장음표시 사용
561쪽
concoquatur,adeoq; iudicium sequatur. Tres autosunt Tres mo- omnes eorum,qui citra iudicium moriuntur, modi. Pri' di mortumus quide in accessionum inuasionibus fit. Siquido plus eoru quirimi tum moriuntur, idq; propter magnitudine phleg- ' citra iudimones principe aliqua parte obsidentis'. vel humorum cium mo- multitudine, crassitie ac tenacitate, qui spiritus meatus Nuntur. veluti obturant: vel propter repentinum humorum ad interiora motum, qui natura veluti suffocant & extin- 'guunt,haud secus, quam si quis viri diu lignorum copia
insertim flamae iniiciat. Alter in vigore accidit,natura avehemetia accessionis & morbi violetia superata. Qua quide de causa etia in augmento accessionu, quod tamerarius accidit moriuntur. Quippe tu quoq; a vehemen'tissimo morbo natura vincitur,& plane succumbit. Tertius modus in declinationibus accessionii accidit. Plurimi nanq; in particularibus accessionum declinationibus mortu tur. Quod quu non ulli uident,fieri etia pose ut in uniuersali declinationis tepore aliquis moriatur , arbitrEtur. Quod tamen minime uerum est,quandoquidem uigore pr terito natura morbosas causas iam concoxerit ac devicerit, alioqui morbus nA declinasset: ut itaq; quis, ubi natura morbum superauit, ut morbi moriatur feri nequit. Moriuntur tamen interdum in uniuersali declinatione aegrotantes,atqui erroris,non morbi ratione. Quod uero in declinationibus accessionum moriantur, nequaquam mirum uideri debet. Imbecilla enim uirtus tempore principii,augmenti,& uigoris ipsus accessionis sufficere potest,quod tum adhuc sit ueluti compressa,consi ricta,& unita. Decii nationis autem tempore, quum calor rursus a medio corporis ad extrema mouetur, discutitur ac dissoluitur habitus corpoporis, haud aliter quam ubi uirtus nimio gaudio laxata exteriora petens dissipatur. mortis dies cir hora ut alognoscenda.
ORτIs quide dies pr cognoscitur ubi Nortu dit quanto morbus naturam superet, conside es ut praemm Tabimus, S rauiores accelsiones inspe- nos eda . xerimus. Si enim morbus plurimu superauerit. 5 parum admodu uis naturae re-
562쪽
sistere uideatur,mors haud diu aberit. Si uero contra acciderit ut morbus quidem uirtutem superet, no tamen. plurimum, & uirtus admodum resistat, tardius mors se quetur.Sed demus excessum illum, quo morbus naturae superat,esse satis magnum,quomodo tunc scire poterit. medicus num mors unum die, uel duos Progetur ' Exi Nortisu accessionum utiq; circuitibus. Na quo die futura est accessio,eo etia morietur eger.Porro qua diei hora mors. eueniet facile dignosces, si quo morbi tempore moriatur aeger memineris. Nam qui per accessiones affligunc morbi,in principio quando materiq multitudo,& cras sities ad interiora mouetur, occident, quod scilicet hoc
tempore nativus calor si tacetur.Si uero eo tepore ma
gis insellent accessiones,quo iam ad exteriora morbus vergit, in augmento,uel uigore,nempe quado morbus uehementissimc molestat, aegrotus morietur. Quod si ex dissolutione mors continget,ea in declinatione expectanda. Quapropter eos, quos deterius afficit prima accessionis pars,per se bres quae cum rigore insectant,in ipso frigore mors excipit. Qui autem grauius habent, quum calor affligit,in ipso augmento,uel uigore acces
sionis moriuntur. In quibus uero emanant sudores pernicios, aut per insensilem traspirationem ςorpus di scatitur ac dissipatur, in i liis ubi calor se remittit, mors accidit. Quod si accessionis tempora obteruentu quonadie quave nocte accessio grauior ac maior fiat, & qua eiusdem hora grauius molestet, facile mortis liora praedicetur . Ea enim die aut nocte, qua maior est accesto , aegru m perimet, & in ea accessionis hora, in qua antea per alias accessiones illum grauius assi xit. At si morbi per accessiones no urgent,certius nihil sciri potest, nisi quod ea hora expectanda mors est, in qua arger grauius se habere consueuit& deteriora illi affuerunt symptO. mala. Sed de iudiciis satis. Cum uero in hoc tertio libro
tractentur ea maxime,quae ad praedictionem pertinent,
, nihilque sit,quo hodie magis ad pr sagiendum utantur medici urinae inspectione, ut de ea quoque,quantum in stituti ratio fert, diseramus, necesse est.
563쪽
onis urina, Cr qiiis eius usius. c
loco sit, principio quid urina sit,
ut explicemus oportet. Urina itaque non est nisi sanguinis excrementum in cava liena c5tentum & a renibus attractum,atque hinc per urinarios meatus in uesicam delatum . Vel breuius, urina est sanguinis colatura, siue serosior eius pars a renibus attracta. Vt hinc omnibus perspicuum euadat, de iis Muae in iecore, vasis, renibus, uesica, ac meatibus urinariis sunt,nullum plane neque manifestum,neque euidens haberi signum, praeter solam urinam is Proinde ad iudiciorum dignotionem & praedictionem, quandoquidem concoctionem aut cruditatem eorum, quae inuasis continentur ostendat, summe conferre solet . Vt non temere Galenus de urinis libro primo iudiciorum tractationem instituerit. Quapropter reprehensione digni sunt, quotquot in uniuersum urinarum inspectionem atque cognitionem tanquam incertam & inutilom damnant. Hac enim ratione non tantum Hippocratem & Galenum, qui multis in locis harum mentio. nem faciunt, tanquam eos, qui rem nullius usus toties attigerunt, & interdum ex professo tractarunt, irria dent,sed & rationi ac ex parientiae aduersantur, quae urinarum inspectronem plurimum in nonnullis morbiς momenti habere testantur. Atqui iam dictis non minus reprehensionem meretur magna nostri temporis medicoru pars,qui nullum no morborum genus ex urina cognosci poste censent. Nisi enim hani peruersam& risiudignam opiryonem induislsent, non ex urina, tanquam
olim ex tripode, de singulis corporis malis respondere in animum induxissent. Valde autem inepti sunt,qui ex urinae inspecti otie omnia praedicere conantur, quod scilicet inscitiam aut uerius stultitiam stram hac ratione H a omnibusurina quid. Quorum
564쪽
omnibus planam faciant. Eruditis primum&intelliis
gentibus, ut qui eorum duntaxat quae in iecore , vasis, Tenibus, uesica,& urinariis meatibus sunt, uitiorum notam esse utinam sciant. Vt itaq; merito ridentur,qui exsputo de iis malis,quae renes uel vesicam infestant,pronuntiant: ita certe ij quoq; risu omnium digni sunt,quit ex urina de thoracis vitiis certi aliquid praedicere nituntur. Plebeiis etia pulchre se ridendos exhibent, dum noraro ea ex urinae inspectione diuinet, aut certo etia affirment,quae sciunt esse uanissima. Proinde qui pertinaciter hodie etii sibi persuadent nihil no ex lolii inspectione cognosci posse, adeoq; imperitae multitudini hac rationei e lucri,paru certe liberalis, imponere in deliciis
habent,ii certe dioni sunt, ut nouo etiam aliquo elogio κατοφαρο ornetur, & no ut olim ab Aristophane σκααι ραγ Q. hoc νοι. . ' enim epitheto auaros&indoctos olim medicos ille difἰποπῆται gnatus est sed potius ovemοται appellctur. Et recti Lime etia in hos ipsos torquebitur uitiatum uulgo couitium, Stercsu Cr urina medicorum fercula prima
Quare eos qui ueritatis amantes sunt,artemque sine ignominia exercere volunt, hortamur,ut legitimu uri. ns inspiciende usum iteruintroducere adnitantur , nec alioru more illa ad ibrdidum quaestu abutantur. Osod facienti si ex illa laquam ex tripode deinceps vaticinari desinent,& pro nota duntaxat unica,& non quidem omnium,sed eorum,qtig in iecoro & uasis sunt maloruni corporis, utantur. Reliquos impostores ac stupidos asinos, qui pluris sordidum quaestum, quem quotidie ex lolii inspectione ac diuinatione cum sumina ignomini coniuncta faciunt, quam ueritatem ipsam aestimant,ni hil moramur, utpote quos ne Musae quidem ipsi, ut alicubi Galenus dixit, sanare possint . . Quot in urina consideranda, qua ratione iliast in picienda . C A P. I I. V M in urina inspicienda quatuor potin sinuim sint consideranda, nempe color, e consistentia, quantitas,& contenta, danda opera erit primum. zegrotanti ut hanc legitimo tempore colligat, persecta nimi-
ἔum iam cococtione. Cuius enixa si ς'lligatu sinu il in
565쪽
a contenta, utpote quae tertiae concoctionis sint excremeζnta,erunt. Dein, ut uniuersum colligat..t scilice de singulis persecte medicus iudicare possit. Tertio,vt illa deferri primo quoque tempore ad medicum curet, nec Qui oultra sex horarum spatiu id facere cunctetura alias enim ad medi eius senis callo minus certa erit e color enim mutabi- cum desetur,subsidentia dissoluetusiconsilientiaq; immutabituri renda. Medico aute hqc cura incumbit,ut matulam in qua urina colligitur, aptam & idoneam habeat.Talis vero est , Qualis es quae non e uiridi,sed ultro potius albo S tenui constat, se debeas
quod nimirum in ea colores cum cosistentia urinae ex- minuta.
acte appareant,quod in viridi haud stadio nimium quoque patear, ne quem locum altitudinis colenta obtinuerint,non recte discernatur. ly raeterea, no sit inferna eius pars nimium lata & plana, sed deorsum ex tumescens,ut in ea commode contenta subside e possint: nec minus Quando arcta,ut scilicet cometa in se recipere queat. Dein medi meduodeco de urina pronuntiandum prius non erit, uam in ma rina protella integre resederit.Citius enim de illa iudicare si per nuntian- rexerit,de contentis nihil erit quod cognoscere possit. dum. Quinetiam priusquam omnia quae in urina consideran Vrv a noda ueniunt,contemplatus fuerit,urinam vehementer no Aremem. mouebit. Hoc enim nis cauerit, multa in ea transponen ter mouetur, & contenta concussa vi, proprias sedes deserent, ac da. bullae rumpentur. Locus preterea in quo urinam insipi- Vrma ciet medicus, non sit obscurus, aut nimis lucidus. Hic quom lo- enim ut remissiores sint colores effici tolle vero non pa constiGεrum de coloribus tollit, neque ut plene intueri queant L. prohibet. Magno denique studio cauebit tum medicus, Urina natum aeger, ne urina vento perturbetur,aut frigore coge ob ambaletur,aut saltem immutetur,donec separatio contentos rei murum in urina sat . V t uel hinc etiam pateat quam impe- tetvraereriti sint,& impost uret prorsus dediti,qui hodie ex vrinis custodiem aliunde allatis,s penumero triduanis,& inclementia ae- ditiris,ac crebra mutatione uehementissime perturbatis, tamen proterve nullaque praemissa eius rei praefatione atque admonitione,iudicare,& tanquam in ea omnia, veluti in speculo quodam appareant, magno supercilio
566쪽
Vrina in omni us mediocris medico primum cognoscemiae.
VI IN urinarum iudicio&inspectiori r
se exercitari cupit, huic necessarium erit, in ut primum omni u mediocrem & optima. Urinam,ad quam omnes reliquar,tanquam ad regulam & normam atque amussim, sunt coparandae, penumero intueatur. Nisi enim quis
initio saluberrimam & optimam urinam,veluti scopum quen dam in quem perpetuo intentus sit, & ad quam o, mnes reliquas exigat, sibi ob oculos ponat, ut de reliquis quae a mediocri illa recedunt recte iudicet feri no i AE potest. Optima itaq; , & hominis in Omnibus temperati σμὶμ - urina est in substantia mediocris, ac quantitate potioniberrima quae assumpta est resiphndet,colore subrufa, & subflaua, urina sedimento albo,leui,& aequali. Nulla in ea innatat bulla , nihil inest capillis aut ramentis simile, & huiusmodi generis. Quemadmodum igitur regula & amussis quuadhibetur,ut ligna curva, obliqua, & distorta sunt ostedit, ita urina quae ex omni parte mediocris est,eam qugmagis uel minus a mediocritate declinauerit, demon strat. Saepius igitur, ut comemoratum est,urina h*c optima,& per omnia mediocris, urinaeque fanorum simillima, nouitio medico inspicienda erit,ut scilicet quum aliquam ab hac ipsa declinasse uiderit, statim ab optima, &exquisita sanitate homine hunc cecidisse statuat ac pronuntiet. N on temere vero adiectum est ab optima & exquisita,quod nimiru hic non de ea quae latitudinem habet, sed de ea quae summa& inculpabilis est, sermo fiat squq utique urina caeterarum ueluti scopus aut norma est. ad quam perpetuo sunt reserendae. Re mlorum inurina differentiis. CAP. III I.
V Μ quatuor potissimum este,quq in urinarum inspectione consideranda sint, exc iis quae paulo ante diximus, satis constet, i O ac inter ea primum occupet locum color, ordinis ratio postulare uidetur,ut hoc loco colorum differentias exponamus. Praecipuoru aute; in urina
567쪽
in urina colorum sex sunt differentiae, albus scilicet pal Colarumlidus,rusus, flavus, ruber,& niger. Si qui vero reliqui rimae sex sunt, sub iam dictis comprehenduntur. Alba enim uria praeci uana varias alias sub se complectitur species. Inter albas dissere enim est, quae crystallina,quod crystallo similis sit, dici- tis.
etur. Item niuea,quae seruia tuis candorem refert. Aquea, Alba ruri quae aquae similis est. Atque hae quidem tres urinae in- ω.-tensis sunt albedinis . A summe alba parum recedunt Crastili lactea,glauca,& charopa. Lacteam vero appellant medi- ω.ci,quae lacti assimilis e l . Glaucam, quae veluti cornu pel Niura . lucida existit. Charopam, quae subalbidis cameli pilis, Ac ea. aut ungui vocato lapillo linulis est. Post albam urinam Lactea. subpallida, quam nonnulli sub spiceam nominant, sub- Glauca. sequitur.Cuius color similis est aquae, cui spicei aut sub Ciaropa pallidi humoris aliquid admistum est. Proxima huic est Subpalli- pallida, quam alijspiceam appellant. Haec apparet, ubi L. plus bilis serost humiditati miscetur.Quum autem co- Pallida. Coctio processerit,tum plus tincturae accedit, & fit sub- Subrufa . rufa, quae non puro auro similis est. Post hanc urina est Rusa. rufa,quae auro puro similis est,alioque nomine aurea dieitur: Gr civυρρ nuncupant. Rufam sequitur subflatia, quae aquam repr*sentat in qua cnici seu carta mi flos subsaua dissolutus est, aliisque subcrocea vocatur. Post eam est flaua,quam Graeci Latini non ulli croceam, quod Fla . reserat aquam, inquam Croci Corycei flos dissolutus est,appellant. Hanc subrubea comitatur urina,quae Ar- Sutrubeamenici boli,aut verius Lemni j sigilli colorem exprimit. Deinde rubea, quam Graeci ζ Θρον, quod colorem ru- Rubra. beuin, qui in malis, cerasis,& id genus aliis fructibus
est, prae se serat, nominant. Iam metrio ratae succe- Vinea.dit vinea appellata urina. Haec a vino nigriore nomen accepit, lecoris luc plane colorem refert. Passea Passea.
seu cyanea intensior est vinea, passo' quod ex uua nigra decocta sit, maxime similis est. Vel certe cerasi fructus, qui ad nigrorem decimat, colorem prae se fert. Veneta siue fusca est, cuius color ex puro albo & nigro Venera. aequaliter confusis natus est,qui brunus vulgo dicitur.
Erat plane qualis venetus color sit, sensu nosse velis, cerullam, vel lectis stitiam calcem, vel aliud simile atramento, vel pici, vel bitumini aequis partibus misceas . . . . . H 4 V uidis
568쪽
Viriam Viridis urina est, quae colorem brassicae, aut graminis . Liuida. aut Smaragdi lapidis repraesentat. Liuida,que plumbi coNCra. lorent reseri. Nigra, quae extincti carbonis colorem ob.Olericea. tinet. Oleacea, quae colore oleo similis est.. - De 1, qua urinae colorem mutant. C A P. V. AC TENVS omnes urinae colores bre. . - . uiter admodum exposuimus:nunc ne quiso 1 i h de illis temere iudicando erret, quando uidem in senis etiam, non raro leuissimae causa mutent ut, mutationis eorundem
Nutatio- causis,quae sine multae sunt, percensebimus . Prima est is colim cibus ingestus. Is enim si corpori oblatus non probe Π transmutatur&conscitur, nec in singuinem vertitur, causa. si autem sibi colorem urinae redditndque iis euenire i' , I let qui praeter naturam sunt astecti ' Nonnunquam etialis,qui secundum naturam se habent idipsum accidi .vbi. stilicet cibi aliquo adscititio colore insecti similem sibi
colorem uri es sciunt, quemadmodum sit,ubi olerisbus vestuntur. Idem contingit, si medicamenta colore aliquo insecta assumantur, quale est rheum barbarum a vocatum o Altera cause cur urinae color mutetur, potioris existu. Retinet enim magna ex parte urina eorum colorem,quae m.potione hausimus . Si enim aquam , aut vi- . num album S tenue astatim biberimus, alba quoque &tenuis urina erit : sin crassum& nigrum fuerit vinulas, 1 3 nigrior & crassior erit. Tertia cause mutationis coim,ris,qui in urina apparet, colliquatio eorum est, quae im. i. corpore sunt. Siquidem urma nunquam non earum partium quae in corpore liquescunt, pinguedinis praeser-6 pide. tim,adipis, S similium colorem monstrat. Id quod rins ιho. s. verbis in Epidem iis significare voluit Hippocrates in- ph. I. quiens, Urina eiusdem cum cibo S potu coloris,& ve-beam in luti colli quatio est humoris,qui in corpore continetur . AEtas Ῥει- Quartum est sexus& aetas, quae non parum urinae comnae coicia lores immutant. Iuuenum enim urina est subrufa&sub mn t. flaua . Senum tenuis & alba , cum exigua sublidentia adiisvenum cruditatem declinate, quod senum aetas quantum proce tu . dat,tantum ad frigidum declinet. Quapropter innatus, enum. calor in iis marcescit coctioq; minuitur. Puerorum ut
μς m. parum recedunt a subrufisti subflauis ta substantia pa- , I xum
569쪽
rum excellunt iuuenum urinas, plurimamque subsidentiam habent. Nam horum calor nativus multus est,multa quoq; ingerunt. Quatum procectu aetas, tantum color natenditur, sublidentia uero minuitur. Mulierum, Mulieril, quae temperatae sunt, iuuentaeo; vigentis,parum a subrufa & siubflaua uersus albam declinant , cos stentia tenuessant, di subsistentiam coactam magis quam uirorum habet. Calor enim iis nativus , virorum respectu ,exiguus, debilis in illis concoctio,& excrementorum copia. La- Lalorisbore praeterea & otio urinam mutari accidit. Nimio σexe enim labore & exercitio urina subflaua,S demum flava eiij. sat,propter motum, qui calefacit, & bilem in corpore oti procreat.Otium ct quies,albam reddunt urinam. SOm- qui iij. rvis quoq; & vigilia,urinae colorem mutant. Qui enim Somisi. lper naturam dormierunt, minus albam Vrinam minguli S subpallidam exissentem. Nec temere adiectum est pec naturami qui enim ex aflectu aliquo dormiunt, lethar m nimirum aut comate, eorum urina albicat. Eorum, visitaHI qui vigilant urina ad album, & aqueum vergit. Vigilia a. vi 3. enim cruditatem,teste Hippocrate,esscit. Inedia quoq; actit.aplavrinae colorem mutat. Nam qui ieiunarunt,tiorum uri- .na fit flammea & flaua. Contra eorum, qui plurimum Ieiunj. comederunt,adeoq; cruditatem contraxerunt,urina est GAM. alba . Coitus certe urinam pinguiorem reddit. Sunt &alia praeterea,quae iam dicta sunt,quae urinam immutat, Vt uacuatio,timor,& alia, quae commemorare nihil a
. De consistentia urinae. C A P. VI. . .. .XPEDITO primo, quod in ur haeon - . tem planda consideratur, alterum, nempe e consistentiam ago rediantur oportet, quae quidem triplex est,crassa, mediocris S te- Triplearn uis. Mediociis quae neque crasa, Neq; te Frime conuis,sed in harum medio existit. Tenuis autu quae a me sistentia diocri crassitudine d scessit, nondum in liquoris na- Nediocris turam abiit, necdum re uera urina. sed potius aqua est , Tenuis. dicatur. Haec enim re uera urina est. quae concoctioni et Era dis eius quae invenis fit excrementum ex illit, adeoq; substa rentia . tiam,& colorem couenientena obtinet. Lius autem duae
sunt di gerentiae. Quaedam enim tenuis, ct pura ex cerni
570쪽
tur,ac posthac semper talis permanet. Altera vero tenuis quidem mingitur,at paulo post perturbatur. Est autem utraq; cruda,ac cococtione vacat. Disserunt aute, quod au prior nondum coepisse concoctionem,atque adeo summam cruditatem significet, altera vero iam coepisse denotat. Nec enim alia de causa conturbatur, nisi quod flatuosi cuiusdam spiritus'copia seroso liquori permiscetur, veluti musto iam seruenti accidit. Nam idipsum sem,i- uens iam perturbatur,adeoque conloqui incipit. Qua -- , propter praua quoq; haec altera urina existit, quoniam longiori tempore,& sorti virtute ad concoctionem incis M. diget.Crassa urina est, quae iusto crassior est,& a mediocri crassitudine recedit. Eius itide duplex est disseren-Differen tia. Quaedam enim crassa & perturbata mingitur, pau-- NM. tb post autem residet, ac tenuatur. Hare quidem bona est,propterea quod parum adhuc perturbationis sum esse demonstrat. Quippe quando flatuosus spiritus h I I morem perturbans separatur, tunc humor ipse clarus. V . t redditur, ut necesse sit in ea urina quae statim postquam x. et micta est, subsidet, non multum perturbationis inesse. Quaedam vero contra, ut micta est crassa, talis subinde. NM V permanet. Haec quidem bona etiam existit, sed no perinde atq; prima. Nam urgere adhuc eam, quae in sanguine est,agitationem,& perturbatione ostedit. Utraq; igitur bonam significationem de se pr bet. Prima; quod non ita multo post morbum cococtum iri ostedit. Siquidem crassiorum humorum quidem ebullitionem agitationem, sed tamen naturam incipere iam eorum secretionem, indicat. Sel cunda, quia non omnino cru-