장음표시 사용
451쪽
etia similarisi numerus docetur, occultae intemperiei, nulla facta est inentio, no certe quod nullaseiusmodi esse putaret: quomodo enim alias medicamenta esse do- cuisset,quae substItiae aut temperamenti proprie sate,&non manifestae qualitatis alicuius ratione Pdessent: sed Qualita- quod eas methodo no subiacere existimaret. Caeterum te specis no negamus aliquas qualitates,ut v ocat,specificas, ct vi τα res peculiares corporibus a Deo Opi. Mas .esse .inditas, quas comissio m primoru corporu acceptas reserre non possumus. Voluit enim Deus haud dubie remedia ce Us rebus contra certos morbos indere ut in iis diuinae prouidentiae essent testimonia, & hinc immensam erga nos illius benes centia agnosceremus, quod vitam nostram tot remediis datis tueri, & a morbis , indicare vo. luit. Hanc tanta Dei misericordia ac clementia erga nos homines,cum Galenus, utpote nulla Christi cognitione donatus, ignorauerit, nihil miru omnia missurae pri-Spilogus. morum corporum tribuisse . Sed ut finem tandem huic disputationi imponamus: m Galenus disertu stribat temperamenta partium ellentiam complere,& mistorum ellentia non conste nisi ex materia & λrnia,quod philosophi uno omnes ore affirmant, rectissime utraq; sub temperatum nomine complexus est , utpote quo non solum primaru qualitatum sed & primorum corporum,quibus illae insunt, mistionem intellexit. Ideoq;&eos quos alij ad materia & formam reserunt similari uni partium morbos,ipse ad unam retulit intemperiem .Proinde in libri de morborum disteren .ca . . ita striptum re,, liquit: Nullus primorum morborum, qui similaribus,, partibus proprii sunt, ratione curari potest,sine primo-
- , s, rum elementorum contemplatione. . .
. . De generibus disserentUr morborum instrumentariarum partium. C A P. V.
. X P EDITo primo morborum genere, quod in similaribus tantum fit partibus,e ad alterum, quod in instrumentariis dun- Maraco- . taxat consistit,transeamus oportet. Hoc positio. certe a nostrae aetatis medicis mala constitutio seu compolitio,& morbus ossicialis nominatur . Vt autem domum rectoconsulptam iudicam ux, quum
452쪽
omnes suas partes iusta magnitudine donatas liabet, innuamq; earum iustam connexione ac positura est co- secuta: ita quoq; partes corporis instrumetarias recte se habere dicimus, si piobam cosormatione,magnitudine, numem,& positu nactς fuerint. Quatuor igitur instru- Generamentariarurn partiu morbi proprii, nempe indecens in quatuor formatio,magpitudo,numerus,& positura. Otiam con morborutormationem dicimus, Galenus sua lingua λύπλασιν no proprioris. Φλ Πη . tem hac V ce ni Mantur,figura,cauitas instrume-S soliditas, asperitas&laeuitas. Cum itaque eas partes t/riar male efformatas dicamus, quae vel indecentem figuram partium: iunt colecutae, vel solidiores iusto,vel perforatae p ter Consoronatura, vel asperiores vel liuiores effici siunt,tria certe mationis.
morboru genera in conformatione consistet. Unum in Fi iura. lagura connata,vel adueritia: alterii in cauitate meatuue '
Immodice patente, aut solida obturata v e S tertium in asperitate & laeuitate. Ac in singulis generibus alii na-icuntur. Nam figura multis modis variatur, ut si partes quae natura rects este debet,curuantur, quemadmodu in Mvalgis &uaciis accidit. Ite si curvae eriguntur,si ' tu dae, quadrat redduntur,si distorquetur,sidis umpuntur, tu Tantur, aut quocunq; modo legitima earunde figura de et Drauatur. In partibus,quas natura cauitatibus S meati- cauitatistus quibusda donauit,multiplices fili morbi. Vel enim ς prorsus perditae sunt cauitates, vel angustiores, vel Iatiores,vel pauciores, vel plures sunt, vel in iis partib. repe, riuntur, quas solidas elle oporteret. Atina peritate S Asterita Isuitate unicu solum genus statuitur morbi,exasperatis tuo ia- cilicet partibus, quas laeves esse conuenit:& illis laeuita vilatu.tis,qua Sasiperas esse oportet. Quet cum omnia Galenus in libro de mor. disse. exemplis aptissimis illustrauerit, no est, cur de illis logius disseramus . Numero partium Numeri Iulio corrupto duet nascuntur morboru disterent aut enim pauciores sunt,aut abundant. Exempla horu sunt extus digitu ς, unguis in oculo. Ιteni detrucatio auriu, igitorum ablatio, & eius generis alia. In magnitudine MItide duo morboru colin ut oenera. Vel enim supra mo G:. xi icit partium oles,vel minuitur plus,quam ratio postulat. Incrementu vero duplex nepe vel conatu, Vel
aduentulum erat,quod Nicomacho Smyrrici accidiste u resert
453쪽
refert Galenus. Cognatu est,ubi quis magno admodum capite nascitur. Minuitur in atrophia & alimeti celatav. mpim In compositione,vel, ut nonulli vocant, coniunctione MonM. partium bifariam morbi accidui. Primo, quum politus mutatur: id quod fit, si partes suo minime lient loco dca suis sedibus recedui: quemadmodum in luxationibus, ramicibus intestinorum& omenti, articulorumq; commotionibus euenit. Secundo, quum perperam connectuntur, ut si vincula suerint laxa, aut intenta,aut abruptan ubi partes praeter naturam coalescui. Atq; hi lunt Comps simplices corporis partium morbi. Compositi earundet, morti. morbi sunt,ubi complures ex simplicibus iam dictis particulam aliquam simul infestant, ut si in oculo simul utvnguis& lippitudo.
De continui solutionesimilaribus Cr instrumentar s.communi morbo . C A P. V I. .
ONTINUI unitatisve solutione tam si Cap. 4- milaribus quam instrumentariis partibus is esse comune Galenus in libro de morbo-M e ru differetiis,hac ratione probat: Si quu sem cundu naturam se habent, aliquid similarim bus & instrumetariis partibus inest comune,quod actiosa nem praestahomnino utique si id ipsum corrumpitur,co D munis qui dat piis morbus statuetur. Atqui comunis naM gulis partibus unitas, qua unaquaeque si praedita fuerit, ' una esse,& una actione vel unu usum perficere dicitur. ω Si uero haec ob aliqua occasione soluatur, ipsa illius partis morbus est. Η c Galeni ratio plane euincit continui solutione esse utrisq; partibus comunem morbu. Quippe nemo sani mentis inficias ibit,unitatis solutione esse Id comune,quod animali functione praestat, quod in cosesso sit hac corrupta, cosestim quoq; actione parti u i
Aduersa- befactari. Caeterv in instrumentariaru partiu actione lar-riori. Gm di earunde unitate corrupta,notius est,quam ut demon. Ieim sese strari debeat, nec est hodie qui id ipsum m dubiu vocet. Dutimm Similarisi uero noeade est ratio: sunt enim quoru lent improba - ti nonulli hodie Galeni aduersarii magno conatu tueritium, ar- studet,qui unione &cotinuitate partiu similariu acti Qui
pumenta bus nihil ipdesse,necsbluta obesse cotedui. Atqui huius luBur. opinionis assertores initio meminisse oportia finem
454쪽
IuDltantia,quae sene rationi & corruptioni subiecta est, unita esse,adeoq; alterari posse,quod Hippocicerte assirmat,& Galenus aduersus Epicum, Asclepiadem, Democritum, & Leucippu,qui vacuitatibus quibusda hanc intercepta esς asserebat, in libro de morboru & tertio depulsuu disterentiis ostendit. No est aute similariu partiuvnto,ut Galenus in libello de costitutione artis medicqetia testatur,nili a natura, vel,ut ibidem etia ait,ab elemetorum commoderatione . Si itaq; unio similariu partiucorrupitur,necesse est eorunde comoderatione,adeoq; partiu similariu essentia, constitutionemq; quam ex primis elementis cosecutae sunt, vitiari. Haec enim ita in sinnulat tu partiu procreatione mi sta&cotemperata sunt, ut unita earum substantia e flecerint. Neq; enim negare poterunt,iam ita res partes ex quatuor elemetis simul cotemperatis esse procreatas. Si soluta unione corrupitur earunde essentia costitutio ve, ut iam ostendimus: igitur actione quoq; illam, utpote que costitutione necestariosequitur, adeoq; ab ea veluti a sita causa pedet,labefacti ri est necesse. Quum aute corrumpi similariu partiu es sentia per continui solutione dicimus, no intelligimus
eam ita corrupi, ut in altera speciem trasset a tur, nam id
solius est primae qualitatis opus,sedri unita substati a separetur.Sed aduersus illa quae diximus, aduersarii ita instant: Actiones similariu partiu sunt,qus naturales a medicis dicuntur, attractio,retentio,cococtio,& expulsio. Pars autem vulnerata,nisi inteperies accedat ex affluxu humoris, attrahet. retinebit, cocoquet,& expellet,& deniq; nutrietur,& augebitur,non minus profecto, quam antea dum omnino erat intes ra, quemadmodum uide
mus in carnis procreatione heri, ubi non sollim proba perficitur nutritio, sed etiam quod ex vulneris concauitate est deperditu, actione partium diuisaru restituitur. Haec illi. Fatemur qui de naturales actiones uocatas Ο-mnibus similaribus adhuc integris i nesse, vulneratas autem & diuisas easde actiones illabefactatas seruare, hoc est,quod costanter negamus. Quod enim caro in vulnexatis partibus procreatur, id no partibus diuisis acceptu reseredu erit,sed subiecte potius carni adhuc fanae ct integre. Ex ea enim carnis generatio, Gale. li. .5 4. The. B a metho.
455쪽
method.teste,ortum habet. ibidem nanque inter alta sci,, scriptum reliquit : Subiectis carnis astectus causε rati se nem obtinet ad id,quod efficitur. Quippe ex hac,& peris hanc,tum qυae disside glutinantur, tum quae caua suntis carne impletur. Quare falsum est,quod in sya ibatione assumiit aduersarii, id quod deperditu est acti one pantiu diuisaru restitui. He nanq,, utpote quarum costitu sola corrupta est,nihil unqua sanguinis, unde caro procrearetur boni a traheret,quod costitution abefactam tum c5munes,tum proprias partita actiones laedi sit ne- biectio. cesse. Sed iteru instant aduersarii inquientes, si pertinacius colendas impediri actiones similarium a solutione cotinui,idem nobis concedas de aliis pr dictis oportet,
nempe figura,c5formatione,magnitudine,& connexu. Nam cotortum os,aut alia pars male cosormata,similes noxas experietur ob peruersam coformatione iis,quas solutam unionem inferre posse putas.Sic sane no minus occlusis, aut patefactis, aut alio modo vitiatis suis meatibus pars similaris proprias obire actiones prohibebia solutio. tur,quam si diuisione aliqua patiatur. Respondeo, minime gentiu,siquidem a figura,consormatione, magnitudine,& connexu,similatau partium essentia ac costitutionci labe iactatur, ideoq; earunde quoq; actionibus nulla inserunt noxa.Ιn partibus igitur similaribus, quaten uxsmi lares sunt, qui in magnitudi ne, conformatione, numero,' conexione cosistut morbi haud generatur,quadoquide nihilominus similares partes sanae sunt ac i nictgrq,quu male figurais sunt,aut iusto maiores,aut minocres. Ad has igitur ea solum ratione pertinent,qua ad inristrum etaiias componendas requiruntur, quarum certet
eo positio vitiatur,nisi debita ac conuenienti figura,magnitudine,numero, & conexu illas costituant. Hinc note mero Galenus in libello de artis constitutione ita scriis piu reliquit: Constat igitur ligameta magnitudine quariis da, fgura, numeru, & copositione requirere.Siue enimis minora,aut maiora, plura aut pauciora, quam oportetis suerint,siue alia figura habeant,aliiq; loco inhaerescant , ,, no amplius inculpabilis articulorum motus perficitur.
Vitiata itaque figura & magnitudo, non ipsis similari bus, sed instrumentariis,que ex eis costituunxur, nocet,
456쪽
Nihil enim refert os, quatenus est pars similaris, esse cotortum, rectum, rotundum,quadra tu, magnum,aut par uum, propterea quod Omnis generis talia in corpore humano reperiantur:quatenus autem instrumetariam e
stituit partem, necesse est, ut in thorace sit reflexu & in curuum, in brachio & tibia rectum , in brachiali, qua tum maxime, rotundum, in pede cubi forme quadratu. Quam certe figura nisi in iam dictis partibus Obtineat earundem constitutio deformatur. Pari ratione inse- morum constitutione magnu sit os oportet, in brachia is exiguum. Vt hoc nomine rectis simu morbi tum in sigura, tum in ma nitudine ad instrumentales duntaxat partes a Galeno,' aliis veteribus relati sint. Quem ad modum autem nihil refert partes similares, quatenus similares simi, hac uel illa forma esIe pr. litas: sic etiam
nihil reteri, cauitatem habeant nόcne, quatenus simila res lunt. Quod neruorum exemplo demonstrasse fatiqsit. Nam neruus quatenus est pars similaris, neque solidus neque cauus necessis rio existit, quia utriusque Oeneris nerui in corpore animantis reperiuntur, & inter o mnes sorte no nisi unus, visorius scilicet appellatus, perforatus existit.Sic venae & arteriae, quatenus sunt partes
similares, non necessario cauitate donatae. Venae enim ,
ct arteris sunt,quod tunicis suis & membranis consteri
quae certe nutriretur pe rinde, ut aliae partes solide,etia si non ellent cauae. Quatenus autem instrumentarias cMDiluunt, necessario tauq existunt. Neque enim ad eas . quibus hoc nomine insertae sent partes, spiritu n e sanguinem, nisi cauae essent, perferre pos ent. Quod si totatur obstructio in iis ex crassis humoribus nascitur,non ipsarum certe sed instrumentariarum partium, quibus ille inserte sunt, morbus existit. Hinc est,qubd Galenus
libro a. I heri meth.ca. 6. obstructione venarum, que in cauo iecoris habentur, ex lentis & crassis succis ortam,
non venam,sed ipsius visceris morbum esse dicat. Atq; eius rei quoq; causam subiicit, quia,inquit,nulla simila rium eius pars egrotat. Obstructio nanq; venarii essen tia quatenus scilicet membranae quaeda,aut tunicae sunt no laedit sed manet integrae & illaesae,nsi obstante quddiaillis obstructio iam dicta sit orta. Pari mobo hiar .devia et B 3 sympto.
457쪽
sumpto. causis,c.j. obstructione accidere neruo visorio,
test pars instrumentalis inquit: nocerte quod reuerast pars instrumentalis omnibus enim costat similarem esse sed quAd instumetalibus sit inserta,illisq; inseruiat. Quasi dicat Galenus,obstructio in neruo visorio Siso quatenus est similaris , sed quatenus instrumetaria costiauit, aut quatenus cerebri causa est perforatus aut quaten s ad instrumentales pertinet. Quare no est eade ratio unionis,consormationis,& magnitudinis. Na unio, Quod etia Auerrhoes sect .i. de sanitatis iunctionibus,attestatur, similaribus partibus quam instrumetariis magis couenit. Haec enim proprie loquedo non unitae, sed cotio uae potius,ilta ueret cotinuae & re uera unitae lunt. Vt tunc Sole clarius sit, solutione continua partibus hi-milaribus uerius,quam instrumentariis tribu Ladeoque toto coelo errare,qui pruritu nouorum dogmatu laborantes ,hanc partibus similaribus no esse comunem, lea instrumentariis duntaxat propriam temere cotendunt. Veru pergunt aduersarii.Si, inquiunt,solutio cotinui limitariu actionem laedit, adeoq; earunde morbus en,le Queretur nunqua posse reperiri morbuex s utione cotinui in parte instrum etali,quin similares etia ipset mo bo affligantur. No enim potest solui unio partis instrumentariae, manente integram sibi cotinua similari,quae ad instrumenti copositionem assumitur. At Galenus ipse morbos organicam partiu,& non limitariu esse censet, nimiru quod quae relinquuntur partes limila,s,no minus exerceat sua ossicia quam quu ei omantea integrae: alioqui idem illud etia similariu morbus esset. Haec illi . Sequelam illa haud concedimus.Nam m- auulsione,quae Graecis vocatur,palliu Initrumentariaru unio soluitur,similaribus manentibus integris, & nullo morbo afflictis. Siquidem simi Iares, quae
prius instrumentali coli ebant parti, iam ab ea auul , nec ut antea parti instrumentari coligus lunt,G uni tur,adeoq; ipsius unio,quq no est nisi partiti similarium coalitus, diuisa est. Similares uero partes manent Inte Rre,nec quicqua illaru patitur essentia. uapropter Galanus rectissime auulsione ad instrumentarias partes retulit , v xpote per qua eariHε γnio soluitur similaria um
458쪽
late illabeiactata: vi hinc iteru persi cuu euadat, instrumen tartaru unionem vel ius coliguitate dici.qubd si vera unio esset, ab ea partes eius auelli no possent,nisi ipsae una diuideretur. Arteriacu aute vel li amentoru omnimoda diuulsione dilaniationemve Galenus recte& totius instrumeti, & diuulsae particulae comune esse pathema dixit,quod utriusq; in ea ituatur cotinuitas.Totius quide,quod partes eius amplius sibi inuicem neq; cohaereant neq; Umatur,adeoq; ipsum in se diuisum,& unum non sit. Partis diuul quia non maneat una, sed in duas disiecta sit.Sin liga inentu ex toto diuulsum no fuerit, totius instrumeti morbus no est, quod videlicet eius partes adhuc instrumctali cohaereat & uniantur: sed solius,quq perpessa est cotinuitatis solutione,partis.Quare parin utroq; ratio, quod putat aduerseris,non est. Cu itaq; unionis solutiora similariu,quam inll rumutari aru pa tiu constitutione labesectet, adeoq; earunde vitiet actiones, morbus sit, no cauia morbi, oportet. Ceterum, cotinuitatis solutio in similaribus secta,varias habet appellationes. Quippe i osse Grecis καταrii Latinis fractura dicitur. Nam ea, Aristotcle etiam libr. meteo.ca. 9.teste, proprie frangi dicuntur,que in magnas partes diuidi,distrahiq; possit rit: quaeq; essentia solidam& duram conse rinu. e cura sunt. In carnosis partibus comuniter Graecis λαος, Latinis ulcus nominatu r. Proprie aute unitatis solutio in carnosis partibus ex vulnerado iacta, Gale.li. 3.The. meth. ca. I. sustraetate, Graecis etραυμα, Latinis vulnus uocatur. Ea verδ, uae citra vulnerationem ex humorum malitia & acrimonia accidit, Graecis proprie ta- , L tinis ulcus nuncupatur: Q nae in carnosis musculorum partibus ex distentione prouenit, Graecis ξmia, Latinis ruptio vel ruptura nominatur. Quum vero fibrae similiter tensae rumpuntur, Graecis tiraei me , Latinis conuulsio dicitur. Si acutum S tenue fuerit id, quod vulnerat, Graecis , Latinis punctura& pun- I ε'ctio vocatur. Quod si carnota partes, & mollia ossa, qualia sunt puerorum, a valido& graui aliquo ac duro corpore coitidutur, Graecis 3λαν & eiam , Latinis collisio & contusio appellaru r. Si cauitas aliqua in par
te, quae collisa est a re, quae serit , inducta est, Graecis I B 4 d. 'λασἀ
459쪽
ελαM, Latinis illisio nuncupatur. Ossium ab acribus humoribus erosio, Graecis Latinis caries uoca. Govel tur. Solutio continui in capitis ossibus Graecis ριομη Ajura. Latinis fissura. Si vero caluariae diuisio ab acuto aliquo Iucsio. irruente & incidente fit, Graecis ἰγκοπώ, διακολπῆ, Sedes. Latinis incisio, intercisio, S sedes dicitur. Solutio uni .
Galem to tinis diuulsio nominatur. Vt hinc pateat in Galeni eo cuι emen dicibus excusis in principio quarti libri de medendi rare
M. tione, mendam esse, ubi unionem solutam in ligamen. to vocari ἀπδεα ω μα scribitur. Nam, ut paulo pos dicemus, αποι-ασμα ad instrumentales perpetuo, nunquam ad similares, refertur. Cum itaque ligamentum sit par similaris, fieri non potest, ut άπρω ασμα eius di- διίασαν - uisio appelletur. Quare pro dictione απο- μα R Fiat. stituenda venit διίαπασμα. Hinc Galenus capite undecimo libri de morborum differentiis, ubi deligamenti
diuisione loquitur , ait: ταν διασαπαμη συνδε ιος , non ἀποσ-αetas. Quod certe illi faciendum erat, si αποσπασματα ad ligamenta tantum referre uoluisset. Mirum autem, a nullo interprete hoc i psum hactenus esse anim aduersum. Tot igitur talesque disserentiae solutionis nitatis sunt, quatenus similaribus partibus accidit. In instrumentariis autem partibus, non perinde ut similaribus,propria habent nomina, sed omnia vocantus σματο . σπώματα, ita est, auulsiones. Testis eius rei Galenus, Avulpo - qui in libello de constitutione artis medicq ita scriptum
bis innuit, omnia morborum solutae continuitatis genera in instrumentariis partibus fieri per cohaerentias' Partium, quae situnt diuersi generis,& vocari auu Isio- nes. Nam partes similares, quae sunt diuersi in instr mentariis generis, ut in capite sunt membranae, Ossa,v .nae, arteriae,& aliae Suer fi generis & narurae, sibi coha rent, quantisper unitas instrumentalis seruatur. Quum ero quae prius cohaerebant partes similares,ab instrumentariis auelluntur,earunde unio corrumpitur deo- - que auulsiones illae, merito, ut comprehensum est, ad
460쪽
De disserent ιis morborum generatim .c A P. VII.
X I A Μ comemoratis tribus primis mori borum generibus, alij breues, abi longie e sunt. Breues duplici constant disterentia: . quidam enim peracuti,quidam acuti dicu- , turi Ex peracutis rursus alij exquisite veh impliciter peracuti nominatur,qui ultra quartum diem non extenduntur. Hos balbaram sectantes medicinam perperacutos appellant. Rectius autem peracutissimos hos omnes,qui intra quartum abeunt diem,morbos uocarent. Alij non exquisite vel non simpliciter peracuti sunt, qui quartum excedunt, & ad septi naum non raro producuntur. Acuti trifariam diuiduntur. Nam quida simpliciter, id est, sine adiectione aliqua,acuti dicuntur, qui Hippocrate sec. a. Apho. Com. 2 3. autore,intra decinauquartum diem iudicantur. Quidam non simpliciter acuti, qui ad yigesimum usq; progrediuntur,vel intra vigesimum finiuntur. Alij vero sunt, qui acuti nominantur, hoc adiecto,quod quadraginta diebus iudicatur. Horum Hippocrates quidem li I. progno. 28. mentionem facit. Hic a Galeno alio nomine Ac mmanrt cvi, id est, ex degeneratione,& mutatione in alia sipeciem,S a Galeni quibusdam interpretibus ex decidentia acuti dicuntur: quod scilicet per impersectas iudicationes ab una morbi specie in aliam mutentur, ut ii pleuritis in suppuratio nem abiti Logi seu diuturni morbi sunt omnes, qui acutorum terminum transcendunt. V t autem breues a calidis magna ex parte humoribus , sinquine nimiru& flaua bilei sic diuturni a frigidis, pituita, & atra bile, nascuntur. Cuod Hippocrates in Epidem iis,mo more, breuissime iis innuere uerbis voluit: In Cranone anti qui dolores frigidi, noui vero calidi. Praeter has multae aliae quoque morborum fiunt differentiae, quidam enim sunt comunes,qui multos inuad tint, hos Graeci simpliciter κοινου appellant. Contia alij sparsi, πισορα ικώς Graeci nominant, qui separatim sparsimque homines apprehendunt, ut quum hunc pleuritis, istum neptimis liviri Iabes corripit. Communiu morborum. 4.s quidam re I