장음표시 사용
421쪽
senum & imbecilliu ,quod re vera neutrum existi utpote neutri u dextremoru particeps, adeoq; saluberrimi &insaluberrimi corporis exquisite mediu. Astectus sunt, cantus quoqu harmonia,& oratio. Siquidem illis miris modis assiciutur. De cantu nihil attinet dicere,ut quem assicere homines nen unquDegauit & Quotidiana id
nia qua- rem & pugnas excitare: Lydiam lamentatione, Doriam tuor. honestate, lonicam iucunditate,testimoniis autoruabude coprobo tu est. Oratio quid possit,qua tu inq; animos hominu assiciat,oratorii, Ciceronis maximΘ,as unde coProprie. probant orationes,& historis multifariam tellatur. Deinde affectus magis cotractu ac proprie, sumitur pro omni in id,quod pr ter natura est, mutatione. Qua quideratione tres sunt in uniuersum corporis nostri aflectus praeter naturam, causa, morbus, ct sympto in a. Singula enim horu sunt du in corpore nostro mutationes eueniunt praeter naturam,adeoque illud etia praeter natura
assiciunt. Caus, exemplum est plenitudo, vel corruptela. Morbi, phlegmone,vicus. Sympto maris,inas' color. Propriis Tertio loco propriissime, sic enim maioris perspicuita me. tis ac doctrina: gratia loquimur , allectus accipitur pro
eo,quod factuni est ac permanet in re aliqua, quae pati-- tur,poli quam alteras quieuit. Qua in significatione cre t .m bro a Galeno usurpatur, ut videre licet c. 2.libri de sympto.disserentiis. Et tum in i ru siue allectus idem atque πιιτασκ- hoc est, quod constitutio significat, atq; ad ea
tantum transfertur,quq ex permanentiu constantiumq;. . numero sunt. Ex iis perspicuu esse omnibus puto,aste-
' ctum propriissime acceptum, Galeno esse quicquid fa- - ctum est, pcis quam alterans iam quieuit,& agere de iiit,. . . nocurando num idipsum quod iam factum est qualitas sit an substantia. Quapropter Galenus aliter ac Aristoteles διαε σιν vocem usurpat. Hic enim pro qualitate tantum, quae facile a subiecto drino uetur, Dioc ν accipit: Galenus vero pro constitutione, seu pro re permanen
te, firma ac s abili, aut permanentem habente essentiam Palbos usurpat. Disserintaq; astectus ab eo,quod Graecis παθος qui 'e- vel . αθὴ ut speciatim dicitur. Nam pathos,Platone etia alim. in Ti eo astipulante, est motus rex, quae assicitia iuuet
422쪽
omnis alteratio circa materia:aut motus, qui adhuc fit. Proinde pathos no habet essentiam suam nisi dum conuertitur,alteratur, mutatur,mouetur. Qia propter pamthos est in motione, affectus autem est pe rmanens illud fluxum,mobile,rinperfectum, ac veluti ad assectum via:
hoc fixum, stabile, persectum, ilius finis . Distere itaq; pathos ab assectu, tanquam finisset medio,tanquam mC-bile ac temporariu ab eo,quod stabile est ac permanens, tanquam perfectum ab i m persecto. Vt hinc persipicuueuadat, pathos siue pathema proprie loquendo noeste nisi id quod alii morbum fientem nominant. Cum enimis non sit nisi qui adluac sit, suamque in seri essentia habeat, a pathemate nihil disterat necesse est, ut quod non sinisi alteratio sue motus, qui adhuc si, ut alibi sustis monstrauimus. Atq; hic sane ost harum duarum vocu, pathematis nimirum S assectus , legitimus usus, quem nisi in legendis Galeni libris, praesertim iis, quos de laborantibus locis inscripsit, diligenter quispia obseruet; multis se difficultatibus inuoluat necesse est. Quod si igitur ad eum modum iis utaris vocibus, intelliges sanitatem, morbu,& causas internas, esse affectus sanitatem quidem secundum naturam, morbum autem praeter Naturam, ut causam etiam internam. Sanit s enim est anectus,qui actiones incolumes conseruat & tuetur. Morbus contra,qui eas impeditae laedit. Causa, tui morbos praecedit. Nec temere paulo ante dictu est causa intema, externae enim non sunt affectus propriissime sumpti quod in seri essentia suam habeant,& post morbi xene rationem a corpore rursus separetur, ut vulneratio,seu, gladius vulnerans. Hinc es quod Galenus li. r. Thera.
metho. ca. 3. no omnes etia causis morbificas ex perma
nentiu & costantium numero esse scriptu relique i it sedeas dutaxat,quq affectus vel habitus sunt. Vt vero no omnes cause morbificae affectus sunt,ita quoq; no omnia symptomata. Quae enim actionu offensis sunt, pathemata eo quod essentia sita in seri obtineant,& alterationes adhuc sentes sint, no affectus dici possunt. Eode modo S immodicae vel inanitiones, vel retentiones pathemata,minime autem affectus nominantur,quod scilicet nosint ex costantiu S permanentiu numero,sed eoru,qua: et 2 essentiam
Pathos et mortus sens ιδε. . I. iniri de
423쪽
essentiam suam habesidum adhuc fiunt. Quae vero symptot nata lublatis morbis aliquantulum adhuc durant, ut vitiosus in ictero color, astectus sunt & dicuntur.Caeteriim πάθοι & παθημα interdum generatim sumitur, pro omni eo, quod praeter naturam in corporibus nostris generatur: ut li. j. Epid. consti .i. Comm. 2 3. autor est Galenus.Sic morbus, & alii assectus propriissime etia sumpti, Hippocrati & Galeno no raro pathemata vocatur. Hinc eli, quod in libro aduersus Iulianum phlegmonε pathos appellare voluerit Galenus. In libro etiam de laborantibus locis inscripto,s pe pathematis vocabulum generatim usurpat. Qv od monendu esse duximus pro pter imperitiores, ac parum in lectione veterum assuetos, qui hac distinctione recte animaduera e multis seso dissicultatibus extricare possunt, cum promiscue nunc hoc,nuc illo modo pathematis vocem veteribus usurpatam esse constet. Pathematis autem generatim accepti duo esse genera animaduertendu erit. Vnum,quum per se, & nullo alio interueniente pars aliqua corporis patitur. Verbi gratia, si caput propter humores in ipso contentos affligitur. Gr ci hoc ἰδιοωαθμαν, id est, proprium pathos appellant, aut , hoc oli, primarium pathos,sed minus proprio, vocant. Alterum quum alio interueniente pars aliqua patitur, ut si caput, ubi vapores aut humores vitiosi a ventriculo su rsum serutitur,
dolet. Hoc Graeci συμ ναρμο is , id est, pathos per conse sum nominant. Non ab re au tern diximus, improprie vocari etiam . Nam proprie lo
tem δευτεραλπαθεία aut ος παθε ve lib.j. de laborantibua locis cap. a Galenus testatur. De causis morborum. CAP. I r.
AC TENVs generatim de tribus asse eatibus praeter natura disseruimus. Nuc deli singulis speciatim verba iaciemus, a causa Causo morbifica exorsi, de qua itide generatim quid. tradiabimus. Cum autem causa sit,quae ad rei costitutionem quoquo modo aliquid consert,causa Nisi, morbi sic definiri potest: Causa morbi est,quae quocun que
424쪽
que modo aliquid ad morbi costitutionem conserti GaIenus capite primo libri de stmptomatum differentiis causam morbi ita definire voluiti Causa est, quae suapte
natura ei, qui fit morbo aliquam suae generationis partem consert. Quae sane in idem cum priore recidit a In libro de causis morborum, causam morbi hcam definit esse affectum praeter naturam morbum praecedentem, eundemque essicientem. Caeteriam causa morbi- Caustica, seu morbum e sciens, aut aqua morbus efficitur, morbi geGaleno,libro de morborum causis,& primo The tame- mina. tho. & lib. a. de natura humana attestante, duplex est.
tini praeincipientem vulgus medicorum primitivam ap ptem. pellant. Sic autem est vocata, Galeno lib. a.de natura hu Primiti mana telle,quod praecedentes vocatae ab ea fanto ori- ua quare ginem trahant. Galenus lib.3.Therap. method. & lib. de iuniori
morb. causis προσπίπτουσαν αἰαν, hoc est, extrinin bus uacua
secus aduenientem, nominat. Libro quarto de tuenda M. sanitate in λωιάν-ταρχουσαν, id est, eam quae omnino non inest, vocat. Recentiores externam nuncupanti Veteres Graeci interdu etiam, ut infra clarius dicemus, προφασιν, id est, mantiastam appellauerunt. Extrinsecus xxterna autem aduenientem incidem tem ve,aut externam voca rausa currunt hanc causam,non quod perpetuo extra corpus sit, nominata
sed quod a rebus externis, hoc est,a substantia corporis alienis, & diuersis rebus proueniat: aut quod ab anima,
qus alia est a corpore,oriatur.Ita enim Avicena Fen. a. Can. 2.dΟλ2. summa.j. cap.j. causam primitivam definit . Animam itaque Avicenna non inter ea enumerata quae funt extrinseca, ut nonnulla censent, sed interea, quae alia sunt a corpore.Sic rectissime ira,moeror,tristi tia,& timor inter causas externas recensentur,quod ni mirum ab anima, quae a substantia corporis diuersa est, proueniant. Verum praestat, ut dicamus praeincipientes
Interdum Galeno extrinsecus incidetes vel omnino in Ocorpore no existentes,ideo vocari, vel quod pluriman loru pars ab externis rebus proueniat: vel quod ita pa- tent,ut non solum medicis sint perspectar,sed etiam plebeiis,quasi extrinsecus essent positae. Hinc Celso recti G esime euidctes vocatur. Vt hinc omnibus pateat aleno , i a 3. praein
425쪽
preincipiente procatarcticamve causam proprie esse,ismet ipse lib. I.de dister.seb.ca. 7.attestatur,quae est reces,& simul euidens,& qu subinde praecedente appellatam
parit.Sic cruditatem inter causas praeincipientes numexat lib. 2. de natura hu mana,quq tamen intra corpus est, quod a rebus externi cibo re potu nimirum oriatur,&quod sit reces, simul & euides, e quod ab ea rursus alia,' quq praecedes nominatur,excitetur. Quanqua Galenus inli. demor.causis, ubi pro ρrie de causis illis loquitur,no omnes extrinsecus aduenietes procata reticas seu preincipientes vocat,sed eas tantum,quae vehementer cor-- pus alterant,& mutant: idq; veterum Graecorum imitatione qui alias causas externas,quae suapte natura morbum Inhrre nequeunt,sed tum solum,ubi imbecillu,vel alio modo paratum ad suscipi edos morbos inuenerint
proprie corpus,quemadmodu metipse li. . de victu acu. morb. 'Md. tellatur,proprie 'io potiς,id est, occasiones, appellarui. Non proprie aute hanc voce usurpantes,omnes causasimanifestas,ut supra dictum est,m nominauerunt. No sunt igitur omnes cauis procatarcticae*xternae,sed plurima ex parte nec omnes externet sunt pincipientes, sed illa duntaxat,quq vehementer alterat,ac mutat cor
Quom m pus adeoq; morbos pariunt. Atq; si ad hunc modum dedam flu- causa procata retica disseras ac statuas, nihil pugnantia-Hum tm- ru,quas tamen multas temere in Galeni definitionibus,prob tμr. quibus palsi in hac causam explicat pleriq; hodie teme-Prace ' re cOfingui, reperies. Altera morbifica causa Gr is προ- λω - πιουμέre, Latinis praecedens, iunioribus antecedes,& interna , quod in animalis corpore consistat, appeIlatur . Quapropter hqc suapte natura est occulta,& noni si me Abdita. dicis cognita, adeoq; merito Celso abdita uocata. Hae praeterea, ut testis est in libello aduersus Iulianum Galenus,no solum principio morbos gignit,sed eos etiam auget,ac coseruat. Verbi gratia sanguinis calidioris conmus fluxus phlegmones causa precedens, hac veluti materiam bi pro gignit,genita auget,& aucta conseruata Galenus itaque ima -- precedentem morbi causam vocat eam, qu in anymalis recedens corpore hqret ac consistit,aflectuiq; ipsi functione laedo vocatur ii proxima, &, ut sic dicam,im mediata, adeoq; conlucta se . est ita nimirum, v t inter hanc,& morbum nihil interue
426쪽
niat. Quod phlegmones exemplo fit manifestissimum,
utpote inter quam & causam suam praecedente nihil iriteruenit. Sio uidem inter sanguine confluetem, & tumo rem,quem ille excitat,quiq; phlegmone nominatur,nihil est,quod interueniat. Quod autem Galenus causam morbo proxima &coniunctiim nominet antecedente, uno S item altero loco in pr sentia demonstraste satis sit. Primus est in capite 88. artis medic*,ubi ita scriptum reliquit: Iam factu atq; existentem morbu curare opor istet,led qui nondu quidem adest,at futurus est, eu ne fiat is ab illo qui elt in corpore affectu, prohibere conuenit. is Eius autem,qui adhuc fit,quod quide factum est curare: is quod aut usu turu est ne sat prohibere. Prohibetur vero ,, sublatione eius assectus,a quo fieri cosueuit. Huiusmo- is di auteni astectus,causa prqcedes seu antecedes vocatur. is Haec ille.Si igitus sublatione antecedetis causae fieri pro - 'hibetur affectus,qui sunctionet dit,sive morbus, ut in- iter huc & illa nihil iterueniat est necesse. Si nihil interuenit,proxima morbo sit cau fa antecedes oportet. Alter locus est in libello aduersus Iulianu, paulo ante etiam a nobis productus qui itide conuincit,causam antecedentem a proxima morbo,& immediata,quod Iuniores tamen aliquot faciut, non esse separanda. Si enim causa antecedens,quod diserte Galenus affirmat,efficere morbuincipis,eundemq; auget,igitur huic sit proxima & coniuncta oportet. Quomodo enim augeret, si alia huic proximior magisque coluncta esset ' Quum itaque iam
demostratum sit,causam praecedentem morbo esse prOximam de coniunct3m,plurimum hallucinari eos est necesse,qui cotra Caleni sententiam tertium genus mor bificarum causarum,quam continentem & coniunctam LMqH conominant,statuere conantur. Quippe quum Galeno, ut sequenti capite fusius docebimus, morbus nolit, nisi mρ ς'
a flectus praeter naturam, actionem vitians,omnem profecto causam continentem respuet. Astectus nanque est
morbus non proprie duntaxat voce illa sumpta, sed &pronriissime, ita sane ut ex permanentium, & constantiu sit numero,quemadmodum lib. a. I herap. methodi, cap.tertio, diserte admodum testatur Galenus. Si vero morbus est ex permanetium numerosius essentia a sua
427쪽
causa non pendet, nec continetur, ideoq; continens eszmusco se nequit. Siquidem causa continens est, que essentiam ine lua. rei a se productae cotinet. Uel, ut autor introductorij,&libri definitionum hanc definit, qua praesente eius quo . que effectus adest, & qua desinente, etiam effectus eius evanescit. Vt haec plane sit cauta continentis natura, ut ea sublata simul etiam, quod ab ea productum est, emedio tollatur. Cum vero nullus sit morbus, quin sit permanens, hoc est,manere possit, sua sublata etiam cauia, consequitur causam continentem nullam in morbis Norbi esse posse. Morbos autem manere sublatis suis causis, sunt e nu uno aut altero exemplo monstrasse sufficiat. Phlegmomero per ne iam facta manet,etiam si causa sua desiit, & non am-m en- plius ad phlegmone obsessam partem sanguis confluit. tium Gr Ideo vel suppurantibus,vel discutientibus medicamen- constan- tis ad curationem eius, quae facta est, phlegmones opustium . erit. Pari ratione obstructio, morbus quidem instrumentalis, manet sublata etiam sua causa. Quanquam enim facta iam obstructione aliqua in corpore, plenitudo mnis per venae sectionem, aut crassi & viicidi humores aut uentes per purgationem tolluntur, nihilominus ta- me adhuc obstructio manet & perdurat. Hinc est, quod Galenus it. 8. Ther.metho. capite quadragesimo primo,
ubi ex professo de obstructionis curatione agit, post sublationem plenitudinis ,& crassorum humorum ob structionem efficientium,ad detergendas obstructiones medico esse accedendum hortetur. Quod illi faciendunon erat, si summota causa unὲ tolleretur obstructio, quod sane necessarium erat, si causa illa cotinens fuisset- 'i' Praeterea,lib. iam citato 8.The. method.ca. primo,idem - Galenus docet primum submouendam,quae febrem a ta cendit,causam: deinde vero extinguendam, quae ab hac . ' causa accensa est, sebrem. Quod sane nunquam secisset, si causam aliquam cotinentem febris esse statuis let.Tum enim satis erat monere, ut medicus causam e medio tolleret, utpote cum qua una febris tolleretur.Quinetiam libro undecimo Ther.method. capite decimo,initio putredinem esse curandam , qua sublata febrem tandem extinguenda manifestis verbis docet. Quod nunquam secisset, si putredinem febris esse causam continentem ,
428쪽
Avicenna, & eum sectuentes hodie maxima medico- Aulien-rurri pars censent, existimasset. Nam tum satis erat pu me erroretredinem sustulisse, utpote cum qua una febris necessa- Fen. a. c. rio submota suisset. Siquidem ea est continentis causae 1. doct. Σconditio,vi eius,quod produxit,essentia ita contineat, sem.
ut ip1a sublata non possit amplius superesse id, quod ab L.
ea productum erat. Et ut tandem finem iaciamus, aduersarios nostros hoc unum tantum rogatos velim, dicant nobis, si causam in morbis continentem statuit Galenus,qui fia ut multis in locis The tamethodi moneat, tam diligenter,ut medicus in Omnium morborum curationibus initio consideret, num morbi causa adsit, ara desierit.Certe si ulla est in morbis continens causa, seu stra haec monet Galenus. Quippe haec perpetuo morbo coniuncta erit,nec ab eo separari ullo modo potest.Presente igitur morbo,& haec ipsa adsit necesse est.Si autem perpetuo adest,quid opus fuit Galeno,ut moneret m dicum consideraret num haec adsit, an desieriti Noposisunt se hic,sat scio,explicare aduersarii, imo necessitate compulsi fateri cogetur, Galeno nullam esse in morbi causam continentem. Proinde unus is locus ad conuincendam protervitatem aduersariorum nobis lassiciet, nec plures proferre est necesse. Quapropter causam co-tinentem,tanquam commentu quoddam Avicennae,&aliorum Arabum medicorum, & a Galeni placitis alienum,imo medicitas inutile,hodie etiam constanter reiicimus. Nec mouent me, cur ab ea sententia discedam , quorundam argumenta , de quibus hoc potissimum iam ' loco agemus: aliorum enim alibi dissoluimus: utpote quae partim ridicula, partim languida valde sunt. Princi Hἰκῆιμr . pio enim,inquiunt, Galenus passim causae continentis
metionem facit, ut in libris de causis pulsuum,& de dis se retiis & caulis synapto.& secti Apho. .atq; etiam in libro contra Iulianu,& secundo methodi medendi/: infinitis aliis locis. Quas vero ita colligere liceat, Galenus cauta continentis mentionem facit, igitur causa cotinens est in morbis . Cui plane respondebit , si in eum
modum colligas Ioannes mentionem facit mille coronatorum,igitur Leonhartus mille coronatos suo habet.
in marsupi2. No inscias ire posium us,imo lubetes sate
429쪽
tinentis facere menxi0'ς duntaxat, moibos relinquere l0ςRN '' ,,bent causambus contendere videremur.ςym' ' stirit, concedimus,non NςJ3ς ' '. LX.nt. In hoc sanes sed eorum quae in fieri essςR ''m iduersa
in locis demonstrasse quae inre&
430쪽
dis: & nequaquam est,in aegris, non in morbis, nihil hinc patrocini j ad aduersarios redire potest. Siquidem non in morbis cognoscendam esse causam continentem, utpote qui nullam eiusmodi habeant, Galenus docuit, sed in aegris. In quibus certe causae continentis etiam proprie dictae cognitio necessaria admodum erit. Nam quum aegrotare incipiunt,& in generatione adhuc sunt morbi, & pathemata duntaxat adsunt, causas plane continentes cognoscere oportet, quod illis se blatis prohibeatur ne morbus sat . Na una cum tau sis, pathemata quoq; ipse tollutur. Posteaquam vero ggros ia morbi inuaserui, statim symptomata succe
inaniti oes, vel retelloes,causas coimetes habet morbos ipsos,* illis summotis, una etia symptomata summoueantur. V t hoc nomine in qgris causae cotinetis cognitio necessaria sit,uel ratim pathematu,vel ratione sumpto mam,quae utraq; cum no nisi in fieri essentia obtineant, causas habet cotinetes .Has enim ita ut appellemus, G lenus in libello aduersius Iulianu,ut paulo ante dictu est nobis cocedit. Quod quarto loco aduersarij Galen. sub antecedctibus, ebi duaru dutaxat causaru motione facit, coiuctas,coplecti scribui,cocedimus quide,si P coiuctas intelligur lximasn immediatas.Sin cotinetes proprie dictas,nequaqua. Na nullas esse ciusmodi in morbis, de Galeni sententia,supra os esum est. Proinde falsum est, quod aiunt Galenu in libro contra Iulianu plenitudine cotinente,& simul antecedente causam esIe scriptu reliquisse,imo ibi de diserte dicit morbi esse causam dutaxat antecedente.Id quod etia facit lib. ij.de natura humana, Comm.j. ubi negat illa esse causam continente, & recte quide, F non raro plenitudine sublata, morbus tamen maneat,quod supra quoq; phlegmones exemplo demostrauimus .Falsum itide est, quod inqui ut,ex antecedentibus no omnes esse colundias seu immediatas. Na inter antecedentem causam & morbum nihil interuenit, ut antea ostendimus,coniuncta igitur sit seu proxima, est
necesse. Proinde non sine errore, & certe contra Galeni sentetram, causas mediatas cum antecedentibus con sundunt. Quaecunque enim mediatae sunt causalitiae Ga: leno