장음표시 사용
81쪽
ruptis' ab uxoribus equornm cingulis ex nimio amore
ct iam eo inopiae venerant ἱ ut, deficiente omni ciba Itorum genere, cum nec fructus iam ullos, aut pecora, aut herbas haberent, lora, detractasque scutis pelles, ubi feruida emolissent aqua, comedere caeperunt. postremo, omnibus, quae samem trahere possent, consumptis, ad carnes primina humanas mortuorum conuerti sunt: iisque elixis, & assis usi : Deinde nulla habita ratione aegrotorum ad bene valentium corpora ventum est : dum potentiores imbecillioribus vim asserunt : & nihil iam acerbum , &cruciele 6ucitur , animis eorum in seras, corporibus in bestias propter alimenta, quibus tum utebantur, conuersis. Quare iam famae consecti, diuturnaque pestilentia absumpti tandem inculti, horridi, moestique Scipioni sese dediderunt. quibus imperauit: ut arma in certum locum ferrent : posti id te, vero eius diei in alium item certum locum ipsi venirent. Sed illi in alium diem id distulerunt; cum dicerent , multos in urbe etiam superesse, qui libertatis amore ferro, ct fame vitam finire statuissent, tempusque ad id sibi peterent. Tantus libertatis amor, tanta animi victus in barbara , ac parua ciuitate fuit. Sed in iis, qui se vatiis modis mortem consciuete, fuit Theogenes quidam, qui caeteros Numantinos nobilitate, pecunia, honoribusque superabat, Hic vicum suum, qui in ca urbe
pulcherrimus erat , contractis ex omni parte nutrimentis ignis, incendit: ac statim duobus districtis gladiis in medio positis , binos ciues inter se , hac lege dimi eare iussit ut qui victus esset, is, abiciso a ceruicibus capite. in ardentia tecta coniiceretur: qui cum tam sorti lege mortis omnes absumpsisset: tum demum etiam se ipsum in flammasi inmisit. Qui vero se dediderant, tertio die inconstitutum locum conuenerunt, omnes sordidati, maxima barba , & capillo , studi, terribiles aspectu: quippe quibus cocpora essent hirsuta, illuvie, ac laetore plena ungues prae longi, vestimenta obsoleta tetrique odoris. quibus quidem
rebui, & si hostibus misericordiain commouere poterante E et tamen
82쪽
tamen aspectu etiam horribiles videbantur: reeirco Romni eos non sine ad mitratione intuebantur, & inusitatam ira
illis animorum, & corporum affectionem exaese corrupto contractam, ex dolore, ac labore, quem pertulerant, ac denique ex conscientia, quδd alii aliorum carnibus posti e Glant : complures etiam inuenti sunt, qui ac huc artus,& me-bra trucidatorum corporum in sinu gestarent. Scipio ex his atriumphi pompam quitiquaginta sibi refero auit: reliqυcis sub corona vendidit. Alii,& plures rem ita explicant. Numatini clausis portis locum in foro destinauerunt, quo rcs om-nc, tuas congessere.quibus succensis, nequid relmqueret uri
in quod saeuire hostis iratus posset, facinus in se faedum, aeserti m conscivere: plurimi cnim sese per vicos Interfecerui,
alii veneno, quidam igne ab sumpti sunt. Romani urbe potiti nihil, quod diriperent, inuenerunt: quod a Dyum, argentum,arma, vestes, caeteraque ei osian odi omnia ignis ab sum-Plarat: ac ne unum quidem vivum carperunt: sed lacu rit tem sibi tantum odo praestitisse, seque magis e manibus N mantinorum cuas sic: quam eos superasse, dixerunt. TuriC δ fricanus Tyressum quendam Celticum pi incipem coniu-luit e qua nam de causa Numantia, aut prius inuicta, aut post capta fuisset. respondi se fertur. concordia victoriam, discordia cx Dium praebuit. Scipio Numantiam deleuit,intra annia Z trcs menses, qua in eo venerat, idque etiam sine auctoritate senatus, vel quod fortasse id crep. esse iudicaret; ver quod natura iraclidus.& durus in eos ess et, quos vi caepisset: vel quod urbibus euertendis maximisque aliorum malis ut quidam putant nomen solam fore illustrius existimaret. Deinde multis Hispaniae ciuitatibus partim vi captis, partim in deditionem acceptis, agrum Numantinum finitimis ciuitatibus diuisit labantes in fide confirmauit, summa pecuniarum exorta. post haee auxilia, quibus in eo bello usus fuerae dimetiere statuit in quibus quidem auxiliis praeter caeteros viros fossies, era: luguria;quem donatum, & lacidatum magnifice pro concione in praetorium adduxit: ibique cum
cie. O monuit: ut Potius publice , quam priuatina amicitiam
83쪽
R RO. eoleret, ac largitionibus parcere insuesceret et quos non latis tuto ar paucis emeretur, quod multorum esset . si a suis artibus no discederet, par uo labore, ac breuisbi gloria R iegnum comparaturum: sin propera; e Vellet, de pecunia, A ipso in praecipitiem casurum. Haec locutus cum ii eris eu, quas Micipsae redderet, dini sit . quarum lit ira rvm lentenistia haec erat. Iugurtae tui bello Numantino longe maxima virios fuit . qMam rem certo scio tibi gaudio elle e nobis ob merita tua caros est:vt idem senatus populoque Romano sit,'siimma ope nitemur. tibi quidcm pro nostra amicitia gratinior. Eii habes victim te dignum, atque auo suo Massani sat Caeteris quoque laudatis, ac donatis pro cuiusque merito, ac dimissis, Romam cum suis copii x rediit . Vb de Numatinis triumphauit P. Popilio, P. Rupilio coss. anno xiiii. post Africanum triumpsitim. quo exercitus Iaureati, more triumphantium,clamore,& laetitia, plausuque populi exceptus per urbem in Capitolium inuectus est : ut de more Ioui Optimo Maximo gratiae ageretur. in eo triumpho dedie suis militibus xvii. millia pondo ex ris muneribus , quae ab Pntiocho missa ad Numantiam acceperat,& quemadmoda ab Africa deuicta Africanus, se a Numantia euersa Numa tinus dictus est. Dum urbium duarum Imperii Romani ieexorum excidio insignis Romae commorabatur accusauit. L.
Cottam apud populum. Sed accusatoris eximia dignitas plii
ramuin in ea causa reo prosuit. Nam etsi grauissimis crimini lius pene conuictus suerat ,& septii x ampliatus; octauo tamen iudici ci at, solutus est. ve bantur enim homines sapientis,imi, lni tum rem illam iudicabant : ne si Cotta eo cad ret in iudicio, nimis aduertarii viribus abiemis esse videro turr qui virtute, sortuna, gloria. rebus gestis amplissimum erat ; & ici quo summa erat eloquentia, scamma iides, summa integritas auctoritas tanta qx anta in ipso imperio P. R. quod illitis opera tenebatur P. Licinio Crasso, E Valerio dilacco cos 3:'rifricanus petcn , ut bellum contra Aristonicum regis Eumenis filium qui Asam occupatierat: cum testamento Attali PO. Ro. legata libera esse debi rei ; tibi de
84쪽
Diretur , repulsam, duabus tantum tribubus suffragantibus, tulit. Hoc sere tempore cum Scipio exisset ex urbe, Messet apud se ad Lauernium,unaque Pontius: allatus eli sorte ei accipenser, qui admodum raro tum capicbatur. sed erat piscis, ut habebatur in primis nobilis. cum autem Scipio unum,& alterum ex iis, qui eum salutatum venerant, iauitasset, pluresque etiam inuitaturus videretur: in aurem
Pontius, Scipio , inquit, vide quid agas, accipenser iste paucorum hominum est. Ap. C. Claudi O l en ivlo , M. Pecpenna Nepote coss. C. Papyrius Galbo Tribunus plebis homo maximerseditiosus ,& popularis legem tulit: ut populus per tabellam leges iuberet, atque vetaret :& ut eundem tribunum plebis, quoties quidem vellet, creari liceret . Hanc legem Africanus tanta grauitate, tantaque orationis maiestate dissuasit: ut lex populari Populis suffragiis repudiata esset. in qua etiam oratione cum seditiose interroga retur a Carbone, quid de Ti. Gracchi, cuius rorem Ascicanus uxorem duxerat, morte sentiret, rcspondit, illum,s occupandae Rei p. an mum haberet: iure caesum videri. Qua sententia cum coneto tribunitio si rore incensa , id quod nunquam antea secerat, violenter succlamasset: Hostium, inquit, armatorum toties clamore non sum territus, qui possum vestro moueri, quorum nouerea est Italia'quosque sub corona vendidi cum autem ii, qui ci rea Carbone erant serocius clamarent, Tyrannum csse interficiendu : merit O , Inquit, patriae oppugnatores me ante volunt interficere : neque enim vivo Africano Romam cadere posse putant: neque si Roma ceciderit, victurum Africanum. Anno
insequenti. C. Sempronio Tuditano, M. Aquilio coss.sed tiones a Triumuiris Fuluio Flacco, C. Gracco, C. Carbone de agro deuidendo excitatae fuerunt. Nam quadriennio te i Ti.Graccho lata fuit lex,nequis ex publico agro plus quam quingenta iugera possideret. promulgauit etiam altera legem, qua si quis latius agrum patefacerct, ut idem Trita uiri iudicarent, qua publicus ager, qua priua usellet .deindecu minus agri estet,quam diuidi posset sitie offensa etia ple-
85쪽
bis Quod eam in summam spem opum erexera0 legem se
promulgaturum ostendit: ut iis, qui sempronia lege agrum acciperc deberent, pecunia, quae regis Attali suisset, diuideretur. Haerede enim Attalus rex Pergami Eumenis filius, ut ante dictum est, Po. RO. testamento reliquerat. Cum igitur Triumuiri seeundum Gracchi leges agros diuidete conarcntur I magnus ex tota Italia concnrsus corum , qui huiusmodi possiderent agros, factus est . qui omnes ad patrocinium Asricani confugere orantes: ut quorum opera forinti,atque utili in bello usus suisset,eos tunc iniuria oppressos non desereret. Africanus autem, qui aequitate industria, temPerantia,&miserorum defensione excellebat: eorum susce Pta causa in senatu se eontulit. Vbi de Gracchi lege ita egit ruet illam quidem minimὰ repudiare videretur: sed e tu, dinscultatem tantum odo ostenderet. Atque iustum sibi uideri dixit, non i diuisoribos ipsis causas, utqui essent suspecti, esse cognoscendas. conquestus ei iam est de periculo, quod sibi pro patria laboranti ab ingratis ciuibus impendere, cognosceret. his dictis Fulvius Flaccos surrexit: & propter Privatas inimicitias vehementer in cum est inuenctus. Hi ne odii origo inter ipsum , & Plebeios emanasse creditur. verum ii, qui Africano aduersabantur, nacti materiam eriminabantur eum, quὁd Gracchi leges dissoluere, & t
tam ciuitatem ad arma , & ad caedem concitare conaretur .
Dimissio tandem senatu domum ad vesperam reductus est i Patribus conscriptis, i Po. Ro. sociis, & latinis: &apud se tabellam deposuit, in qua ea nocte quae Populo sequenti die essent reserenda , scribere pollicitus fuerat.
Sed mane in cubiculo sne vulnere mortuus est inuentitus: ita tamen , ut quaedem elisarum saucium in ceruice reperirentur notae, atque nonnulla vis illatae signa. quo
de genere mortis tanti viri alii alia memoriae prodidere. Cicero in nono libro Familiarium ,& in secundo ad Q. Fratrem . Carbone fuisse interfectum scriptum reliquit: an secundo de Oratore eundem eius fuisse conscium di- sit, an somnio vero in propinquos Asricani eam confert .
86쪽
Velleius autem Paterculus scribit, plures fatalem eam, nonnullos insidiis conflatam literis mandauisse. Florus is,qui liis Dianas confecit epitomas,suspectam fuisse Semproniam eius
uxorem, ex eo maxIme, quod Gracchorum ellet soror qui-huleum simultas Asrieano fuerat. P. Orosius ab eadem illi fractam fuisse ceruicem scribit. Appianus autem primum Corneliae Gracchorum matris insidiis eum oppressum dicit, non sine consensu Semproniae filiae Africani uxoris. quae ob deformitatem.&stultitiam neque illum diligebat, neque ab illo diligebatur: Deinde addit, nonnullis vIlum, sponte eum sibi mortem consei uisse : quod ea, quae pollicitus surat, se praestate posse diffideret. tum iste qui dicerent: seruos eius in quaestionem postulatos dixisse, ab ext ris quibusdam post aedes latantibus necatum . Plutarcus in Romuli vita nullum certum, ae satis probabile indicium allatum fuisse aflirmat dinuita vero Graecorum C. Graecum α Fulvium Flaeeum Africani sui dixi inimicum,& eo ipso nimirum d:e in illum in Senatu acerbe, & contumeliole inuectuinei ulmodi sese obstinxisse scelere . Sed utcunqiaeces fuit: de si nullus in ea tum urbe suit, qui ob tam crudele facinus non gemuerit, non allecit dolore: tamen de tanti viri morte nulla quaellio lata est. Nam Plebs, quae maximersollicita erat de lalute C. Gracchi, verita, ne C. Graccus tanti sceleris princeps inueniretur, iudicium dissoluit. Eommortuum cum audisset Q. Caecilius Metellus Macedonicus qui grauit si me ab Africano tui supra diximus dillenserat,
de cuin eo inimicitias ab emalatione virtutis Ortas gerebat: in publicum se contuli ibique maesto vultu, ac voce confula concurrite . inquit, ctincurrite ciues, moenia nostrae vehis sunt euersa. Scipioni enim Africano domi suae quiesceri nocturna vis eiu ill tar Deinde conuersus ad filios a . L.M. se C. Caecilios ite filii i inquit . celebrate exequias,nuaquam ciuis maioris funus videbitis: & simul diis pro salute urbis Romae gratia se habere dixit equonia Africanus apud
alios non erat natus. Corpus eius Lelato capite,ne liuor ui.
ore apparetet, elatum,& publica sepultura indigii iam iud-
87쪽
i dieatum est e atque extra Portam Capenam, ubi scipionum sepulchra erant, conditum. cum in funere Africanum de more propinqui enim suos, qui extremum vite diem morte confecissent publice laudare consueuerat Maximus an concione laudaret: gratias, & ipse egit diis immortalibus equod ille vir in ea Republica potissimum esset natus cnecesse enim fuisse, ibi esse tetrarum Imperium, ubi alle esset. Hanc funebrem orationem, cum i pse infantissimus esset : i C. Laelio viro eloquentissimo, & Scipionicvt dixi amicissimo scriptam accepit. idem cum Africani nomine epulum Po. RO . daret: rogauit a. Tuberonem Africani sororis silium , ut& ipse triclinium sterneret. Atque ille homo eruditissimus, ae Stoicus strauit pelliculis haedinis lectulos punicanos, & exposuit vasa iamia: quasi vero esset Diogenes Cynnicus mortuus, de non diuini hominis Africani mors elici honestanda. Graviter tulit Po. Ro. hanc peruersam sapientiam Tuberonis. Quare hol mora tegerrimus, ciuis optimus, cum esset L. Pauli Nepos,
P. Africani cui dixi) sororis illius, his haedinis pelticulis praetura deiectu est. Hie est ille Tubero, qui cum discept
retur de Atigurum vacatione a iudiciis,in triumuiratu iudicauit contra Africani testimonium: vacationem Augures, quominus iudiciis operam darent, non habere. Hoc igitur modo C. Sempronio Tuditano, M. Aquilio coss. quo anno Sol gcminus apparuit, P. Cornelius Scipio Aemilianus Africanus minor, & Numantinus sol alter extinctus est, euageret sextum,& quinquagesimum annum. Qui nihil emit, nihil alienauit , nihil aedificauit , nihil invita, nisi summa I ude dignum feeit, aut dixit, ac sensit . Quanquam P. R. cum nihil aliud haberet, quod reprehendere posset: ei obiicere consueuita quod languori, atque sopori deditus esset. verum enimuero cum patrem Paulum, auumque
H fricanum sibi imitandos proposuisset: paternos super
Michonores, auitos aequauit, utrique eloquenti superior, ab eritia vel δ, caeterisque animi ornamentis par. Quo
nullum ea ciuitas gloria clariorem , nullum humanitate
88쪽
politiorem unqtiam tulit r neq; qui eam amplἱorem Illustris, rem clarioremque reddidisset. Qui haeredi tanquam magnas
opes triginta argenti libras, auri duas reliquit. Coius morum facilitas, & non vitae solum, atque naturae, sed orati nis etiam comitas tanta fuit: ut Mati viderentur ii , qui i lius consuetudine frui posment De animorum Immortalita re optime sentiebat. dicebat enim animos hominum esse diuinos, iisque cum ercorpore excessiisent, reditum ad coe illam patere optimoque, es iustissimo cuique expeditis,inaum. Nam qiiasi hoc ipsum praeiagiret, perpaucis:ante mortem diebuς, eum M Laelias, d Philiri. adessent,pila alii plures triduum in suis hortis disseruir de Rep.cuius disputariona, Rit extremum de immortalitate animorum, quae se inquiete per visum ex Africano audule diceb/t . Atque cum optime sciret, in robus prosperis, S ad moluntatem no stram fluentibus superbiam , faltum , arrogantiam esse fugiendam, dicere selebat: ut equos propior crebras contentiones praeliorum ferocitate exultantes, & domitio cibus tradere homines solebant, ut iis iacilioribus possenevit: se homines se eundis rcbus effrenatos, sibique praefidentes tanquam In gyrum rationis, di doctrinae duci oporgere : ut prospicerent rerum humanarum inbecillitatem. varietatemque fortunae. Seuere aliquando mutum quendam
immutatione tantum literae arguit . ini id inquit. hoc NODio ignauus t satis etiam acute, & salse ambiguo dicto unis est in Decium quendam, qui verbis multis , es acerbis cui damilluserat Nue uiae. QMid Decius Nuculam, an confiaxum vis sacere, inquit Inter pleraqne alia, quae P. Sulpicio Gallo homini delicato obiiciebat, id quoque probro
dedit . quod tunicis Wteretur manus totas operientibus. dicebat enim, qui quotidie ungensatus aduersum speculu o naretiar, qui barba vulsa, minibusq; subvulsis ambularet rq Di in conuiis adolescentulus cum amatore cum Chiridota tunica inferior acumberet: qui non modo vinolus sed vi
rosus quoq; esset, is dubium no elle quin ide nee et, quod Cinaedita .eic solem. In ironia. dissimulantiaque lepore α
89쪽
humanitate ita praestitit: ut Fannius in annalibus suis eum fraeco verbo ειρωνα appellaret . Huius quidem Fannii tri unatus arbitrio auctoritate Africani gestus, non obis curus suit. Sc ut aliquando vela contratam: fuit optiinus Orator, optimus Imperator, optimus senator: vita talis, vel Fortuna, vel Gloria et ut nihil posset accedere.
O ... Uita Africani Minoris . .
90쪽
Africani Minoris. Reliquum est, em tibi cumulate satisfaciam, Ur meae
illaentiae conseulam, di nonnullos a se seribam locos ab eo longe diuersos, in ita I cuiussum. uorum quidem locorum partim omnino sunt refellendi, q- ab Hictoriae side longe absint: partim corrigendi, tqui libra i rorum incuria, . et ignorantia corrupti sint: alij conciliandi. Eua in re aequum re mihi praebeas Ἐehementer rogo: γt tibi nullo modo persisadeas : me aut ostentandi intenti causa, quod quam tenue sit intelligo: aut quod natura aliena carpere delecter, γε e nonnulta tum veterum excestentissimorum, tum noctrae, δ' siuperioris aetatis errata deletere Ied peritatis inquirendae
gratia ad quam, exquirendam, di inusitandam optimus quisque natura rapitur. Neque mirum tibi debet ideri bonos audiores aliquando, praesertim in longo opere lapsos, cum seceroni ipsi, m- ratio quandoq. γideatur ipse dormitare Homerus , sin Demosthenes. neque enim boni scriptores an mum semper habent intentum: sed labuntur a S- quando , cedunt oneri, sepe ingenio indulgent. Sed ad rem