C. Cornelii Taciti opera

101쪽

AGRICOLA 'Ivisentis , Sc libertorum primi, dc medicorum intimi venere sive cura illud, sive inquisitio erat. Supremo quidem die momenta deficientis per dispositos cursores nuntiata constabat, nullo credente, sic accelerari, quae tristis audiret. Speciem tamen doloris animo vultuque prae se

tulit, securus jam odii, Qui facilius

distimularet gaudium , quam metum. Satis constabat , lecto testamento Agricolae, quo coheredem optimae uxori cpiissimae filia Domitianum scripsit, labratum eum , velut honore judicioque tam caeca corrupta mens assiduis adulationibus erat, ut nesciret a bono patre

non scribi heredem , nisi malum Principem. XLIV. AT us erat Agricola malo Caesare, tertium consule Idibus Juniis: excessit sexto, quinquagesimo anno , decimo alendas Septembres, Collega Priscoque consulibus. Qubd si habitum quoque ejus posteri noscere velint, decentior quam sublimior fuit nihil metus in vultu gratia oris supererat bonum viarum facile crederes, magnum libenter. Et ipse quidem, quamquam medio in spatio integrae aetatis ereptuS, quantum ad gloriam, longissimum aevum peregit,

102쪽

Quippe vera bona , tuae in virtutibussitatiunt, impleverat consularibus ac triumphalibus ornamentis praedito , quid aliud adstruere fortuna poterati opibus nimiis non gaudebat speciosae contigerant filia atque uxore superstitibus, potest videri etiam beatus, incolumi dignitate florente fama, salvis adfinitatibus de amicitiis, futura et fugisse. Nam sicuti durare in hac beatissimi seculi luce ac Principem Trajanum videre, quod augurio votisque apud nostras aures ominabatur: ita festi natae mortis grande solatium tulit, evasisse postremum illud tempus, quo Domitianus non jam per intervalla ac spiramenta temporum, sed continuo,in velut uno ictu , rempublicam exhausit.

XLV. vidit Agricola obsessam

curiam, clausum armis senatum , eueadem strage tot consularium caedes, tot nobilissimarum feminarum exsilia . zas. Una adhuc victoria Carus Metius censebatur, cintra Albanam arcem sententia Messalini strepebat, e Massa Bebius

jam tum reus erat Mox nostrae duxere Helvidium in carcerem manuS 14OS Maurici , Rusticique visus , nos innocenti sanguine Senecio perfudit Nero tamen subtraxit oculos jussitque scelera, non

103쪽

Lectavit praecipua sub Domitiano miseriarum pars erat, Videre Maspici una suspiria nostra subscriberentur: chim denotandis tot hominum palloribus lassiceret se is ille vultus 3 rubor , quo se contra pudorem muniebat. Tu verbialix, Agricola, non Vitae tantium claritate, sed etiam Opportunitate mortis ut perhibent, qui interfuerunt novissimis sermonibus tuis, constans de libens fatum excepisti, tamquam pro virili portione innocentiam

Priticipi donares. Sed mihi filiaeque, pra

ter acerbitatem parentis erepti , auget marititiam , ubi adsidere valetudini, fovere deficientem , satiari Vultu, complexu , non contigit excepissemus cerib mandata Vocesque , qua penitus animo figeremus. Noster hic dolor , nostrum vulnus : nobis tam lonπae absentiae con

ditione ante quadriennium amissius es. Omnia sine dubio, optime parentum adsidente amantissima uxore , superfuere honori tuo : paucioribus tamen lacrimis

compositus es, novissima in luce desideravere aliquid oculi tui. XLVI. 1 quis piorum manibus locus;

si , ut sapientibus placet, non cum cor pore exstinguuntur magnae animae placide quiescas, nosque domum tuam, ab

104쪽

, C. CORNELII TACUTI, 3 c. infirmo desiderio, d muliebribus lamentis, ad contemplationem Virtutum tuarum Voces, quas neque lugeri, neque plangi fas est admiratione te potiuS temporalibus laudibus , de , si natura suppeditet, militudine decoremus. Is VeruS Ono , ea conjunctissimi cujusque pietas. Id filiae

quoque uxorique praeceperim , sic patris , sic mariti memoriam venerari, ut omnia facta dictaque ejus secum revolvant, a mamque ac figuram animi magis, quam corporis , complectantur: non quia intercedendum putem imaginibus , quae marmore , aut aere finguntur sed ut vultus hominum , ita simulacra vultus imbecilla ac mortalia sunt, forma mentis aeterna et quam tenere dc exprimere non per alie nam materiam dc artem , sed tuis ipse

moribus possis. Quidquid ex Agricola amavimus, quidquid mirati sumus, manet, mansurumque est in animis homi , num , in aeternitate temporum , fama rerum. Nam multos Veterum , Velut

inglorios Lignobiles, oblivio obruet Agricola, posteritati narratus d traditus, superstes erit.

105쪽

BRE VIARIUM

ET SUPPLEMENTI. I. E RAEFATIO , scribendique dialogi occaso. ΙΙ. Persona , Curiatius Mateimur, M. Aper , IuliuS Secundus. III. Maternumpoetam a poeticis sudiis avocare studet Secundus. IV. Excusatse Maternus . Instat Aper;

O contendit utilitate , Voluptate dignitate , fiamsi oratoriam artem arti Poetica anteponendam. VIII. Quod

plis Dipibus confirmat. IX. Contra poetica inanem O infructuqfam laudem esse X.Hortatur ergo Maternum tit ab auditoriis D theatris ad rum

106쪽

causasquese convertat. XI. Matemus poetas defendit. XII. Iis pura, innocentia , divina sunt sudia magna fama. XIII. Speciosa opes felix

c tuberniunt. Inquieta verbo anxia Oratorum vita. XIV. Hac tractan-

tibiis, intervenit V sanius Messala.

IS antiquorum admirator, ECEHiliam contemptor rum amovorum rhetorum more ad antiquorum Oratoriam

firmam Icahere nititur. XV. Inde de antiquis O recentibus disputatio. XVI. In antiquorum Venerationem conspirant Messala , Secundu , Maternus. Aper antiquOS infectatur, O seculi sui partes tuetur. XVII. Incertum enim esse o obscurum antiquorum nomen. XVIII. Plures quoque eloquentia species Malignitate humand , Vetera in laude , rasentia

infasidio esse. XIX. Cassium Seve

rtim

107쪽

97rum quem aritiquitatis terminum

con sitiatini, non inscit id se adiolo O intellectu ad novum dicendi gentisse transulisse. XX. Multa veteris

.loquentia vitia. Recentem esse latiorem pulchriorem. XXI. De Calvo, Coelio , C. caesare , Tiatin eo iam

Ciceronisque carminiibus , de senio O Corvino judicia. XXII. Ciceronis Iaudes bitia. XXIII. Summam

eloqtientia artem esse , aritiquorum

egregia quaque imitari , O a recentibus feliciter reperta miscere. XXIV. Maternus Messalam hortatur non ad laudationem antiquorum , VOS Masua satis laudat , sed ut causam, cur in tantum ab eorum eloquentici proesens reta recesserit . aperiat. XXV. Messala quadam tamen de antiquorum nomine , O judicia e Calvo A ni , Ccesare , Coelio , Bruto Tom. I. E

108쪽

98 Cicerone, retractat. XXVI C. Gracchum , L. Cra silm laudat. Macenatem ero , Gallionem O Cassium Severum reprehendit. XXVII. Meso- Iam longiis vagantem adpropositum retrahit Maternus XXVIII. Causas

ergo Cur eloquentia Ceteraque arte a

xeter g Arid desciverint adfert Messala, desidiamjuventutiS, negligeΠ-tiam parentum , inscientiam pracipientium , O oblivionem mori antiqui. XXXIII. Hac chm evolveret

Messala , eum resitantem impellit

MaternuS, utprosequatur, , quomo do vetere ingenia alerent , doceat.

XXXIV. Messala veteriijuvenum insitutionis arte explicat. XXXV. Recentioris vitia retegit. At in hac parte mutilus est Messalae sermo. Periit integra Julii Secundi oratio. In Materno desunt quoque initia.

Quae desiderantur supplere juvat,

109쪽

ut facil1us sit hujusce dialogi sensum

adsequi, ejusque utilitates percipere . . RetectiS prava insitutionis vitiis, Messala juvenum inscitiam , chm ad versijudice ventum es , explodit , eo que , ne ulti publiei prevatique juris experienti L, exilitant mi elegantia turgiddve granditate ridiculo scenicisque pracepto rumsuorum artibuS infra Sprodire Uendit. a. birionio hac insitu tione perditam esse Aquentiam Concludit. G. Maternum O Secundum hortatur ut altiore alia , si qua snt , causa aperiant. . Iulius Se

quentia causa expromit , qu im a Messaci allata explicam, ea umquc originem demonstat Mutatia nempe republicis, mutata sunt ingenia ; O sub Principibus non eloquentia, sed ingeni ama, curasum ij

110쪽

Ιn Annaeo Senecd coepit illa ingeniἱ

prurigo. 6. Ous exemplo O fortundfuit incitata. 7. Neque friscis Myspasiani virtutibus repressa. Immo in dies audacior forum irrupit. 8 A que in laudes subsellia conduxit, duce Largio Licinio. s. Fessam tantiSpro, pudiis eloquentiam celsasse ait Iulius

Secundus ; Maternumque iis deterritum Musas esse sectatum. Ira Fatetur Maternus se irrepentibus in forum Mitiis suisse commotum trahente tamen naturi, ad Musarum a fratransfugisse. II. Mox ut motam quaesionem dirimat , eloquentia disertique generi dicendi vices atque ingenia expendit Rhetoribus indulget Quintilianum laudat. II. Nec miratur eloquentiam desisse ,

quo Ciceroni superses esse monvaluit 13. Neque Principum a

bitriis erat accomodata muriquam