Francisci Rossi iurisconsulti florentini Monumenta posthuma latina et italica

31쪽

HVI FR AEF Artois tinent habent quoddam commune vinculum . quasi cognatione quadam inter se continentur se cuius veritatis ignorantia plerumque bonarum artium cultores a Iuris prudentia abhorrent. dc Iurisi

periti humaniores literas despiciunt . idcirco Fran-ιyctis Ros longe diversa sentiens utroque ex agro uberrimam segetem sibi colligendam arbitratus est. Nunquam grecae , nunquam latinae linguae . humanarumque literarum studium deseruir . Philos phiam . Romanas Antiquitates percolere, ac praetorea Rem Diplomaticam . Medii AEvi , de Patriae Historiam , nec non universam Eruditioncm PKilologiam attingere . atque amplecti ortimum duxit Nec parvum Rossis Metaphisicae, Hutoriae . Artis Criticae , dc Rei Diplomaticae scientia auxilium praestitit in forensibus Disputationibus non raro etenim ei contigit quasdam Causas in Foro Iγertractate . ubi doctrina ab istis sontibus , non ex Pragmaticorum scriptis tantummodo promanam, clarum lamen ad suorum Clientum utilitatem injPertim est is

Gle tissimam, ax cultissimam Biblisthecam col-Ieyrae , quam semper in deliciis habuit, de cuminonium liecinxiis istis . ac philosophicis studiis

mirifice deditum sibi efformaverit , hinc ubi animus ex Forensi strepitu reficiebatur . auresque convicio defessae conquiescebant , nihil suavius invenit , quam in recolendis iisdem studiis tempus. ociumque impendere. Tam apte horas tempori, divideiat, ut quanquam maxima, dc graviora ali

ua negocia curaret, modica , dc sua non desereret . Singulis poene totus adductus , ut erat universis , dc cum omnia diligenter expleret upidulo incubuisse videbatur.

32쪽

praeterea cum doctis limis suae aetatis Viris verseri , eoru iique amorem , ac benevolentiam sbi comparare non praetermisit ; saepissime vigente i ventute Saluinium, Mepbim Averanium, Bottarium, capessum , aliosque celeberrimos alloquebatur , dc in maturiori aetate arctissimam cum Antonio Cocchio amicitiam contraxit , in cuius eruditam domum Philosophorum , ac Literatorum delectus numerus quotidie conveniebat . Tales enim eruditae consabulationes , quibus Lectissimi Viri per non indoctum ocium utuntur , alant acuuntque ingenia , ae non exiguam delectationem , nec levem ais runt utilitatem .

Ex tot tantisque sentibus limpidissimis ex quibus sapientiam hauriri posse Franciscus Ros aut

mavit , tanta lux persul xit , ut merito sapientissimus communiter haberetur , tantaque erat in eius ore gravitas , S eloquentia , tantum ingenii acumen persulgebat , Iam P mPta in eius sermone opportuna , & non intem Iaestiva eruditionis subsidia attico sale commixta digninebantur , ac tanta denique in eo morum suavitas , di humanitas r

Pericbatur , ut quicunque optimum deliciosumque si latium existimaret in eius colloquio , di coiλ-bulatione detineri . Non equidem de Forensibus controversiis . vel de praeclaris in Causis agendis facinoribus, vel devictoriis in Curiali certamine relatis sermo versabatur , quae sere est Causidicorum parum auscultantibus grata consuetudo ἰ Roso nempe animi vires suppetebant , nec deerat materies, ut de seriis rebus eloquenter atque erudite , & de iucundis lepide , ac sestive perloqueretur exemplo celeberrimi Iurisconsulti Caietani Forti , qui in Dialogo Philippi Bonamicii de Claris Pontificiarum Epipola

33쪽

rum ScriptorIbus sic loquitur se Nusquam enim liis bentius sum , quani ubi huiusmodi amoenioresis disputationes incidunt , atque agitantur neque ferre possum quorundam Patronorum insulsitatem, is qui quocunque in loco- dc quoscuinque inter si homines habent semper in ore Caugas , D.licia ,

Octo integra lustra in Forensi Exercitio Fra ι-ςstri Rusi laudabiliter expleverat ; summa enim

modestia, qua erat praeditus , ac certa quaedam

philosophica animi tranquillitas qaancunque dignitarum, atque holora at cupidinem in eo Conterebant, atque extinguebant, cum annum sexago limam

attingens placati PETRO LEOpOLDO Magno Daci Domino Nostro Clementissmo, ac Sapientissim.3 ex suo proPrio motu eundem ad munus Iudicis in Caria Commercii, de Artium adsciicere. In hoc novo curriculo Regio suifragio sustultus, atque ita nonnullorum invidia liberatus , maiori etiam cum plausu,

apud optimum quenque laudem persect issimi Iurisconsulit adeptus es . In eo iustitia, humanitas, &patientia, nec non ingenii perspicacia, oc d. inrina. ac corta quaedam iucunditas apparebat, unde saepisesime ad gravissina as controversias decidendas e catus fuit praeter Oilicii sui munera. Quo factum est ut spatio annorum octo ad exitum vitae suae quibus Curiae Artium, oc Commercii Iudex sedit doctissinias ediderit decisiones magnam in partem typis evul gatas , & quae simul collectae quatuor non parva volumina componunt, quae propter styli elegantiam ac summain Iurisprudentiae doctrinam maximo in praetio ab Iurisperitis habentur.

Tandem annum agens sexagesinum octavum morte ereptus est cum amicorum, atque lionestora in viroru n lacrymis quarto Kalend. Octobris anni

34쪽

ni MDCCLXXVII. In eius Bibliotheea post eius

mortem Codex quidam manu exaratus, & fere in totum authographus repertus est, diversa opuscula philosophica, atque erudita, partim Latine, partim Italice, partim Poetice, partim soluto sermone conscripta privato studio in feriis praecipue autumnalibus, & in Carcheriano iando, quem in Valle Pesae Fluminis proprio aere sibi comparaverat, quin rum nimis modeste de se cogitans, nec amicis, ii ec sanguine contumuis copiam nunquam secerat. In eius Elogio typis edito anno MDCCLXXVIII. haec opuscula enarrantur eorunque aliquod specimen indicatur r inde amicorum, ac praeclarissimo- .rum virorum cupido, & Π stulatio ut ipsa opuscula in lucem proserrentur. Codicem proprio aere inlicitatione acquisitum post longam perplexitatem doctissimorum hominum suffragiis innixus, qui eundem diligenter, & cum critico examine pervolvo'runt, tandem in sententiam veni ut i pis ederem, dc publicarem . Grati, ac benemerentis animi ratio erga memoriam Praeceptoris humanissimi, & arctissimo sati-guinis vinculo coniuncti me tritissimum in hoc

consilium adduxit, sed non parum cohortatus sum alia consideratione, quod in illis opusculis non te' viter, nec ineleganter de Forensi Iurisprudentiadi iteritur, nec non de illo Iurisperitorum caetu qui in classe Proeuratorum descributitur e Amaoris probitas, & doctrina in Iurisprudentia, aeque ac eiusdem literarii. atque eruditi labores, nec non ra tiones opportune allatae in tractanda Forensium Causa mirifice inserviunt ad prostigandas, & contui den ias invidorum, & maledicorum calumnias, &contumelias, quibus malignitate tantum permoti famam Causidicorum conterere, ac pellandare conantur. Maxi-

35쪽

Maximam denique selamen impertita est, viresque animi mirum in modum adauxit Sapientissimi Pετ i LEopoLDι Magni Ducis Domini Nostri Munificentia , Clementia, qui benigne annuit, ut sub eius Regiis axis pictis haec opuscula ederentur. Et sicuti ad tutelam etiam Forensum diriguntur eiusdem providissimae Leges, quae Forum, Forensesque viros respiciunt; ita ac haec dicari sibi permittens

Forensiam honori conssilere non dedignatus est, quorum coetus cum in Civili secietate non abolendus, neque extirpandus sed imo sit protegendus, uti quam maximam assererita Reipublicae utilitatem, neeesse est, at in honore habeatur, ex monito Ciceron. Tu LIib. pr. is honos alit Artes, Omnesque ineenduntur ., ad studia gloria, iacentque ea semper quae apudis omnes improbantur M

36쪽

DE IURIS PRUDENTIA

DIALOGI DUO

38쪽

DE IURISPRUDENTIA FORENSI

DIALOGUI PRIMUS. θει. NTER Pulcherrimas Etruriae Val- l l r , ea praesertim iucundissimum

oer σω falubri coelo , uberi gleba , purissimis fontibus, partim

campestris, partim vero collibus aci orientem , vel ad meridiem molliter deflexis situs est. In medio agri ubi paullum locus intumescit Irebarrus I. C. , ut animi vires recrearet, se ad rusticandum contulerat; annua namque au tumnalis a studiis literariis vacatio recurrebat. Finitimos ibi quoque agros , ruri tune degens S binus possidebat, uoctus satis , dc eruditus iuvenis, qui adhuc Iuris prudentiae gymn.isii frequentabat c lebatque haec studia summa animi alacritate di cu nigitur Sobinus ad Trebatii villam se transferre iii animo haberet , Trebatius ci obviam prodivit, &falatatione inter ipsos vicissim comiter facta, pari ronsilio lenta ambulatione utendum eise statuerunt:

39쪽

Taga. Liberale , & munificum esse oscium puto. , opem ferre supplicibus , amicorum causas defendere , civium tandem vitam , honorem , sortunasque tueri ; haec omnia humani ingenii mansuetique animi indicia sunt . Hi prosecto ab antis quissimis usque temporibus Iustitia Sacerdotes numcupantur , qui veram non fictam Philosophiam assectare dicuntur ; quorum voluntaria Pram in Oraculum est totius Civitatis ; quoniam ad eos extra neccssitatem Iurisdietionis homines certatim veniunt; quorum ianua, & vestibulum maximo quotidie Patriciorum splendore , & populi consuetudine is quentatur . Talem quidem velim esse sapientem . qui non secretis vel inutilibus disputationibus, sed rerum experimentis , & factis se vere civilem virum in republica exhibeat. SAn. Revera sorenses I. C. in minima, de to nuissima scientia versantur e Dignitas enim in tam tenui scicntia , quae potcst este 3 res enim sunt paucae prope in singulis literis , ' interpunctionibus cccupatae , talibusque ineptiis sucata sunt omnia. Hinc Pragmaticorum libri in omnium manibus iactati, & excussi trianissimi prudentiae, fraudis autem,& stultitiae plenissimi . Sublimem Iuris prudentiam,& quae caput inter nubila tollit , non tantum maxime facio, Vcrum ego quoque profiteor. Nunquam autem Perseri e , nec pati potero fbrensem abiectam Iurisprudentiam , eorunque Scriptores ; in quorum scholis me rudem elle profiteor ; nihil enim habui unde discerem . TREB. In parvis navigiis te rudem esse profiteris , quinqucremes autem , vel alias maiores naves te gubcrnare praesumis 3 Sed dic quaeso, quam esse putas sublimem, quam vero abiectam Iurispru- dentiam t

40쪽

6 DE IURIsPRUDEMT. FORENSISAR. Sublimem puto Romani Iuris sapientiam , quae in reposito Pandectarum Thesauro adservatur ', ad quam illustrandam , homines omnium fere Nationum ingenio excellentes certatim se contulerunt, quorum choros ducit magni syderis instar Luctibus Cularius : Abiectam vero eam esse puto Iurisprudentiam , quae in Foro versatur, di in verbis Accursii Bartolique haeret , quos veluti Parentes F

Tenses amant , tamquam Deos venerantur.

TREB. Quid istuc bahine i Cur unam Iurisprii dentiae partem ab altera divellis, & unum corpus in duas partes dirimere studiose cogitas Quo consilio discimus Ius civile ξ ea tantum spe pluris mi , ut vel ad res iudicandas , vel ad causas agendas in Foro instrueli , & parati prodire possimus ;non eo certe consilio , ut in grammatica , & historica Pandectarum cognitione tantummodo oblectemur. Porro si totam Budaei scientiam penitus haurire , & abdita Philologiae penetralia adire tibi sorte contigerit ..m incle in foro te expecto. Id namque perinde est ac si Monachi nostroruin tonDPOrain candidatos suos idco doceant in supplicationibus solemnibus saltare , quod Salii Romani id

Olim sacere consueverint . SAB. Omnis ars apprime a praeceptis proficiscitar, quae theoretica , seu Prςceptiva pars dicitur blaec autem praecepta ad usum nostrum opportuna derivatione convertere ad practicam exercitationem Pertinet ; quae res alteram osticit Iurisprudentiae partem . Fateor itaque unam ab altera divelli non posse . At vero quemadmodum nulla ars sine praeceptis regi, & gubernari potest , se Forensis Larise prudentia, longo intervallo a Romanis Legibus d Giita , ita aegre feretula cit ; ut Forenses ipsi, si 1 Perent , crcdo equidem non ita sibimetipsis indat