu eius expirauit. Altera, quum moesta donii sederet, ad primum cospectum redeuntis si ij ex animata est. Pudore etiam nonnullos esse extinctos lite ais mandatum est. Pliniuς nanque loco paulo an e citato, Diodotum quendam Dialecticae sapienti P pro sib- rem,quod lusoriam qu stionem a Stilbone propositam non protinus dissoluere potuerat, mortuum esse testatur. Valerius quoi,eodem quo antea loco, Homerii, quia Lib. 3
419쪽
quia quaestionem a piscatoribus propositam soluere haud potuit,absumptum pudore tradit. Ex iis itaque 'uae commemorauimus, repentinis animi & natiuica loris motionibus saepenumero vitam auferri, di sibi uti suisque,quae in natiuo calore consistunt,animae viribus, iisdemque nimia refriger tione extinctis, perspicuumst omnibus. Proinde cum tanta sit perturbationum animi vis,debent a medico,quibuscunque artibus possunt, arceri ac corri*i. Cperum sunt medico animi perturbationes ideo diligenter considerandae, quod non raro ex eis futuros praedicere, aut iam praesentes cognoscere morbos liceat. Si enim metus S moestitia,Hippocra te autore, longo tempore perseuerent, melancholiam
significant. Et in Epidemiis ita scriptum reliquit: Animi perturbationes perpendenda num scilicet ipse sponte sua sine instrumentis S causis tristetur,l tetur, c timeat, confidat, speret, desiperetq;. Quorum quidem longiorem explicatio-
itus de animi perturbatione sat nos dis
420쪽
De rebus praeter naturam. s e C T I o I.
De tribus affectibus praeter naturam.
N Eo, qui hunc praecedit, libro,
de iis rebus, quae corpus nostru alterare possunt,egimus. In hoc tertio,de iis,quae corpori nostro aduersantur,& natura eiusde destru riri Iunt,atq; ob id res prster natura di .cuntur,disseremus. Gale. quide li. a.Thera. meth. c. 3.&capite primo Res pra- libri de sympto matu causis,atactus praeter natura noma ternatisnare potius uoluit,vocabulo assectus proprie pro om- ram.
ni in id, quod praeter naturam est, mutatione accepto. Quod no ab re a nobis adiicitur,quia assectus vox mul- Alfectusta significet,adeoque varie ab autoribus usurpetur. Prin trifariaci pio enim aflectus,qui Graecis διά imi appellatur,etene semiti mratim accipitur pro omni eo,a quo corpus nostru quo- Genera-modolibet asscitur. Qua quidem ratione assectus ad rim. Omnes tum sanos,tum qgros,lum neutros pertinet. Naquicquid est,id assci quoda modo dicitur,si modo quidpiam ab altero patiatur. Atque ita nome id est, astectus, a verbo δι iri cirrii ,hoc est,affici quodamodo derivaturi quod similiter atque assectus, de multis dicitur rebus,nempe sanis,aegris,neutris,& inanimis, cantu nimi rum,harmonia,& oratione. Asficiuntur enim secudum natura sani, praeternatura aegri. Afficitur etiam corpus . t. . ., i a senum