장음표시 사용
611쪽
modo ,s quis adsiccius inclinat,humecta dus. Sin adhu mentius,siccandus. Rursus quoci , is qui humidus S sei- idus est, pariter siccandus et calefaciendus erit. Siccanus pariter& refrigerandus, qui humidior Scalidior euasit, & in reliquis duabus coniugationibus ad portionem. Semper enim pro eo, quod exuperat,inducendum eo usque contrarium est, quoad particulam in symmetriam,& naturalem habitum vindicauerimus. Vt rectis-s me ab Hippocrate dictum sit,hodieque in medicorum scholis celebretur, cotraria contrariorum esse remedia . Verum non fatis est stire contraria cotiariorum esse re media, nisi in contrariis quoque inueniatur modus. Neq; enim satis est calido affectui admouisse frigida, nisi id debita fiat mensura,quum alioqui metus sit, si intra modum id fiat, ne morbi reliquum quippiam relinquatur: sin modus excedatur,contrarium genus morbi induc tur. Quippe qui calidum morbu supra quam par est refrigeraliis sanitatis mediocritate transgressa, alium excitabit morbum qui sit frigidus.Caeterum, contrarietasNo tantum indicat qua ratione morbis Sassectibus praeter naturam si medendu,& ad symmetriam perueniendum: sed quum generalis S communis sit, ad alia quoq;
reseratur oportet. Est itaq; contrarietas communis tum morbo tum temperamento, tum aeri ambienti indicatio. Morbus nanque, ut comprehensum est,quae sibi contraria sunt adhibenda esse indicat, aut sui ablatione per contraria esse moliendam insinuat. Morbus igitur praecipue curationem,quae per contraria st,indicat.Temperamentum autem laborantis, una cum morbo, contra rietatis mensuram definit,adeoque conti arium eo usque esse adhibendum in morbi curatione indicat, donec ad symmetriam & sanitatis mediocritatem sit peruentum. Ambiens uero aer una quoque cum ipso morbo indicat se vel este utendum, vel amoliendum. Si enim contrarius est morbo, se esse utendum, quod ad morbi abolitionem conserat, indicat, adeoque contrarietatis nomine, quae non est, nisi id, quod contrarium
morbo adhibendum esse indicat, rectissimc complectitur: Si vero similis est, morbum potius auget,&non praesidio, seu causis sanantis, sed potius morbi ficie L a rationem
612쪽
Tationem habet, nec contrarietatis nomine comprehenditur. Atque in hanc quidem sentetiam contrarietatem Galenus communem & generalem curandi indicatio- Calenuε nem esse docuit. Verum hic obganniunt quidam Gale- ab iniu - no, cotrarietatem ipsam nec indicare, nec indicationem
via quo- aliquam esse dicentes, modo verum sit, quod ille initio arundam tertii libri medendi methodi scribit, absurdu esse, aliud vindica- constituendum quod curationem indicet, aliud verolin. quod curetur. Nihil autem indicare poterit eorum, quq ad curationem pertinent ipsa contrarietas, quod mombus non sit, & plane ridiculum erit, si contrarietatem curari dicamus. Et certe tantum abest, inquiunt illi, ut Curationem indicet contrarietas, ut nihil aliud quicquam indicare possit. Nam si indicare est inuenire, quod iuuet,aut laedat, ea quae indicant,quid,quaesio,ips indicare poterit contrarietas' Qua enim re opus habet ut iuuetur, vel laedatur In hunc sane modum Galeni de contrarietate communi curandi indicatione praecepta illi conuellere conantur. Sed me hercle quum ita rati Ο-cinantur , non nisi sucum faciunt lectori, quod scilicet
contrarietatem secus atque Galenus usurpent,adeoq,
non nisi hic & multis aliis in locis instituant. με Quippe contrarietatis nomine ipsi intelligunt id quod
morbo est contrarium, adeoque indicatur. Galenus contra appellat contrarietatem id qPOd contrarium in- dicare potest, quemadmodum paulo ante est dictum . In hac itaque significatione morbus erit contrarietas , propterea quod contrarium indicat,vel quia curandi rari ortus tionem praetcribit . . Atque in hunc sensum recte dicies contra tur curari contrarietas,id est, morbus. Recte etiam in-rinas. dicare id quod iuuat, uel laedit. Contrarietas quoque Tempera temperamentum laborantis erit , quia contrari j quo' mentum. morbus curatur mensuram indicat. Contrarietas etiam Aeram . hac ratione aer ambiens erit, quia contrariu m se mor-Hem. bo esse indicat. Proinde communis sit contrarietas tum morbo, tum temperamento, S auri ambienti oportet. Vt igitur haec tria contrarietatis nomine accipiuntur, quod contraria affectui praeter naturam esse adhiben-
Similitu- da ostendunt: ita similitudinis nomine complecti poseo 2Di . sunt consuetudo,aetas,natu restinandi xempus,& sta' a - ' rut
613쪽
eus eoeli, ubi temperata sunt, eo quod similia semper praesidia indicent, siue valeant homines, siue aegrotent. Sed de contrarietate abunde satis. Nunc ut ad Zparticulares indicationes propius accedamus, ordinis ratio postulat.
Tria esse in uniuersum , elita q omnis medendi opera
L . R I V s Q U Λ M ad indicationum particularem tractationem accedamus, scien- p dum erit tria elle in uniuersum, circa quae omnis eius qui medetur opera versatur,&in qu perpetuo fixis oculis intueri debet,
morbus nimirum, subiectum,& natura. Morbus autem profligandus, subiecto sanitas inducenda,natura tutanxia iuuandaque erit. Depellitur autem morbus contrariis, iuxta tritum hoc medicorum axioma, Contraria Contrariis curantur.Sanitas similibus conseruatur. Haec Natura. tamen frustra tentabit medicus, si natura ipsa non adiuuerit, atque cum primis ossicia sua exercuerit. Ut praeclare,& sapienter Hippocrates dixerit, etc. κουαι- νύ- 6. Epide. muniτνοι , νυυε- M ὐπηρέτης ἰλυόν Morborum medici na serii. F. turae sunt, naturae autem minister medicus. Natura ita- vlim tique est,quq in corporibus nostris omnium lanctionum autor existit. Quapropter ut sciat medicus quid, quando, quantumque agere conueniat, ad naturam illi respiciendum erit.Tantum enim a medico eodemque mo do agendum est,quantum, quoque modo a natura agi- tur. Si enim naturam sortiter morbo reluctari cernit,reluctandum quoque,ubi videbitur,illi erit: eoque niten dum quo natura serti & victoriar sipes erit: tantumque alterationi , uacuationi, altersve alicui motioni mutationique indulgendum, quantum natura probe perficere possit. At ti naturam miseris modis afflictam ac mo bo pressam, nullo conatu se mouere conspicit medicus, nec illi inouldum quicquaerit, praeterquam enina quod operam luderet, subiret quoque speciem eius ut occisi, quem sors ipsius interemit. Quocirca. naturam
614쪽
semper ob oculos, quoties mederi consilium est,habeae oportet medicus. Poli naturam etiam stibiecti, hoc Salem est, humani corporis, ratio habenda est, quod id non eiusdem semper,sed diuersissimi sit temperamenti,quod
uariis animi motibus perturbetur, uarios mores, consuetudines,atque vitς inlli tuta habeat,quod uarias item regiones sortitum sit, ac pro variis anni temporibus, coeli, solique diuersitate,uarie se affectum alteratumque sentit, cuius membra laborantia quandoque ea sunt, quae in abdito ac profundo sui, quandoque ea, quae ita summo posita sunt. Nec minus assectus, pro causae maioris ininorisve ratione, plus minusve a fani eius temperamento recedunt. Quapropter non omnibus e dem modo , ne si eodem morbo laborauerint quidem , .eodemque gradu a temperamento recesserint, medendum est, quanto magis, si modo, graduque morbi uariauerint, varianda medicina est. Nec clim vari j locorum laborantium, ut dixi, positus sint, eidem semper loco remedia applicanda,sed pro circunstantiarum affectusque ratione uariis modis,variisque locis & occurredum,& admouendum praesidium. De morbo , qui Μοrti . inter ea, quae semper prae oculis habenda admonuimu
tertium occupat locum, cuius natura quarumque par- . . . tium sit considerandum. Est enim astectus praeter naturam, ut suo loco plenissime monstraurmus, a quo primum vitiatur actio , ideoque ut illa restituatur, quoad eius fieri potest, citissime e corpore profligandus Norbi Eius autem tria siunt genera, id quod suo quoque loco tria gene ostensum est, intemperies, mala compositio,& solutiose, continuitatis. Igitur intemperies siue simplex siue composita si sicca fuerit contrariae qualitatis modis atque rebus pro ratione curada venit. Pro ratione dico,quod sim plex sicca, quae duobus gradibus, verbi gratia, a nam turae modo recesserit, duum medicamento contrariae qualitatis simplicis retundenda est; composita duarum rualitatum ex aduerso respondentiu praesidio refringena. tti Vt si cui decem quidem numeris a naturali constitutione calor auctus fuerit, septem vero siccitas, exolubribus causis aliquid quod decem numeris frigidi-ῖate, di septem humiditatς par sit, adhibendum erit.
615쪽
Sin cum affluxu materiae, videndum est, sanguisne sit quod affluit,an pittrita,flaua bilis, an atra: fluxeritne tenue,crassum,mordax, putridu, flatu letum,an tenax. Deniq; num redundantia tanta sit ut aut vasa distendat, ut . Virtute grauet Considerandu praetere num ad partem Fluxionis imbecilliorem aut copia sui,aut facultate membri man- diuersidantis, S exonerantis se, nec copia nec qualitatem mO- tas.
testam serentis vi,aut parte laborare prolectante atq; ad se trahente humor defluere cogatur. Ubi laeκ signotuindiciis elicueris humore exempli causa,bilem este,qualitate tenuem atque fluidam, reliquum est, ut membri recipientis, & mandantis naturam aestimes, Satne extra , . an intus positum. Si intus primum cuiu= substantiae sit disquire, laxae ne,ut pulmo:andolidae,ut membrana,os, corporis neruus: caua ut renes, vesica,an secus,ut neruus, cartila diues no : copios sanguinis, ut iecur: an exigui,ut intestina, ta .velicae: multorum vatrum, ut Iecur: an paucorum , ut vesica: aut nullorum, ut neruus. Dein,cuius actionis, largienissine aliis,ut cerebrum,cor,iecur,ventriculus: an accipientis, ut intestina pleniora uesica,car cutis: nobili sine, ut cor,iecur,cerebrum: an ignobilis,ut cutis .Postremo cuius situs,ut i summone fluitet,an imo residat, membrMenobili, aut ignobili adhaereati Quae omnia ut in membro Auxum excipiente ac . mandante, ita in qua uis laborante parte pervestiganda sunt, si curandi indicationes recte inuenire copias. Hi L cognitis, cum fluxio nulla si quae non aut per vasa,autaneatus atque 'vias quasdam, quae materIam fluentem acceptam alio r traiasmittant; fiat, sint ne eae amplae an angustae, rectae, . di in dan obliqua venae, an arteriae,ati nerui, vastae cauitates , an exigua foramina pervidendulfi. Etenim pro horum varietate medendi indicium variatur .. Ergo ubi mor
bum p stigare uis haec quinque capita potissimum animo uersanda sunt,quid agedum quantum,quo modo, tempore,& loco.Sed priusqui haec ordine exponamus, are endum sit,paucis ante ostendemus. Saepe qnim.
Venit,ut tum uel maxime agedum videatur,quum t runmtra graue pericul u agere no conceditur ae proinde ne ' Mi
gEdum quidem. An igitur agedum sit, natura forma ' a' naturalis aegriandicium iacit. Nam si natura λrmaq; iλ. .
616쪽
cultatibus instrumentisque suis integra & ill si fuerit.
si attrahere, retinere,conficere,expellere,assimilare, μteraque vite munia obire valeat,nulla in re de forma talicitus,ad medendum recta progreditor. At si natura lao borat,& fracta fuerit,non tamen deplorata, prima ratio - curaque naturae succurrendae esto,sine qua ne agere quidem omnino licet. Tantum enim agendum, quantum uiribus concessiim est. Ad huc modum an agendum sit, ubi assecutus fueris, proximum est,ut quid, quantum, quo modo, loco,& tempore agedum sit,inuestiges. Ad Iudicatio Ouam rem indicationes particulares quae indicia quae-nes parti dam sunt omnia recte exequendi, & veluti statuae merculares, curiales ad scopum omnia dirigendi,plurimum faciunt in Hae autem ex iis sere locis sumi consueuerunt, natura ''. morbi,temperamento, aegri viribus, consuetudine, ui---ἰ tae proposito, regione,anni tempore,aetate coeli constis tutione, atque loci laborantis natura. Quam rursus diducimus in temperaturam, sebstantiam, functionum
dignitatem,sensum, positum, situm,& figuram. De quibus ordine, breuiter tamen, disseremus.
i Μοrli naturam temperamentum quid .ui n
ι ' . E N Vis generatim quomodo C Norbi na randii indieapiones inueniendae sint ostentura quid β h dimus. Nuc particulares excutiemus,Drsi iudicet. i. ab ea, quae a morbi natura sumitur. Haec. Mai enim quid agendum sit in curatione indicat. Quippe cum morbus sit ex eorum numero,que preter naturam sunt,se pellendum esse ostendit. Nihil uero pellitur nisi per contraria igitur morbus qui calidus est, frigidis medicamentis: frigidus contra calidis sepellandum esse indicat. Idem sene de altera oppositione inteluendul exit. Pari ratione,si ex humorum redundantia Patimis narus est morbus,vacuatione se demoliendum este osto
oratrario da. knex eorundem desectu excitatus est, resectionem noscen esse opus indicat. In summa mo*bus perpetuo contra. riis se esse oppugnandum ansinuat. Non tamen setis est
617쪽
id stire, contraria contrariis pelli, ni si etiam ad ciuem modum, quantitatemque ea adhibenda sint, perpulchrὰ
nouerimus. Nihil enim iuuat morbis calidis frigida ad- mouiste,nisi conuenienti aptoque pro re nata, modo id faciamus. Eteniussi infra modum ea adhibeamus, per culum est, ne remaneant morbi reliquiae quaedam: sin ultra, ne nouum morbi genus priori cotrarium impo tune inducamus. Nam qui morbum calidum nimium refrigerat, quod sanam symmeti iam ,& commoderationem excedit, morbum frigidum gignit. Quod ne Curp.ra sat,corporis, quod morbo laborat, naturam probe cal laboratistere vel in primis oportet: ut cognito quantum a vera γι--μcσsymmetria morbus declinarit, medicamento,quod re .gnoscisis. frigerando erit, modum constituas. Sed fieri nequit, ut recessus declinationem inueniamus, ignorato ad quem usque modum,quum sanum esset, corpus calidum,stigidum,humidum, vel siccum suerat, quantumque iam iam orbo constitutu,ab eodem in se sano uariauerit.Quo cognito,eX pedita est curatio. Nam si morbus a naturali corporis habitu longe abscessit, validis intensisque contrariis indiget: quod non ita multum, imbecillis remiΩsoribusque. Quippe eatenus redeat ad naturam eorum quodque necesse est quatenus a natura recessit: ac veluti quadam via retro seratur,quq in diuersum agat ei quet
facta est in ipso transimulationi. Multum autem recei sita corporis partisque eiusdem symmetria morbus frigidus in corpore parteque calidis: contra, calidus in frietidis: minus, calidus morbus in corpore ac partibus calse dis,aut frigidus in frigidis. v cu i , igitur calidiores natura partes ex frigore laborant, hae & liberalius, & diutius calefieri postulant: sicuti etiam quae frigidiores natura sunt,si ex calore laborent, refrigerari: & sicciores, si ex humiditate male habeant,siccari. Ad eundem modum, & humectari, quae humidiora naturaliter sunt, ubi ex siccitare laborant, tum uberius, tum diutius p stulant. Contra vero pars,quae calidior natura est, s c Iido morbo aegrotat, exigua breuisque temporis refrigeratione eget: sicuti quae frigidior est, cale sectione.
Ad quem modum in humidis quoque,& siccis se habet. ι Siquidem
618쪽
Siquidem breuis est in elusinodi in id, quod praeter timcturam est,ia plus: & rursus in id, quod secundum naturam,reditus. Ut rectissime dixerit Hippocrates: In morbis minus periclitantur quicunaue cognato naturae suae morbo laborant. Ergo si morbus intemperies fuerit calida, & sicca, nuda seu sine materiae affluxu,frigidis, &humidis pro ratione obsistendum. Sin cum affluxu, &alla quidem ex redundantia, vacuatione leuandum. Naquicunque morbi, ut Hippocrates dixit, ex redundantia fiunt, eos vacuatio sanat. Si vero incompositione vitium sit,idque ex obstructione, extergentibus, &obstructionem demolientibus medicamentis curandum . Sin ex asperitate, lenientibus: si ex magnitudine , minuentibus morbo obviandum. Si autem in solutione continuitatis,& ea quidem ex disiectione sit, unione &consolidatione subueniendum. Quam si quid, vi aD fluxus, vel humor aliquis redundans impediuerit,quod affluxum est, vacuandum, hu mor autem iis quae siccandi potestatem habent , absumendus. Athactenus quomodo priores duae indicationes,quq a morbo&temperamento petuntur sint tractandae, exposuimus.
a lx ba mari . . . noti riurius C 3 εὶ i ni io: DII REs etiam paulo ante inter ea quae indicant commemorauimus . Siquidem haru non solum quid , quantum, quomodo a agendum, sed etiam an omnino sit agen- Ii dum monstrant. Quapropter prima omnium est quae a viribus sumitur indicatio, non ita tamen prima, ut quae curationem doceat, cum ex numero curatricium indicationum non sit, verum vitalium. Nam neque ut valeamus, nec ut a morbis liberemur,ab ea quicquam primum sumimus, sed ut vivamus. Maxima igitur dignitas ipsarum est virium,quando vivere ipsum nobis ex harum custodia constat. At vita ipsa nihil esse prius in corpore potest, propterea quod nec fa nos esse citra vitam licet. Virtus ergo omnium prima custodienda
619쪽
eustodienda est hominibus, quando harer morbo ceu aduersatrix sit opposita. Vires autem num omnino agendum sit indicare, unico argumento monstrasse satis sit. In sebribus nanque continentibus primum omnium sanguinem esse mittendum in conlata est apud omnes,& quidem usque ad animi desectionem. Verum an ita omnino in iis sebribus sit agendum, vires maxime indicant . Validae nanque si iuerint, audacter aget quod morbus indicat medicus . Sin imbecilles, nequaquam. Quantum praeterea sit agendum,aegri vires indicabunt, siue rerum mole,sue gradu agas. Nam virtus quantum mole exhibendum sit monstrat, an uncia, an drachma vel cibi, vel medicamenti. Saepe enim copiosi cibo, multisque medicamentis opus sciret, nisi virium infirmitas reclamaret, nisi moli, quantitatique demere princepissent. Hinc non temere in aphorismis monet Hippocrates, diligenter considerandum esse, quibus semes aut bis cibus sit orirendus,& plura ne an pauciora particulatim sint exhibenda. Idem quoq; in vacuationibus quantum vires ferre possint, perpetuo esse expendendum hortatur. Qua de cause pro virtuti viriumque ratione moderandus tum cibus, tum medicamentum est. Verbi gratia, si duobus gradibus calefaciendum sit, ne virtus laborantis corporis ex tanta calefactione exoluatur,seruato quidem contrarii gradu, medicamenti moles minuenda est. Item si bilis librae duae Scammonij scrupulo uno educendae essent, viribus aegri id non serentibus, bilis uncias tantum sex, totidem scammonii
granis recte eduxeris.Satius enim est repetita vacuatione,ac minutatim agendo virtutem conseruare, quam semel,&consertim eandem prosternere. iri. v res in Heam M. Mendum
VM maxima a consuetudine petatur i dicatio , non erit ulla ratione a medico praetereunda. Quippe haec victus medicamentorumque inuentionem , & in morbis, & in conualescentibus indicat. Gaudent
620쪽
Natura Gaudent enim naturae consuetis semper, ut & Hippoto uetis crates euidenti si imis argumentis in libro de acutorum gaudent, victu adstruxit & in omnibus, qui sese dum naturam apb. I habent manifestὰ apparet. Ut commodissime a veteria et seque- bus dictum sit, consuetudinem acquisititiam esse natutibus. ram . Victus autem rationem ostendere consuetudine, Consuetu unus Hippocrates satis monstrat, qui ea quae ex longo do vim tempore consueta sunt, etsi deteriora sunt, insuetis mi rationem nus molestare scriptum reliquit. Consuetudo igitur ostendit'. quum aegrotant homines semper similia indicat. Siqui- a. apbo. dem consuetudo, tametsi praua est , tamen non est nisi o. per summam ianitatem, & quum a negotiis maxime vaCosuetu- cat,ut fusius lib. F.de tuenda sani. cap. 8. Galenus docet, do quan- mutanda. Non parum etiam ad remediorum inuentio- domuian nem, veluti quoque ad ianitatem tuenda consuetudocia. conducit. Nemo enim est adeo stupidus,ut magnopere ex frigidς potione laesus, hanc in diutinum duxisse usum velit: propterea quod lae sus interim atque aegrotans, omnino ab ea desistet. Quod si vero quis frigida potioni insueuerit,nec aliud, quo minus bibatur,obstiterit, audacter illam sebricitantibus medicus exhibebit . Ergo sicut alia non pauca quidam medici praeter communes notiones,ita illud quoque effuderunt,quod nulla nec selubris inueniendi victus,nec aegro cum curatio nis ex consiletudine sumatur occasio. Videtur enim
non sicut alia quaedam exiguam Ieuemque, sed planὸ
maximam,ac maxime principalem potestatem habere, Consuetu ut quae singulorum corporum naturam ostendat. Est risuqu- enim ipse cometudo,altera, ut dicitur,natura. Praeterea Iorsi cor- non parum momenti etiam in assumendis medicamem porsi na- tis consuetudo obtinet. Si enim aeger medicamentis aseruram sue uerit,quiduis citra nausea facile admittit. Sin minus, ostendit. mille artibus agendum,mille sucis commendandum medicamentum est, ne alioqui aeger medicum aut oderit
aut sugiat. Sed de consuetudine de qua antea quoque diximus, sitis.