C. Cornelii Taciti opera

121쪽

DIALocus ih ORATORIBU s. T3; rem ipsos illos libertos procuratoreς Principum tueriri defendere datur. Tum mihi supra tribunatus rac taeturas, cconsulatus ascendere Videor, tum habere, quod in se , non in alio oritur , nec codicillis datux, nec cum gratia venit. Quae fama claus cujusvis artis cum ratorum

gloria comparanda est , qui non illustres in Urbe solum apud negotiosos c rebus intentos, sed etiam apud juvenes Mado-lascentes, quibus mod recta e indole est bona spes sui Θ Quorum nomina prius parentes liberis suis ingerunt λ quos saepius vulgus imperitum , c tunicatus

hic populus transeuntes nomine Vocat,3 digit demonstrati Advenae quoque 3 peregrini jam in municipiis ioloniis

suis auditos, cum primum Urbem atti gerunt , requirunt, ac Vultus agnoscere concupiscunt.

VIII. AusIM contendere, Marcellum hunc Eprium, de quo mod locutus sum, e crispum Vibium libentius enim novis

3 recentibus, quam remotis de obliteratis exemplis utor non minus esse in extremis partibus terrarum , quam Capuae , Ut

Vercellis, ubi nati dicuntur nec hoc illi alterive ter millies sestertium praestat quamquam ad has ipsas opes pollunc

122쪽

11Σ C. CORNELI, TA C UT Ivideri eloquentiae beneficio venisse , sed

ipsa eloquentia , cujus numen d caelestis vis multa quidem omnibus saeculis exempla edidit, ad quantam usque fortunamphomines ingenii viribus pervenerint. Sed. haec , ut supra dixi , proxima , c quae nota auditu cognoscenda, sed oculis spectanda haberemus. Nam ub sordidius 3 abjectius nati sunt, quoque notabilior paupertas

de angustia rerum nascente eos circumsteterunt , e clariora , d ad demonstrandam oratoriae eloquentiae utilitatem illustriora exempla sunt: ubd sine commendatione natalium , sine substantia facultatum, neuter moribus egregius, alter habitu quoque corporis contemptus , per

multos am annos potentissimi sunt civi tatis , ac , donec libuit, principes fori nunc principes in Caesaris amicitia agunt feruntque cuncta, atque ab ipso Principe cum quadam reverentia diliguntur. Quia Vespasianus , venerabilis senex, tientissimus veri bene intelligit, ceteros quidem amicos suos niti iis , quae ab ipso acceperint, quaeque ipsi accumulare , cin alios congerere promptum est Marcellum autem dc Crispum, attulisse ad amicitiam suam , quod non a Principe

acceperint, nec accipi possit Minimum

123쪽

D14Locus ih ORATORIBVs II 3 Inter tot ac tanta locum obtinent imagines , ac tituli, dc statua , quae neque ipsa tamen negliguntur : tam hercule

quam divitiae, de opes , quas facilius in-Venies, qui vituperet, quam qui fastidiat. His igitur tonoribus , Ornamentis de facultatibus , referta domo eorum videmus, qui se ab ineunte adolescentia causis forensibus iratorio studio dede

runt.

IX. NAM carminara Versus , quibus totam vitam Maternus insumere optat inde enim omnis fluxit orati, neque dignitatem ullam auctoribus suis concutiant, neque utilitates alunt voluptatem autem brevem , laudem inanem c infructuosam consequuntair Lieet haec ipse,& quae deinde dicturus sum , aure tuae o Materne , respuant, cui bono est, si apud te Agamemnon , aut Jason diserto

loquitur λ quis ideo domum defensus d tibi obligatus redit Quis Saleium

nostrum, egregium poetam , vel, si hoc honorificentius est, praeclarisiimum vatem deducit , aut salutat, aut prosequitur

Nempe , si amicus ejus , si propinquus , si denique ipse in aliquod negotium ii

ciderit, ad hunc Secundum recurret, aut ad te, Materne , non , quia poeta es ,

124쪽

11 RNAE L 1 1 rneque ut pro eo versus facias hi enim Ballo domi nascuntur , pulchri quidem de jucundi quorum tamen hic exitus est

ut, cum tot anno , per omnes dies

magna noctium parte unum libruna extudit c lucubravit , rogare ultro cambire cogatur, ut sint, qui dignentur audire ne id quidem gratis: nam edomum mutuatur, lauditorium exstruit,3 subsellia conducit 3 libellos disper

git ut beatissimus recitationem ejus CVentu prosequatur, omnis illa laus intra unum aut alterum diem , velut in herba vel flore praecepta , ad nullam certam da solidam pervenit frugem nec aut amicitiam inde refert, aut clientelam , aut mansurum in animo cujusquam beneficium , sed clamorem Vagum , QVoces inanes, gaudium volucre Laudavimus nuper , ut miram δ eximiam Vespasiani

liberalitatem , ub quingenta sestertia Basso donasset Pulchrum id quidem indulgentiam Principis ingenio mereri: quant tamen pulchrius, si ita res familiaris exigat, se ipsum colere , suum ii genium propitiare, suam experiri libera litatem 3 Adjice quia poetis, si mod bdignum aliquid elaborare dc essicere velint, relinquenda conversatio amicorum,

125쪽

D1Αhocus et ORATORIBUS. III δ jucunditas Urbis , deserenda cetera orsicia, utque pii dicunt, in nemora lucos , id est, in solitudinem recede dum est.

X. Ni opinio quidem fama , cui soli serviunt, 'luod unum esse pretium

omnis sui laboris fatentur , aeque poetas quam oratores sequitur : quoniam me diocres poetas nemo novit, bonos pauci Quando enim raristimarum recitationum fama in totam Urbem penetra nedum ut per tot provincias innotescat. Quotus

quisque , cum ex Hispania , vel Asia , ne quid de Gallis nostris loquamur, in Urbem venit, Saleium Bassum requirit Z atquediade si quis requirit, c semel vidit, transit c contentus est ut si picturam aliquam , vel statuam vidisset. Neque hunc meum sermonem sic accipi volo

tamquam eo , quibus natura sua oratorium ingenium denegavit, deterream a carminibus , si mod in hac studiorum

parte oblectare otium,in nomen inserere possunt famae ego ver,omnem eloquentiam omnesque ejus partes sacras 3 venerabiles puto nec solum cothurnum es

trum , aut heroici carminis sonum , sed lyricorum quoque jucunditatem dc ele solum lascivias .iamborum amari'

126쪽

1 14 C. CORNgLII TA C UT Itudinem , epigrammatum lusus, quamcumque aliam speciem eloquentia

habeat , anteponendam ceteris aliarum

artium studiis credo sed tecum mihi,

Materne , re est, quod , cum natura tua

in ipsam arcem eloquentiae ferat , errare mavis summa adeptus, in levioribus subsistis. Ut si in Graecia natus esses, ubi ludicras quoque artes exercere honestum est, ac tibi Nicostrati robur ac vires dii dedissent, non patere immanes illos ad pugnam datos lacertos, levitate jaculi aut jactu disci vanescere di sic nunc te ab auditoriis theatris, in forum ad causas mad vera proelia voco cum praesertim ne ad id quidem consurgere possis, quod plerisque patrocinatur , tamquam minus obnoxium sit offendere poetarum , quam. oratorum studium Effervescit enim vis

pulcherrimae naturge tua , nec pro amico

aliquo , sed quod periculosus est, pro

Catone offendis nec excusatur offensa necessitudine officii, aut fide advocationis, aut fortuitae subitae dictionis impetu: meditatus videris elegisse personam not bilem, cum auctoritate didhuram.

Sentio quid responderi possit hinc ingentes ex his assensus, hinc in ipsis auditoriis pnaecipue laudari, dc mox omniurn

127쪽

sermonibus ferri. Tolle igitur quietis Scsecuritatis excusationem, chim tibi sumas adversarium superiorem nobis satis sit privatasi nostri saeculi controversias tueri, in quibus expressis si quando necesse sit

pro periclitante amico potentiorum alipes

offendere, probata sit fides, clibertas

excusata.

XI. u et cum dixisset Aper acrius ut solebat, 1 intento ore : remissus csubridens Maternus, Paravi, inquit , me, non minus diu accusare OratoreS,AEUam Aper laudat. Fore enim arbitrabar ut alaudatione eorum digressus detrectaret poetas, atque carminum studium prost terneret arte quadam mitigaVit, concedendo his, qui causas agere non possent, ut versus facerent. Ego autem sicut inicausis agendis efficere aliquid initi fortasse postum, ita recitatione tragoediarum ingredi fimam auspicatus sum , tum quidem , cum in Nerone improbam , iustudiorum quoque sacra profanantem Va

tinii potentiam fregi: δ hodie si quid iii

nobis notitiae ac nominis est , magis a bitror carminum, quam rationum gloria partum ac jam me sejungere a forensi labore constitui, nec comitatus istos racEgressus , aut frequentiam salutationum

128쪽

concupisco non magis quam sera , cimagines, quae etiam , me nolente , 1 domum meam inruperunt. Nam statum hucusque ac securitatem melius innocentia tueor , quam eloquentia nec Vereor,

ne mihi umquam verba in senatu , nisi pro alterius discrimine , facienda sint. XII. NEMORA verb, δί luci, se cretum ipsum , quod Aper increpabat,

tantam mihi afferunt Voluptatem, ut inter praecipuos carminum fructu numerem

qubd nec in strepitu , nec sedente ante ostium litigatore , nec inter sordes ac la Crima reorum componuntur, sed secedit animus in loca pura atque innocentia, fruiturque sedibus sacris. Haec eloquentiae primordia, haec penetrali. hoc primum habitu cultuque commoda mortalibus, in illa casta nullis contacta vitiis pectora influxit sic oracula loquebantur. Nam lucrosae hujus, Sc sanguinantis eloquentiae usus, recens malis moribus natu , atque , Ut tu dicebas, Aper , in

locum teli repertus Ceterum felix illud

δ , ut more nostro loquar, aureum saeculum oratorum 3 criminum inops poetis Qvatibus abundabat, qui bene- faeta canerent , non qui male admissa defenderent. Nec ullis aut gloria maior,

129쪽

aut augustio honora primum apud deos quorum proferre responsa interesse epulis ferebantur deinde apud illos diis genitos sacrosque reges, inter quos neminem causidicorum sed Orphea ac Linum , ac si introspicere altius vesis 1plum Apollinem . accepimus vel si laec fabulosa nimis: composita videntur illud certe mihi concedis, Aper, non

minorem honorem Homero, quam Demostheni apud posteros nec angustioribus terminis tamam Euripidis . aut Sophoclis , quam ivsti, aut Hyperidis includi plures hodie reperies, qui Ciceronis gloriam , quam qui Virgilii detrectent. Nec ullus Altini aut Messalla libertam illustris est, quia in Medea Ovidii aut Varii Thyestes. XIII. Ac ne fortunam quidem Vatum,

illud felix contubernium , comparare timuerim cum In quieta anxia oratorum vita licet illos certamina pericula sua ad consulatus evexerint malo securum

secretum Virgilii secessiim, in quo tamen neque apud divum Augustum gratia miit, neque apud populum Romanum notitia. Testes Augusti episto testiqipi populus, qui auditis in theatro e

130쪽

sibus Virgilii, surrexit universus, forte praesentem spectantemque Virgilium veneratus est, u quasi Augustum. Ne nostris quidem temporibus , Secundu Pomponius Afro Domitio, vel dignitate vitae, vel perpetuitate famae cesserit. Nam Crispus Marcellus, ad quorum exempla me vocas, quid habent in hac praesen fortuna concupiscendum inubd timent Θ.an ubd timentur Θ qubd cum quotidie aliquid rogentur , hi , quibus praestant,

indignantur alligati cum adula

tione , nec imperantibus umquam satis

servi videntur , nec nobis satis liberii Quae haec summa eorum potentia est tantum posse liberti solent. Me ver,dulces, ut Virgilius ait, Musae , remotum a sollicitudinibus, curis, 3 necestitate quotidie aliquid contra animum faciendi, in illa sacra illosque fontes ferant nec insanum ultra Sc lubricum forum, famamque pallentem , trepidus experiar non me fremitus salutantium , nec anhelans libertus excitet nec incertus futuri, testamentum pro pignore scribam nec plus habeam, quam quod possim , cui velim, relinquere , quandocumque fatalis meus dies veniet statuaroue tumulo non maestus