장음표시 사용
581쪽
- e nomine pauca esse contenta necessarium sit. Obstruviiones autem ut tenuia tantu transeant, & crassa remo. rentur & adlisreant efficiunt. Per tardas aute concoctiones pauca fieri contet notius est quam ut multis doc ri debeat. Tenuia contenta quatacunq; sint, caloris na- Gut debilitatem,ut contenta hoc nomine ad mediocrita- tem peruenire nequeant, indicant:aut crudorum humorviun,roborato naum calore,attenuationem. Vbi enim materiae crassitudinem attenuaverit dissipaueritque , iusmodi contenta apparere est necesse. Quod ita cogno sces. Nam si modice matulam vacuaveris, ipse contenta cito eleuantur, atque leuitas dissimilis redditur. Non acile autem elevantur, quae ex caloris debilitate fiunt. contenta multa aut crassiora in morborum initiis atq; augmentis, praesertim si febris non contemnenda adsit, humorum copiam arguunt,quae ad concoquendum firmitate uirtutis,temporen sortuna bona indiget. Coni j cies autem inde angustias meatuum esse circa thoracem, aitpote arctato a multitudine humorum septo transuerso.In uigore autem febris atque declinatione, contenta illa salutaria & bona sunt. γ i . l. V l - : Quidexiocu contentorum sit praedicendum .
VBSIDENTIA quae ad landum ma. tulae sedere uidetur, bona quide Sc mode i , S rata,nihil noui significat. Cruda uero atque diuersa specie,prauitatem naturae. Diuersa uero partium positione, ostendit segnitie ipsius minus assurgentis aduersus rebellione humorum nocentium,ita ut opus sit & tempore,& robore. Quod uero leue tenueq; tertium contentoru locu occupauit, non mediocrem capiti is sionem adesse significat,habens rationem inter conteta nubium.Sublimias praua snt,
loci tamen disserentia modestiora sunt, quam quae ipsis subsident.Sin alijs rationibus bona suerint,tum loci ratione sola recedunt a persecta bonitate, quod a spiritu
adulterino leuia reddutur. Nubium quae bonae sunt, mnino qua nubes sunt,non parum si recesserunt uersus distantia a loco,qui est secundu natura, multo quoq; in digent tempore. Quae uero prauae sunt,eo mo Cestiores
582쪽
videntur reliquis, quo magis abstiterunt a loco, qui se . eundum naturam est,quique subsidentiis secundum natura debetuae. Bona citenta; quo inseritis descenderint,sundo tamen excepto,eo meliora. Praua c&enta,& qui ipsis insunt, quo superius eoiscesserint, eis minus mala. Vbi contenta, quae secundum naturam se habet,fuerint ad se perficiem urinae multo *iritu evecta,prauus inc ipite, neq; is quidem exiguus,assectus continetur.Sic in sublimibus affectum nosces adesse per partes corporis simili positione habentes , habita proportione totius altitudinis urine erga corporis altitudinem. Hsc aute sitne hypocis5dria,viscera,& iliorax.Spiritus,qui cum urina excernitur circa primi condoctionem genitus, si tenuis fuerit', &quantitate mediocri , bullas quasdam inflat in urinae superficie,mox autem restigerata urina disii pantur'. Sin cra Rior S maior spi ritus sit, bullae non statim dissoluuntur , spirituum potius in ventre generatorum ligna. nec is & indoctis humoribus, ii contenta apparuerint concocta, multis spiritibus generatis sublimantur multo calore multa materiam densatam distbluente. Vbi ver iam a natiua caliditate domita fuerit materia cruda, paulatim descendunt contenta. Spiritus ali nusquo sortior fuerit eis magis versus sublimes partes materiam propritit. In summa, altitudo urinae,corpori proportione resipondet, ideoque ad quas partes latitudinis urinae declinauere contenta, eas incorpore inici indicio sunt.
Quid ex innatantibus in Misaa rameutis, esistis, o ala, cordisulis in urinas sis prascendumst
o N N V N V A Μ ramenta quaerim cum contentis c5spiciuntur,quae adcolb- n . rem aut rufum, aut album vergunt. Quadi si multa fuerint,semicostam materiam i dieant illum vero humorem in profundiatate corporis abundare,ae concremari cuius ramentaevadentur contentis connatare. Si vero pavea sint, mitiori
huius humoris m*litiam, atq; maiora cibora usum producere
583쪽
ducere talia demonstrant. Quo maiora suerint ramsita, eo mitiorem esse cocremationem humorsi in venis:quo minore calorem arguunt. Causa horum ramentors est
nimios calom, qui humores ad spissitudinem, & velutiosi naturam redigit,ubi per meatus aliquos diu immorati, nsque dissaeoti, extenuati, neq; ito per urinas ex pulli suerint. In urina quoq; in te a capilli; similia na- Capillis
rare solenti num vehementem calorem,aut crasso milia. rum ciborum, set nimirum,&eruom usum significati
Capilli autem illi, in iis vasis potissimu procreatur,quae Capillo a renibus ad vesicam detandunt,adeo ut quanta vasoru rum geneinternorum ongitudo est; tanta humoris spissitudo,& ratio ubi assatio fiat,quae capillis similiter extenditur. Aliquando veluti carunculae in urina natant, quae ut lib. 6.de labora Caruculatibus locis cap Galenus attestatisr,renum exulcerationem ostendunt. Id quod Hippocra. iii aphori simis quoque iis confirmat uetbis:Quibus rei urina crassa exiguae 4 earunculae aut veluti capilli una exeunt, iis a renibus ex γο.ee r tur Plura ad institutum facientia in nostris super Hippocratis aphorismos comentariis reperient studiosi. Si furfurea quadam exesit cum urina,vesica vel uena Furserea. mim,veb urinationi in meatuum scabiem indieant. Quae ita distingues:Si te is fuerit urina venarum scabies notatur, quaru certd tunica Ob febris vehementia laborat. Si vero crassa,vesicae tunica signiscatur.Hinc Hippocra 4 res loco iam citato scriptum reliquit,r Quibus in urina II. erassa furfurea sitis ut prodeunt, iis vesica scabie laborat. , Qui sanguinem repἴte, & sine causa naan iis sta mingui, Sangui- iis venulam in senibus ruptam esse ostenditur.. Quibus nea. in urina arenosa subsident,iis renes,aut vesica calculo la Arenui horat. Cui sanguinem aut pus mingunt,aut squamulas, O . N oratus Odor fuerit, vesic exulcerationε indicati Qua Squam certe sinoula A ppocrates in aphorifinis loco paulo an M. te ostenso, memoriae prod1dit, Si post hunc libro 6. de Dboranti s locis Galenus monstrauit. Caeterum ste- Odor ' tidus urinae odor , ct graveolentia, putredinem maio- tia G. rem aut minorem proportione significant. Pus autem γε ubi fuerit, euidens alicuius internae partis exulcera tionis signum exillir. Et si progressu temporis istor ac pus minuantur, bonum est. Sin augeantur, malum. Si
584쪽
foetori pus no fuerit colunctum,alicuius particulae mortificatio portenditur. Quod si praua simul in substantia& contentis urinarum signa apparuerint, mortificati nem totius corporis prae se serunt. Urinae interduinna- Tela ara tant veluti aranearum telae, nonnunquam etiam insu-nearum . perficie seruntur puncta tanquam ex oleo iniecta, quae quidem colli quationis totius corporis, aut solorum tdictum est supra, signa sunt. Quod si parumper appa ruerint,nihil graue: sin diu, principium colliquationis
Corona t ORON ΑΜ in urina vocat Iineam vinet'. C. im , bra depictam, quae ambitum seperficiei. g I urinae circuncurrit Circulum alii appe . . lant. Quod si noxij humores fuerint vim tuti pares ,& pari mensuratvrinas tinxerirint,nulla eo rona euidens spectari potest. Uerum si uirtus vicerit, aut victa fuerit, coronae etia colores hoc vel illo modo apparebunt. Si humoris urinae color prauu st,color aute in corona benignior appareat, signum est salutare. Ut si urinae quide color rusus, rubeus, ineus, aut non dissimilis fuerit color: alba vero, vel albet similis. corona merit,bonum,nempe quod naturam iam humoribus dominari incoeperit,portedit. At in riridi & Diasea urina,si corona peioris sit coloris,contrarium & ma Ium significat, nimirutam piauos humores dominari, , ac naturam superare. Si spumea suerit corona ensitum internorum, pertu rbationem, tenaces ac lentos hum res,ac in ventriculis cerebri flatum ostendit.Saepius co- - . :i Tonde colores ab urinae colore variant, & declinant,.interdum cum illo conueni t. Si uariant,& declinant ad ' bonos, urinae colore existente malo, bonum indicant a si vero deteriores sunt quam urinae colores, mali existi. mandi sunt.Si igitur boni,natura humoribus coepit d minari . Sin mali ,humores. vincunt vi
585쪽
e quid ex bustu urina praedicendum. CAP. κ VII. iis, VLL AE, quae adulterini spiritus signa sunt, aliquando per omnem supersciem, urinae apparent: aliquando vero in sola . . corona. Bullae item singulae, aut binae, aut
ternae, aut alio numero sociatae innatant.
Bullae igitur, quae in sola corona integra serie circunta sunt, colore humoris urinae tantae sint, a flectum d
loremque capiti inese non mediocrem denuntiant.
Toti quidem, si per omnem circunferentiam serantur: medietati duntaxat, si per dimidiam coronam innatent. Quae uero sparsim in corona manent,hq a debiliori causa generantur,atq; smiliter dolorem, sed mitiorem mos rant. Verum quo magis ruso aureo ve colore imbutae conspiciuntur, tanto vehementiores capi ti dolores asesse ostendunt. Albae vero in ambitu coronae consiste
res bullae, nullum aut exiguum capiti dolorem adesse indicant. Quod si tales in urina tenui, & absque subsidentia apparuerin , renum potius obmuctionem arguunt. Id quod Hippocrates confirmat,qui in aphoris mis ita scriptum reliquit: Quibus in urinis superstant Ibullae,iis renum morbum , eumque longum sore signi- 34.
ficant. Bullae autem quae a corona uersus medium v et concedunt, remissionem doloris capitis ostendunt.
Aliet etiam per urinae superficiem dispersi ,nihil eiusmodi super capite indicant, sed solum multam naturi imbecillitatem,obltructiones,& crudorum humoru abundantiam. Sspenumero bullq visq, cum pridem non apparuerint , iam naturam concoctioni indulgere monstrant.Proinde in febre, declinationem eius ex iis coniiciemus: nisi initio statim uisae apparuerint, processerint i tue. Tum enim capitis non exiguos dolores porten-unt, & s in tenui urina seu corona innatauerint,etiam periculosos. Cum crassa uero urin substantia,bulis mom, destiores apparent,& minus grauia signiscat. Interdum pro bullis non apparentibus sufficiunt cras, spumulae,
idemq; signant,praesertim in febris Iulione.Bullae uersus mediam superficiem cocederes, remissiones doloris capitis,& fluxum ad pulmonem in sanis S aegris porto dulimateria scili cet iam evaporata,quae dolorem excita
586쪽
bat, aut iam ad pulmones defluxa. Bullae maiores&absque ordine per matulam diffusit, dolores qui pra cesserunt, diminui arguunt.' Quid ex Mina contentispriuata praedicendum sit.
ba sine subsidentia, aut obstructionem not Contemnendam, aut immoderatam frigiditatem & cruditatem demonstrat.Si vero illa minora suerint, etiam horum significatio modestior erit. Pallida & subpallida minorem ob fructionem non autem minorem cruditatem indicant. Similiter ruse & flaua. Nam in ipsis adulterina caliditas stiperare videtur.Posunt tamen eiusmodi urinae ob ingentes dolores,immen exercitia, longas vi liii &m teriae desectum cotingere'. Quae etiam vite itis quam sui periores colorantur,humorum dominantium suis cororibus qualitatem,putredinem aliquam,& crudi atem in genere venarum significant. Est quando abstessus qui si piam calidus principes partes obsidens, huiusmodi vii-nas fundit, attracta illuc materia ab adulterino calore, tanquam a cucurbitula. Nunquam tam e bonum est subsidentiam abesse, minuς vero damnatur,si color & substantia parum a mediocritate absterint. Licet enim Ggnis in praesentia natura sit, subsidetia tamen paulo post apparebit. Quod autem in cruditate nulla vi santur contenta,cauti est,quod secunda concoctio non fiat.Sic etiaobstructio conteta,cum crassi ustula sint, per an stum non transmittit. Inediae ciborum desectus,aut cisi concoctioni inepti, multae ventris vacuatione S,phlegmone alicuius loci, aut nimia caliditas accumulans sibi materiam,imbecillitas alicuius partis,ad quam natura superuacua propellit, haec inquam omnia contentaurinis , ut
absint efficere possunt. Atq; haec quidem de urinae inspectione,& ex ea predictione hactenus nos dixisse setis sit. Quod si vero quispiam uberiore,& exquisita plane eius rei tractationem desiderat,is Actuarium. inter recentiones Graecos non postremae notae autore, legat, qui nihil
587쪽
, quod ad uniuersam hac.re spectat,pretermisisse videtur.
- . l. G m Lux ra' exegestionibus multa&uaria pr di . . . ic Π o Grepositi medicus, quoad fieri potest bre e . vissime earundem significationes exponeri P i i mus. Principio autem egestionMuralis, αἰ Optima, ut de urinis quoque iam antea di- est elat, regula quaedam, penes quam reliquae omnes iudicentu nobis noscenda ueni quae quidem in utram partem deflexerit, concoctionis vitium declarat. γloptima igitur egestio est mollis,compacta concretave, Egestis eodem tempore,quo in secimta valetudine assuevit red optima dita,&qire iis quae ingesta sunt, proportione respon- qua.det,ut in prognosticis testis est Hippocrates. Egestro ita a. prognisque optima tribus iudicatur, nempe concretione sue 13. consilentia modo,&tempore quo redis solet. Conii - εsenti am secundum naturam habenr quae nec prorsus dura', ut lapides , nee ad moduliquidae, ut disiluere posia te sint, sta eatenuς molles sunt uti compactae permaneant . 'Esto autem earum modus ii s,quae assii mpta sun conuenietis, ac reingus etiam quo ager excernere consis mitis
sint quoque & color, & odo qualis secundo: na,
turam esse solet. Contra mala & pr ter natura egessio, dura,liquid'aspera,nec ea hora, quas nitatis tempor consueuerat excreta, existit. Mala' uoque exquisita m&rusa, uel nullo modo ruta, sed alba, aut colore similis cibo ingesto.Haec enim cruda est, militi bilis in intestis Vna defluere; sicut in iis cerni tu n,qui regio morbo labo tinctilla'vero plurimum bilis in uentrem confluere denuntiat. Quod si itaque circa initia rufa vehementer fiae' rit,biliosiorem morbum iridieat. Sin indeclinatione talis excernatur,corpus probe lex purgari significat. Viri- Viridis. dis egestio, aeruginois bilis nota est: sicut nigra, vel Nigro . atrae bilis,uel sanguinis in eo loco adaucti.S: vero liuida Lm da. sierit, internarum partium ualidum frigus, ac ueluti mortificationem monstrat. Pinguis', ubi nihil pingue PVUM. sueri t assumptum, colliquatae pinguedinis ab igneo calore ,& consumptionis totius corporis indicium est .
Viscida ct glutinose, nisi & lixe ex cibi natura talis V M.
588쪽
11t,colli quationis indicium est.Sed quq quidem pinguia est,ex adipe fit liquato: quae uero viscida ex ipsis suidis animantis partibus contabescentibus, adeoq; priori 'Fa tua. deterior existit . Nimis stetida haud exiguam putrefactionem denuntiat: modo id illi ex cibo assumpto nociaccidat. Quippe in iam dictis omnibus egestionibus at tendendum,num vel cibi talis naturq& qualitatis eas inficientes fuerint: vel intestina ob innata sibi imbecillitate
strictus. defluxione laborare consueuerinLStridens egenio, tuqsic a sono seu crepitu, qui inter egerendum excitatur di .cta est,flatuosi sipiritus in eo, quod egestum est copiam ι pi . cum tenui aliqua humiditate , instrumenta vero in unu coacta, & quodam modo compressa, atq; in angustiam erogno. redacta ostendit. Hinc eli, quod Hippocrates dicati OD J4.i .et .timum est flatum absq; sono&crepitu exire. Sed eum ta,, men praestat cum sono prodire, quam ibi reuolui. Et sic ,, quidem prodiens hominem vel dolore affligi uel delirari re arguit , nisi ipse sortassis de industria crepitum emit' ,, ta Siquidem doloris magnitudine adiguntur,ut ea,quq nolint,faciant. Delirium in causa est,ut ad ea qui faciunt non aduertant.Caeterum,si flatus nec minimum abudate&ivasa per quae sertur admodum ampla sunt, in iis sineumosa. crepitu egreditur.Spumosa fit, ubi aliquid quod seruet, vel flatuosus spiritus cum humiditate pugnat. Id quod manifestu fit ex iis, quae elixantur,& ex mari quod a ueto uiolenter agitatur . Nam in hoc vehemes uentorum flatu aquam in multas tenues partes illam cocutiendo Varia. atterit: in illis nimius calor spumam excitat. Varia egeristio, corpus variis ac multiplicibus assectibus obnoxiuesse,& iis quide diuturnis & malignis, significat. Quare. 3 temporis spatium ad c*ncoctionem requirunt,ut fusiuvlib. primo de iudiciis, capite undecimo Galenus docet.
V Μ ea quae in thorace & pulmone conti
Sputa . Ita-i nentur superuacua nonis per sputum c quado me ta modissim ut anatomes ratio mostra uadu B expe cuetur,omnibus palam fit sputa tu potissimum medicis esse conlide rada, ubi pulmo
589쪽
aut thorax morbis infestantur.N5 solum vero in egris sed&in sanis sputa expendenda veniunt. Si enim nputum exquisite illi quod secundum naturam est simile
fuerit, tunc integram instrumentorum, quibus spira- ,
tio ipse perficitur,fanitatem significat. Si vero aliqua ra- itione impediatur, & a naturali recesserit habitu, tantum ea laesa esse demonstrat, quatum de naturali inrma amiserit . In morbis vero thoracis & pulmonis sputum Morbi te ideo maxime consideratur, quod praeter alia morbi tem mpora ex eo dignosci possint. Quippe si nihil omnino in 1 tqtis expuitur,summae cruditatis nota est.Sin humida educi incipiunt,exquisie tamen cruda,subobscura adhuc &inconstans est transmutatio,desinitque tunc prima morbi pars, quae, ut supra ostensiuna est,principium dicitur. Ubi vero pauca concoctaq; expuuntur,continuoq; subinde plura, & facilius leuiusque educuntur, tum mor incremetum instat. At ubi iam plane concocta plurimata facillime excreantur,ad vigorem morbum peruenisese iudicandum erit. V bi tandem simili modo exquisite cocta sine omni molestia excreantur, sed pauciora noto etiam dolor aegerque facile spiret, leuiterque mor bum serat,tum manifesta declinatio adest. Porro sputum iabflauum, subrufum,leniter spumans,&tenue, selam cruditatem,ma tum uero insigne nullum denuntiat. At syncere flavum,rusum,spumosum, pallidum,uistidum, rotundum,atque iis adhuc magis nigrum,pra xium est. Nam syncere flavum si propter flauam bilem
Puram & synceram.Omnis autem humor purus, excepto sanguine,uitium ouoddam subesse testatur, quippe qui ab inflammato calore ducat originem. Flauum itaque purum sputum fit, humore ipso syncere bilioso existente. Syncere rufum itidem abile fit, cui plurimum serosi humoris torrefacti admistum est. Si vom plus eius bili mistum suerit, pallidum apparet. Spumosam, viscidum,& rotundum, a pituita adusta fiunt. Atque hinc est, quod Hippocrates O. Epide. sectio. 3.aphorica 3.rotu um sputum delirium portendere dixerit. Neque enim tale fit,nisi ubi a nimio calore hu- .
mor lentus assatur, aduriturque . . Nimium autem ca--llorem delirium eiacere poste, demonstrat one non est M . . . . - opus Spuri retires quid
590쪽
'opus. Nigrum vero bilioso sepra mota torrefacto humore, qui sane tunc ni a bilis pessima,&exedentissima euadit:autcrata singuineaeque res ino: aut pro- Nodiu ev Pter extinctionem atque frigiditatem pivuenit. Caet raretiovis iam non tum color, sed &excretionis sputorum mos torsi. dus,medico attendendus erit.Nam si cito de leuiter e creantur,liquido constat talia salubria esse. Quae enim cito educuntur, morbi breuitatem indicant . Quod in x. via. aphorismis confirmat Hippocrates inquiens:In pleur 1a. ticis sputum si cito appareat incipiente morbo, eum breis uem fore ostedit. Quod leuitercid est, prompte & facile se educitursputum, quod neque dolor thoracem ullus uehemens affligat :&quod neque imbecilla sit facultas,ostedit.Siquide dolor impedit,quo minus thorax actionem suam perscere possit. Quod igitur albu,leue, aequale, di consistentia neque tenue liquidum ve,neque crasi sum fuerit, absolutae & persectae concoctionis nota est. Cotta,quod nigrum,tenue,aut crassum est, malum portendit. Nam tenue liquidumve eruditatem portendit summam,& aegre circum spiritum dissuens, expuitur. Crassum,non nisi magna dissicultate attollitur, adeoq; sensiorem assectum necessario inducit, inque angustis quibusdam viis scintercluditur, ut quosdam suffocaue serit. Lentum ta partibus adhaerescit, ut inde non possit
eximi,ac saepe sublatum intra pulmonis fistulas glutinis modo adhaerens detinetui. Sed de sputis satis.
i v D o R A M esse extrementum eius , quae in singulis animalis partibus fit con-- r . coctionis, Galenus libro primo de tuenda sanitate demonstrauit. Quapropteris humorum, qui in uniuerso corporis Sudor si habitu abundant nota est, atque eos qui illic sunt aseplex est. sectus demonstrat. Duplicem autem esse sudorem Discato- initio sciendum erit. Qui cum signis iudicationis ex-
νυμ- cernitur,ludicatorius nominatur. Qui uero citra iudi- cationis