장음표시 사용
401쪽
rest,fatigationem ac lassitudinem luere,plenitudinem
discutere,dolorem mitigare, distulere,duras tensasque partes mollire,excrementum liqua mentumve, si quod intus ad cutem haeret, euocare, status dimindere, somnumque allicere. Tepidum uero febribus exiccantibus& praesertim iis,quae immodicam sitim excitant, uel,
mentibus Solis exustionibus, & scabiosis pustulis con Lib. s. de sert. Vt recti sisi me dixerit Galenus,nihil esse quod va su par. lido qstu occupatos prῖsentius refrigeret,aut magna an sectos frigiditate prompti is calelacere queat, quam bal
Balneum neum aquae dulcis moderate calidum . Porro inutile quibus est quibus unque vel crudi humoris multitudo in pri- inutile. mis venis continetur,vel Discus aliquod, ut iecur, Ventriculus,pulmo, renes, mesenterium, colum imbecille
est, adde pedes,manus,coxas,artus, & quamlibet,sine vitae tamen pari periculo, similiter infirmam particulam vel denique quibuscunque horrorem aut cutis densita te,adsert,vt fit in iis, qui acribus humoribus abundant, maxime si cutis etiam alicunde denseta est. Nam &liquata balneo excrementa in membra qualiacunque infirma decumbunt, & cum impetu quodam irruunt,&cruda in corpus distribuuntur,deniq; horror vel prae. sentem febrem intendit, vel Carpe, quae ante fuit magis Quarta. incendit. Quarta balnei pars, qua in frigida immergu
tu uniuersum corpus firmat, ac robustu reddit, cutem. dclat, & vires firmat. Quod sene optimu ad externa nocumeta arceda praesidi si est . filiare si quis stagnis atque fluminibus uti cosueuit minus habet periculi,pra sertim. ' si no intepestiue adhibeatur Sane te pestiuu fuerit,Galeno lib.iij. de tue .vale. teste, si iis assuefactus, firmisq; ut ribus preditus,ubi in sole se ructe secerit iter,uel diu sub eo versitus fuerit,ia aridus S squalore oblitus, vel in frigidu liu descedat, vel in flumen aliquod se praecipitet.
Nais dicto citius omnc tu cu et istu ariditate e X tinxerit.' Si vero quis minus assueuit, ia multiplici cautione summaq; prudelia opus erit. Quippe no omnibus couentur, neq; enim iis quoru corpora adhuc augentur, quod ho- Iu incremeto aduersentur, sed iis,qui inculpate sani sunt, R qui exacta uictus ratione,ac laboribus, cibisque como- dissime ututur. No sit eua eoru corpus eo die,nec nocte
402쪽
ea cline pr cessit,ulla re vires debilitate comulatu,nsi uenere,non vigilia,non crapula,non fatigatione,non inedia, non denique ullo excretionis genere, sed pristinam integritatem ad unguem habeat, & bonis ac salutaribus cibis utatu sit iuuenis,animo presente,tum plane hila- ,eo praecipue die. Prius etiam frictionibus praecalest- 'ciendum corpus erit, ut fusius Galen.& lib. 3. cap. 178. Aetius docent. Solis itaque iuuenibus ac robustiv, non . . mulieribus,&mediocriter carnosis, assuetis, nec omni .
tempore, sed aestiuo tantum,& die ab omnibus ventis flente,& quoad tempus fert calidissimo,atque meridie. Cum itaque tanta cura ac cautione ut quis tuto frigida se laue opus sit,nihil mirum, hodie innumeros i di,quisne consilio ac Aiscrimine sese in flumina coniiciunt, ac toto illic die se lauant. Porro potest interdum medi- Balneacus coniectis nonnullis in aquam dulcem rebus, verbi quomodo causa sale, nitro,sulfure, alumine: aut in ea decoctis her- hodie abis balnea,quibus discutiendi vis insit,parare. Quoru tu messicis praecipuo usus erit, ubi habitu corporis attenuare nobis parenturcosiliu est, ut in pinguibus S obesis: vel ubi totu corpus, vel pars eius aliqua in tum oro attollitur. Ite, ubi humo Formula. hes in coxa,aliasque corporis partes decubuerut.Sed prae balnei. ,
stat horo formula aliqua subiicere, ad cuius praescriptualia parari possunt. Ad coxae dolores hoc uti licebit balneo, quod habet.meliloti, chamae meli, anethi herbaru, i . ἰς seminu sta nigraeci, lini, singuloru manipulos duos. Absinthi j vulgaris,men ibae, pulegi j calaminthae,abi Otoni,
chamaepityos , stichadis arabicae vocatae, betonicae, a nam M. . lpsychi,vel basculi odorati, salutar chamaedryos sinetulo ιau manipulu unu cum dimidio. Bulliant in cacabo aquae isontanar quoad tertia eiusde pars dissipetur, dein colen ηtur. Aquae colatae adiiciatur sulfuris uiuili. semi S. Nitri .. 4 i. .i unc. iiij. salis comunis unc.vj. Iteria serucat uni cadu tam . ios . acat ebullitione,ac coletur, & colata aqua vii seruetur. . De bonorrhoidibus. CAP. NUN. AEMORRHOIDES venarum, quae Naemcransi ambisit, sunt explicationes, per quas rhoides.
h natura faeculentu ac melancholiculatraui- Η ΟΠΟΥ-Dem statis temporu interuallis expurgat- rboidui . , Nenae vexo illae Partim avena porta immi or; i
403쪽
mta,partim a caua, ut alibi copiosius monstrauimus,ortu tur. Maior tamen copia faeculentioris sanguinis per ramum, qui a porta nascitur Vena, expurgatur, quam
per eum, qui a caua exoritur: quod aliene iacillime ac breuiori copendio is humor deorsum profluat. Proin Haemor- de quum natura magnam saeculenti humoris a liene novi otia co elaborati & consecti partem per haemorrhoidas appel
modit.M. latas venas statis temporibus excernat,omnibus perspio. vide. cuum euadit, harum mediocre profluum a multis nos sect. 3 a, morbis tutos securosq; reddere. Hinc non temere Hipvb.29 M pocrates in Epidemiis de hqmorrhoidibus ita scriptum ,, reliquit: Quibus haemorrhoides profluunt , ij neque ,, pleuritide,neque pulmonis phlegmone , neque phage,
dena,neque surunculis, neque terminthis, parIter neq; lepra, neque vitiliginibus albis corripiuntur. Caeterum non solum ea vis est haemorrhoidum promanantium,ut a morbis imminentibus tueantur ac praeseruet,
sed etiam ab iis, qui iam inuaserunt, prorsus liberent . s. Dide. Quod palam quoque in Epidemiis Hippocrates iis co- se I. s. firmat verbis: Haemorrhoides ab atra liberant bile, eo b. a . quod per has smile profluat. Et in aphorismis,ubi in
o. apb.ri hunc scriptum reliquit modum : Melancholicis S renuis malo laborantibus haemorrhoides succedentes bonum 6. M. significant. Et ibidem rursus: In in ianientibus si hae-γI. D morrhoides superuenerint,insaniae inlutio. Cum itaq; haemorrhoides non modo a suturis morbis tueri sed &a praesentibus ac iam iam infestantibus liberare queant , Haemom diligenter ac sedulo medico cauendum erit, ne temere rhoides easdem supprimat. Quod nili secerit, multorum cer-m: teme- te, Neotum sane non levium morborum, quibus illere furi cui intempestiue,&nulla vi gente necessitate supprenmenta. sit,corripietur,au tor erit. Quod dicimus, Hippocrates 6. Utia. suo testimonio confirmat, qui in Epidem iis ita inquit ;Ρ5. Multi intempestiue ab haemorrhoidibus fanati, praevia. 29. dictis morbis mox correpti sunt, & fuerunt perniciosi. Et in aphorismis:Sananti diuturnas haeniorrhoidas nisi ,, una relicta fuerit,periculum est aquam inter cutem, aut M tabem succedere. Nec dissentit Cornelius Celsius,quiis lib. 6. cap. 18. sic scribit: Atque in quibusdam parum tuto supprimuntur, qui sanguinis profluuio imbecillio
404쪽
res non fiunt. Habent erum purgationem hanc, non morbum . Ideoque curati quidam quum sanguinis exi tum non haberent, inclinata in praecordia ac viscera materia, subitis & grauissimis morbis correpti sunt. Porro emanantibus haemorrhoidibus,medscus caueat; ne immodicum sit earundem profluuium. Si quidem ut omnes aliae vacuationes,ita quoque haemorrhoides ubi plus iusto profluxerint,virtutem vehemeter deliciunt, atque interdum aquae inter cutem,propter iecoris refrigerationem, quae comitatur, causa erit. Quod cum ordinibus sit inanifestum, non est cur ea de re copiosius disseramus, praesertim cum in libris nostris de medenditatione id plenissime tiacta uelimus. De me fium pro uio. C A P. X X r. :T T V I R O R V M corpora per liaemori rhoidas,lta mulierum, statis etiam tem - poribus, per menses expurgatur. Quo R fit, ut iis moderate & legitimo temporet e Xeuntibus,tanae permaneant mulieres.l Cotra,vblps ternatu ra supprimuntur,
hic haud dubie morbum pariunt. Nec temere a nobis dictum est praeter naturam, si enun naturaliter retinet rtur, nulla inde mole ilia aut noxa inliberi accidit. Naturaliter autem retinentur, vel aetatis ratione, quod scilicet iuniores aut seniores sint mulieres, quam utiliis emanare menseS possint. Neque enim, ut plurimum, ante quartum decimum annum menses erumpere solent: desinunt autem aliis qumquaeesimo, aliis quinquagesimoquinto, paucissimis sexage limo . Naturaliter etiam supprimuntur menses iis,quq uterum gestant ac concς petunt:& extra conceptionem iis,quae lactant. Itenas altatricibus, calidioris temperature mulieribus,exercitiis v tentibus, & agre stibus. Nam qui cquid in iis est ex crementi .hoc totum validus calor, & exercitationis vehe- mentia absumunt. Non est igitur cur in praedicitis,& omnibus aliis,quibus menses naturaliter supprimuntur, medicus de euocandis iis ipfi3 sitiolicitus. Neque enim s/d modia co tui,euentus couatib M unquam resipodebit. Pryte1 naturam autem detinen uiuis primum,quae
Cauendi; ne bamorrhoides immodice
405쪽
iusto pinguiores, aut graciliores lunt. Pingues enim caeteris mulieribus magis exangues sunt, minimasque&anoustas valde venas liabent. Graciliores autem, S ob diuturnum aliquem morbum ad inodu extenuatae,nihil superuacui sanguinis obtinet,imo vix unde alantur corporis partes,latis habent. Dein no profluunt mete , tui. hus sanguis cratius ac lentus est. Siquide is ob tuam crassitiem & lentorem uteri venas permeare no pol. Deniq; iis, quibus per alia loca delatus vacuatusque fuit, veluti
Per nares, aut sedem, aut thoracem, aut sectam aliquam venam .Sunt etia aliae multae suppressoru melium:causae, quas libens praetereo , quod libro tertio de medendis morbis,ca. .eas omnes ordine percensuerimus. C tertii ii nientes non modo praeter natura supressi, bonam corporis valetudine destruunt, sed & ubi plus iusto pros./'φ. manant, ut testis elt in Aphorismis Hippocrates ita scri II. bens: i,inquit, me nitrua immodice fluunt, morbi ucci . dunt:& ii supprimu tur,ex utero morbi eueniunt. Quocirca si immodice manant, constringenda erunt: lin praeter natura diutius quam par sit retinentur, euocanda veniunt. In supprimendis δἰ euocandis mensibus prudentem sese exhibeat medicus necesse est, ne sciliceti citius
aut tarditas quam conueniat supprimere conetur. Sunt enim ex mulieribus,quibus natura etiam diutius metes
6. ide, profluentes quam caeteris dulent. Quo d diserte Hippo se l. 1 crates in Epidemiis iis lignificavit vel bis: Menstrua, ait,
'M. o. humidis mulieribus diutius durant. Quu vero non cito prodeunt,intumelcunt. Caveat etia ne ubi non oportet euocare tentet. Ita enim no latum ludet omne operam,
sed se etia aliis doctioribus ridendu exponet. Atqui dementibus in praeientia fatis: plura enim de iis loco iam
'citato in medendi nostra ratione inuenient itudiosi. De vacuat tolle per nares. Q A P. NXA II.
. ER nares uacuantur ea, quae in capite ac M. cerebro cotinentur excrementa. idq; ster-I nutationem cientibus,& errhinis vocatis medicamentis, de quibus copiose lib. a.de compo. medi. hodie usita Aa s.charmus
406쪽
Saepe etiam sanguis per nares profluit. Quo quidem vacuationis genere natura multos corporis morbos curat. iudicat,quemadmoduin Prognosticorum,& Epidemioru libris Hippocrates, S lib. 3.de iudiciis,ac multis aliis locis Galenus docent.Sanguinis autem ex nari- Sanguibus profluuium cerebri maxime obstructionibM, R a nu ex nacapite factis destillationibus confert, quod eum, qui in ribu pro capite redundat sanguinem potissimum vacuet. Vt vero suuiu in omnibus aliis vacuationibus medico unice obseruan quibus 'dum est,utrum nimium,aut parcius educatur, ita quoq5 maxime in narium profluuio diligenter contemplandum erit, conseratia quando idipsum sit constringendum,& quando minus. Cum'enim ex sanguine omnes corporis partes alantur & is veluti uitae, quod dicitur, thesaurus sit,no comm id tendum,ut illum immodice vacuari etiam ex naribus s- nat medicus. Quapropter ubi immodicum esse sangui- Quado conis ex naribus profluuium cognouerit medicus, ad ea, frangen quae illud restringere posiunt medicam ctu, se confestim dum, qua conserat. Vbi uero propter vitiosi sanguinis multitudi- do minus nem profluuium sanguinis excitatum fuerit, minime cohibendum erit. Non enim sine magno incommodo eius, cui e naribus sanguis pro manat, noxij anguinis vacuatio impediri potest. Proinde iuuanda potitis natu . ira in expellendis noxiis humoribus erit, quam in suo, quem recto instituit motu impedienda. Constringenduautem sanguinis ex naribus profluuium etiamsi medioere est, quando sanguis qui vacuatur bonus fuerit, vi tusque laborantis imbecilla. Nec etiam perpetuo et,per quem vitiosius vacuatur sanguis acquiescendum,sed tantisper dum noxia vacuantur,ct virtus serre potest. Quesngula fere Hippocrates breuissima sententia in-Epi- GEpide. demiis complexus est,ubi ita scriptum reliquit: Sangui- sese. . . ni sex naribus profluuia, quibus parum acquievimus, Aph 3. sicco medicamento obstruere oporter. Aliis autem obstruentibus non est opus. Ubi vero albae naribus profluxerint, sicco, ut galla,& alumine, obturare convenat. Reliqua quae ad hoc institutum pertinent, ex medendi
nostra ratione petenda sunt. l . . ia s
407쪽
l ECTISSIME inter vacuationum ge- nera venus & concubitus recensetur. Est . . . I r autem huius, si legitimus, iustus ac moderatus fuerit, ad prosperam valetudinem magna uis,& efficacia. Contra, si immode Veneris ratus fuerit, multorum malorum occa sio erit. Recte ita modera- que&vti decet usurpata venus plenitudinem exhau-υ cir le- rit,corpus agile, auctum, & virile magis reddit. Durum sitimaeo corporis habitum emendat. Emollit enim instrumenta, mota. meatus dilatat, atque a pituita expurgat. Quod ad animum pertinet, mentis ac rationis vim implicitam S limpeditam explicat, ac soluit, ingentes iras & furorem re-ῖ mittit&mitigat. Proinde melancholicis, si quid aliud ,
opitulatur, alio 4ue modo insanientibus sensuum integritatem, modestiam, ac sapientiam restituit. Conuenit etiam tristibus, R iis, qui hominum contrita ac con-
νυξω uersationes odeiunt is αν θ ρωπους Graeci vocant. Mor-
ωοι. bis denique a pituita ortis magna efficacia succurrit, 6. Duri quod Hippocrates in Epidem iis iis confirmat vel bis: se A. s. Venus morbis e pituita natis utilis est. Aristoteles secij.
apbo. 23. proble. 3 I. rationem eius rei hanc asteri, quod seruo coeundi calefaciat, & exiccet, multumque pituitae detrahat. Quin & cibi, praeter ea quae dicta sunt,appetentiam erigit,& eius cupiditatem recuperat. A crebris denique rei venereae imaginationibus, insomniisque parum pudicis, liberat. Veneris igitur opportunae & m deratae tot tantaque sunt commoda, Aetio lib. 3.ca. 8.&Veneris Paulo bbu.cap. 3 F. tellibus. Ut autem iam dictae veneris immode multa simi commoda, ita vicissim immoderatae: non rara inco pauciora sunt incommodae Nam immodicus , S assimoda. duus, ac intempestiuus usas oculis plurimum nocet,omnibusque sentuum in lirumentis, capiti , neruis, thoraci, renibus lumbis, coxis, pedibus denique de artubus prklertim si debiles fuerint. Omne nanque h0 minis robur per immodicum concubitum debilitatur. Calorem quoque innatum extinguit, senectutemque & mortem accelerat. Hincque adeo fit, ut ii qui nimium uenerii ci t v student,
408쪽
pudent, libidini que immodice indulgent, Ic male concoquant , & pallidi fiant, & neque visu, n eque auditu ,
nec ullo prorsus sensi quicqua satis integre percipiant. Obliuiosi praeterea sunt, tremuli,articulorumque doloribus, coxendicum maxime, renum & uesicae uitiis laborant. Porro ex anni temporibus, ueneri aptissimu mVer existit. Aestate autem& Autumno minus est utilis uenus. Tolerabilior tamen per Autumnu . Aestate enim, si fieri potest, Cello astipulante, in totum ab stinendum est, ne autu debilitatum corpus, & sudoribus ,& multis transpirationibus imminutum solutumque, concubitu frangatur, rare fiat, magisque exhauriatur . Sed neque hyems propter immodicum frigus conueniens est ueneri tempus. Minus tamen quam Aestate,& Autumno hoc ipso concubitu, praesertim mediocri, uti nocet. Hora uero ad concubitum,Galeno cap. octogesimosexto artis medicae, teste, Optima est, quum in excessuum mediocritate corpus suerit constitutum, ubi scilicet neque plenum,neque uacuum extiterit,neq; in calore, aut frigore , aut siccitate, aut humiditate excessierit. Ideoque in uenerem congressia rus uitare debet recentes satietates ac cruditates,ebrietatem, famem, fatigationem, uomitum,purgatione, & id genus alia corporis robur dissoluentia. Optimum autem est cono redicum uxore a cibo,& ante sona quiri,quonia ad robur siecoducit, & quia frigiditas,quae euenire solita est, minus accidit., S quia mulier conceptum semen, subsequente quiete,ac somuo,melius retinet. Caeterum uenus non omnibus ex aequo conuenit. Inutilis enim senibus, ac omnibus frigidis,i ullamq; aetatem nondsi adeptis. Deinde testate& Autumno, parce ac sobrie admodum uiuentibus,uel nunquam, uel raro ante coitum expertis. Nullis tamen aeque atque iis, qui exuc o sunt corpore, exitialis, prassertim aestiuo tempore. Tuti sisima uero est
temporibus,& naturis calidis simul & humidis,& in priinis, ut dictum est, vere, ac iuuentute.
409쪽
XCREATIONE vacuatur, quae a capite in fauces destillant, & quae in thoracee redundant excrementa. In iis autem v
cuandis diligenter medico, quae sit eorundem consistentia, considerandum erit. Si enim admodu tenuia fuerint, expelli per excreationem atque tussim facit quod a spiritus impetu diuisa retr fluant,haud possunt.Sin lenta & tenacia fuerint,adeo ut violenter inli reant,pari ratione quod auelli ab iis,quibus adhqrent,nequeant,excreationi resiliunt.Quapropter si ea,quq a capite in fauces destillant,iusto tenuiora&aquea suerint,excreari,& per tussim educi nequeunt,nili aliqua ex parte per naturam, aut medici opera in crassentur. N on autem temere adiectum est, aliqua ex parte. Quia non supra modii sunt incrassanda,sed consistentia mediocria esse oportet. Vt hinc constet,quae hac ratione crassa sint, re vera esse consistentia mediocria, quod media sint inter ea, quae admodu tcnuia, aut supra modum crassa sunt. Quo sane modo, Hippocrates in Aphorismis urinam crassam saepenumero appellat eam, quae mediocris est consistentiae. Quae autem in thorace cotinentur lenta & crassa,adeo ut mouentis aeris ac spiritus impetu pelli non possint, ea a medico medicamentis , qvibus extenuandi R incidendi facultas inest, attenuanda S incidenda veniunt.Proinde ad hanc vacuandi speciem Avicennae praeceptio,qua iubet tenues humores esse incrassandos, & crassos extenuandos,referri cinmodissime poteli, minimo autem ad eam quae per pu gantia medicamenta efficitur, ut capite xivi huiu&libri quoque dictum est.
V V M a veteribus medicis inter vacuatia prauidia etiam somnus numeretur, perae
q pretiu nos facturos existimavimus,si hoc loco de quo somno idipsum accipiendum esset, explicaremus. Neque enim quiuis somnus,nec quocunq; tempore factus, sed is principio,
410쪽
qui semescente iam corpore fit, vacuare potest. Siquidem nativus calor per somnum interiora corporis petens, quum non inueniat cibum quem conficiat, utilem , solidarum partium corporis lium iditatem absumit, adeoque corpus ipsum necessario siccat,extenuat, vacuat. Id duod Hippocra. libro secundo de victus ratione, iis is confirmat verbis : Somni, inquit, ieiunum attenuant, α& refrigerant, humidum quod inest vacuantes. Qui ve is id plus calefaciunt,carnem colliquant,& corpus diffvn ,, dentes exoluunt, ac imbecillum reddunt Saturum au- istem calefacientes humectant,& alimentum in uniuem is stim corpus diffundunt . Haec ille. Dein vacuat & is Q A beri innus, qui ab exercitiis & matutinis deambulationibus cit s fast, eadem plane ratione,qua in famescetibus, praelertim Gu semvbi multus fuerit. Vacuant enim corpus exercitia, id nus v eoq; nativus calor per somnum interiora petens, quod euat. concoquat & conficiat haud inueniens, insolidas corporis partes grassatur , easque depascens, corpus attenuat, & tabefacit. Quod idem etiam Hippocrates in c. Epigri Epidem iis iis verbis innuere uoluit: Somnus, Inquiens, sin. s. multus, immodice vacuatum exiccat. Et in libro se- apbo. 3I. cundo de victus ratione, ubi ait: A matutinis deambu- ,, lationibus somnus omnium maximo siccat. Praeterea Somnus somnus a balneo vacuat. Quippe balneum suo calore a balneo cutem laxat,& quae sub hac contenta sunt,vacuat: ideo- vacuatique reuocato per somnum statim subsequentem calore is nativo ad corporis interiora, ea, quae illic sunt, is ipse is absumit, & dissipat. Quid multat somnus corpus nostrum immodice vacuatum . siue id sectum sit medic D mentis, siue inedia, siue exercitiis, siue balneis, exiccat, i & attenuat. Quare obesis ea ratione admissus ex via est, minime vero exhaustis, emaciatis, aut gracilibus. Hinc est, quod Galenus libri decimi quarti Therap. methodi, capite decimoquin to, ubi ex professo obesorum curationem tradit, cibum illis non statim a balneo, sed interposito somno exhibendum esse doceat. Id quod cap. etiam facit libro sexto de tuenda sanitate, ubi eandem . rem pertractat, ut non sit necesse pluribus, quod dicismus, de monstrare.