장음표시 사용
51쪽
dum . Decet igitur geometriam primum, in metaphisicam aliquantulum degustare ; Phiscam quo
que . & naturalis historiae tabulas leviter attingere. uus curriculo emenso ad mores hominum cogit scendos .etotis viribus se se conferat. Romana his storia a Regibus usque ad Iustiniani tempora omnino erit Iurisconsulto cognita ; huic necesse est his storiam medii AEvi coniungere , unamque cum alia copulare. Romana enim ad Pandectarum , & Codi eis scientium plurimum confert ; Altera vero Staturorum, Legumque municipalium interpraedationi tu .cem, di splendorem affert. Haec suiu quae ad rerum
humanarum, divinarumque notitiam eximie consequendam , t uapte dulcedine animum nostrum volentem ducunt , nolentem trahunt . Ut vero propius
ad iusti atque iniusti scientiam accedere liceat ad ius naturale , seu ad universalem Iurisprudentiam animum convertere Oportet: quoniam sola haec, & tutissima via est , quae ad Iurisprudentiae particularis penetralia exploranda perducit . Ex Iuris prudentie enim univerialis praecemis, Ethica, Politica, & Iu- Tis prudentia civilis promanant. Tali prςditus nobili
Institutione magnanimus Iuvenis totus Iurisprudentiae se tradat , eique omnes mentis ingeniique vires conserat, ut fiammum huius scientiae apicem attingere possit. Tanta est enim soli ritudinis, & constantiae virtus, ut nihil eis ab arte, nihil a fortuna negari posse videamus. Nec nimium exoptanda est .ncyclopediae laus , nulli etenim summum scientiae gradum in plurimis facultatibus attingere datum est.
Quod si quis dixerit M. Catonem Portiae milliae Primum , triplici scientia persectissime praeditum
fit se, aliter sentiat om,rtet , si eum cum sui temporis, vel paulo inferioris hominibus conferat. Fuit
enim M. Cato in Legibus Gallo Aquilio longe in- , C serior,
52쪽
ferior, in orando M. Tullio Iongo proximus' inter Wallo, & in re militari C. lari minime comparandus. Nihilo tamen minus elegantiores Eterae non 'sulit penitus reiciendae . Veram arbitror homines unam tantum profiteri scientiam Polle, in qua revera excellere contendant , cceteras autem scientias
minus persecie . & ad pinsidiain tantummodo,, α decus primi studii comi arare de re , ita tamen ut nihil prςcipuae scientiae assiduitatis , S ingenii detrahatur . Omnium si fieri potest studioruni notitiam Iurisconsultos habere decet, Iurisprudentiam tantuni profiteri recte debenti . Cum iuvenis ad Inlutatiae, num, Sc Pandectarum libros animum appulerit οῦ ni hil ei in hac re inutile est. opinor , Tota enim iuris scientia penetranda perspiciei ique , niti Iurisconsultorum plebe es le velit . Sane Legis ratia quae anima iuris est investigari necesse est , hinc
exl edit origines , et causas Legum, hinc sectas Iarisconsultorum scire, hinc ex fontibus Iuris natura lis , et gentium, et ex doctrina Grςcorum, et Romanoram sundamenta Legum ded*cere . Iurispra dentia cnim Romana , quae apud nos Iuris scripti vim consequitur, tota ex his fontibus manavit. Hςc vero Iuris prudentiae penetralia ad rationis , et veritatis censuram iuxta mella o Perpensa, ad ustim practicum, ad mores , constitutiones . et statuta locorum , et ad Tribunalium Placita convertenda sunt, et Theorica cum Praxi coniunctissime est copulanda ; non etenim Iuris prudentia Pr ipuam laudem in contemplatione , sed in actione consequitur. Qui vero has scientiae partes , aut seiungunt , aut
non bene coniungunt Plurimum a vero aberrant.
Qua de re Iurisconsulti prqstantissimi , qui in tradenda disciplina ne Papiniano quidem inferiores videntur, dum Praxim risu excipiant, et aliquanda
53쪽
maledictis insectantur , multum sibi desunt , vel se scite dissimulant Ius in quo homines vers ntur non ex solis tantummodo puris Iuris Romani principiis coaluisse, sed ex plurimis partibus esse compactum.
quas partes singulas contemnere , vel ignorare. idem est , ac si integram Iuris prudentiam compeditam non habere optimum est. duxerimus. Istiusmodi nudi Romanae historiae, et eruditioni. amatores, qRiumbratilem, et sterilem tantum, et abstractam lures praestentiain proiiteri se iaciant , admodum similes ei e arbitri r habentibus recte signatus nummos, qui
tamcn in regione in qua vexsantur usu exciderunt .
Igitur ad regulas Barruli, Rildi, Castrensis , Cuma-Di , aliorumque quas theoricas vocant , et quae in Foro adhibentur , mentis vires convertantur . Itidem Patriae Leges diligenter investigentur , una
cum coeteris Legibus frequenti populorum usu receptis , a quibus contractus quam plurimi inter nos frequentillimi , Romanis tamen i cnitus incogniti,
vim , et auctoritatem sumunt . Frustra namque nostri staculi Census, Cambia , rus maritimum , in Romanis Legibus invenire desideras . Hinc Tribunalium placita , et Prudentum resi sa in consilium adduci debent, assiduo , et nunquam. i itermisso labore, itaui Ius consuetudinarium Imlicum summa propemodum samiliaritate amplectamur . Μo do tamen in hoc studio ad Legum Romanarum praecepta , et dogmata sei NT. Oculorum aciem convertamus , rectam qile rationem l erpetuo tanquam ducein
sequamur. Vera igitur Iuris prudentia, absque Legum sicientiarumque solida doctrina , et opportuna usus , et praxeos Pro diversis gentium moribus applicatione minime consistere , aut persecta este potest. Quint arduum studium, si valeant humeri , et non ferre recusetit , cum Socraticis virtutibus pru-C a den
54쪽
dentilet , Pudoris , et arguti silentii perpetuo est e niungendum . Hanc igitur studiorum rationem , morumque consuetudinein forenses Iurisconsultos assequi oportet: Et ita plurimos videmus in Foro versari , huiusmodi laudibus decoratos honestissimos Vibros, et Reipublicae utilissimos, etiamsi frustra vulga-xes , et imperiti homines multa contra cos blaterantes rumpantur invidia. SAB. Μehercle per grata mihi oratio tua ; quq enim fieri non posse arbitrabar , plane in Foro obtineri posse conspicio ; cum mihi nunc exploratumst , ingenium, mores , et studiorum ratio Forensum Iurisconsultorum, qui eorum officii partes cum
laude tuentur , et egregie suo munere perfunguntur. Quod cum ille dixisset, disputationi fine imposito in villam Trebatii perrexerunt.
55쪽
SAEINυs TREBATI UsCUM iTERUM condicta die Sabinus ad Trebatium ventilet, ambo in stilitarium locum, sub tegmine patulae qucrcus, vitandi aestus causa secesscrunt. Statim vero, mutaua comitate alteram de Iuris prudentia familiarem disputationem suscipere statuurunt. Haec enim est vetus, εοῦ Socratica ratio contra alterius opinionem disserere, ut facillime quod veritati magis consolatim sit exquiri, & investigari possit. Falsum namque freque ter animis nostris fucum facit, & veritatis speciem sibi affligit, quod nisi unus alteri contradicati erraro aetegitur, nec vcritas in lucem Prose tur . Sabinus igitur acerrimi ingenii sui vires vix morari lutiens, ita sermonem instituit SAB. Cum saepe alias . tum vel maxime nunc cogito, multum a natura tibi esse tributum, plurimum etiam a studiis liberalibus : Sed nescio quo fato ita animam ad humilem, de pene postremum itς genus abieceris, ut inter Causidicos, qui Princuratores nuncupatitur tuum nomen referre incaute forsan elegeris.
TREB. Num ob id sorte cul Nndus p an mala ars Causidicorum p Ita certe visam scio nonnullis Pruseritin potentioribus, sed cum rectae rationi ,
56쪽
22 DE PROCURATORI suste honestet non satis congruere haec maledicta compererim , nullam eis fidem penitus adhiberi puto. SAB. Adeo te infirmo animo esse non sulpicor, quod sciens prudens Causidicinae artem non circumspicias. Quam enim pace tua dicam in soliditatem reperis in perpetua, di inepta illa fodimularum , & clausularum coacervatione, & in tanto cavillationum ambitu, dc perplexitate Θ Quae pria bitas in plurimis hisce artis , hominibus , qui salsas causas ad discordiam fingant, ut alienum aes corrodere possint pTREs. Festivli quidem magno conatu tenuissimas nugas effundis . Et primum puto facile suaderi poste , plurimos esse in omnibus artibus, ocstudiis frugi, de integros viros, plurimos autum
esse malos. Nec propterea, cum nusquam mane egrediar, neque vespere Domum revertar, in tantia hominum frequentia versatus, quin bonos, di malos conspiciam, neque tamen omnes Promi
scue esse malos arbitror . Quosdam enim collaudo secundum facta. & virtutes, quosdam secundum vitia, oc malefacta , mecum ipse tacite reprehen do . Nunquid omnes homines mali λ Nunquid
omnes qui Procuratorum munus exercent, culpan
di sinu Eadem ratione alii quoque qui in Plu rimis liberalibus artibus versantur Omnes tanquam Perditi sibilo, & vituperatione prosequendi Z Astaniles ineptiae sunt istae; Nam in omni hominum Caeta , di collegio malis admixti sunt optimi ; et ii
tantummodo optimi forte sunt, qui in otio , Adesidi diem totum nihil agendo terunt 8 Sed quia omnis ratio postulat nos Ordine dicere; Sciscitari libet . an artem Caiisidicorum, an ipsos Causidicos condemnare praesumas p
57쪽
SAR Me ne rogas λ Artem , oc artisces parvinciendos esse arbitrLr . Ita Dii me ametat. I aEB. Ad artem igitur animum advertamus. Antiquissimus omnium gentium mos fuit, quoties in Ius vocabantur , alios sibi homines ad sui tutelam adsciscere : Ut qua ipsi verborum eloquentia, animi dexteritate, mentis acie carebant, harum rerum, praesidio ab aliis mutuato , vitam . decus, ac substantias suas quam facillime tuerentur. Nec hercle lorica, aut gladius firmius munimentum in acie, quam in civitate inter homines comuni vinculo sociatos, Reo & periclitanti, eloquentiae praesidium simul, & telum, quo pro- Pugnare Pariter , & incessere, vel in iudicio , vel in Senatu, vel apud Principem γ ssit. Sple didissimi homines ingentium opum, dc potentiae
viribus subnixi in summa rerum omnium abundan tia collocati , intuentes tamen eloquentia nihil posse, ad iuvenes, etiam , & pauperes eloquentes confugerunt, ut sua, vel amicorum discrimina com mei larent. Consule antiquiores maiorum gentium histcrias, di Oratores perpetua potentia , atque Pitestate munitos, opem alienis, salutem perici se tantibus , invidis vero, de inimicis metum, de te rorem intulisse reperies. Apud nos institurum pro diit a Romulo patrocinium , ex quo veluti son te patrocinii Foretas rivuli promanarunt. Patri ciis tantum datum erat Clientes tueri, ει in Iudiciis defendere. Ars igitur nobilissima est, quae a Patriciorum fide, & auctoritate ad nos profluit oc quae a nemine antiquitus , nonnisi a Patricio
SAB. Attamen tunc lingua in qu stu non erat:
dedecus semper fuit apud Omnes gentes iras , dc Verba alteri locare. Vilissimum est quod pretio
58쪽
24 DE PROcυR A RI Ru sTREB. Ilaec vero gratuiti patrocinii elargitio , non ita amplificanda est , ut quaedam munera Clientes patronis , Vel natalicia , vel strenas , vel xenia non misi ite putemus . Quin etiam alimenta ipsa a Clientibus Patrono egeno prestabantur . Quis enim
virtutem amplectitur praemia si tollas p Quod si ad
mores nostros animum convertainus indignum plane
esset, dum quam plures in deliciis , et divitiarum abundantia torpescunt , studiosis Viris imponere, quod gratis pro alieno otio , et tranquillitate labo-Tes immanes perferrent; noctes insomnes durarent;
anxia animi meditatione in perscrutandis difficillimis quaestionibus agitarentur ; et pro divitibus ab gestant, et sudent. Indecens sane est , et iniquum talia animo concipere ; non vero illicitum , aut inhonestum Doctores prςmium , ct beneficium laboris a Clientibus accipere . Prςcipue vero ubi honorariis certus est modus a Legibus constitutus, et ubi non acerbe prςmium deposcitur, sed ab ultro dantibus verecunde accipitur , et ab imprudenter negantibus non extorquetur . Probi enim , et boni
Viri officium est pudorem suum non abiicere in iudiei alibus exactionibus , et beneficium potius in
mercedis locum substituere. Ius quoque veteris Legis Cincia abrogata , etiam nunc servamus in patrociniis pupillorum, viduarum, et miserabilium personarum, quibus res angusta domi est . Dignitatem nostram sarctam, tectamque servamus, quoties sponte rogamur, ut bona, familias, ct decus hominum Patrocinio nostro tueamur , oblatis nobis, et Pr Positis ultro muneribus , et premiis . Etenim non alios importunis precibus excitamus , sed ab aliis quotidie enixis verbis rogamur, ut fidem , et Iutclam rebus , et Persi nais eorum in Iudicio egregie
59쪽
DIALOGUs SECUN nos IssAn. Ut vero animi mei sensus aperiam, si in Cerialibus haec omnia sunt toleranda , in Advocatis Drtasse patienter ferenda sunt ; ipsor um enim munus iste laudabile , et decorum est . Procuratoris eamen officium utpote vilissimum , et mercenarium, nulla excusatione tegi, vel adumbrari potest. TREB. Causarum Patroni in Curiis illustribus ab Advoeatis minime distant. Omnes enim dum ad
Tribunal ad dicendum, causamque Crandam vocantur, Advocati dicuntur. Possunt enim hac generali appellatione, et Procuratores contineri, et e contra Procuratorum nomine Advocati ; quia utrique pro Causae patrocinio in Iudicium advocantur, utrique .urant, et Procurationem gerunt Clientis , et quaedam sunt omnino utrisque communia . Nuncupa tur in rescriptis Caesarum saepe Advocati , et Causidici , et Causarum Patroni . Et promiscue usurpatum ibidem legitur Causidicinam profiteri, et Advocatione fungi. Utrumque munus obeunt, et Obire possunt causarum Patroni , et in multis Cumis promiscuum , et indistinctum est horum officium. Florentiae dum Republica florebat Omnes Legum Doctores de lare responciebant , causas orabant , et Procuratoris, et Advocati munus exercebant: Amri vocati enim nomen non nisi sub Principatu reperies. Quis vero nescit in primariis Italiae Curii, Procuratores graves viros , et doctos esse, quorum imui ius, non vere procuratorum , seu cognitorum, sed vere OratGrum, et Patronorum est. Nec te ita error abripiat, ut crediis Procuratores ad negocia , vel etiam ad lites, qui veluti administri , et apparitores , seu executores AdVocat arum , et vicem personae , et domicilii absente Cliente substinent eosdem este ac causarum patronos, qui sua auctoris
60쪽
dis ba νROCURATORIS Us ntegunt, iura alle ni se ingenium exercent, et sim mentis acie causas naoclerantur qui taliquam navicularii gubernandi peritissimi, navim in mediis starictibus dirigurir , ventorum , et tempestatis vim c hibent , quique onans periculo defuncti portum attingere valent. Ibitis dominium, et iudicium ipsum Procuratoc tantvin minio suscipit , er in eo omnes insinuationes, omniaque acta loco domini exequiatur;
ipsi in se perorandae Caula onus substinent, et quoties id Causa desiderat, Advocatum, nullo cogente iure, sponte sib; adiungi curant. SAn.. Nihilominus a plurimis fide dignis hominibus Q pias audivi , Florentiς Procuratoribus nesas esse iura allegare, cum Lege cautum sit ne audeant nisi purulis factum Iudicibus exponere . . 'Ti Eu. Lege cautum est ne Procuratores rura ipmducant . Contra vero Legum Doctoribus privilegium datum est iuris sentetitias exponere , de iurere si ondere, & iudicare. Necesse igitur est ne enormis inducatur antinomia ita rem at concordiam redigere. Nimirum quod Lex Ioquatur simpliciter de Procurareribus , qui in Iuris studio nullateivas versati, doctorarus lauream non sunt cotis equii ; sed tantum de Cognitoribus , di Intervenientibus , quorum plurimos esse constat in Curia , quibus legitime datum non est Iuris nodos , & Legum aenigmata solvere, nec iura allegare . Getera in omnes Liris si riti in Pisana Universitate Doctores Legum creatr, Procuratoriam exercentes etiam de iure respirili revalent, et iura allegare . Nec Statuti verba Procuratores Legum Doctores a staturit, ni velimus ununs .& idem , per apertam contradictionem ab eodem
Legislatore liberaliter concessum , & simul ademptum . Audi verba Privilegii se in His nimirum tibi- , que genium, utri que Iuris sententias exponere, in-