장음표시 사용
101쪽
fuit in luctu, sed erat sere vestis vulgi, quod ob id sordidum interdum dicitur: qui vero ditiores & clegantiores erant, ii semper nivea toga vestiti erant. Tua Picta vestis Hetrusca fuit, purpurei coloris, auro distincta, a Triumphantibus geri solita. Toga Purpurea differebat a picta, quia pura erat;
a Praetexta, quia haec erat alba cum limbo tantum purpureo circuniducto, purpurea limbum non habebat. Toga Palmata ab intextis palmis sic appellata. Trabearum genera tria fuerunt: unum, e sola purpura Diis consecratum: alterur e purpura non sine albo: tertium augurale ex purpura & cocco.
T Unica proprie dicta , est vestis , quae proxime
togam attigit: primum sine manicis , deinde manicata ac cinctura constricta erat. Omnes Cives Romani Tunica utebantur, ac Tunicae ordines distinxerunt. Nam Senatores & Equites Tunicam clavatam induerunt, plebs rectam & sine clavis. Clavata tunica suit, quae clavos purpureos i. e. flores panno intextos vel insutos habuit. Latus clavus fuit Sen, torum : Angustus clavus Equitum Romanorum.
C A P. XXX. De Calceis Roman. Calceamentorum duo genera fuerunt; Calceus S Solea. Calceus totum pedem tegebat ; Soleas plantam tantum ; pars enim superior habenis devin ela fuit. Et Calceorum & Solearum multa genera D unt. 2 Lu
102쪽
Ltinulatus Calceus erat Senatorum, de quo supra cap. de Senatorib. alias appellabatur Mulleus, a ve bo antiquo multare, i. e. suere. Pero live purus Calceus ex puro corio sine lunulis factuSerat.
Calcei taneinati, iidem qui Caligae, erant calcei illi quibus utebantur Milites, a quibus Cajus Caes. Caligula Imperator nomen habuit, quia natus in exercitu erat.
Erant duo Calceamentorum genera Scenicis propria. Soccus Comoedorum erat calceus supra talos porrectus : hic pro Comoedia aliquando ponitur. Cothurnus Tragoedorum ad suram usque pertingebat ; ambiguus & utrique pedi aetus erat: unde aliquando sermones ambiguos significat , aliquando turgidos, elatos, tragicos, & ipsam Tragoediam r. ut Horat. A. P. C A P. XXXI.
De Mensis ct Conviviis Romanorum.
πτ Eteres in more habuerunt quater in die cibum sumere : Jentaculum, quod prandiculum prisci appellaverunt , Prandium, Coenam, Comestationem. Merendam posteri addiderunt, quae a cibo mel Idiano nomen sumens idem cum prandio apud veteres fuit, inde quinquies cibum quotidie.capere solitum constat: quod tamen non ita intelligenuum eu: uasi omnes sine discrimine toties comederent sVerum de pueris qui famem non serunt, & opificibus, servis, viatoribus, quorum labore fractas atque imminutas vires refici & augeri cibo necesse erat,
103쪽
fuit in luctu, sed erat fere vestis vulgi, quod ob id so didum interdum dicitur: qui vero ditiores & elegantiores erant, ii semper nivea toga vestiti erant. T a Picta vestis Hetrusca fuit, purpurei coloris, auro distincta, a Triumphantibus geri solita. Tua Purpurea differebat a picta, quia pura erat ;a Praetexta, quia haec erat alba cum limbo tantum purpureo circumducto, purpurea limbum non ha
Toea Palmata ab intextis palmis sic appellata.
abearum genera tria fuerunt: unum, e sola purpura Diis consecratum: alterur e purpura non sine albo: tertium augurale ex purpura & cocco. . , t
Unica proprie dicta , est vestis, quae proxime
togam attigit: primum sine manicis , deinde manicata ac cinctura constricta erat. Omnes Cives Romani Tunica utebantur, ac Tunicae ordines distinxerunt. Nam Senatores & Equites Tunicam clavatam induerunt, plebs rectam & sine clavis. Clavata tunica suit , quae clavOS PurpureOS i. e. flores panno intextos vel insutos habuit. Latus clavus fuit Senatorum : Angustus clavus Equitum Romanorum.
C alceamentorum duo genera fuerunt; Calceus R
104쪽
Linulatus Calceus erat Senatorum, de quo supra cap. de Senatorib. alias appellabatur Mulleus, a ver- . bo antiquo multare, i. e. suere. D i Pero sive purus Calceus ex puro corio sine lunulis .
taneinati, iidem qui Caligae, erant calcei illi quibus utebantur Milites, a quibus Cajus Caes. . Caligula Imperator nomen habuit, quia natus in ex
ercitu erat. . Erant duo Calceamentorum genera SceniciS propria. Soccus Comoedorum erat calceus supra talos porrectus : hic pro Comoedia aliquando ponitur. . Cothurnus Tragoedorum ad suram usque pertinge .. -
bat ; ambiguus & utrique pedi aptus erat: unde ali quando sermones ambiguos significat , aliquando turgidos, elatos; tragicos, & ipsam Tragoediam: ut Horat. A. Ρ. ψ . , H ηἱρςςi cetere pedem , grandesque cothurni. Id est, Comoediae & Tragoediae. -
De Mensis ct Conviviis Timavorum.
v7 Eteres in more habuerunt quater in die cibum V sumere: Jentaculum, quod prandiculum prisci appellaverunt, Plandium, Coenam, Comessationem. Merendam posteri addiderunt, quae a cibo AmerIdiano nomen sumens idem cum prandio apud . Veteres fuit, inde quinquies cibum quotidie.capere1Ollium constat: quod tamen non ita intelligendum est uasi omnes sine discrimine toties comederent ;Verum de pueris qui famem non ferunt, & opifici- toribus, quorum4 Mesractas at- 'ue imminutas vires refici & augeri cibo necesse erat,
Item de Senibus qui valetudinis causa aliquid cibi
105쪽
ante Coenam fumebant: reliqui homines liberaliter educati semel tantum, aut plurimum bis comede- runt. Prandia erant, ut plurimum,brevissima & pa P . cissima i sumptuosiora & liberaliora, vel sestis die- bus usurpare solebant, Vel nuptialia erant, Vel ambitionis & largitionis, vel luxuriae causa instituebam . tur. His causis exceptis, &similibus, parce adm dum prandebant, coenabant largiuS. Cinnam V t2- res Vespernam appellabant: quod autem Prandium vocamus, illi Coenam appellabant. Cercissimurn est Comessationes antiquis probataS non suisse. Ad coenas maxime convivas vocabant, quo liberius amicos tractarent, non interveniente negotiorum de die s
rie; inde tam frequens Coenarum, prandiorum nul-ria, aut certe rara mentio in descriptione apparatus
alicujus magnifici. Mensae primum ex ulvis palustribus aut cespite, ut&ipsi lecti seu tori: postea exacere conficiebantur: lapsis deinde moribus, & invalescente luxuria, lecti,
abaci, monopodia, mensae, triclinia ex ebore facta, inde primum aerata, deinde& argentea, mox & lami-
nis aureis obduci coeperunt 2 quae morum pernicieS disciplinaeque publicae pestis ac jactura'a Cn. Μa , lio, victa Asia in urbem commigravit. Sed & citreae
mensae usque adeo in pretio suerunt, ut argenti aurique aestimationem ea arbor aequaverit. Mensae primum forma quadratae, postea rotundae factae 1unt: quae mensarum sormae Graecis pariter & LatinIs communeS : Romanae vero mensae referebant figuram figmatis Graeci quod idem cum C Latino, seu auru-diatae Lunae ectgie, ut in ejus intercapedine politi servi & pincernae omnia liberius circum. minittra; rent. Ad extrema hujus cornua honoratiores cor . Vae collocabantur. ornabantur autem si9mata haec xapete, aut byssino peristromate, luxuriante a ep. quanquam prisca frugalitas frondibus, culmis, aut ierarum pellibus contenta suisset,. .
106쪽
III. COMPENDIUM ABSOLUTUM. - 79
Romani ante, Coenam, quae hora diei nonasere committebatur, exercebantur lavando, fricando, ungendo. Prisci Romani sedentes epulabantur: quem morem habuerunt a Laconibus & Cretensibus. Posterioribus temporibus accumbendi mos manavit ad
Romanos, ut verisimile est post Asiam devictam Graeciamque cognitam ab ipsis Graecis: quod Horat.
innuit. Graecia victa suum victorem cepit. ---
Accumbendi modus hujusmodi erat. In Coenacula mensa collocabatur rotunda, humilis, inseriorum quidem hominum , tripes, & ex simplice ligno ue lautiorum citrea, aut acerna, aut lamina argentea invecta, quam pes eburneus fabre factus, puta in m dum Pardi aut Leonis, sustinebat. Circum Mensam tres, ut plurimum, lecti erant, ex quo Triclinii nomen; vel duo etiam, quod Plaut. Biclinium: poste-Hor aetas a Vespasianorum Imperio Sigma vocare coepit: quod cum esset in formam hemicycli aut lunatae testudinis extructum vocari placuit nomine literae Graecae; quia, ut ex marmoribus liquet, illa aetas
sigma literam ut mediam lunam scribebat C. Sigma autem duobus lectis tantum constitit: ii porro lecti insternebantur aulaeis, purpura, aut alia veste stragula, pro copia aut inopia convivatoris: id sub horam
Coenae fiebat. Priusquam autem accumberent, laVabantur, atque togas mutabant vestibus quas a re Coenatoria dixerunt. Tum etiam soleas pedibus demebant, ne lectum conspurcarent. Caeterum aut terni quaterni unum locum occupabant: si plures, sordidum id, & minime lautum habebatur. Ita fiebat ut ex una communi mensa vix supra duodecim vescerentur. Accumbebant reclinata supera parte corporis in
cubitum sinistrum, in sera in longum porrecta, ac Meme, capite leviter erecto, dorso a pulvillis mo-
107쪽
PO ANTIQUITATUM ROMANARUM Liadice suffulto. Quod si plures uno lecto decumberent, primus decumbebat ad caput lecti, cujus pedes porrigebantur pone dorsum secundum ; secundus vero occiput obvertebat ad umbilicum primi , pulvillo interjecto; pedes jacebant ad tergum tertii: & sic deinceps tertius, sic quartus. Qui primus & ad caput lecti decumbeb*t, summus dicebatur a qui ad pedes, imus; qui inter istos, medius. Atque si tres Convivae in uno lecto is medius dignissimus; proximus lio-nore summuS: si quaru Ar, medium censeri arbitror proximum a summo: si duo tantum, dignissimus summus fuit. Atque haec quidem in privatis conviviis. In publicis autem Epulis & C oenis nuptialibus cum
hominum magna multitudo conveniret, numerus discumbentium observari non poterat, sed plures ternis aut quaternis in uno lecto decumbebanti Dicit aurem Varro Convivarum numerum incipe-- re debere a Gratiarum numero, & progredi ad Μusarum l. e. proficisci a tribus, & consistere in novem: ut cum paucissimi Convivae sunt, non pauciores sint quam tres; cum plurimi, non plures quam novem rNam multos esse non convenit, quod turba plerunque est turbulenta. Ipsum deinde Convivium constat inquit ex rebus quatuor, & tum denique omnibus 'suis numeris absolutum est. Si belli homunculi coitilecti sunt, si.lectus lectus, si testipus lectum, si a pa-
ratus non neglectus. Nec loquaers, tuquit, Convivas, nec multos l2gere oportet et quia eloquentia in
foro, & apud subsellia: silentiu ri vero non in Convivio, sed in cubiculo esse dec ri. Sermones igitur id temporis habendi, non super rebus anxiiS aut tortuosis, sed jucundi atque invitabiles4 & cum quadam illecebra & voluptate utiles, ex quibuSingenium nostrum venustius fiat & amoenius: quod profecto eveniet, si de ingenuis rebus ad communem vitae usum pertinentibus confabulemur ,de quibus in foro atqυς
108쪽
is negotiis agentibus loqui non est otium. Dominum autem convivii esse oportet non tam lautum, quam sine sordibus: & in convivio legi non omnia debent, sed ea potissimum quae simul sint ad vitam utilia & de- lectent. Haec Varro. Coenam Antiqui in tres partes sive Missus tribuerunt. Primum Missum Antecoenam, sive Gustationem, sive gustum dixerunt, sive etiam promulsidem, quod daretur ante mulsum. Secundum, in quo praecipui & lautissimi cibi, proprie C oenam : cujus quod praecipuum ferculum erat, Caput Coenae dicebatur. Tertium, in quo bellaria, mensam Pomorum sive Mensas secundas. Moςridiculus apud Antiquos quo solebat Domino convivii, simul ac decubuisset sche da dari,. quae descripta ordine obsonia omniae habe- 'ret, ut jam tum scire possit quid postremum coquus 'missurus esset. Coenatio ab ovis incepit, in pomis de- :su: Horat. ab ovo
Id est a prima mensa ad postremam. In Coenis laut rtioribus Structore& Chironomonte utebantur. Coe nam committere , a ludis transumpta Voce, erat inci-
Prisci Convivio leges scripserunt quae ruerunt sere :
I. Vinum purum putum puer insundito. 2. Nymphis i. e. Lymphis) in hoc regno aqua & igni interdictum esto.
3. A summo ad imum more majorum bibunto. ' ' .
s. Decem Cyathi summa potio sunto. 6., Musis nonum, decumum Apollini bibunis - 7. Dominam si quis habessit, indicium facito 8. Ejus &ptopitiae Deae nQmine supra numerum
109쪽
o. Qui hasce leges frausus emst cui vito. 6 ' μψδζuir, Iacer 1ntestabili,
110쪽
Ante Sponsalia Augurem unum sponsus , alium sponsa consulebat. Auspicium maxime felix habebatur cornix: ea namque cornicum societas , ut ex duobus sociis altero extincto, altera perpetuo vidua
Solebat Sponsus in Sponsalibus annulum darestonsae, quem illa in digito tertio gerebat, quoniam
a corde ad hunc digitum arteria ducitur Nuptiae a nubendo dictae, i. e. tegendor solebat erit in antiquitus sponsa ad sponsum deduci facie ve
Tribus modis mulier alicui legitima uxor fiebat:
usu, confarreatione, coemptione. Um i. e. possessionic praescriptione, si tutorum consensu nupta in- . tegrum annum nullo interrupto usu cum marito egi set. Confarreatione, i. e. certis ritibus coram Pontifice peractis, certis verbis habitis, dum marito mulier traderetur, praesentibus decem testibus, &λ-lenni sacrificio oblato, in quo conjuses ex eodem libo farreo comederent, quod in sacrificio oblatum esset: quod sacrificium a farre Consarreatio dictum, &nupti ae ipsae Farreatio, & aliquando simpliciter Sacra. Coemptione, cum mulier emptionem simulans marito pecuniam dabat. Quarto etiam modo mulier alicui uxor fiebat, sortitione.
In Nuptiis Coemptione factis non propriis nomi- nibus compellabantur ConjNges, sed vir Cajus, mulier Caja appellabatur, in memoriam felicis matrimonii a Caja Caecilia cum Taro. Prisco initi: unde nova nupta in domum mariti deducta hoc utebatur Proverbio, Ubi tu Chus, ego Casa: quibus Verbis significabat se nunc omnia mariti sui bona cum ipso simul possidere: quae verba sic exposuit Erasmus, in tu Dominus , ego Domina. Quae sic per coemptionem erat nupta proprie Μaterfamilias dicebatur. Si qua